National Geographic Editie 102 - 2021

INLEIDING DE OORSPRONG VAN PIRATERIJ Wie aan piraten denkt, ziet meestal de avonturiers voor zich uit de ‘gouden eeuw van de piraterij’. Maar zeerovers waren er al lang vóór deze 17de - en 18de -eeuwse boekaniers met hun kleurrijke historie. In feite bestaat de piraterij al sinds mensen de wereldzeeën bevaren. Het woord ‘piraat’ is afkomstig van het oud-Griekse peiraomai, wat ‘poging’ betekent, in de zin van poging tot stelen. Het begrip evolueerde vervolgens tot het Griekse woord peirates en het Latijnse woord pirata. De vroegst beschreven gevallen van piraterij vonden plaats in de Egeïsche en Middellandse Zee in de 14de eeuw v.C. Eén zo’n verslag is een inscriptie van de Egyptische farao Amenhotep III (r. 1390-’53 v.C.), met een nauwkeurige beschrijving van verdedigingswerken in de Nijldelta tegen overvallen op…

HOOFDSTUK EEN PIRATEN VAN DE ATLANTISCHE WERELD De piraten van de Cariben mogen dan berucht zijn, maar zeerovers voeren net zo vaak langs de kust van Noord-Amerika, West-Afrika en Zuid-Amerika als langs deze eilanden. De zogenaamde gouden eeuw van de piraterij was een periode van verhoogde piraten-activiteit in de Atlantische Oceaan tussen 1650 en 1730. Dit was het tijdperk van een aantal van de beroemdste zeerovers: van Black Sam Bellamy tot Zwartbaard, en van Stede Bonnet tot Anne Bonny en Mary Read.…

DE SEA DOGS VAN ELIZABETH I Er is een lange, vaak bedenkelijke geschiedenis van officiële samenwerking tussen regeringen en piraten. De elizabethaanse Sea Dogs zijn een interessant voorbeeld van Atlantische piraterij in de 16de eeuw. Deze kapers, aangesteld door koningin Elizabeth I (r. 1558-1603), speelden een belangrijke rol in de Engelse pogingen de zeehandel en kustgebieden rond de Atlantische Oceaan te beheersen. Ze werden vooral gevreesd door de Spanjaarden, omdat hun vloten het voornaamste doelwit waren. De Sea Dogs waren werkzaam als kapers op gezag van de koningin. Twee dingen onderscheidden de Sea Dogs en andere kapers van piraten: toekomstperspectief en een kaperbrief. Een kaperbrief, verstrekt door de Engelse kroon, maakte het plunderen van Spaanse schepen volgens de Engelse wet legaal, ook al waren beide landen officieel niet in oorlog…

SIR FRANCIS DRAKE Francis Drake werd ergens tussen 1540 en 1543 geboren als zoon van een boerenfamilie in het stadje Tavistock in Devon, Engeland. Vanuit zijn bescheiden afkomst werkte Drake zich op van scheepsjongen op het schip van een buurman tot een van de beroemdste kapers en ontdekkingsreizigers van Engeland. In zijn beginjaren bracht hij behoorlijk wat tijd door met zijn familieleden John en William Hawkins, die vooraanstaande handelaren waren, maar van wie ook bekend was dat ze mensen tot slaaf maakten. De drie deden ook aan piraterij, en Drake maakte later goed gebruik van zijn verworven kennis als een van de zogeheten Sea Dogs in dienst van koningin Elizabeth. Drake was zo’n productieve kaper dat de Spanjaarden hem de bijnaam El Draque (De Draak) gaven. Koningin Elizabeth (r. 1558-1603)…

PIRATERIJ OP DE ATLANTISCHE OCEAAN De havensteden van de koloniale Atlantische wereld waren cruciaal voor zowel de regionale als wereldeconomie, en piraterij speelde een belangrijk rol in hun ontwikkeling. Piraten hadden die rol niet kunnen spelen zonder officiële of stilzwijgende medewerking aan hun illegale activiteiten. Koloniale bestuurders waren op zoek naar een balans tussen de wensen van het moederland en de wensen van henzelf, de kooplui en de inwoners van hun gebied. Die vonden ze in de piraterij, die ook de belangen van de investeerders in hun kolonie diende. De geschiedenis van de Cariben is er een van tegenstrijdige imperiale en regionale belangen. Dat maakte dat het gebied het toneel werd van positieve, maar ook van heel kwalijke koloniale instituties en praktijken. Lokale bestuurders en handelaren ondersteunden op de eilanden…

SIR HENRY MORGAN Net als Francis Drake was Henry Morgan, geboren rond 1635 in Cardiff in Wales, een boerenzoon. Maar ondanks zijn bescheiden afkomst zou hij hoog opklimmen in het Engelse leger. De meeste historici denken dat Morgan, vastbesloten om zijn stempel op de wereld te drukken, zich in 1654 onder generaal Robert Venables aansloot bij de troepen van de republikein Oliver Cromwell, die in Engeland de macht greep. Toen zijn diensttijd erop zat, ging hij naar Tortuga, waarna hij zich vestigde op Jamaica. Daar zou hij voor zichzelf naam maken als kaper die plaatsen als Portobelo (Panama) en Maracaibo (Venezuela) overviel. Zijn bekendste aanval was die tussen 1669 en 1672 op Panama-stad, waarbij hij een fortuin vergaarde van ergens tussen de 140.000 en 400.000 pesos. Door zijn roofbuit en…