National Geographic Special

Volgens de Romeinse overlevering vond de stichting van de stad Rome plaats in het jaar 753 v.C. Onze kennis over deze vroegste periode berust voor het grootste deel op Romeinse geschiedschrijvingen, die honderden jaren na de gebeurtenissen zijn opgetekend. In de tijd van de grote Romeinse historici was Rome veruit de machtigste staat van het Middellandse Zeegebied, en het is dan ook vanuit het perspectief van de overwinnaar dat de geschiedenis werd geschreven. Zij baseerden zich op de mondelinge overlevering en pasten de werkelijkheid soms aan aan het glorierijke verhaal dat ze wilden vertellen over hun stad. Het is belangrijk deze wetenschap in het achterhoofd te houden bij het lezen van dit eerste deel uit de collectie Rome. In de tekst vindt u vaak verwijzingen naar de bronnen van de…

Voor de allereerste Romeinen lag de grens van de Italische wereld in de Povlakte, een gebied dat Gallia Cisalpina heette, en dat werd bewoond door Keltische (Gallische) stammen. In het huidige Toscane en Umbrië leefden de Etrusken. Aan de zuidkust lagen veel Griekse kolonies die samen het zogeheten Magna Graecia vormden. In het centrum van het schiereiland en langs de Apennijnen leefden diverse Italische volken, waaronder het Samnitisch bondgenootschap en de Latijnen in de Tibervallei. Over die periode weten we weinig meer dan de oorsprongsmythen die zijn opgetekend door latere bronnen. Wel hebben we enig bewijs dat het Etruskische Rome welvarender was dan het Rome van anderhalve eeuw na de verdrijving van de laatste Etruskische koning. In de klassieke periode leefden op het Italische schiereiland een gecompliceerd kluwen van stammen…

Uit archeologisch en archeo-linguïstisch veldonderzoek in de 20ste eeuw is gebleken dat een aantal Indo-Europese volken zich vanaf het Neolithicum (2200-2000 v.C.) heeft gevestigd in door mediterrane inheemse volken bewoonde gebieden. Deze immigranten zouden het Latijn hebben geïntroduceerd in Midden-Italië. In de bronstijd (1800-1200 v.C.) kwam in de hooglanden van het Italisch schiereiland de Apennijnse beschaving tot ontwikkeling. Deze bestond uit herdersdorpen en kende geen grote nederzettingen. Beetje bij beetje is deze opgegaan in de paalwoningen- en Terramarecultuur. Terramareboerderijen worden beschermd door een gracht met palissades. Dit is typisch voor de beschaving die zich ten zuiden van de Alpen ontwikkelde, de gebieden waar de Etrusken, de Latijnen en de Campaniërs leefden. Eerst waren dit herdersvolken die koeien en schapen hielden en vervolgens werden het boeren. De Latijnen, Lucaniërs, Bruttiërs, Samnieten…

Er is geen hard bewijs voor fonetische verwantschap tussen het Etruskisch en een andere bekende levende of dode taal. Maar hun alfabet is een westerse variant van het Griekse alfabet van de eilandbewoners van Chalkis (Euboea). Het fonologische verspreidingsgebied van de Etruskische taal viel in de 9de eeuw v.C. samen met dat van de Villanovacultuur, hoewel daar ook de taal van de Raeti en Umbrisch werd gesproken. Al in de 6de eeuw v.C. was het gebied tweetalig: Latijn en Etruskisch. Maar de taal van de Romeinen kreeg de overhand, zodat aan het begin van de keizertijd op het Italisch schiereiland geen Etruskisch meer werd gesproken. Anders dan de gesproken taal, waarvan de oorsprong duister is, heeft het Etruskische alfabet een duidelijk voorbeeld. Het is een westerse variant van het Griekse…

Dit Etruskische standbeeld uit de 5de eeuw v.C. stelt een krijger voor die een offer brengt aan de god Ares (de Romeinse Mars). Hij is gevonden in een klooster in Todi (vandaar zijn naam). Het bronzen beeld is 141 centimeter hoog en heeft duidelijk Griekse invloeden. Hetheeft een inscriptie in de Umbrische taal met Etruskische letters. Op het beeld staat de naam van de gever: Ahal Trutitis. 1 PLENGOFFER De krijger brengt een plengoffer aan de god van de oorlog door vloeistof op de aarde te gieten uit de platte offerschaal die hij in zijn rechterhand hield. 2 LINKERHAND Hij steunt op een speer die samen met de offerschaal en het standbeeld te zien is in de Vaticaanse Musea in Rome. ETRUSKISCHE HELM Deze helm in Griekse stijl is afkomstig…

Een stad stichten was een heilige daad en de stichter moest een priester zijn. Aeneas was priester en bovendien een veteraan, prins en held uit Troje. Hij geldt als de stichter van Lavinium, een Latijnse havenstad aan de Tyrreense Zee, ten zuiden van Rome. Volgens de Latijnse traditie is Lavinium de oudste stad in Latium. Zoals Vergilius in zijn verzen heeft verwoord, heeft Aeneas zijn heidense goden daarnaartoe meegenomen. Hij moest er een huis bouwen om dat vervolgens in brand te steken, zodat het heilige vuur eeuwig zou branden. In de Ilias van Homerus is Aeneas een groot priester die door de Trojanen als een god wordt vereerd. Vergilius heeft in de Aeneis zijn hoedanigheid als verlosser van de goden van deze stad vereeuwigd. Zijn broer Hector verscheen aan hem…