Inhoudsopgave van Editie 3 - 2018 - National Geographic Special

Wonderen zijn tijdloos, en onze fascinatie ervoor houdt nooit op. Hun grootte, schoonheid of vreemdheid boezemen bewondering, zelfs eerbied in, en verbreken de routine van ons dagelijks leven. Halverwege de 5de eeuw v.C. werd Herodotus al door zulke gevoelens geraakt. Deze onvermoeibare reiziger, ook bekend als de ‘vader van de geschiedenis’, schreef enthousiast aan zijn mede-Grieken hoe spannend andere landen konden zijn. De National Geographic Society deelt dezelfde verwondering en emoties, maar dan via nieuwe kanalen: tijdschriften, boeken, films en televisieprogramma’s. Sinds de oprichting in 1888 biedt de Society ‘een venster op de wereld’ aan thuisblijvers. En net als Herodotus onderzoeken de schrijvers, fotografen en filmers van National Geographic de wonderen van hemel, aarde en zee. Dat brengt ze naar de vergezichten van de Grote Afrikaanse Slenk in Oost-Afrika, de…

De hoogste sequoia meet 115,5 meter CALIFORNIË Bijna alles aan sequoia’s is indrukwekkend. Allereerst worden ze lang: het record staat op 115,5 meter. Bovendien worden ze uitzonderlijk oud, tot ruim tweeduizend jaar. Deze reuzen bedekten ooit een gebied van achtduizend vierkante kilometer langs de kust van Californië en Oregon, maar hun aantal is in de loop van de negentiende eeuw sterk afgenomen door kap; het hout is erg kostbaar. 96 procent van het oorspronkelijke bos is vernietigd. Wat er over is in de Redwood National and State Parks in Californië, is nog steeds ’s werelds hoogste bos. Sequoia’s zijn veeleisende bomen. Ze kunnen niet direct langs de kust groeien doordat ze gevoelig zijn voor zout. Tegelijk moeten ze dicht genoeg bij zee staan om in de zomer ’s nachts mist…

Het magnetisch veld van de aarde vormt een beschermend omhulsel, de magnetosfeer. Door de krachtige zonnewind wordt de voorkant van de magnetosfeer samengedrukt en de achterkant uitgerekt (1). Waar de zonnewind binnenkomt, maakt het magnetisch veld van de zonnewind (2) contact met de magnetische veldlijnen van de aarde (3). Dit veroorzaakt de lichtverschijnselen die op donkere winterdagen rond de polen zichtbaar zijn (4). De zonnewind die langs de aarde raast, beïnvloedt de veldlijnen waarmee hij nu contact maakt (5). Als deze lijnen de staart van de magnetosfeer bereiken, maken ze zich los van de zonnewind en komen ze weer samen (6). We weten nog niet precies hoe, maar tijdens dit proces verandert magnetische energie in kinetische, waardoor langs de opnieuw verbonden veldlijnen elektronen en positieve ionen de atmosfeer van de…

Yellowstone is de plek met de meeste geothermische verschijnselen op aarde WYOMING, IDAHO EN MONTANA Het oudste nationale park ter wereld (1872) gelegen in de krater van de grootste supervulkaan van het continent, de Yellowstonecaldeira. Met een oppervlakte van 8992 vierkante kilometer aan adembenemend natuurschoon bevat Yellowstone National Park ten minste de helft van alle geothermische verschijnselen ter wereld, waaronder meer dan driehonderd geisers en ruim tienduizend warmwaterbronnen, fumarolen en modderpotten. Het park herbergt de op een na grootste concentratie zoogdieren in de VS, met grizzlyberen, zwarte beren, wolven (opnieuw geïntroduceerd in 1995), bizons, wapiti’s, veelvraten en poema’s. De geiser Old Faithful blaast zo’n zeventien keer per dag onder grote druk duizenden liters kokend water tot veertig meter de lucht in en ontlokt aan bezoekers kreten van verwondering.…

Kristallen van tien meter lang en een half miljoen jaar oud MEXICO Enkele van de glinsterende reuzen uit de Cueva de los Cristales (Grot van de Kristallen) zijn tien meter lang en een half miljoen jaar oud. Ze zijn pas in 2000 ontdekt, toen twee broers ruim driehonderd meter diep aan het boren waren in de Naicamijn ten zuiden van Chihuahua (Noord-Mexico). Kristallen bestaan uit stapels moleculen die zeer regelmatig zijn gerangschikt. Eeuwenlang is met calciumsulfaat verzadigd grondwater door de vele grotten van Naica gestroomd, opgewarmd door het magma eronder. Het magma koelde langzaam af en de watertemperatuur stabiliseerde zich uiteindelijk op circa 58 °C. Mineralen in het water werden omgezet in seleniet, waaruit zich in de loop van de duizenden jaren deze massieve kristallen hebben gevormd.…

Op zijn hoogtepunt was Angkor Wat groter dan Manhattan CAMBODJA In de dertiende eeuw was het overweldigendehindoeïstisch-boeddhistische tempelcomplex van Angkor Wat het symbool bij uitstek van het Cambodjaanse Khmerrijk. De lotusvormige tempels zijn omgeven door een muur van 3,5 kilometer lang. Daarbuiten lag de 750.000 inwoners tellende stad Angkor, die van water werd voorzien door een geavanceerd systeem van spaarbekkens. Maar in de negentiende eeuw waren de stad en haar inwoners verdwenen en was het tempelcomplex overwoekerd door regenwoud: ontelbare bomen en lianen hadden bezit genomen van de zandstenen blokken en de elegante hemelse danseressen (apsara’s). De grootste boosdoeners waren wurgvijgen, bomen die hun leven beginnen als zaadje dat in een spleet valt en vervolgens uitgroeit via steeds langere ranken die uiteindelijk samensmelten. Sinds de negentiende eeuw proberen archeologen (behalve…

De diepste grot ter wereld GEORGIË Het leek op ‘het beklimmen van een omgekeerde Mount Everest,’ vertelde een onderzoeker nadat hij in de Voronjagrot was afgedaald. De vergelijking is terecht: Everest is het hoogste punt ter wereld en de Voronja is de diepste grot die ooit is verkend. Hij ligt in het Arabikamassief, een kalksteen hoogvlakte bij de Zwarte Zee in het van Georgië afgescheiden Abchazië. In 2004 vestigde een team onder leiding van Oekraïense speleologen een diepterecord met het bezoek aan een zanderige kamer (de ‘Game Over’) op 2080 meter onder de ingang. In 2013 dook een ander Oekraïens team in een van de met water gevulde putten in de grot, waarbij een diepte werd gemeten van 2197 meter.…

Langs de kust van de Bahama’s zijn duizend blauwe grotten te vinden DE BAHAMA’S Grotten op het land die door de zee worden overstroomd, zogenaamde blue holes, zijn een uniek fenomeen op aarde. Door een geringere getijdenstroming blijven de verschillende lagen water streng gescheiden. Een dun laagje zoet water, afkomstig van regen, ligt boven op een dichtere laag zout water. Hierdoor maakt het zoute water geen contact met zuurstof in de atmosfeer. Van de meer dan duizend blue holes op de Bahama’s is nog geen 20 procent onderzocht. Maar de paar onderzoekers die er wél zijn geweest, zijn met informatie teruggekomen waarmee de geologie, biologie en zelfs de astrobiologie hun voordeel mee kunnen doen. Op basis van onderzoek aan bacteriën die in dit zuurstofloze water leven, kunnen wetenschappers hypotheses opstellen…

Reuzenkelp kan wel zeven jaar oud worden CALIFORNIË Net als regenwouden horen de reuzenkelpwouden voor de kust van Californië tot de rijkste ecosystemen ter wereld – van hun wuivende bladerdak tot hun schaduwrijke bodem. De onderwater-bossen, die voornamelijk bestaan uit twee soorten bruine macroalgen (reuzenkelp en stierkelp), worden gevoed door koud, voedselrijk water. Elke plant zit met zuignappen aan de bodem vast en wordt omhooggehouden door luchtblazen. Ze groeien verbluffend snel – reuzenkelp kan per dag een halve meter groeien –, maar hebben wel licht nodig. Daardoor vind je ze niet dieper dan dertig meter. Met de golven meewiegende kelpwouden herbergen een grote variëteit aan leven, van zee-egels tot schorpioenvissen, zeeotters, zeehonden en walvissen.…

Het grootste watergordijn ter wereld ZAMBIA EN ZIMBABWE Ze waren ‘het mooiste wat ik in Afrika heb gezien,’ zei de Schotse ontdekkingsreiziger David Livingstone. De Victoriawatervallen – door hem zo genoemd ter ere van zijn koningin – werden door de plaatselijke bewoners Mosi oa Tunya oftewel ‘donderende rook’ genoemd, een toepasselijker naam. De watervallen in de Zambezi, op de grens tussen Zambia en Zimbabwe, horen tot ’s werelds grootste, met een breedte van bijna twee kilometer en een hoogte van 108 meter, tweemaal zo breed en diep als de Niagarawatervallen op de grens van Canada en de VS. De wolk met regenbogen die uit de kloof opstijgt, is tot bijna twintig kilometer verderop te zien. Smalle kloven stroomafwaarts laten zien waar de watervallen eerder stroomden: het basalt wordt al duizenden jaren weggevreten…

De lagune wordt verwarmd door zeewater dat van twee kilometer diep komt IJsland ligt precies op de Mid-Atlantische Rug, waar de Noord-Amerikaanse en de Euraziatische plaat van elkaar wegdrijven. Het eiland bestaat uit naar boven gekomen magma en is met zijn reusachtige warmwaterreservoirs een geothermisch paradijs. De mooiste van de vele pruttelende warmwaterbronnen is de Blauwe Lagune, een turquoise visioen in een maanlandschap van zwart basalt. De geothermische bron wordt gevoed door zeewater bijna twee kilometer onder de oppervlakte, waar het wel 240 °C kan zijn. Op weg naar boven neemt het water siliciumdioxide en andere mineralen mee en komt dan met een weldadige temperatuur van 38 °C tevoorschijn, ideaal om bezoekers te verwennen.…

Bijna 2500 meter boven zeeniveau PERU Op een druilerige ochtend in juli 1911 leidden Peruaanse gidsen de Amerikaanse ontdekkingsreiziger Hiram Bingham door een dichtbegroeid berglandschap naar een wonder. ‘We zaten midden in een tropisch woud en in de schaduw zagen we een doolhof van oude muren,’ schreef hij. De precolumbiaanse Incastad met haar stapelmuren, terrassen en hellingen, die algauw bekend zou worden als Machu Picchu, is sindsdien gedeeltelijk blootgelegd en gerestaureerd. Het historische heiligdom steekt boven de ruïnes uit en de hele stad (op 2430 meter hoogte) wordt omgeven door opmerkelijke, welige begroeiing. Het vochtige bos staat vol varens, palmen, begonia’s en honderden soorten orchideeën. Daarnaast leven er in het park, dat bijna geheel wordt omgeven door de Rio Urubamba, dieren als ocelotten, otters, brilberen en andescondors.…

De hoogste berg ter wereld is 8848 meter hoog NEPAL Zo’n 325 miljoen jaar geleden vormde de Mount Everest de bodem van de oude Thetyszee. Maar circa zestig miljoen jaar geleden botste de plaat waar India op lag met de Euraziatische plaat, waardoor de zeebodem tegen de landmassa van Azië werd gedrukt. Zo ontstond 25 miljoen jaar geleden het Himalayagebergte, dat nog steeds elk jaar één centimeter hoger wordt. De hoogte van Mount Everest werd in 1806 voor het eerst gemeten tijdens de Great Trigonometric Survey. In 1856 verklaarde Sir George Everest dat de berg maar liefst 8840 meter boven de zeespiegel lag. Sindsdien is dat getal, dankzij verbeterde meettechnieken en veranderingen in de topografie, minimaal bijgesteld. Na de verwoestende aardbeving van 2015 werd de top opnieuw vastgesteld op 8848…

Een woestijn zo groot als Europa NOORD-AFRIKA De Sahara is voor veel mensen de woestijn bij uitstek. Het is de grootste warme woestijn ter wereld en beslaat negen miljoen vierkante kilometer in Noord-Afrika. Het middelste gedeelte bestaat uit torenhoge zandduinen. ’s Zomers kan het gemakkelijk tegen de 50 °C worden. Het is hier niet altijd zo droog geweest: een paar duizend jaar lang, van ongeveer 8500 tot 5300 v.C., waren hier vochtige savannen, acaciabossen en zelfs moerassen met giraffen, nijlpaarden en olifanten. Toen het weer droger werd, vertrokken de meeste mensen en dieren. Nu gebeurt wellicht het tegenovergestelde: doordat het natter wordt – mogelijk als gevolg van wereldwijde klimaatverandering – worden de randen weer groener.…

Meer dan een half miljoen jaar is door deze grot onder de Naicaberg mineraalrijk water gefilterd, waarbij calciumsulfaat werd afgezet in regelmatige kristallen. Verwarmd door magma eronder en geïsoleerd door dikke muren, veranderden de omstandigheden in deze ‘vochtige kweekvijver’ nauwelijks, waardoor de kristallen tot hun enorme omvang konden uitgroeien. DE NAICAMIJN De Naicamijn, rijk aan lood en zilver, zou onderlopen als er niet voortdurend water uit zou worden gepompt. Hierdoor is ook de Grot van de Kristallen drooggelegd. De mijn bevat nog andere grotten met kleinere kristallen, genoemd naar hun verschillende vormen: de Grot van de Zwaarden, de Grot van de Kaarsen en het Oog van de Koningin. VORMING VAN DE MEGAKRISTALLEN 25 MILJOEN JAAR GELEDEN Door vulkanische activiteit wordt magma naar het oppervlak geduwd. Binnendringende mineraalrijke vloeistoffen worden omgezet…

Een kloof van bijna 6500 kilometer die twintig miljoen jaar geleden ontstond OOST-AFRIKA Bezoekers van Kenia kennen de Grote Slenk als de steile hellingen die ze op safari tegenkomen. Weinigen beseffen dat dit in werkelijkheid een gigantische serie kloven is die heel Afrika in tweeën scheurt. Over een afstand van bijna 6500 kilometer, van de Rode Zee tot Mozambique, zijn enorme scheuren ontstaan, soms anderhalve kilometer diep en tachtig kilometer breed. In Oost-Afrika splitst de slenk zich: de oostelijke tak doorsnijdt Kenia en loopt langs de Kilimanjaro en de Serengeti in Tanzania, terwijl de westelijke door het hart van het continent loopt. De scheur ontstond twintig miljoen jaar geleden en groeit nog steeds. Volgens deskundigen kan dit het begin van een nieuwe zee zijn.…

Resultaat van 250.000 jaar vulkanisme NIEUW-ZEELAND Volgens de Maori’s kwam hun legendarische voorouder Ngātoro-i- rangi in een sneeuwstorm terecht toen hij het Noordereiland verkende. Hij voelde de dood naderen en vroeg zijn zussen om hem het heilige vuur van hun thuisland te brengen. Toen steeg van onder het eiland een vurig spoor van vulkanen op. Drie van deze toppen, de Tongariro, de Ngarahoe en de Ruapehu (die model stond voor Mordor in de Lord of the Rings-films), vormen nu de kern van het Nationaal Park Tongariro, een wonder van natuurschoon met een spirituele betekenis voor de Maori’s. Het park bevat watervallen, smaragdgroene meren en mistige, door varens overwoekerde paadjes. Er wonen inheemse kaka’s (papegaaiachtigen), kereru’s (duiven) en kiwi’s, het nationale symbool van Nieuw-Zeeland.…

SAWMILL SINK  Een blue hole is een ondergelopen grot in de open lucht, een soort zinkgat. De opening is het gevolg van een ingestorte grot, waardoor een diep gat met zijtakken ontstaat die zich met zeewater vullen. Dit blue hole op Abaco Island is ideaal voor het reconstrueren van de oude natuurlijke geschiedenis van de Bahama’s en kan ook iets zeggen over het leven op aarde miljarden jaren geleden. De instorting waardoor Sawmill Sink ontstond en waarbij het gat werd gevuld met een kegel kalksteenpuin, vond zo’n 120.000 jaar geleden plaats. KLIMAATAANWIJZINGEN Een in de lengte doorgesneden stalagmiet uit een blue hole van 36,8 centimeter hoog toont 36.000 jaar klimaatgeschiedenis. Stalagmieten ontstaan druppel voor druppel doordat calcietkristallen uit de kalksteen oplossen en omlaag vallen. Zo vormen ze een tijdlijn van…

Golven van 15 meter, onweerstaanbaar voor surfers HAWAÏ Je hebt golfjes waarin kinderen pootjebaden, golven met witte koppen waardoor plezierboten niet kunnen uitvaren én de kolossale brandingsgolven van de North Shore op Oahu. Dit Hawaïaanse eiland ligt midden in de Grote Oceaan, aan het eind van een stormzone van west naar oost. Stormen uit Japan bouwen zich over duizenden kilometers op en bereiken, als het meezit, hun hoogste punt net voor de kust van het eiland. De North Shore heeft een steil oplopende zeebodem, waardoor de golven snel hoger kunnen worden zonder energie te verliezen. De golven van de Banzai Pipeline op Ehukai Beach kunnen vijftien meter hoog worden – onweerstaanbaar voor surfers.…

Een meer van 25 miljoen jaar oud en 1700 meter diep RUSLAND Baikal, Ruslands ‘heilige meer’, is met 25 miljoen jaar het oudste ter wereld en met 1700 meter ook het diepste. Het bevat meer water dan alle Grote Meren van Noord-Amerika bij elkaar. Er leven 1500 diersoorten – waaronder de enige zoetwaterzeehond, de baikalrob – en zo’n duizend plantensoorten. Volgens experts is Baikal biologisch diverser dan andere meren omdat tussen de oppervlakte en de diepte zuurstofrijk water circuleert, waarschijnlijk als gevolg van geothermische bronnen. Aan de noordkant van het meer bevindt zich ver onder het oppervlak één bron die warmte genereert voor sponzen, slakken, wormen en vissen, die in een pikdonkere omgeving leven. Dit wijst erop dat bij het meer twee aardplaten uit elkaar worden getrokken.…

1000 kilometer ijs, vuur, wind en zout BOLIVIA, PERU EN ARGENTINIË De Altiplano, rijk aan zilver en zout, houdt de hemel in al zijn spookachtigheid een spiegel voor. Het plateau (3660 meter hoogte) strekt zich uit over bijna duizend kilometer in de Andes van Bolivia, Peru en Argentinië en is een van de grootste hoogvlakten ter wereld. De meeste meren zijn verdampt tot zoutvlakten, maar Titicaca, ’s werelds hoogste bevaarbare meer, houdt stand. De Boliviaanse hoofdstad La Paz ligt in het nattere noorden. In het droge, verlaten zuiden liggen de Salar de Uyuni, een buitenaards aandoende zout-vlakte, en de Laguna Colorada, een zout, roodachtig meer dat geliefd is bij flamingo’s. Er zijn ook zwavelbronnen bij Sol de Mañana. De grond bevat zilver en tin, maar slechts weinig bomen overleven in…

Aurora borealis vormt een ovaal van 3000 kilometer rond de noordpool Het noorderlicht (aurora borealis) ontstaat in het kolkende binnenste van de zon. De atomen van zonnegassen veranderen in een dunne stroom elektrisch geladen deeltjes: protonen en elektronen. Deze stroom, de zonnewind, is zowel materie als energie en wordt continu door de zon uitgespuwd. De meeste zonnewind wordt door het magnetisch schild van de aarde afgebogen, maar een deel daalt neer rond de magnetische noord- en zuidpool, en gaat een interactie aan met de zuurstof en de stikstof in de atmosfeer. Er ontstaan groene, rode, helder-roze, blauwe of paarse vlagen, afhankelijk van de vraag hoe ver van de aarde de interactie tussen elektronen en stikstof-moleculen plaatsvindt.…

De Kīlauea spuwt sinds 1983 lava uit. Een uitbarsting in mei 2018 bereikte een hoogte van tien kilometer HAWAÏ Het Hawaii Volcanoes National Park is grillig, afwisselend en letterlijk explosief. Het park (135.000 hectare) aan de zuidoostkust van het Grote Eiland bevat twee actieve vulkanen, de Mauna Loa en de Kīlauea. Evenals de rest van de archipel is het eiland ontstaan boven een hotspot: een plaats waar magma naar boven komt en herhaaldelijk door een drijvende tektonische plaat breekt. De zeven ecologische zones van het park, variërend van zeekust tot berggebied, bieden onderdak aan zeldzame soorten als de néne (hawaïgans), de ‘io (hawaïbuizerd) en inheemse planten op de Mauna Loa. Maar de vulkanen zelf zorgen voor het meeste spektakel. De Kīlauea is ’s werelds actiefste vulkaan. Midden in de nacht…

De grootste kloof ter wereld ARIZONA De Grand Canyon, het rivierdal van de Colorado, is de grootste kloof ter wereld en doorsnijdt het Colorado Plateau in Noord- Arizona over een lengte van 446 kilometer. De rivier raast via bijna tweehonderd stroomversnellingen naar de Golf van Californië. Anderhalve kilometer onder de rand doorsnijdt de rivier de Granite Gorge, waar enkele van de oudste rotsformaties ter wereld zichtbaar worden. Schist uit de Vishnu Basement Rocks, een oeroude bodemlaag, vormt het glimmende restant van een oud hooggebergte. Boven op de schist laten tien lagen van zandsteen, kalksteen en schalie zien hoe oude zeeën oprukten en weer verdwenen, hoe zich bergen vormden die weer erodeerden, en hoe rivieren in de loop der jaren meanderden.…

De Perito Morenogletsjer in Patagonië is ongeveer 250 vierkante kilometer groot en groeit nog steeds ARGENTINIË EN CHILI Nergens ter wereld krijg je zo’n romantisch einde-van-de-wereldgevoel als in Patagonië. Het gebied, 670.000 vierkante kilometer groot, herbergt enkele van de minst aangetaste landschappen ter wereld. Te midden van scherpe bergpieken liggen kobaltblauwe meren. Schijnbaar eindeloze grasvlakten wuiven in de wind. Condors duiken vanaf de toppen van het Nationaal Park Torres del Paine, en over de vlakten rennen nandoes en wilde lama’s. Langs de Atlantische kust zwemmen walvissen, pinguïns en zeeolifanten. De oorspronkelijke bewoners, de Tehuelche-indianen, zijn in de negentiende eeuw zo goed als verdreven door Spaanse kolonisten, en het land is ook nu nog zeer dunbevolkt. Verlaten snelwegen doorsnijden steppen waar af en toe een gaucho langsrijdt, een herinnering aan een…

Even diep als de bergen hoog zijn NOORWEGEN De fjorden langs de Noorse westkust, zijn uitgesleten door schurende gletsjers, een spectaculair bijproduct van de lang vervolgen ijstijden. Gedurende miljoenen jaren hebben zware gletsjers U-vormige valleien gevormd in de Noorse kustlijn. Voor gesmolten ijs kwam zeewater in de plaats, de valleien liepen vol met zout water. Fjorden kunnen opmerkelijk lang en diep zijn: zo reikt de 204 kilometer lange Sognefjord op zijn diepste punt tot 1286 meter onder zeeniveau. Fjorden zijn altijd omgeven door steile rotswanden, met watervallen die in zee storten. De Geirangerfjord telt aan één kant maar liefst zeven watervallen (de ‘Zeven Zusters’), met aan de overkant een enkele waterval, de ‘Vrijer’.…

’s Werelds grootste verzameling riffen AUSTRALIË Met een lengte van ruim tweeduizend kilometer omvat het Great Barrier Reef voor de kust van het Australische Queensland de grootste verzameling koraalriffen ter wereld. In een stuk zee groter dan Groot-Brittannië vind je ten minste 2100 afzonderlijke riffen, zo’n driehonderd rifeilandjes en zeshonderd grotere eilanden. Dit kolossale rif is helemaal opgebouwd uit minuscule, simpele organismen. Koraalpoliepen zijn diertjes met tentakels en een beschermend skelet van kalksteen. De riffen bestaan uit miljoenen generaties gestorven koraaldiertjes. Alleen de kleurrijke bovenste laag leeft. De zeshonderd soorten koraal van het Great Barrier Reef vormen de basis voor een ecosysteem met ten minste 1500 soorten vissen, driehonderd soorten weekdieren en 240 soorten vogels.…

Het oudste regenwoud op aarde BORNEO Het tropisch regenwoud van Borneo hoort tot het natste ter wereld en strekt zich uit over Brunei, Indonesië en Maleisië. Het bos krijgt jaarlijks ruim vierduizend millimeter regen te verwerken en biedt, zowel in de bergen als in het laagland, onderkomen aan een duizelingwekkende variëteit aan planten en dieren, zoals orang-oetans, dwergolifanten en Sumatraanse neushoorns. In één enkele plankwortelboom kunnen wel duizend insectensoorten voorkomen. En het tellen is nog maar net begonnen: er worden naar schatting elke maand drie nieuwe soorten gevonden. Enkele recente voorbeelden: ’s  werelds grootste insect (een wandelende tak van een halve meter lang) en een felgekleurde ‘ninjaslak’ die pijltjes met hormonen in zijn partner schiet. Ook veel levensreddende medicijnen vinden hun oorsprong in deze bossen.…