Filosofie Magazine Editie 1 - 2026

In mijn puberteit raakte ik verslingerd aan de muziek van Bruce Springsteen. Ook al bleek zijn gitaarrock vooral een overgang naar andere muziek weg van de discosound uit mijn jeugd, het is een oude liefde gebleven die soms nog flink opvlamt. Het is altijd een beetje link om verfilmingen te zien van artiesten die je bewondert. Ik vroeg me dan ook af waarnaar ik op zoek was, toen ik naar de bios ging om Deliver me from nowhere te zien, de biopic van Springsteen – gespeeld door Jeremy Allen White, die ik eveneens bewonder. Hoe mooi ook gefilmd en hoe goed ook de cast, het verhaal bleef een wat langdradig, eenzijdig en pathetisch inkijkje in het leven van een artiest die op het punt staat een wereldster te worden. Maar…

Wie is Annemarie Lekkerkerker? Annemarie Lekkerkerker (2002) is contentcreator. Sinds 2017 heeft ze het TikTok-kanaal ‘Lekkeran’ waarop ze grappige filmpjes plaatst met een maatschappelijke ondertoon. Wat kan ik weten? ‘In het gezin waarin ik ben opgegroeid verliepen de dingen gelijkwaardig. Maar toen ik ouder werd, merkte ik dat de samenleving op veel vlakken helemaal niet gelijkwaardig is. Dat kan iets kleins zijn, zoals een keer niet serieus genomen worden of dat mensen door je heen praten. Maar het kan ook gaan om nare seksuele ervaringen of je niet veilig voelen op straat. Om dat aan te kaarten, maak ik op sociale media sketches met een maatschappelijke ondertoon. Feminisme leent zich goed voor comedy. Door iets met humor te brengen, ga je er op een andere manier naar kijken. Je ziet…

Anja Machielse: ‘Als je weinig verbondenheid voelt met anderen kan het voelen alsof dat negatief afstraalt op je karakter. Waarom lukt het jou niet om betekenisvolle relaties te onderhouden en anderen ogenschijnlijk wel? In onze samenleving heerst het beeld dat alles maakbaar is, en dus je eigen verantwoordelijkheid. Zo ook je sociale leven. Wie eenzaam is, vertelt zichzelf dat hij de plicht om actie te ondernemen heeft verzuimd en schaamt zich voor de eenzame positie waarin hij terechtgekomen is. Maar in werkelijkheid zijn eenzame gevoelens niet te voorkomen; ze horen bij het leven. Iedereen maakt periodes mee waarin de behoefte aan contact niet voldoende wordt bevredigd. Of waarin je je door niemand echt begrepen voelt. De diepere, existentiële vorm van eenzaamheid is binnen de filosofische traditie zelfs omschreven als deel…

Ik krijg een appje: een vriend komt vijftien minuten later aan. Waar vind ik die minuten? Bestaat dat kwartier ook buiten ons om? We ervaren de klok als een meetinstrument, maar ze is een hulpmiddel, een afspraak. De lengte van een seconde is geen natuurwet en de behoefte naar eenduidige tijd ontstond pas door de komst van spoorwegen en telegrafie, toen de afstand tussen plaatsen begon te krimpen. Wie elkaar niet spreekt, hoeft de tijd niet te delen. Nu lopen we rond met apparaten die zich gelijkstellen aan atoomklokken en zelf de tijdzones herkennen. De moeite die dat kost raakt buiten beeld. Het lijkt vanzelfsprekend om in dezelfde tijd te leven. Koningin Wilhelmina gaf heel Nederland de klok van Amsterdam, in de oorlog werd het overal zo laat als in…

In de film Le fantôme de la liberté van regisseur Luis Buñuel loopt een gezelschap naar een tafel met zes toiletten eromheen. Ze trekken hun broek naar beneden, rokken omhoog, gaan op de wc zitten, en beginnen gezellig te praten. Wanneer een van de gasten zich wil terugtrekken, brengt een dienstmeisje de gast naar een afgezonderde ruimte. In dit kleine kamertje kan de gast rustig zijn maaltijd eten. ‘Hoe de wc past in een bepaalde manier van leven, zet Buñuel hier prachtig op zijn kop,’ zegt filosoof en antropoloog Annemarie Mol. De wc is in Nederland een privéplek waar je je kunt terugtrekken, maar dat is lang niet op alle plekken, in alle tijden en voor alle mensen het geval. ‘Er zijn ook varianten van het toilet waarbij mensen naast…

James Dean met een leren jasje in een rode sportauto is cool, een vader met een midlifecrisis die Deans look nabootst slaat de plank mis. Maar waarom eigenlijk? Uit psychologisch onderzoek blijkt dat mensen uit verschillende landen dezelfde eigenschappen – onder meer kracht, avontuurlijkheid en autonomie – als ‘cool’ bestempelen. Coole mensen waaien niet met alle winden mee, maar trekken hun eigen plan. Dat is waar die vader tekortschiet, ziet Simon Gusman, filosoof aan de Universiteit Utrecht. ‘Sommige mensen zijn zo bezig een rol te spelen dat ze hun authenticiteit verliezen, merkte filosoof Jean-Paul Sartre op. Dan wordt je gedrag cliché en oog je als een wannabe. Om cool te zijn moet je jezelf zijn.’ Tegelijk moet je ook aan een maatschappelijk bepaald beeld van coolheid voldoen. Gusman: ‘Dat we…