Inhoudsopgave van Editie 10 - 2025 - Historia

Eind april van dit jaar kondigde de Poolse premier Donald Tusk aan dat Polen ‘het sterkste leger in de regio’ wil opbouwen. In de afgelopen jaren heeft het land veel vliegtuigen, schepen en raketten gekocht van fabrikanten in de VS, Zweden en Zuid-Korea. De reden hiervoor ligt in de geschiedenis. Eeuwenlang was Polen een speelbal van de grootmachten – bijvoorbeeld toen Rusland, Duitsland en Oostenrijk het land in de 18e eeuw onderling verdeelden. Na de Eerste Wereldoorlog waren de Polen even heer en meester in eigen huis – en in 1939 kwamen de nazi’s en de Sovjets. De niet-aanvalsverdragen en bondgenootschappen van het land mochten niet baten: de afgesproken hulp van Groot-Brittannië en Frankrijk bleef uit. Vanaf pagina 30 kun je lezen over de tragische achtergrond van het besluit van…

Het angstzweet loopt over het gezicht van Ludwig Borchardt. Op de ochtend van 20 januari 1913 noteert de Duitse archeoloog nerveus in zijn opgravingsverslag: ‘De heer Lefebvre komt om 10 uur langs voor de inspectie’. De Fransman Gustave Lefebvre is egyptoloog en de officiële inspecteur van oudheden van Egypte. Hij is in dienst van het Egyptische sultanaat en moet beoordelen welke vondsten Egypte wil houden en welke archeologen mee naar huis mogen nemen. Het arme Egypte heeft zelf geen middelen of archeologen om in zijn roemrijke verleden te graven, dus buitenlandse experts mogen vaak oude steden uitkammen, als ze maar minstens de helft afstaan aan Egypte. En Lefebvre mag altijd als eerste kiezen. ‘Na wat verfrissingen worden de foto’s van alle vondsten aan hem gepresenteerd, waarna hij de voorwerpen bekijkt…

Veel Egyptenaren dromen er tegenwoordig van dat de buste van Nefertiti naar huis terugkeert en te zien is in het nieuwe Groot Egyptisch Museum in Caïro. De beroemdste egyptoloog van het land, Zahi Hawass, heeft de afgelopen jaren ijverig gewerkt om de buste terug te krijgen. ‘Deze buste, uniek vanwege zijn historische en esthetische waarde, bevindt zich nu in Duitsland, maar het is tijd dat hij terugkomt naar Egypte,’ zegt Hawass in een petitie. De Duitse regering en het Neues Museum in Berlijn verwerpen de eis. Beiden wijzen erop dat de buste naar Duitsland kwam onder wetten die aan het begin van de 20e eeuw van kracht waren en dat dit gebeurde met toestemming van de Egyptische autoriteiten in 1913. ‘De buste is legaal uit het land gehaald en we…

De inwoners van de Ottomaanse stad Bodrum drommen op zaterdag 15 november 1856 samen in de haven, waar een Brits oorlogsschip aanmeert. Terwijl marinesoldaten op wacht staan, wor-den tonnen aan pikhouwelen, takels en ander materiaal op de kade gestapeld. Het lijkt misschien op een invasie, maar het is het begin van een archeologische opgraving die nog jaren zal duren. De 40-jarige archeoloog Charles T. Newton hoopt het mausoleum van Halicarnassus te vinden – nummer vijf van de zeven antieke wereldwonderen. In de 19e eeuw zijn alleen de piramiden van Egypte nog over als getuigen van de grootsheid van weleer; de overige zes won-deren zijn allang verdwenen. Newton gaat hardhandig te werk, en in zijn streven naar roem deinst hij er niet voor terug om de parels van de oudheid kapot…

In 1831 voer de Franse commandant Raymond-Jean-Baptiste de Verninac Saint-Maur een Egyptische obelisk naar Parijs. Hij schreef later: ‘Frankrijk heeft het eerbetoon van heel geleerd Europa verdiend door een obelisk te behoeden voor het stijgende water van de Nijl en de barbaarse onwetendheid van de Turken.’ Egypte hoorde bij het Ottomaanse Rijk, en archeologische vondsten werden niet als bijzonder beschouwd. Daarom dachten Europese archeologen dat ze oude meesterwerken redden door ze naar Europa te verschepen. Tijdens de opgravingen in Halicarnassus en Knidos schreef Charles Newton aan zijn superieuren: ‘Zulke interessante vroeg-Griekse monumenten als deze mogen niet worden blootgesteld aan vandalisme en uiteindelijk vernietiging door de barbaarse bewoners van het gebied.’ Pas eind 19e eeuw nam het Ottomaanse Rijk wetten aan om archeologische vondsten en historische gebouwen te beschermen. Vandaag de…

Gans leeft op de grond De hawaïgans of nene is de nationale vogel van Hawaï. Hij heeft zich aangepast aan het landleven en gedijt als enige gans ter wereld goed in het vulkanische landschap. Japanse kleermakers vonden hawaïhemd uit Begin 20e eeuw naaiden Japanse immigranten alledaagse hemden van kimonostof. Na verloop van tijd kregen de hemden Hawaïaanse patronen van de traditionele tapa-stoffen, die het planten-en dierenleven van de eilanden weerspiegelen. Eilanden groeien nog steeds aan Vijf grote vulkanen vormen de basis van de eilanden, waaronder de grootste actieve vulkaan ter wereld, Mauna Loa. Onder de korst smeult nog steeds de geologische hotspot die de eilanden heeft gevormd. Eilanders maken bloemenkransen Op Hawaï groeien veel bloemen die alleen daar voorkomen. Ze worden verwerkt in traditionele kransen, lei. Elk jaar viert Hawaï…

1 Haveninstallaties op het strand gebouwd In oktober 1867 bouwen de eerste Britse troepen aanlegsteigers en pieren bij het dorp Zula aan de oostkust van Abessinië (nu Eritrea). Al snel ontstaat er een stadje met hutten, tenten, pakhuizen, een bazaar en een veldhospitaal. 2 Zout water wordt drinkbaar De genie bouwt condensatie-installaties op schepen en op het land. Die kunnen zeewater drinkbaar maken door het te verhitten tot stoom, die wordt gekoeld (gecondenseerd) tot zoet water, terwijl het zout achterblijft. Het drinkwater wordt via leidingen naar grote tanks in Zula geleid. In de bergen moet het water echter uit bronnen komen. 3 Spoorlijn zorgt voor snel transport Er wordt een 23 kilometer lange spoorlijn aangelegd. De locomotieven en wagons zijn uit India meegebracht. De lijn verbindt de haven in Zula met Komayloo aan…

In 1689 verklaart Frankrijk de oorlog aan Engeland tijdens de Negenjarige Oorlog. En de strijd blijft niet beperkt tot Europa. In de Nieuwe Wereld vallen Franse troepen en hun indiaanse bondgenoten de Engelse koloniën in New England en New York aan, terwijl Engelse soldaten proberen de Franse bezittingen in Canada te veroveren. Het conflict tussen de Franse en Engelse kolonisten woedt nog steeds in februari 1692, maar in het dorpje Salem in New England houdt de 39-jarige predikant Samuel Parris zich bezig met een heel andere dreiging. Al wekenlang spreken zijn 9-jarige dochter Elizabeth en haar 11-jarige nichtje Abigail Williams in tongen, hallucineren ze en draaien ze hun nek en ledematen in schijnbaar onmogelijke posities. Parris roept de hulp in van dorpsdokter William Griggs en krijgt zijn vermoedens bevestigd: de…

Bij aankomst inWest-Berlijn benader-de Stasjinski eerst de CIA, die hem drie weken lang ondervroeg. De Amerikaanse inlichtingendienst verwierp zijn verklaring over een wapen dat doodde met cyanide maar niet te traceren was. De CIA droeg de Oekraïner vervolgens over aan deWest-Duitse recherche, omdat hij schuld had bekend aan twee verdachte sterfgevallen in München. Stasjinski’s hoop om informatie over de KGB te ruilen voor bescherming en asiel in de VS werd de bodem ingeslagen. Hij kwam tot het besef dat een Duitse gevangeniscel zijn enige bescherming zou zijn tegen uitlevering aan deSovjet-Unie – en een wisse dood. Samen met inspecteur Vanhauer bezocht Stasjinski de plaats delict in München en kon hij in overtuigend deta il uitleggen hoe Rebet en Bandera waren vermoord. Vanhauer adviseerde de openbare aanklager om de Oekraïner te…

Voorloper van de Magna Carta Het Charter of Liberties werd in 1100 uitgevaardigd door Hendrik I bij zijn troonsbestijging. Het wordt gezien als een vroege voorloper van de Magna Carta omdat het de macht van de koning beperkte en adel en kerk rechten toekende. Parlement versterkt De Bill of Rights van 1689 beperkte de koninklijke macht en versterkte het parlement. Voortbouwend op de Magna Carta legde het document de basis voor een constitutionele monarchie in Engeland met rechten als vrije verkiezingen en vrijuit spreken in het parlement. Onvervreemdbare rechten De Amerikaanse Onafhankelijkheidsverklaring brak met de Britse overheersing en verklaarde de Verenigde Staten van Amerika onafhankelijk. Er stond dat alle mensen onvervreemdbare rechten hebben, waarmee de grondbegin-selen van de Magna Carta werden weerspiegeld. Mondiale rechten De Universele Verklaring van de Rechten…

Directeur Preston Tucker was opgetogen. De eerste Tucker 48 Sedan moest nog van de band rollen, maar de auto had al volop media-aandacht gekregen. Voor de officiële presentatie verwachtte Tucker dan ook 3000 gasten in zijn fabriek in Chicago. Maar vroeg op de ochtend van 19 juni 1947 was de parkeerplaats al overvol, en om 15.00 uur zaten wel 5000 toeschouwers vol verwachting klaar om de auto van de toekomst met eigen ogen te zien. Vanaf het podium vertelde Preston Tucker enthousiast over de auto, die qua snelheid, veiligheid en comfort de vooroorlogse auto’s van de concurrentie in de schaduw stelde. Hij nam de tijd voor zijn speech. Want een paar meter achter hem probeerden monteurs het prototype op te lappen, zodat het er tenminste rijklaar uit zou zien. En…

In 1973 zegde John DeLorean zijn baan op. Hij was onderdirecteur van General Motors, maar wilde: zijn droom verwezenlijken: zelf een futuristische sportwagen bouwen. DeLorean richtte het bedrijf DeLorean Motor Company op en lanceerde in 1981 de DMC-12, die een groot succes beloofde te worden. Noord-Ierland betaalde DeLorean 120 miljoen dollar om de auto bij Belfast te produceren. De productie was echter veel duurder dan verwacht, en in een poging om kapitaal te verwerven kwam DeLorean in 1982 met de drugshandelaar John Hoffman in contact. Hoffman was eigenlijk een FBI-agent, die maandenlang probeerde DeLorean in de val te lokken. Toen de zaak eindelijk voor het gerecht kwam, werd DeLorean vrijgesproken. Maar zijn bedrijf was intussen failliet. DeLorean werd later beroemd dankzij de Hollywoodfilm Back to the Future.…

Twee jaar na de oorlogsverklaring aan drugs richtte president Nixon in 1973 de Drug Enforcement Administration (DEA) op om drugscriminaliteit te bestrijden. Nixon voerde vooral de politie-inzet tegen drugs op in de arme stadswijken, waar de meerderheid van de bevolking van Afro-Amerikaanse afkomst was. ‘Door het publiek hippies te laten associëren met marihuana en zwarten met heroïne – en vervolgens beide drugs strafbaar te stellen – konden we deze groepen verstoren. We konden hun leiders arresteren, hun huizen doorzoeken, hun bijeenkomsten ontbinden en ze avond aan avond negatief in het nieuws brengen. Wisten we dat we logen over het belang van drugs? Natuurlijk wisten we dat,’ gaf Nixons adviseur voor binnenlandse zaken, John Ehrlichman, in 1994 toe. Sinds 1971 heeft de oorlog tegen drugs de Amerikanen meer dan 1000 miljard…

ARCHEOLOGIE Bijna 5000 jaar geleden werd in Mesopotamië een echte spelletjesliefhebber begraven. Hij was in ieder geval zo dol op zijn bordspel dat hij het meenam in zijn graf. Nu denkt een team onderzoekers eindelijk de regels te hebben achterhaald van het spel, dat een van de oudste is die we kennen. Het bordspel werd in 1977 gevonden in Shahr-e Sukhteh in het zuidoosten van Iran. Uit datering blijkt dat het stamt uit de periode 2600 tot 2400 v.Chr. In die tijd maakte het gebied deel uit van Mesopotamië, een van de eerste geavanceerde samenlevingen ter wereld. Het spel bestaat uit een houten bord met 20 ronde velden in de vorm van een kronkelende slang. Volgens de onderzoekers gaat het erom wie de stukken als eerste naar de andere kant…

In 802 kwam een diplomaat van Karel de Grote terug van een reis naar Bagdad, de hoofdstad van het kalifaat van de Abbasiden. ‘Isaac de Jood keerde met een olifant en andere geschenken terug bij de keizer in Aken. De olifant heette Abul-Abbas,’ staat in de Frankische annalen. Hoewel veel Europeanen olifanten kenden uit verhalen, was dit voor zover bekend de eerste keer dat er een levende olifant naar Europa werd gebracht sinds de val van Rome in de 5e eeuw. Het geschenk maakte deel uit van onderhandelingen over een islamitisch-christelijke alliantie tussen twee van de machtigste rijken van die tijd. Olifant kwam in Europa terecht Haroen ar-Rashid heerste over het kalifaat, dat zich ruwweg uitstrekte over het Arabisch Schiereiland en het huidige Egypte, Irak en Iran. Karel de Grote…

TECHNIEK De eerste astronomische voorstelling ter wereld en de ontdekking van de eeuw. Al sinds de ontdekking van de zogenaamde ‘Hemelschijf van Nebra’ in Duitsland meer dan 20 jaar geleden, kunnen archeologen hun enthousiasme niet verbergen. Maar de 3600 jaar oude schijf met nauwkeurig afgebeelde hemellichamen is nog opmerkelijker dan wetenschappers tot nu toe dachten. Dat blijkt uit nieuwe analyses. Uit eerdere onderzoeken wisten archeologen al dat de schijf was gemaakt van koper uit de Alpen en goud uit Cornwall in Engeland. Ze wisten ook dat de schijf een geavanceerde kalender was die werd gebruikt door de Úněticecultuur, een Midden-Europese cultuur uit de bronstijd die bloeide van 2400 tot 1800 v.Chr. Uit de samenstelling en structuur van het materiaal bleek ook dat de schijf niet is gemaakt met een eenvoudige…

EGYPTENAREN Archeologen graven al sinds het begin van de 19e eeuw in de oude Egyptische stad Taposiris Magna. Het zand tussen de ruïnes op 40 kilometer van Alexandrië heeft in de loop der tijd bewezen veel schatten te bevatten. Fijn aardewerk, een gouden amulet van 2000 jaar oud en met afbeeldingen van goden versierde mummies behoren tot de vondsten. Nu heeft een Dominicaans-Egyptisch onderzoeksteam weer een belangrijke ontdekking gedaan – dit keer in verband met een van de grote figuren uit de Egyptische geschiedenis. Bij het opgraven van een tempel vonden onderzoekers het hoofd van een vrouwenbeeld in wit marmer. Het beeld draagt een koninklijk diadeem en de onderzoekers denken dat het Cleopatra zelf voorstelt, de legendarische koningin van Egypte die regeerde van 51 tot 30 v.Chr. Andere vondsten zijn…

140.000 soldaten werden gedood Zo’n 140.000 Poolse soldaten kwamen om, 65.000 tijdens de verdediging van Polen in 1939. De rest stierf in gevangenschap en in de strijd voor de bondgenoten. 2,9 miljoen etnische Polen kwamen om Geweld, executies en uithongering doodden zo’n 2,9 miljoen niet-joodse Poolse burgers. 2,7 miljoen van die doden vielen in het Duitse deel. In het Russische gebied vielen 150.000 doden. 165.000 intellectuelen geëlimineerd Onder de vele burgerdoden in Polen waren zeker 165.000 intellectuelen die na de bezetting door de Duitsers en de Russen werden geëxecuteerd zodat ze geen verzet konden organiseren. 2,8 miljoen Poolse joden uitgeroeid Polen werd het zwaarst getroffen door de Holocaust. Naar schatting zijn tussen de 2,7 en 2,9 miljoen van de joden in het land vermoord in nazi-vernietigingskampen.…

Met diploma’s uit Oxford op zak ging de 24-jarige archeoloog Charles Thomas Newton in 1840 aan de slag als assistent bij het British Museum in Londen. Hij ontpopte zich als een toegewijd onderzoeker en werd expert in antieke vazen. Vanaf het begin van de 19e eeuw stelden de Britten veel archeologen aan als diplomaten in landen rond de Middellandse Zee om de Britse musea te voorzien van spannende spullen uit de oudheid. In 1852 werd Newton viceconsul van het Griekse eiland Lesbos en twee jaar later werd hij gepromoveerd tot consul van Rhodos. Newton maakte indruk in Londen door een serie oude reliëfs op te graven op Kalimnos, maar werd pas beroemd dankzij het Mausoleum van Halicarnassus. Newton werd consul in Rome en kreeg na terugkeer in Engeland een professoraat…

Nep-Mercedes verraste terroristen In 1976 kaapte de Palestijnse terreurgroep PFLP een vliegtuig met joodse passagiers en vloog het naar Entebbe in het Oeganda van Idi Amin. Ze eisten de vrijlating van gevangenen. Israëlische speciale eenheden landden op het vliegveld met een kopie van de Mercedes van Idi Amin en kwamen zo dicht bij het vliegtuig dat ze het konden bestormen. 102 gijzelaars werden gered, 3 mensen kwamen om. Filmploeg ontvlucht het land Toen demonstranten in 1979 de Amerikaanse ambassade in Teheran bezetten, wisten zes Amerikanen zich te verstoppen bij de Canadese ambassadeur. CIA-agenten werden het land binnengesmokkeld onder het mom van het filmen van de sciencefictionfilm Argo. De zes diplomaten werden vermomd als leden van de filmploeg en uit Teheran gevlogen. Gijzelaars vrijgelaten dankzij vermomming De Colombiaanse guerrillabeweging FARC hield…

De stad Salem werd in 1626 gesticht door Engelse puriteinen. In de 17e eeuw werd Salem een van de belangrijkste havensteden in de Nieuwe Wereld. Van hieruit vervoerden kooplieden vis, hout en landbouwgoederen naar het Caribisch gebied in ruil voor suiker, melasse en koffie, die weer naar Europa werden geëxporteerd. Landbouwproducten voor de stad werden geproduceerd in het dorp Salem, waar arme boeren de hele dag zwoegden. Het dorp lag ten noordoosten van de stad Salem en maakte er administratief deel van uit. Veel inwoners van het dorp woonden samen in grote families in 90 huizen verspreid over zo’n 50 km². Een analyse van de rechtbankverslagen heeft aangetoond dat vooral inwoners van het armste deel van het dorp werden beschuldigd.…

Zonder blikken of blozen binden de twee KGB-officieren een kwispelende puppy aan de boom. Ondertussen maakt Bogdan Stasjinski het gifpisen aan hun tool klaar dat de officier jonge agent hebben overhandigd. Voordat de Oekraïner op een moordmissie in West-Duitsland kan worden gestuurd, willen de officieren er zeker van zijn dat hij het nieuwe wapen kan bedienen. In september 1957 beginnen de bossen van Oost-Berlijn al herfstkleuren te krijgen, maar Stasjinski ziet de schoonheid van de natuur niet. Hij voelt zich de slechtste mens ter wereld als de puppy vrolijk zijn vingers probeert af te likken. Dan richt hij de loop op de snuit en haalt de trekker over. Het beestje valt met trillende poten op de grond. ‘Dat was mijn eerste moord,’ denkt Stasjinski De jonge KGB-spion is geselecteerd voor…

Lev Rebet 1912-1957 (45 jaar) SCHRIJVER: Lev Rebet behoorde tot OOeN-Z, het gema-tigde deel van de Organisatie van Oekraïense Nationalisten (OOeN). In de Tweede Wereldoorlog had hij drie jaar in een Duits concentratiekamp gezeten. Na de oorlog vestigde hij zich in München, waar ook duizenden andere Oekraïners naartoe kwamen om aan Stalin te ontsnappen. Hier publiceerde hij tijdschriften met kritiek op de onderdrukking door de Sovjet-Unie. Volgens Stasjinski liet Sovjetleider Nikita Chroesjtsjov Rebet vermoorden omdat hij de reputatie van de Sovjet-Unie beschadigde. Stepan Bandera 1909-1959 (50 jaar) OPSTANDSLEIDER: Stepan Bandera was de leider van OOeN-B, de militante tak van de OOeN. In de Tweede Wereldoorlog had hij de nazi’s gesteund in de hoop op een vrij Oekraïne. Maar toen de OOeN in de zomer van 1941 de onafhankelijkheid uitriep, deporteerden…

Op 15 juni 1215 zet koning Jan van Engeland in een veld aan de Theems met tegenzin zijn zegel op de Magna Carta, een document van 63 paragrafen op perkament. De Magna Carta is een handvest dat is opgesteld door 25 Engelse baronnen die genoeg hebben van de koppige koning en zijn macht aan banden willen leggen. Veel van de clausules lijken nu betekenisloos of futiel, maar één bepaling, verborgen tegen het einde van het handvest, resoneert tot op de dag van vandaag. ‘Geen vrij man zal gearresteerd en gevangengezet worden, of zijn recht en bezit afgenomen worden, buitenwettelijk worden verklaard of verbannen,’ staat in paragraaf 39. De clausule is een drastische inperking van de macht van de koning. Eerder werden baronnen opgesloten en hun bezittingen geconfisqueerd louter omdat de…

De verhalen over Robin Hood zijn fictief. Robin Hood is een samensmelting van echte mensen. Hiertoe behoren Robert Hod van York, die in 1225 vogelvrij werd verklaard wegens schulden, en Gilbert Robynhood, een bandiet uit Sussex die in 1296 in gerechtelijke stukken werd genoemd. In de middeleeuwen leefden vogelvrij verklaarden vaak in de bossen, wat verklaart waarom Robin Hood in Sherwood Forest woont. De legendarische held wordt voor het eerst genoemd in in 1377. Robin Hood komt ook voor in veel liedjes en gedichten, waarvan de oudste dateren uit de 15e eeuw. Walter Scotts roman Ivanhoe uit 1819 speelt zich af in de jaren 1190, de tijd van Richard Leeuwenhart. Sinds Ivanhoe heeft prins Jan de schurkenrol van inhalige heerser in talloze Robin Hood-films enseries.…

Op een heldere dag kun je op Britse bodem staan en Spanje én Noord-Afrika zien liggen. Gibraltar, 2000 kilometer van Londen op het zuidpuntje van Spanje, is een van de dichtstbevolkte gebie wildeden van Europa, het thuis van de enige apen van ons continent en een bevolking die trots is om Brits te zijn. Het herkenningspunt van Gibraltar is ‘The Rock’, de rots die het grootste deel van het overzeese gebied in beslag neemt. Onder de rots bevinden zich meer dan 50 kilometer aan tunnels en geheime com-mandoruimten. Die maakten deel uit van een topgeheime operatie, waarbij zes vrijwilligers jarenlang opgesloten zouden worden. Hoe werd Gibraltar Brits? ☛ Het schiereiland Gibraltar werd in 1704 Brits als bijvangst in de strijd om iets veel groters: de Spaanse troon. De Spaanse koning…

0-150 n.Chr. Vijanden van Rome aten opium met een lepel In 2024 vonden archeologen een aantal lepelvormige voorwerpen. Ze hoorden toe aan Germaanse stammen die in de eerste eeuwen n.Chr. oorlogbevoerden met het Romeinse Rijk. Volgens de onderzoekers werden de lepels gebruikt om voor de strijd stoffen in te nemen, waaronder opium en hennep. 750-1066 Vikingen onder invloed gingen door het lint Een berserker was een Vikingstrijder die bloeddorstig tekeerging in een roes van woede. Welke stof de woede veroorzaakte, is onduidelijk. Onderzoekers hebben van alles gesuggereerd, van vliegenzwam tot alsem – de laatste heeft een hallucinogeen effect dat vaak in verband wordt gebracht met berserkers. 1090-1275 Moordenaars bestreden angst met cannabis De Assassijnen waren een sjiitische sekte die in de middeleeuwen politiek gemotiveerde moorden pleegde op leiders in het…

STEENTJID Tussen 4200 en 3600 v.Chr. ontstonden er meganederzettingen in het huidige Moldavië en Oekraïne. Ze werden gesticht door de Cucutenicultuur, konden tot 15.000 inwoners huisvesten en worden beschouwd als de eerste echte stedelijke gemeenschappen in het Europa van de steentijd. Maar archeologen vragen zich al lang af waarom ze zo weinig graven en menselijke resten hebben gevonden van de vele mensen die hier hebben gewoond. Maar nu leidt de analyse van enkele van de weinige botten die zijn gevonden tot nog meer verwondering. De botfragmenten komen uit Kosenivka, een kleine Cucuteninederzetting in het huidige Oekraïne. Tijdens opgravingen in de jaren 1980 werden de overblijfselen van minstens zeven mensen gevonden in een huis dat door brand was verwoest. Tientallen jaren later zijn de botten geanalyseerd door een interdisciplinair team van…

Dokter John R. Brinkley had een geweldig aanbod voor mannen met erectieproblemen: geitentestikels. Die moesten in het scrotum van mannen worden getransplanteerd om hun viriliteit op te krikken. Brinkley voerde de operatie zelf uit. Die kostte 750 dollar – ongeveer 100.000 dollar vandaag de dag. Maar Brinkley was een leugenaar en een kwakzalver. Hij had geen artsenopleiding gevolgd en zijn diploma was vervalst. Brinkley kreeg dit eigenaardige idee op een dag in 1918, toen hij tijdens de Spaanse griep een boer zag klagen over ‘seksuele zwakte’. Klanten stonden in de rij Tijdens het consult grapte Brinkley dat alle slaapkamerproblemen van de boer opgelost zouden zijn als hij de ballen van een bok zou hebben. De boer nam de suggestie serieus en Brinkley implanteerde geitentestikels in zijn scrotum. Toen de vrouw…

Lees hoe het lot van de mensheid aan een zijden draadje hing tijdens het dappere verweer van de RAF. Historia werpt licht op de start, het verloop en de gevolgen van zwarte bladzijden uit onze geschiedenis. Pak zelf de stuurknuppel en neem nú een abonnement! De meest fascinerende geheimen van de mens en de geschiedenis worden blootgelegd. Lees in Historia alles over indrukwekkende oorlogen, techniek, beschavingen, wetenschap en legendarische personen. Kies het abonnement dat bij je past! Een abonnement nemen is voordeliger dan de magazines los in de winkel te kopen. Het magazine wordt bovendien automatisch thuisbezorgd. Kies uit de abonnementsvormen hieronder en ga naar: 12 nummers € 59,95 € 4,99 per nummer 24 nummers € 99,95 € 4,16 per nummer 6 nummers € 32,50 € 5,42 per nummer ZO…

ROMEINSE RIJK Rond het begin van de jaartelling werd een Romeinse soldaat genaamd Flaccus begraven in de Romeinse stad Coriovallum – nu het Limburgse Heerlen. Flaccus werd te ruste gelegd met een kom, vier borden van aardewerk en een bronzen schraper die de Romeinen in het badhuis gebruikten. Archeologen weten niet wie Flaccus was of wat hij in zijn leven heeft gedaan. Maar toch gaat hij de geschiedenis in. De vondst is niet alleen de oudste in zijn soort in Nederland, maar ook een van de weinige gevallen waarbij een Romeinse dode een naam heeft gekregen. De identificatie was mogelijk omdat het kommetje in het graf was voorzien van de letters FLAC, wat volgens een specialist een afkorting is van de naam Flaccus. Het Romeinse verleden van Heerlen is goed…

De gothic-cultuur van tegenwoordig is historisch te herleiden tot de Goten, een Germaanse stam die Rome in de 4e eeuw plunderde en een cruciale rol speelde bij de val van het machtige rijk. Na de val van Rome werden de Goten – ‘Goths’ in het Engels – gezien als een symbool van alles wat barbaars was en niet beschaafd en respectabel. In de middeleeuwen werd ‘gotisch’ spottend gebruikt voor een nieuw type Franse architectuur dat werd gekenmerkt door asymmetrie en dramatische bogen en gewelven. De gedurfde gotische stijl werd gezien als een directe aanval op de klassieke Romaanse architectuur van die tijd – net zoals de wilde Goten het beschaafde Rome hadden aangevallen. In de 18e en 19e eeuw waren deze dramatische gebouwen vaak het decor voor de plots van…

Bij een lynchpartij wordt iemand die van een misdaad verdacht wordt door een menigte mishandeld en gedood.Het is een voorbeeld van eigenrichting, waarbij het volk het recht in eigen handen neemt zonder proces of tussenkomst van een rechtbank. Historisch gezien wordt lynchen vooral geassocieerd met de Zuidelijke Staten van de VS, waar tot in de jaren 1960 duizenden Afro-Amerikanen werden mishandeld en gedood tijdens racistische aanvallen. In de Scandinavische landen waren grootschalige, georganiseerde lynchpartijen uiterst zeldzaam. Een van de weinige gedocumenteerde gevallen deed zich voor toen een woedende menigte op 20 juni 1810 graaf Axel von Fersen aanviel in Stockholm. Von Fersen was een vooraanstaand politicus in Zweden. Hij werd echter gehaat vanwege zijn sterke banden met koning Gustaaf IV Adolf, die in 1809 werd afgezet na een staatsgreep. Gelynchte…

Voordat de islam er in de 7e eeuw voet aan de grond kreeg, kende het Arabisch schier-eiland een grote religieuze diversiteit. In die tijd aanbaden de meeste Arabieren meerdere goden die geassocieerd werden met o.a. de zon, de maan, regen en vruchtbaarheid. Sommige goden werden alleen aanbeden door bepaalde stammen, terwijl andere in het hele Arabische gebied bestonden. De grote, dominante goden werden meestal aanbeden in een grote tempel in Mekka – de Ka’aba – waar Arabieren baden en offerden aan de honderden godenbeelden in de tempel. De Ka’aba behield zijn belang als religieus centrum en is nu het belangrijkste heiligdom van de islam, dat jaarlijks miljoenen islamitische pelgrims ontvangt. Meerdere goden verworpen Een aantal Arabieren – hanifer – begon tot slechts één machtige god te bidden, die Allah (Arabisch…

Het graf van Nefertiti is nooit gevonden, maar een Britse expert heeft een intrigerende theorie. De bekende archeoloog en voormalig conservator van het British Museum Nicholas Reeves vermoedt dat het onaangeroerde graf van de jonge Toetanchamon eigenlijk toebehoorde aan zijn stiefmoeder Nefertiti.Onderzoek van een afbeelding op de wand van Toetanchamons ondergrondse graf laat zien dat iemand een inscriptie met de tekst ‘Toetanchamon begroef Nefertiti hier’ heeft uitgewist. Reeves denkt ook dat afbeeldingen van de god Osiris de rechtmatige eigenaar van het graf onthullen. In het oude Egypte werd de overleden farao afgebeeld als Osiris. Maar in Toetanchamons graf komt het profiel van Osiris niet overeen met dat van de jonge farao. De god lijkt wél sprekend op Nefertiti. Veel van de grafgiften die Toetanchamon meekreeg blijken ook voor Nefertiti…

1795 Polen verdwijnt van de kaart Polen is militair zwak en heeft geen echte centrale macht. Het houdt op te bestaan als Pruisen, Oostenrijk en Rusland het land onder elkaar verdelen. 1914 Eerste Wereldoorlog treft de Polen In de Eerste Wereldoorlog vechten Polen tegen Polen, want ze vallen onder Duitsland, Oostenrijk-Hongarije of Rusland. Maar het verlangen naar Poolse onafhankelijkheid groeit. 1918 Polen wordt herboren Na de Eerste Wereldoorlog zijn Duitsland en Oostenrijk-Hongarije de verliezers, terwijl in Rusland een burgeroorlog woedt. Daarom wordt Polen na 123 jaar herboren. 1919 Uitbreiding naar het oosten In de Pools-Russische Oorlog verovert Polen delen van Oekraïne, Wit-Rusland en Litouwen op het door burgeroorlog verscheurde Rusland. De grens blijft bestaan tot de Tweede Wereldoorlog. 1926 Dictator aan de macht Na het nieuwe Polen van 1918 tot…

360 v.Chr Heerser wordt onsterfelijk Maussollos is 16 jaar lang satraap (gouverneur) van Carië, een provincie van het Perzische Rijk. Hij laat een extravagant grafmonument voor zichzelf bouwen. 353 v.Chr Zus neemt het over Na de dood van Maussollos zet zijn zus Artemisia II de bouw voort. Alleen de beste Griekse architecten en kunstenaars mochten aan het monument werken, dat in 350 v.Chr. werd voltooid. 334 v.Chr Alexander verovert de stad Tijdens de veldtocht van Alexander de Grote tegen de Perzen neemt de grote legerleider Carië en Halicarnassus in. Hij spaart echter het prachtige mausoleum. 1100 n.Chr Rampspoed slaat toe Meerdere aardbevingen teisteren Carië van de 12e tot de 16e eeuw. Het mausoleum verzwakt en stort in. Historici weten niet in welk jaar het fraaie bouwwerk in een ruïne verandert.…

De eilandengroep Hawaï staat bekend om surfen, grote vulka zijn nen, de hoeladans en unieke natuur. Maar wist je dat de Britse ontdekkingsreiziger James Cook werd vermoord door de oorspronkelijke bewoners toen hij er in de 18e eeuw arriveerde? Of dat Amerikaanse zendelingen en plantage-eigenaren met hulp van het leger de Hawaïaanse koningin buitenspel zetten? Lees het hele verhaal over de 50e staat van de VS. Wie waren de eerste mensen op Hawaï? ☛ Circa 3000 jaar geleden vertrok een groep mensen in hun kano’s vanaf het eiland Taiwan. In de eeuwen daarna bevolkten deze zeevaarders veel eilanden in de Stille Oceaan, die bekend werden als Polynesië. De Polynesiërs konden grote afstanden afleggen over open zee door te navigeren aan de hand van sterren, oceaanstromingen en trekvogels. Rond 300 n.Chr.…

1845–1849 Vuurdoop – gevecht tegen sikhs Napier trekt als jonge kapitein ten strijde tegen de sikhs, een religieuze groepering die in de provincie Punjab woont en onafhankelijk wil zijn van het Britse gezag. Hij raakt een paar keer zwaargewond, maar herstelt en krijgt promotie, eerst tot majoor en later tot luitenant-kolonel. 1857–1858 Overmacht verslagen Napier, inmiddels generaal en bevelhebber van de Britse genie in Bombay (nu Mumbai), speelt een belangrijke rol in het neerslaan van de Sepoy-opstand van islamitische en hindoeïstische rebellen. Met 700 man verslaat hij 12.000 opstandelingen tijdens een gevecht om de militaire basis bij Morar. 1860 Kogels laten sporen na Tijdens de Opiumoorlogen, als Groot-Brittannië en Frankrijk China willen dwingen handel en diplomatie toe te laten, is Napier betrokken bij de verovering van Peking. Na de gevechten…

Bridget Bishop – het eerste slachtoffer De 60-jarige Bridget Bishop woonde samen met haar derde man Edward toen ze op 19 april 1692 werd gearresteerd wegens hekserij. Al jaren gingen er in Salem geruchten dat ze een van haar exmannen met hekserij had vermoord om zijn land, waar ze nu op woonde, over te nemen. Bishop werd ervan beschuldigd dat ze verscheen als een geest die de ‘behekste’ meisjes kwelde door ze te knijpen. Ze werd op 10 juni opgehangen. Rebecca Nurse – vrijgesproken maar opgehangen De 71-jarige Rebecca Nurse was een vrome gelovige. Toch werd de ziekelijke grootmoeder ervan beschuldigd dat ze de ‘behekste’ meisjes bezocht als een kwade geest en hen dwong het ‘Duivelsboek’ te ondertekenen. Nurse werd als enige door de jury vrijgesproken, maar het vonnis viel…

Tussen 1930 en 1933 stierven 3,5 tot 7 miljoen mensen van de honger in Oekraïne. Dit was het resultaat van een doelbewuste strategie van Stalin. Tijdens de Russische Burgeroorlog 10 jaar eerder hadden Oekraïense rebellen het Rode Leger (de bolsjewieken) geholpen om het tsaristische Witte Leger te verslaan. Maar in plaats van Oekraïne te bevrijden hadden de bolsjewieken het land ingelijfd bij de Sovjet-Unie. En vervolgens zette Stalin een gedwongen collectivisatie in gang, waarbij iedereen van zijn land werd beroofd. In de hoop de landbouwopbrengst te vergroten, werd het land staatsbezit en werden de boeren tewerkgesteld in collectieven. Stalins eisen waren compleet onrealistisch, maar niemand durfde de dictator tegen te spreken. Om aan de quota te voldoen, moesten partijfunctionarissen ook het zaad in beslag nemen. Een ramp was dus onvermijdelijk.…

Stempel van Tåsinge Er zijn belangrijke overeenkomsten tussen de stempel en de Sutton Hoo-helm, zoals de strijder te paard en de man onder het paard. Het motief is hier ingetekend. Sutton Hoo-helm De lijnen bij de voet van de ruiter zijn gelijk op de helm en de stempel, net als de zijkant van het schild van de ruiter. Beide details ontbreken bij de Zweedse vondsten.…

Opgesteld door: 25 baronnen en de aartsbisschop van Canterbury, Stephen Langton. Bezegeld: In 1215 door de Engelse koning Jan onder druk van de machtige en rijke baronnen van Engeland. Inhoud: ‘Magna Carta’ betekent ‘grote brief’. Het handvest bestaat uit 63 clausules die in het Latijn op een stuk perkament zijn geschreven. Het document telt circa 4000 woorden en bevat regels over maateenheden voor bier, wijn en graan en regels voor het vissen op de Theems. Door een moderne bril lijken veel bepalingen nogal obscuur. Het document bevat echter ook clausules over basisrechten, zoals dat niemand boven de wet staat, ook de koning niet. Het document garandeert verder het recht op een eerlijk proces en stelt grenzen aan belastingen. Manuscript: Er zijn vier originele exemplaren van de Magna Carta uit 1215: twee…

Drooggelegd gebied Grens met Spanje Verkeer stopt voor vliegtuigen Het vliegveld van Gibraltar werd in de Tweede Wereldoorlog aangelegd als militaire basis en ligt op een omheind terrein. De landingsbaan kruist de hoofdweg, Winston Churchill Avenue, die moet worden afgesloten als er een vliegtuig opstijgt of landt. Gesticht door moslims De stad Gibraltar werd in de 8e eeuw gesticht door moslims. De stad ligt ingeklemd tussen de Rots van Gibraltar en de kust. Sinds de 18e eeuw speelt de stad een centrale rol als basis en bevoorradingshaven voor de Britse marine. 50 kilometer tunnels Gibraltar is al sinds de middeleeuwen versterkt, maar in de 18e en 19e eeuw bouwde het Britse leger er een van de meest ondoordringbare vestingwerken ter wereld. In totaal is er 50 kilometer aan tunnels in…

Tucker ’48 Sedan Lengte 5,56 m  Breedte 2,01 m Hoogte 1,52 m Onafhankelijke wielophanging zorgde voor een goede wegligging, goede rijeigenschappen en comfort. De vering was van rubber in plaats van metaal. Extra grote deuren, helemaal tot aan het dak. Zo kon je gemakkelijker in en uit de relatief lage auto stappen. Gewicht 1920 kg Topsnelheid 190 km/h 0-100 km/h 10 sec De veiligheidsvoorruit was van splintervrij glas gemaakt en zou bij een aanrijding uit het frame schieten om de bestuurder te beschermen. Motor 6 cilinders, 166 pk Versnellingsbak 4-traps, handmatig Aantal geproduceerd 51 Drie koplampen waren een groot voordeel. De middelste lamp draaide met de stuurrichting mee en gaf zicht in bochten. Het hoge plafond was het resultaat van de bijzondere chassisconstructie. De auto was laag en aerodynamisch, maar…

Begin19e eeuw bestond Zwitserland uit vrij zelfstandige en vaak rivaliserende kantons. Terwijl de buurlanden in rap tempo spoorwegen aanlegden, moesten de Zwitsers het nog doen met paard en wagen. Pas in 1848, toen het land een federale staat werd, kwam de aanleg op gang. Een wet uit 1852 gaf bedrijven het recht om spoorwegen te exploiteren. Het resultaat was een ware bouwwoede – ook wel de ‘Zwitserse spoorkoorts’ genoemd. Al snel bedekten de rails het hele land en al na acht jaar had het het dichtste spoornetwerk van Europa. De Zwitsers lieten zich niet tegen-houden door hun hoge bergen. In 1882 werd de Gotthardspoorweg geopend met een 15 kilometer lange tunnel – toen de langste ter wereld – die het Duitstalige Zwitser-land in het noorden verbond met de Italiaanstalige bevolking…

ARCHEOLOGIE In Charterhouse Warren in het zuidwesten van Engeland deden archeologen in de jaren 1970 een vondst uit de bronstijd in een 15 meter diepe schacht. Er lagen skeletten van kinderen, vrouwen en mannen die in de bronstijd leefden. De botten werden opnieuw onderzocht en dat bracht nieuwe, gruwelijke details over hun dood aan het licht. Een onderzoeksteam van onder meer de Universiteit van Oxford analyseerde meer dan 3000 menselijke botfragmenten die dateren uit de vroege bronstijd, tussen 2210-2010 v.Chr. De botten zijn afkomstig van minstens 37 mensen, zowel mannen, vrouwen als kinderen. Snijtekens op de botten geven aan dat ze zijn gedood, in stukken gehakt en daarna opgegeten. Kannibalisme wordt in sommige contexten geïnterpreteerd als een begrafenisritueel, maar dat kan hier niet het geval zijn, schrijven de onderzoekers. Ondanks…

MAATSCHAPPIJ ‘Kut is goed, maar kont is het beste’ en ‘Johannes is een domme eikel’. Dit zijn twee van de graffititeksten die op de hooizolder van een inrichting op het Deens eilandje Livø in het hout zijn gekrast. Door de kleine teksten en tekeningen kunnen de ‘krankzinnigen’ voor het eerst hun eigen verhaal vertellen, hoopt de historicus die alle bijna 3000 ongesanctioneerde kunstwerken in het kamp in kaart bracht. Van 1911 tot 1961 zaten er op Livø 743 mannen opgesloten omdat ze destijds als ‘moreel krankzinnig’ werden beschouwd. ‘Op de zolder krijgen we een uniek beeld van de gevangenen, omdat het een van de enige plekken is waar we een kijkje in hun eigen woorden en gedachten krijgen. Hun verhaal is tot nu toe verteld via het systeem, bijvoorbeeld in…