National Geographic Historia Editie 2 - 2019

National Geographic Historia NL arno kantelberg Hoofdredacteur servaas neijens Managing editor samantha simon Chef vormgeving robbert vermue Eindredacteur barbera bosma Eindredacteur esmee van dijk Redacteur juliska wijsman Redactiestagiair redactie@natgeo.nl vertalingen Heleen Sittig, Jos den Bekker, Arieke Kroes Lisa Thunissen, Wouter Waldus medewerkers Maud Vermeire, Selkit Verberk Annemarieke Willemsen, Tim Huisman sales Fadoua el Harrak, salesmanager , fadoua.el.harrak@hearst.nl Jerome Thenu, trafficmanager : jerome.thenu@hearst.nl Voor België: Stefanie Van Biesen, vanbiesen.stefanie@guj.com, tel.: +32 (0)9 235 0212 marketing Sabrina Deij, brandmanager: sabrina.deij@natgeo.nl productiemanagement Hans Koedijker, Joyce van Onselen…

TEN GELEIDE Drie jaar geleden, Obama was nog president, bezocht ik in South Dakota het Mount Rushmore National Monument, waar in een rotswand portretten zijn uitgehakt van een viertal presidenten. Toevallig vond er een bijzondere plechtigheid plaats. Een groep immigranten kreeg met het afleggen van de Oath of Allegiance het Amerikaanse staatsburgerschap. Het was een indrukwekkende ceremonie, waarbij het volkslied, The Star-Spangled Banner, vol emotie werd meegezongen. ‘The land of the free and the home of the brave’, kreeg er voor deze nieuwe Amerikanen een heel tastbare dimensie. Hoog boven dit alles torenden de gebeeldhouwde koppen uit van vier vaders van hun nieuwe vaderland: George Washington, Thomas Jefferson, Theodore Roosevelt en Abraham Lincoln – misschien wel de herkenbaarste. In dit nummer maakt u nader kennis met deze 16de president van…

Waren Neanderthalers kunstenaars? Het scheppen van kunst is iets wat tot nu toe uitsluitend aan de moderne mens wordt toegeschreven. Recente bevindingen doen vermoeden dat bepaalde grottekeningen door Neanderthalers zijn gemaakt. Waren zij eigenlijk de eerste kunstenaars? Tot in de Middeleeuwen was de kunstenaar een anonieme vakman, pas in de Renaissance ontstond de idee van de creative genius – met een naam. In de huidige betekenis van het woord is een kunstenaar creatief, begaafd en getalenteerd. Zijn de grottekeningen uit de steentijd dan ook te zien als kunst, en wie was dan de eerste kunstenaar? In de Spaanse grotten La Pasiega, Maltravieso en Ardales is met uraniumthoriumdatering het laagje calciet onderzocht dat in de loop van de tijd op muurschilderingen is afgezet. De dateringen doen vermoeden dat de tekeningen in…

ACTUEEL De eeuwenoude kunst van het ijzersmeden De ijzertijd dankt zijn naam aan de overgang van brons naar ijzer als basis voor wapens en gereedschappen. Het huidige Israël is een van de eerste plaatsen waar dit nieuwe metaal werd gebruikt. Maar hoe werd het geproduceerd? Het gebruik van ijzer is een belangrijke stap in de ontwikkelingsgeschiedenis van de mens. Het maakte sterkere gereedschappen – en wapens – mogelijk. Uit vondsten blijkt dat de zuidelijke Levant een van de gebieden is waar ijzer voor het eerst werd gebruikt. Tot op heden zijn er echter geen aanwijzingen gevonden die verklaren hoe de oude bewoners van het gebied drieduizend jaar geleden ijzer produceerden. Archeologische vondsten in Europa wijzen erop dat hier laagovens werden gebruikt. Archeoloog Adi Eliyahu Behar van de Universiteit van Ariël…

OPMERKELIJK PERSOON Herman Boerhaave, dokter van heel Europa In de 18de eeuw was Herman Boerhaave een internationale beroemdheid. Uit Europa én ver daarbuiten kwamen mensen om zich door hem te laten behandelen of om van hem te leren. Zijn manier van onderwijzen vormt nog steeds de basis voor geneeskundeopleidingen. Als enige zoon van een dominee leek Herman Boerhaave voorbestemd zelf ook predikant te worden. Hermans moeder was een Amsterdamse koopmansdochter met de toepasselijke naam Hagar Daelder. Zij overleed in 1673, toen Herman vijf jaar oud was. Zijn vader hertrouwde een jaar later met Eva Dubois, een Leidse domineesdochter. Herman kon het goed vinden met zijn stiefmoeder, die hij tot op hoge leeftijd bleef verzorgen. Van zijn vader kreeg hij onderwijs in vakken die hem later bij zijn theologische opleiding goed…

CHRONOLOGIE Van dominee naar dokter 1668 Herman Boerhaave wordt op 31 december 1668 geboren in Voorhout als zoon van een hervormd predikant. Hij heeft zes zussen. 1690 Na zijn promotie in de filosofie in Leiden promoveert Boerhaave in 1693 in Harderwijk tot doctor medicinae. Hij begint een praktijk in Leiden, die steeds drukker wordt. 1709-’10 Door zijn benoeming als hoogleraar botanie kan Boerhaave zich een huwelijk veroorloven. Hij trouwt met domineesdochter Maria Drolenvaux. 1714-’18 Boerhaave wordt in 1714 rector magnificus van de universiteit en hoogleraar praktische geneeskunde. In 1718 wordt hij ook hoogleraar in de chemie. 1728-’30 In 1728 wordt Boerhaave lid van de Académie française en in 1730 van de Royal Society. 1738 Na een lang en pijnlijk ziekbed overlijdt Boerhaave op 23 september 1738. RIJKSMUSEUM BOERHAAVE, LEIDEN…