Libelle Bookazine Editie 11 - 2020

In de zomer van het jaar voordat mijn vader overleed, ging hij met ons mee naar Zweden. Hij had toen al meer dan tien jaar dementie en was langzaam – zachtjes, lief, zonder klagen – aan het verdwijnen; zijn herinneringen vervaagden, woorden raakten weg en zijn herkenningsvermogen verzwakte door de grote ontwrichting. Maar tijdens die vakantie was hij heel gelukkig. Hij was een man die veel van de natuur hield en zich erin thuis voelde; hij kende de namen van veel Engelse vogels en insecten, van wilde bloemen en van bomen. Ik weet nog dat hij me vroeger toen ik klein was soms bij het krieken van de dag meenam naar het bos vlak bij ons huis om naar het ochtendkoor te luisteren. Als we daar dan onder het bladerdak…

Sean en ik hebben een huis in een plezierig deel van Noord-Londen, waar we psychologische thrillers schrijven onder het pseudoniem Nicci French. In onze lommerrijke straat staan mooie victoriaanse huizen met goed onderhouden tuinen, en voor de ramen hangen bloembakken met geraniums. Er is een speeltuin en een grasveldje waar mensen met hun hond spelen. Er is een basisschool; op weekdagen staan daar groepjes kinderen voor het schoolhek vrolijk met elkaar te kwebbelen. Er zijn restaurants, cafés en winkels op een paar minuten afstand. En aan het einde van de weg staat een enorme gevangenis met hoge muren met bovenop prikkeldraad. Aan de achterkant zijn ongemarkeerde graven waar vroeger geëxecuteerde gevangenen werden begraven. Soms zie ik geblindeerde busjes naar binnen of naar buiten rijden en vrij vaak hangt er ’s…

‘We zullen langer oud zijn dan we ooit jong waren’, als we tenminste het geluk hebben dat het leven zijn verwachte loop neemt. De wereldbevolking is aan het vergrijzen. Volgens een onderzoek van de vn zal het aantal mensen van zestig jaar en ouder tussen 2015 en 2030 met 56 procent toenemen, van 901 miljoen tot 1,4 miljard, en zullen er in 2050 2,1 miljard ouderen zijn, tweemaal zo veel als in 2015. Het aantal mensen van tachtig jaar en ouder – de hoogbejaarden – groeit wereldwijd nog sneller: in 2015 waren het er 125 miljoen, en in 2050 zullen het er naar verwachting 434 miljoen zijn. Het aantal ouderen groeit sneller dan het aantal mensen in elke andere leeftijdsgroep: met andere woorden, het percentage ouderen neemt snel toe. In…

‘Er is iets mis,’ zei mijn vader tegen me voordat hij niets meer kon zeggen. Hij zat op de rand van zijn bed en staarde naar zijn ongestrikte veters. ‘Maar ik weet niet wat. Wat mankeer ik?’ Wat moet je op zo’n vraag antwoorden? Er is niks mis? (Alles is mis.) Je hebt sterk de neiging om iets geruststellends te zeggen: Het komt allemaal wel goed. (Het komt niet goed.) Of dit: Er is iets mis met je brein. Je hebt een complexe hersenaandoening. En die is ongeneeslijk. ‘Wilt u het vasthouden?’ Ik knik. De ruimte is felverlicht en koud, vol roestvrijstalen oppervlakken, grote, zacht zoemende ijskasten en vriezers, kasten vol Tupperware en witte plastic bakken vloeistof met daarin zwevende lichaamsdelen. Het ziet eruit als een kantine, maar zonder ovens.…

Mijn vader was dan wel verstrooid, maar hij had een ijzersterk geheugen: de snelheid van het licht, de data van veldslagen, het periodiek systeem, de Latijnse namen van planten en de Engelse namen van wilde bloemen, de botten in het lichaam, wiskundige vergelijkingen en scheikundige formules, gedichten, de kleuren van nationale vlaggen, hoofdsteden: hij schudde het allemaal zó uit zijn mouw. Totdat het grote vergeten begon en alles wat hij in zijn leven met zo veel moeite had vergaard geleidelijk verdween. We weten niet wanneer zijn dementie is begonnen. Daar zullen we nooit de vinger op kunnen leggen. Het is als mist die je besluipt, onmerkbaar, totdat de misthoorn klinkt en je donkere vormen uit het nevelige duister ziet opdoemen – je denkt dat je het wel zult zien aankomen,…

Enigszins buiten adem verlaat ik de kliniek. Ik voel me klein en onbeduidend. Mijn ongerustheid heeft nog niet plaatsgemaakt voor opluchting en ik heb het gevoel dat ik binnenstebuiten ben gekeerd. Maar ik ben wel gerustgesteld: er is nog steeds niets aan de hand. De vreselijke verwarringen, de black-outs als ik mijn hersens afpijnig op zoek naar een naam, een datum, naar zekerheid, naar een gevoel van verbondenheid met de wereld om me heen: dat is dus gewoon de leeftijd, normale vergeetachtigheid. Ik doe mijn fiets van het slot, zet mijn helm op, en fiets weg, met de wind in mijn gezicht. Hoe vriendelijk en tactvol het ook wordt gebracht, het is en blijft een vonnis. U hebt dementie. We weten allemaal dat we ooit zullen sterven, maar dat dringt…