Inhoudsopgave van Editie 6 - 2021 - Margriet Bookazine

Toen ik op de middelbare school zat, midden jaren tachtig, was Sylvia Kristel onze grootste filmster. Zij was een diva, een vedette, die de roddelbladen vulde. Voor mij was zij een icoon van vrouwelijkheid, verleiding, zinnelijkheid. Het waren uitingsvormen waar ik zelf ook mee speelde, oefende en experimenteerde, thuis voor de spiegel. Ik was bezig vrouw te worden. Eind jaren negentig studeerde ik af en ging als journalist en columnist werken voor bladen als Elle en Viva. Ik schreef vurige stukken over de rivaliteit tussen vrouwen. Kutnijd, noemde ik dat. Het fenomeen dat iedere vrouw die boven het maaiveld uitsteekt omdat ze mooier, slimmer of flamboyanter is dan de rest, een kopje kleiner gemaakt moet worden. Terug in de krabbenmand. Ook toen hield ik Sylvia in de gaten. Het viel…

‘Waar moet ik heen met mijn bagage?’ Sylvia kijkt de zusters van het Heilig Hart bij de ontvangstpoort van internaat Koningshof vragend aan. Dan kijkt ze in het rond, alsof ze een bellboy verwacht die gehaast aan komt lopen om haar koffers in ontvangst te nemen. Dat soort stadse fratsen wordt op het internaat direct de kop ingedrukt. De meisjes, veelal dochters van rijke katholieke ondernemers uit de omgeving, slepen onder het toeziend oog van de in habijt, kap en sluier geklede zusters zelf hun spullen naar boven. Op de eerste verdieping bevinden zich de slaapkamers. De lange gang ligt in een carré rondom de binnentuin van het klooster, met aan weerszijden de kamers van de leerlingen. De kamers zijn aangeduid met een letter en een cijfer, die meteen ook…

De grote Franse regisseur François Truffaut weet wel waarom Sylvia Kristel de ster is van Emmanuelle. Hij is een van de eersten die de film ziet, nog op de montagetafel van zijn goede vriendin Claudine Bouché. Eerder dat jaar hebben zij samengewerkt aan de film Day for Night (oorspronkelijk: La Nuit Américaine) dat met prijzen beladen zal worden. Nu werkt Bouché als editor aan Emmanuelle en probeert ze te redden wat er te redden valt. Zo is het materiaal dat ze vanuit Thailand opgestuurd krijgt – de filmploeg is zonder toestemming van de Thaise autoriteiten in het land en stuurt uit voorzorg iedere filmrol die gedraaid is direct per Air France naar Parijs – helemaal niet erotisch. Bouché heeft haar dochter verboden zomaar de montageruimte in te lopen, een volstrekt…

Nu Sylvia haar vaste burchtheer is verloren, raakt ze helemaal op drift. Ze verzuipt zich in het nachtleven en duikelt van de ene liefdesaffaire in de andere. Met Claude Chabrol, Jean-Louis Trintignant en Gérard Depardieu, met wie ze haar volgende film René la Canne maakt. Producent Yves Rousset-Rouard ziet met lede ogen toe hoe zijn kip met de gouden eieren zichzelf steeds meer buiten het nest werkt. ‘Om te kunnen slagen in de filmbusiness heb je twee dingen nodig,’ zegt hij. ‘Een stabiele relatie en een goede manager. Zij had na Hugo geen van tweeën.’1 Zo maakt ze misschien wel de stomste fout van haar filmcarrière. Rousset-Rouard krijgt een telefoontje van Charles Bludhorn, de directeur van Paramount Pictures in Amerika, die absoluut iets met Sylvia wil doen: ‘We zijn bezig…

Het moet een rare mededeling zijn geweest die De Vree zijn goede vriend Hugo Claus deed. ‘Ik, eh, ik heb een relatie met Sylvia.’ ‘Ach,’ zegt Hugo tegen Cees, ‘ik gaf hem ook altijd mijn oude schoenen.’ ‘Ach,’ zegt Hugo tegen zijn zoon Thomas, ‘ik geef hem toch ook mijn oude schoenen?’ ‘Ach,’ zegt Hugo tegen zijn oud-stagiair Marc Didden nadat Sylvia en Freddy een bezoekje aan de set van Het Sacrement hebben gebracht, waar Claus hem een rol in heeft gegeven, ‘zelfs als ik mijn oude sloffen buiten zou zetten, zou hij ze nog meenemen.’ ‘Ja,’ zegt Veerle Claus enigszins beschaamd, ‘dat heeft hij zo gezegd. Toen Freddy iets met Sylvia kreeg, zei hij: “Ach, ik geef hem toch ook altijd mijn oude schoenen.”’ Freddy de Vree, die een…

Sylvia’s dood is wereldnieuws, vaak op de voorpagina. Of het nu Japan, Frankrijk, de Verenigde Staten, Engeland, Rusland, Turkije of Kroatië is, overal verschijnen uitgebreide necrologieën over de vrouw die erotiek charmant maakte. The New York Times, US Weekly, Paris Match, Le Monde, de Gazet van Antwerpen, the Independent, the LA Times, the Daily Telegraph. Le Monde schrijft: Sylvia Kristel was meer dan een actrice, ze was een icoon van wie niemand zich meer afvroeg of ze nu wel of niet kon acteren. Ze keek je aan, naakt, een parelketting om de hals, gezeten in een rieten pauwenstoel. Het was het beeld van een onstuitbare evolutie in de Franse maatschappij, een verandering in de film en een bevrijding van de zeden. Op 18 oktober 2012 verschijnt er een officieel communiqué…

‘Dáág, je spreekt met Sylvia Kristel.’ Pim de la Parra, eigenaar van productiemaatschappij $corpio Films, houdt de telefoon aan zijn oor. ‘Sylvia Kristel! Je naam klinkt goed voor een film,’ zegt hij enthousiast. ‘Dat vind ik nou ook. Waarom doe je er niets aan?’ ‘Waaraan?’ ‘Aan mijn naam. En aan mij! Waarom bel je me niet?’¹ Het is mei 1972, het is zonnig en warm, en de iepen langs de Keizersgracht waar het kantoor van $corpio Films-huist op de derde verdieping van nummer 230, beginnen al flink uit te lopen. De la Parra en mede-eigenaar Wim Verstappen zijn op dat moment de meest productieve filmmakers van het land. De meest eigenzinnige ook. Een jaar eerder hebben ze met hun film Blue Movie een flinke klapper gemaakt. De la Parra…

Sylvia weet zeker beter dan haar klasgenoten wat er in de wereld te koop is, maar niets bereidt haar voor op wat ze na de mulo voor haar kiezen zal krijgen. Ze is pas vijftien als ze haar eindexamen haalt en weer terugkeert in het hotel. Na de zomervakantie zal ze aan de havo gaan beginnen op de Rehoboth-kweekschool in Utrecht, een topschool speciaal bedoeld voor meisjes van de mulo die naar de kweekschool willen; de voorloper van de Pabo. Maar eerst gaat het gezin op vakantie. Een unicum. Door de drukke werkzaamheden in het hotel gaan ze anders nooit; hooguit eens een dag naar Rockanje, wat al voelt als het buitenland. Er is een vakantiehuisje in Egmond aan Zee gehuurd, voor vier weken. Soms moet John terug naar Utrecht.…

Sylvia Kristel is een ster. Omdat de film in Parijs een paar maanden eerder uitkomt dan in Nederland kan men in ons kleine kikkerland verbaasd kijken naar de ophef die ontstaat over ‘onze’ actrice. Vrij Nederland kondigt op 24 juli 1974 de bliksemcarrière van Sylvia aan, nog geen maand nadat de film in Frankrijk is verschenen. Sylvia heeft na de opnames van Emmanuelle dan ook bepaald niet stilgezeten. Nog voordat de film in Frankrijk uitkwam, had ze al getekend voor twee nieuwe Franse films: Un linceil n’ a pas de bouche van Jean-Pierre Mocky en Le jeu avec du feu van Alain Robbe-Grillet, met als tegenspeler Jean-Louis Trintignant. Een maand voor de Franse release van Emmanuelle, wordt Sylvia alvast aan het grote publiek voorgesteld op de showpagina van France Soir.…

‘Fuck France,’ zegt Elaine Rich in Los Angeles. Rich is de manager van McShane en heeft ook Sylvia onder haar hoede genomen. ‘Gewoon nooit meer naar Frankrijk gaan en het geld houden,’ is haar advies. Maar Sylvia wil graag de mogelijkheid hebben naar Frankrijk terug te gaan, de Fransen zijn goed voor haar geweest en ook houdt ze van Parijs. Ze zal haar belastingschuld tot de laatste cent terugbetalen.1 Elaine Rich is een typisch Joodse, New Yorkse vrouw. Luidruchtig, verwend, pinnig, bemoeierig, east coast-accent, en altijd iedereen maar volstoppen met eten. Met haar managementbureau representeert ze onder anderen Jennifer Jason Leigh, Holly Hunter en Fran Drescher. Ze is getrouwd met acteur en stemcoach Allan Rich, ze hebben twee kinderen en wonen in een prachtig huis in de Hollywood Hills dat…

De eerste periode in Amsterdam probeert Sylvia zo veel mogelijk onder de radar te blijven. Ze woont er niet officieel, tot en met augustus 1999 zal ze ingeschreven staan in Brussel, maar ze huurt het hoekappartement op de derde etage boven café Pleinzicht, Kadijksplein 12c, met uitzicht op het Scheepvaartmuseum. Tegenwoordig heet het Café Orloff. Voor Sylvia is het fijn, een café onder zich. Het voelt als thuis. Naast haar voordeur zit café Het Keldertje. In Brussel had ze café Het Kelderke om de hoek waar ze graag kwam. Iedere ochtend om negen uur belt Freddy haar wakker: ‘Opstaan! Douchen, aankleden, de kunst wacht!’ Vervolgens neemt ze de tram naar de Rozengracht vanwaar ze het laatste stukje loopt tot aan het atelier van Rob Malasch, op de Tweede Laurierdwarsstraat 64,…

Ik ben aan velen dank verschuldigd. Allereerst natuurlijk aan Sylvia Kristel zelf, omdat ze zo’n verrukkelijk, spannend en tegendraads leven heeft geleid. Een leven dat erom schreeuwde in detail opgeschreven te worden. Ik had dat niet kunnen doen zonder de hulp en openheid van al die mensen die van haar hielden of op een andere manier bij haar betrokken waren, en die bereid waren soms meerdere keren met mij af te spreken. In het bijzonder wil ik Sylvia’s familie bedanken: haar zoon Arthur, haar zus Marianne, haar broer Nico en haar man Peter Brul. Haar trouwe vrienden Ruud den Drijver en Dorna van Nieuwaal, die wandelende encyclopedieën bleken op het gebied van Sylvia, net als Sita Kaulesar Sukul. Zij hebben mij keer op keer te woord gestaan en zijn allemaal…

Bij tante Ali thuis aan de Eikbosserweg 102 in Hilversum, staat een grote ouderwetse kaptafel met een spiegel; zo’n drieluik waarin je jezelf van alle kanten kunt zien. De tienjarge Sylvia houdt ervan zichzelf erin te bekijken. Elke keer als ze bij tante Ali op bezoek is, neemt ze plaats op het kleine houten bankje voor de spiegel, zet de zijpanelen in de juiste hoek en kijkt. Langzaam laat ze haar blik glijden over alle details van haar gezicht. Haar lichtgroene ogen, de sproetjes op haar voorhoofd en rond haar neus, de mondhoeken die omhoog krullen. Ze draait haar hoofd naar links en naar rechts, tilt het op, waarbij haar ogen haar gezicht blijven vangen, en kijkt weer naar voren. En dat kan ze uren zo volhouden. Sylvia komt graag…

Sylvia kan langskomen bij De la Parra wat ze wil, maar hij heeft niet meteen een rol voor haar. Terwijl hij er een voor haar schrijft in het script voor de film waar hij al mee bezig is, Frank & Eva, maakt Sylvia op zijn aanraden een afspraak bij modellenbureau Modelplanning (later Corine’s Agency) van voormalig model en Miss World Corine Rottschäfer, op de Prinsengracht. Als model kan ze alvast camera-ervaring opdoen en vertrouwd raken met beeld, licht en make-up. Sylvia maakt Rottschäfer van meet af aan duidelijk dat ze hier met maar één doel is. Ze wil een beroemd actrice worden. Dat modellenwerk doet ze er even bij om de tijd te doden. Corine Rottschäfer: ‘Wij moesten daar op kantoor enorm om lachen, maar ze was bloedserieus. Ze had…

4 Rue Dante is een statig en tegelijk warm en gezellig ogend gebouw van zeven etages, met rondingen, erkertjes en gietijzeren balkonnetjes waar bloembakken vol uitbundig groeiende geraniums aan hangen. De Rue Dante is een zijstraat van Boulevard Saint-Germain, in de wijk Saint-Germain-des-Prés. Rechts om de hoek bevindt zich de Sorbonne, links de Seine met de brug naar de Notre-Dame. Wie er nu langs loopt ziet dat er op nummer 4 alleen doktoren wonen, en er zit een schrijversvakschool op de begane grond. Na binnenkomst in de brede gemeenschappelijke hal van het appartementencomplex waar ook de postvakken zijn, is het trapportaal via een klapdeur aan de rechterkant te bereiken. Het doet nog het meest denken aan dat van een oud Engels landhuis, met een ronde, brede mahoniehouten trap bekleed met…

‘En jij,’ roept Sylvia woedend naar haar zoon, ‘jij bent ook ontslagen!’ Het is tien uur ’s ochtends en Sylvia ligt al dronken op de bank. Er staat een groot longdrinkglas wodka op de salontafel en ze vindt dat Arthur te veel lawaai maakt. ‘Je kunt me helemaal niet ontslaan,’ roept hij terug. ‘Ik ben je zoon!’ Nee, een vrolijk gezinsleven wordt het niet op de Cevennen 2, het keurige en burgerlijke hoekhuis in de Utrechtse wijk Lunetten dat Sylvia voor haar moeder heeft gekocht. Hoe graag ze misschien ook zou willen, Sylvia is geen moederfiguur. Ze houdt wel van haar zoon en vice versa, maar zodra ze samen zijn, is er ruzie. ‘We waren gewoon totaal niet op elkaar ingespeeld,’ zegt Arthur. Hij wist wel dat Sylvia zijn moeder…

Juni 2002 gaat Sylvia naar de huisarts. Al vanaf de kerst heeft ze last van een verkoudheid die maar niet overgaat. Tijdens haar vakantie met Freddy in zijn huis op Gozo krijgt ze steeds meer last van haar keel. Het voelt alsof er ergens een verdwaalde doperwt vastzit en ze heeft last van felle, omhoogschietende pijnen, die snijden tot in haar oren. Freddy neemt haar mee naar het plaatselijke ziekenhuis waar foto’s worden gemaakt en er wordt aangeraden thuis meteen contact op te nemen met haar huisarts. Vandaar kan ze direct door naar het in kanker gespecialiseerde Antoni van Leeuwenhoek waar al snel de diagnose wordt gesteld. Sylvia heeft keelkanker. Gelukkig zijn er geen uitzaaiingen, maar de tumor is er een van het agressieve soort. Er wordt een behandelplan opgesteld…

‘Een standbeeld van woorden door Aynurs eigen zoon. Een gepast en inspirerend eerbetoon.’– Het Parool In deze uitgebreide editie van Mijn moeders strijd – dat in 2019 als Boe-kenweekessay verscheen – beschrijft Murat Isik de onvermoede emancipatiestrijd van zijn moeder Aynur, die geboren wordt in een conservatief dorp in Oost-Turkije en opgroeit in de kuststad Izmir. Ze verzet zich tegen haar achtergestelde positie als vrouw en probeert de regie over haar leven in eigen hand te nemen. Hoe moeilijk dat is blijkt eens te meer wanneer haar broer haar eerst zonder overleg tewerkstelt als huishoudelijke hulp en haar daarna tegen haar wil probeert uit te huwelijken. Aynur komt in opstand en trouwt een man met wie ze wél een toekomst voor zich ziet, maar het wordt een moeizaam huwelijk. Begin…