Inhoudsopgave van Editie 10 - 2024 - Historia

ROMEINSE RIJK Als zegevierende gladiatoren vrijgelaten en beloond werden door de Romeinse keizer, genoten ze van hun pensioen in de ‘gladiatorenstad’. Maar een recente vondst in het badhuis laat zien dat de stad ook bewoond werd door minder angstaanjagende figuren dan gepensioneerde gladiatoren. ‘We hebben 1900 jaar oude voetafdrukken gevonden in een badhuis, en we kunnen vaststellen dat ze afkomstig zijn van drie kinderen van twee of drie jaar,’ zegt professor Bilal Sögüt, die de opgraving in Stratonikeia leidt, tegen Anadolu Agency. De gladiatorenstad heette Stratonikeia en lag aan de westkust van wat nu Turkije is. De Hittieten bevolkten het gebied al rond 1500 v.Chr., maar de stad groeide vooral toen de Seleuciden en daarna de Romeinen er de scepter zwaaiden. Stratonikeia dankt zijn bijnaam aan de gepensioneerde gladiatoren die…

Hun voorouders heersten over heel Noord-Amerika, maar nu leiden de meeste van hun nakomelingen een leven dat hun voorouders zich in hun ergste nachtmerries niet hadden kunnen voorstellen. Sinds de 19e eeuw zijn de indianen vrijwel al hun land kwijtgeraakt en zijn ze bijeengebracht in reservaten verspreid over de VS. De bijna 600 Noord-Amerikaanse indianenstammen zijn opeengepakt in 326 reservaten. Volgens overheidscijfers beslaan de reservaten 227.000 km² of 2,3 procent van het Amerikaanse grondgebied. Het land van de indianen is dus in totaal ruim vijf keer zo groot als Nederland. Hoewel de indianen een zekere mate van zelfbestuur hebben in de reservaten, zijn ze geen eigenaar van de grond waar ze op wonen. Een vonnis uit 1831 bepaalde dat indianen op het land mogen wonen, maar dat het eigendom is…

In april 1924 arresteerde de Franse politie de Fransman Jean Lozier en zijn twee zonen toen ze betrapt werden op het verzamelen van botten op het slagveld bij Verdun. Meer dan 300.000 Duitse en Franse soldaten sneuvelden hier tijdens een van de bloedigste veldslagen van de oorlog. Jean Lozier vertelde de politie dat hij botten verzamelde, naar eigen zeggen alleen dierlijke, om te verkopen aan mestfabrieken. Anderen verdedigden Lozier door erop te wijzen dat hij niet de eerste was die botten, inclusief menselijke, in het gebied verzamelde. Dit leidde ertoe dat de autoriteiten het verzamelen van botten in Verdun verboden. Volgens historicus Robin Schäfer zijn er aanwijzingen dat sommige slagvelden systematisch werden geplunderd op botten. Hij stelt dat slechts 20 procent van de bijna 200.000 Duitse soldaten die tijdens de…

Nog maar 80 jaar geleden werd Europa in een wurggreep gehouden door de nazi’s. In de bezette landen was de straf voor verzet genadeloos, en de meeste mensen hielden zich gedeisd en probeerden zich staande te houden te midden van voedseltekorten, vervolging en nationaalsocialistische propaganda. Maar voor enkelen was de vrijheid kostbaarder dan wat dan ook. Zij trotseerden de bezetter met sabotage, illegale kranten en moordaanslagen. Lees het verhaal van acht onverschrokken vrijheidsstrijders uit bezet Europa in de Tweede Wereldoorlog. De Vlam en de Citroen Meesterschutters stonden bovenaan Gestapo-dodenlijst De Deense verzetsstrijder Jørgen Haagen Schmith kreeg zijn schuilnaam ‘de Citroen’ omdat hij in een Citroënfabriek werkte. Zijn collega Bent Faurschou-Hviid, ‘de Vlam’, had een mislukte poging ondernomen zijn haar rood te verven. In 1943 kwamen de twee samen in de…

Toen de Arabieren in 634 het Sassanidische Rijk aanvielen, was het leger van de grootmacht zwakker dan ooit. Dat kwam door de oorlogen tegen de Romeinen en een vier jaar durende burgeroorlog. In slechts 17 jaar werd het enorme Sassanidische Rijk weggevaagd en opgenomen in het islamitische kalifaat van de Rashidun. Keer op keer kwamen de Perzen in opstand, maar de moslims sloegen elk verzet neer. Vervolgens begon de islamisering van Perzië. Aanhangers van het zoroastrisme werden vervolgd en vernederd, maar zelden gedood. Het kalifaat voerde wel een jizya in – een belasting voor nietmoslims. Zoroastrische geloofsgemeenschappen mochten blijven bestaan, en pas na het jaar 1000 bekeerde de meerderheid van de bevolking in de Perzische regio zich tot de islam. In het hedendaagse Iran is meer dan 98 procent van…

Zoek de nooduitgang Twee van de drie mensen gaan naar de ingang waardoor ze naar binnen zijn gekomen – meestal de hoofdingang. Als er paniek uitbreekt, loop je hier het meeste risico. Zoek de dichtstbijzijnde nooduitgang zodra je bijvoorbeeld een concertzaal binnenkomt. Als je weet waar die is, vergroot je je kans om kalm te blijven. Zoek uniformen op Studies tonen aan dat uniformen geruststellend werken. Als je in de buurt bent van geüniformeerd personeel, neemt het risico af dat er paniek uitbreekt. Als er niemand in uniform is, kan het helpen om een personeelslid te zoeken dat het gebouw kent en dus kan helpen om de boel te kalmeren. Ademhaling wordt rustiger In een noodsituatie komt het lichaam in paraatheid. Je ademhaling wordt snel en oppervlakkig en je hartslag…

Jezus in gezelschap van ufo’s: In een kerk in de Georgische stad Mtscheta hangt een schilderij van rond 1250 van de kruisiging van Christus. We zien niet alleen Jezus, maar ook twee mysterieuze schijven die in de lucht zweven. Dezelfde twee schijven komen voor op talloze Byzantijnse afbeeldingen van deze beroemde scène uit de Bijbel – vaak met een staart van stralen en een gezicht in elke figuur. Volgens kunsthistorici stellen de schijven de zon en de maan voor – geschilderd volgens Byzantijnse conventies – en zijn het geen ufo’s. Niets minder dan een christelijk mirakel schilderde Masolino da Panicale in de 15e eeuw. Toen de kerk Santa Maria Maggiore in Rome werd ingewijd, lieten Jezus en Maria volgens de legende sneeuw op de stad vallen, ook al vond de…

Halverwege de jaren 1890 vestigde August Strindberg zich in Parijs om zich te wijden aan de wetenschap en een poging om goud te maken. Hij liet zijn tweede vrouw Frida Uhl en hun pasgeboren dochter achter. Strindberg beschreef zichzelf als een ‘poëtische chemicus’ en zijn wetenschappelijke formules als ‘chemische sonnetten’. In zijn boek Antibarbarus (1894) beweert hij dat er maar één element is, waterstof, en dat alle andere elementen daaruit gecreëerd kunnen worden. Dit probeert hij te doen door water en andere vloeistoffen te mengen en te verdampen in kommen. Hij poogt ook goud maken door lood en silicium met water te mengen. Het is geen verrassing dat dit tot niets leidt, en volgens Strindberg was dat te wijten aan ‘kwade krachten’. Sommige van die kwade krachten waren de critici…

Bombardementen op Cambodja Kissinger keurde persoonlijk de 3875 bombardementen goed die tussen 1969 en 1973 de bevolking van Cambodja terroriseerden. Dit leidde tot veel kritiek in binnen- en buitenland. Toenadering tot China Kissinger bezocht China in het geheim en maakte de weg vrij voor diplomatieke betrekkingen met de Volksrepubliek, die de VS eerder niet wilden erkennen. De twee landen erkenden elkaar formeel in 1979. Ontwapeningsverdrag met de Sovjets Toen president Nixon en Sovjetleider Leonid Brezjnev het ontwapeningsverdrag SALT I ondertekenden, was dat grotendeels aan Kissinger te danken. Het verdrag leidde tot enige dooi in de gespannen betrekkingen. Militaire coup in Chili Met de zegen van Kissinger steunde de CIA een staatsgreep tegen de gekozen president van Chili, Salvador Allende. Samen met een soortgelijke coup in Argentinië in 1976 was dit…

De eerste keer dat iemand probeert Matthias Erzberger te vermoorden, komt hij eraf met wat blauwe plekken. Voor de jonge rechts-extremist Oltwig von Hirschfeld is de christendemocratische minister van Financiën een verrader die uit de weg geruimd moet worden. Op 26 januari 1920 schiet Hirschfeld in Berlijn twee keer op de toppoliticus, die net op de achterbank van zijn ministersauto is gaan zitten. Erzbergers zakhorloge vangt de ene kogel op, terwijl de andere zijn rechterschouder doorboort. Hoewel de minister na een paar weken weer op de been is, is hij ervan overtuigd dat zijn dagen geteld zijn. Hij is een van de meest gehate figuren van Duitsland, en achter elke boom staat iemand die hem dood wil hebben. Een tijdje na de aanslag vertrouwt hij zijn dochter Maria toe dat…

Churchill besefte al vroeg in de oorlog dat Hitler alleen verslagen kon worden als de VS zich in de strijd zouden mengen. Daarom probeerde hij Roosevelt in te palmen nog voordat hij in Groot-Brittannië aan de macht kwam. Tijdens de oorlog belden en ontmoetten de leiders elkaar regelmatig. FDR was altijd gastvrij, en Churchill schepte op dat hij Roosevelt een keer naakt had begroet. De president had echter moeite met Churchills zware drankgebruik. Ook begreep hij niet waarom de oude imperialist het Britse Rijk in stand wilde houden. FDR wilde liever onafhankelijkheid voor India en andere Britse koloniën. Het meest frustrerende voor Churchill was dat Roosevelt hem de ene dag privé onvoorwaardelijke steun toezegde – om de volgende dag de president het Amerikaanse volk te horen beloven dat de VS…

MIDDELEEUWEN Een man van 1,90 meter steekt boven een mensenmassa uit, maar zo heel bijzonder is het nu ook weer niet. In de middeleeuwen zouden mensen zo iemand echter als een reus zien en nastaren. Archeologen waren dan ook verbaasd toen ze onlangs de resten van een Zweed met die lichaamslengte ontdekten in een 500 jaar oud graf onder een plein in de zuidelijke stad Halmstad. Maar de lengte van de man was niet het enige opmerkelijke. Een zwaard met een even indrukwekkende grootte vergezelde hem in het graf. De dode stak circa 25 centimeter boven de gemiddelde Zweedse man in die tijd uit. Hij was ook veel rijker dan de meeste van zijn landgenoten. Dit blijkt uit het zwaard dat aan de linkerzijde van de man lag. Het zwaard…

ARCHEOLOGIE Turkse archeologen hebben de vondst bekendgemaakt van een kerkhof uit circa de 6e eeuw in Diyarbakır in het zuidoosten van Turkije. Het bijzondere is dat er alleen skeletten van kinderen liggen. Tot dusver zijn de stoffelijke resten gevonden van 54 kinderen, alle in de leeftijd van nul tot zes jaar. ‘Ik heb nog nooit zo veel kindergraven bij elkaar gezien. Een kerkhof alleen voor kinderen is uniek,’ zegt archeoloog Basak Oban van het opgravingsteam, die blij verrast is met de ontdekking. Kinderbegraafplaatsen zijn zeldzaam, en de grote vraag is waarom ze werden aangelegd. De opgravingen werden in 2021 gestart na de vondst van munten uit de regeerperiode van de Byzantijnse keizer Anastasius I (491-518). De inspanningen leverden resultaat op: twee jaar later vonden de archeologen de resten van een…

MIDDELEEUWEN Meer dan 400 middeleeuwse doden zijn de hoofdpersonen van een serie ‘botbiografieën’, die licht werpen op het leven van gewone mensen 1000 jaar geleden in Cambridge. Aan de hand van skeletten die begraven zijn bij het St John’s Hospital, een augustijner klooster en een kerk kunnen onderzoekers nu het gedetailleerde levensverhaal van verschillende middeleeuwse Britten vertellen – van de peuter ‘Jankyn’ tot de bijna 60-jarige ‘Anne’. Door botanalyses te combineren met historisch bewijs en persoonlijke verhalen, proberen onderzoekers van Cambridge University een dieper inzicht te krijgen in de periode van de 11e tot de 15e eeuw. Ze richten zich vooral op de gevolgen van de Zwarte Dood, die de universiteitsstad in 1348 en 1349 teisterde. Onder de 16 biografieën zijn ‘Wat’, die de pest overleefde maar stierf aan kanker,…

ROMEINSE RIJK Een echtpaar dat in de 17e-eeuwse herberg The Old Cottage Inn woont, heeft wellicht de meest historische achtertuin van de oude Schotse hoofdstad Stirling. Bij een opgraving in hun achtertuin bleek dat er een 2000 jaar oude weg over het terrein loopt. De weg werd rond 50 n.Chr. aangelegd door de Romeinen en werd in 84 gebruikt door de Romeinse generaal Julius Agricola, die met 30.000 legionairs de Schotse Hooglanden in trok om de Picten te verslaan – tevergeefs. Volgens Romeinse bronnen vormde het leger een 16 kilometer lange colonne over de smalle weg. Archeoloog Murray Cook, die de opgraving leidde, spreekt van ‘de belangrijkste weg in de geschiedenis van Schotland’. In de loop der eeuwen hebben Romeinen, Vikingen, koningen en historische vrijheidsstrijders als William Wallace, Robert the…

De geschiedenisboeken staan vol met rijke mensen, maar het woord ‘miljonair’ werd voor het eerst gebruikt in 1719 over de Schotse econoom John Law. Law werd in 1671 geboren in een bankiersfamilie en nam het bedrijf van zijn vader over. Hij was echter een nietsnut en verwaarloosde zijn taken. Hij feestte en gokte liever in Londen. In 1694 kwam er een abrupt einde aan zijn wilde leven toen Law iemand doodde tijdens een duel. Hij werd ter dood veroordeeld, maar ontsnapte en reisde jarenlang door Europa, tot hij in Frankrijk belandde. De economie van het land lag in puin na jaren van oorlog, en de welbespraakte Law palmde de regent in en werd benoemd tot minister van Financiën. Law mocht in 1716 een nationale bank oprichten en was zo enthousiast…

Missionarissen en zendelingen kregen rode oortjes toen ze in de 16e en 17e eeuw over de wereld reisden om het christendom te verspreiden. De vrome christenen werden geconfronteerd met allerlei seksuele uitspattingen en dierlijke standjes, en ze waren geschokt door wat ze zagen. Daarom moedigden de missionarissen heidense stammen aan om seks te beoefenen zoals godvruchtige christenen dat zouden doen: de man boven op de vrouw, de gezichten naar elkaar toe. Zo komt de missionarishouding volgens de legende aan zijn naam. Maar het probleem is dat historici en taalkundigen geen enkel bewijs hebben gevonden voor dit verhaal. De term ‘missionarishouding’ komt pas in 1948 voor in een geschreven bron, toen de Amerikaanse seksuoloog Alfred Kinsley een boek publiceerde over menselijke seksualiteit. Daarin meldt Kinsley dat stamleden uit Papoea-Nieuw-Guinea de spot…

In 1822 publiceerde The Times een zeer ongebruikelijke ingezonden brief. Een lezer beschuldigde Britse beenderhandelaars van het stelselmatig plunderen van de slagvelden van de Napoleontische Oorlogen voor botten. ‘De gebieden rond Leipzig, Austerlitz en Waterloo, waar 15 tot 20 jaar geleden de grootste veldslagen plaatsvonden, zijn ontdaan van de botten van zowel de oorlogsheld als het paard waarop hij reed,’ stond in de brief, ondertekend met ‘Een levende soldaat’. Volgens de briefschrijver waren de botten van duizenden soldaten naar Hull verscheept, vanwaar ze naar de vele beendermolens in Yorkshire werden vervoerd om tot meststof te worden verwerkt. Het artikel veroorzaakte nogal wat opschudding, en velen weigerden te geloven dat Hull het centrum was van zo’n macabere handel. De waarheid is echter dat de havenstad inderdaad tientallen jaren lang grote hoeveelheden…

Toen het christendom opkwam in het Oost-Romeinse Rijk, verhieven de Sassaniden het zoroastrisme tot staatsgodsdienst. Dat was genoemd naar de profeet Zoroaster (of Zarathustra), die mogelijk al in de 11e eeuw v.Chr. een openbaring had waarin hij Ahura Mazda – de god van de hele mensheid – zag. Zoroastristen geloven dat de mens na zijn dood zal worden beoordeeld door Ahura Mazda. Toegang tot het paradijs hangt af van of de gelovige ‘goed heeft gedacht, goed heeft gesproken en goed heeft gehandeld’. De religie stelt dat de strijd tussen goed en kwaad zal eindigen met de overwinning van het goede. Het zoroastrisme had al zeker sinds 500 v.Chr. invloed in Perzië. Vooral de Sassanidische koning Sjapoer II probeerde het geloof in de 4e eeuw n.Chr. aan de man te brengen,…

In het zuiden van Spanje, 50 kilometer ten noorden van Malaga, staat een mys - terieus bouwwerk, waar de bevolking zich al in de middeleeuwen over verbaasde. De gigantische dolmen (of hunebed) had een opening die was afgesloten met grote stenen, en nieuwsgierige archeologen besloten die eind 19e eeuw te openen. Binnen troffen ze een diepe gang aan met steunzuilen en talloze skeletten aan het uiteinde. We weten nu dat de dolmen van Menga, zoals het bouwwerk bekendstaat, werd gebouwd tussen 3800 en 3600 v.Chr. en waarschijnlijk diende als graf voor de elite van de steentijd. De dolmen van Menga staat op de Werelderfgoedlijst van Unesco, samen met twee andere hunebedden in het gebied. Het is een van de grootste megalithische graven in Europa en staat op een heuvel. Maar…

Zo lees je Romeinse cijfers: 1 = I 2 = II 3 = III 4 = IV 5 = V CIJFER: V/V 1 ATHENE Bakermat van de wijsbegeerte STEDENTRIP: De grootste stad van Griekenland heeft een bruisend stadsleven. Beleef de geschiedenis op de Akropolis, bezoek het theater of ga shoppen rond de haven. Heb je zin in een grote stad, ga dan naar Athene, een bolwerk van cultuur en kennis. De grootste bezienswaardigheid is de Akropolis, de tafelberg waar de statigste tempels staan. De belangrijkste is het Parthenon, de tempel voor de godin Athene. Het bouwwerk met de marmeren zuilen is gebouwd in klassieke Dorische stijl en stelt al het andere op de Akropolis in de schaduw. Athene heeft echter meer te bieden. De stad is een centrum van geestelijk…

In 1987 stuurde de Amerikaan Ed Walters een serie verbazingwekkende foto’s naar de krant in Gulf Breeze, Florida, met daarop een vliegende schotel met zwarte ramen die boven de badplaats zweefde. Walters schreef dat hij de ufo een paar keer in de buurt van zijn huis had gezien en dat het object zelfs was geland om ‘vijf buitenaardse wezens af te zetten’, die telepathisch met hem communiceerden in het Engels en Spaans. De krant publiceerde de sensationele foto’s en verschillende inwoners van Gulf Breeze meldden zich om het verhaal te bevestigen. Ufo-fans uit de hele VS gingen naar Gulf Breeze, dat nog steeds wordt beschouwd als een ufo-hotspot. Drie jaar later, in 1990, verhuisde Walters en werd zijn huis verkocht. Op zolder vonden de nieuwe eigenaren een plastic ufo. Met…

Iedereen kon meeneuriën met Mozart De meeste mensen kunnen het allegro in Eine kleine Nachtmusik meeneuriën en herkennen de aria Königin der Nacht uit Die Zauberflöte. De melodische thema’s maakten Mozarts complexe muziek toegankelijk. Sneren naar edelen Omdat Mozart eigen baas was, kon hij de bevoorrechte adel een beetje plagen. In de opera Le nozze di Figaro laat hij bijvoorbeeld de bediende Figaro zijn meester, graaf Almaviva, uitdagen met het lied Se vuol ballare, signor contino (als u wilt dansen, meneer de graaf). Eenvoudig zangspel werd pure kunst Mozarts genialiteit komt duidelijk naar voren in zijn opera Die Zauberflöte (de toverfluit). Oorspronkelijk was het een eenvoudig zangspel, maar in Mozarts handen werd het verheven en onsterfelijk, mede dankzij de prachtige aria’s. Mozart gaf houtblazer de ruimte Mozart gaf nieuwe instrumenten…

In het interbellum schoten de warenhuizen in Duitsland als paddenstoelen uit de grond en werden ze een symbool van welvaart en economische vooruitgang. Maar een groot nieuw onderzoek onthult nu dat er in de sector veel ‘arisering’ plaatsvond, waarbij de nazi’s grote bedrijven afpakten van de joden om ze aan nazigezinde kapitalisten te geven. Het onderzoek richt zich op één familie in het bijzonder, de familie Tietz, die meerdere warenhuizen bezat in grote steden als Hamburg en Berlijn, waaronder het beroemde KaDeWe (Kaufhaus des Westens). Voor het eerst wordt in detail onthuld hoe de nazi’s het grote familiebedrijf met geweld onteigenden – en hoe de koper van de warenhuizen, Georg Karg, er alles aan deed om dit historische feit geheim te houden. Nazi-overname decennia stilgehouden De joodse ondernemer Oscar Tietz…

Als zoon van een dorpskleermaker groeide Matthias Erzberger op in het zuidwesten van Duitsland. Hij was de oudste van zes kinderen, en al op de basisschool was duidelijk dat hij over een scherpe geest beschikte. In 1894 verliet de 19-jarige Erzberger het seminarie als beste van de klas. Toen was hij al politiek bewust. In plaats van een carrière als leraar koos Erzberger ervoor om journalist te worden. In 1895 werd hij redacteur van de katholieke krant Deutsches Volksblatt in Stuttgart en vijf jaar later trouwde hij met koopmansdochter Paula Eberhard, met wie hij drie kinderen kreeg. Erzberger werd lid van de katholieke partij Zentrum. In 1903 werd hij op 28-jarige leeftijd gekozen in de Rijksdag, waar hij naam maakte met zijn felle kritiek op het Duitse koloniale beleid. In…

Dreigen met geweld is inmiddels aan de orde van de dag in de Amerikaanse politiek. Vooral na de bestorming van het Congres op 6 januari 2021 en de rechtszaken tegen Donald Trump hebben politici en rechters te maken met intimidatie. In zijn autobiografie Romney: A Reckoning uit 2023 schrijft de Republikeinse senator Mitt Romney dat hij partijgenoten kent die Trump verantwoordelijk wilden stellen voor de bestorming, maar dat niet durfden uit angst voor represailles. Romney zegt dat een congreslid niet voor afzetting van Trump stemde uit angst voor zijn gezin. Romney hoorde later dat anderen dezelfde beslissing hadden genomen. Volgens Romney had één senator voor afzetting willen stemmen, maar werd hij door zijn collega’s aangespoord om dat te heroverwegen. ‘Het kan niet,’ zei iemand tegen de senator, zo schrijft Romney.…

STEENTIJD Toen archeologen in de jaren 1990 een reeks grotschilderingen in de ondergrondse Grot van Cosquer bestudeerden, wisten ze niet goed wat ze zagen. Op de steentijdschilderingen waren handen te zien met te weinig vingers. Ze konden niet meteen een verklaring vinden, dus ze concludeerden dat de vingers verloren konden zijn gegaan door bijvoorbeeld vorst. Maar daar nam de archeologieprofessor Mark Collard geen genoegen mee. De waarheid is veel bloediger, oppert hij in een nieuwe studie. In 2018 kwam hij voor het eerst met dat vermoeden. En zijn theorie was behoorlijk choquerend: mensen hebben zelf hun vingers geamputeerd voor een religieus ritueel, beweerde de archeoloog. Andere archeologen wijzen erop dat amputatie in de steentijd zo’n groot risico met zich meebracht dat mensen het niet vrijwillig zouden ondergaan. Sindsdien heeft Collard…

Op 27 februari 2022 verklaarde de Turkse minister van Buitenlandse Zaken dat zijn land de invasie van Rusland in Oekraïne als een oorlog beschouwde. Daarom sloot Turkije de Bosporus voor Russische oorlogsschepen, die dus niet langer tussen de Middellandse Zee en de Zwarte Zee konden varen. De Scandinavische landen kunnen echter niet iets dergelijks doen met de toegang tot de Oostzee. Dit komt omdat de Oostzee een internationale waterweg is en de scheepvaart wordt geregeld door het VN-Zeerechtverdrag uit 1982. Volgens het verdrag hebben schepen normaal vrije doorgang in de Oostzee, en een afsluiting voor Russische schepen zou in strijd zijn met internationale afspraken. Zo’n stap kan worden gezien als provocatie of zelfs een oorlogsverklaring. Turkije kan zijn zeestraten wel sluiten dankzij het Verdrag van Montreux uit 1936. Toen Mussolini’s…

Het nieuws met de macabere details van het vrachtschip Dub verspreidde zich als een lopend vuurtje toen het in mei 1888 was aangekomen in het Schotse Aberdeen met tonnen aan botten uit Alexandrië in Egypte. Dit was op zich niet ongebruikelijk: in de 19e eeuw werden hier enorme hoeveelheden dierenbotten uit de hele wereld gelost omdat de ze een stof bevatten die zijn gewicht in goud waard was. Maar de kapitein van de Dub had een schokkend verhaal. Tussen de botten die hij in Alexandrië moest ophalen, zaten hele skeletten – van mensen. ‘Toen hij vroeg waar ze vandaan kwamen, zei de bevolking dat het gebruikelijk was om in grote groepen op slagvelden te graven naar de overblijfselen van blanken,’ meldde de Aberdeen Evening Express. Er ging een schokgolf door…

Toen de Romeinse legerleider Marcus Crassus in 53 v.Chr. optrok tegen het Parthische Rijk, wilde hij de beroemde veldtocht van de Macedonische koning Alexander de Grote van 280 jaar eerder dunnetjes overdoen. Alexander had binnen tien jaar het enorme Perzische Rijk met al zijn rijkdommen op de knieën gedwongen. Crassus was ook uit op het land en het goud. Maar het Parthische Rijk was minder zwak dan het Perzische Rijk en Crassus was niet zo briljant als Alexander. Zijn campagne draaide uit op een smadelijke nederlaag, waarmee het langste conflict uit de geschiedenis begon. 700 jaar lang werd er regelmatig gevochten in het grensgebied tussen de twee rijken, die allebei de bekende wereld wilden beheersen. De vijandschap werd doorgegeven van generatie op generatie, al hadden de rijken hun energie beter…

Toen de Romeinen de Perzen voor het eerst op het slagveld troffen, schrokken ze zich een hoedje. De Romeinse legers werkten met een sterke infanterie ondersteund door cavalerie, maar de Perzische legers bestonden grotendeels uit ruiters, die de Romeinen makkelijk de baas konden op de oosterse vlakten. De Romeinen bestudeerden daarom de Perzische tactiek, en vooral de ruiters. Met name de Sassaniden maakten veel gebruik van zogeheten katafrakten, waarbij ruiter én paard een pantser droegen. De Romeinen zetten zelf ook ruiterlegers op, met katafrakten die als een soort tanks de vijandelijke gelederen binnendrongen. Begin 7e eeuw ging de Oost-Romeinse keizer Herakleios nog een stapje verder. Hij riep een heilige oorlog uit tegen de Sassaniden en sloot een verbond met de beruchte Centraal-Aziatische stepperuiters. Samen kregen ze het Sassanidische leger klein.…

In 1975 was Travis Walton uit Arizona een week lang vermist. Toen hij weer opdook, beweerde hij dat een ufo hem had ontvoerd. Walton werd beroemd en het geld stroomde binnen. Kranten en tv-zenders stonden in de rij voor zijn verhaal, dat 5000 dollar opbracht (nu zo’n 25.000 euro). Later schreef hij een boek over de ontvoering, The Walton Experience, dat in 1993 werd verfilmd onder de naam Fire in the Sky. Walton is nog steeds een beroemdheid in het ufo-wereldje en geeft – tegen betaling – lezingen over zijn ervaringen met buitenaardse wezens. Ed Walters, met de plastic ufo op zijn zolder, profiteerde ook flink van zijn verhaal. Hij kreeg in 1987 een voorschot van 200.000 dollar (nu ongeveer 500.000 euro nu) om een boek te schrijven over zijn…

Archeologen en kunsthistorici wisten niet wat ze zagen toen in 1887 honderden raadselachtige mummieportretten uit Egypte werden tentoongesteld. De portretten uit de eerste eeuwen van onze jaartelling, toen Rome over Egypte heerste, toonden mannen, vrouwen en kinderen die al lange tijd dood waren. De expositie werd georganiseerd door een kunsthandelaar, die de schilderijen uit de oase el-Fajoem had gehaald, waar de Britse archeoloog Flinders Petrie het jaar daarop nog meer portretten opgroef. In el-Fajoem waren verschillende tradities samengesmolten en was na de Romeinse annexatie van Egypte in 30 v.Chr. een Romeins-Grieks-Egyptische multi-etnische gemeenschap ontstaan. Burgers lieten zich na hun dood op z’n Egyptisch balsemen en in zwachtels wikkelen. Een houten paneel met het portret van de overledene, in Grieks-Romeinse stijl, werd aan de mummies bevestigd. De artistieke kwaliteit is zo…

Historische werken geven zelden een duidelijk antwoord op de vraag wie een bepaalde modegril heeft bedacht, maar als het om kamperen gaat, is het antwoord verrassend duidelijk. Kamperen als ontspanning is uitgevonden door de avontuurlijke Britse kleermaker Thomas Hiram Holding (1844-1930) en de Amerikaan William Henry Harrison Murray (1840-1904). Terwijl Murray Amerikanen de natuur in stuurde, droeg Holding het idee uit in Europa. Holding had in de jaren 1850 Noord-Amerika doorkruist met de huifkar van zijn ouders, en sindsdien was de Brit dol op primitief reizen. Toen het gezin terugkeerde naar Engeland en Holding volwassen werd, trok hij de wijde wereld in met een tent die slechts 368 gram woog en die hij zelf had gemaakt van geoliede zijden stof. In 1878 richtte hij met 18 fietsfanaten de Bicycle Touring…

Toen Vikingkoning Harald Hardråde op 25 september 1066 tijdens de Slag om Stamford Bridge in Noord-Engeland een pijl door zijn nek kreeg, kwam er een einde aan de Vikingtijd. Zo willen de meeste geschiedenisboeken het: na de dood van de koning speelde het Vikingleger niets meer klaar, en vanaf dat moment vonden er geen Scandinavische veroveringen meer plaats op de Britse Eilanden – of waar dan ook. Maar de geschiedenis is zelden zo simpel. De Vikingtijd was ook om andere redenen al gedoemd te eindigen, maar her en der ging ze nog lang na 1066 door. Dit zijn zeven redenen waarom de Vikingtijd eindigde – en voortduurde. Reden 1: RELIGIE Kerk dreigde met verblijf in de hel ‘Heer, verlos ons van de toorn van de Noormannen Dat schreef een ontzette…

Controle over de bankwereld In enkele weken verloren miljoenen Amerikanen hun spaargeld en werden ze gedwongen om hun dure auto’s te verkopen om te kunnen eten. In 1933 kreeg Roosevelt een reeks wetten erdoor die het bankwezen reguleerden, de aandelen- en obligatiemarkten transparanter maakten en kleine spaarders beschermden. Goedkope hypotheken Een Amerikaanse sloppenwijk tijdens de depressie. Dit soort wijken werden ‘Hoovervilles’ genoemd naar de voorganger van FDR, Herbert Hoover. Zo’n 2 miljoen mensen raakten dakloos. Roosevelt voerde wetgeving in die hypotheken goedkoper maakte voor huiseigenaren in het nauw. Om ervoor te zorgen dat de wet de armste huiseigenaren bevoordeelde, was 20.000 dollar het maximum voor een hypotheek. Sociaal vangnet Omdat er zoveel werklozen waren, openden liefdadigheidsorganisaties gaarkeukens om de vele hongerige gezinnen te voeden. Deze rij staat in New York…

Sla je slag met een abonnement: Abonneer je vandaag nog of geef ’m cadeau! Lees hoe het lot van de mensheid aan een zijden draadje hing tijdens het dappere verweer van de RAF. Historia werpt licht op de start, het verloop en de gevolgen van zwarte bladzijden uit onze geschiedenis. Pak zelf de stuurknuppel en neem nú een abonnement! De meest fascinerende geheimen van de mens en de geschiedenis worden blootgelegd. Lees in Historia alles over indrukwekkende oorlogen, techniek, beschavingen, wetenschap en legendarische personen. Kies het abonnement dat bij je past! Een abonnement nemen is voordeliger dan de magazines los in de winkel te kopen. Het magazine wordt bovendien automatisch thuisbezorgd. Kies uit de abonnementsvormen hieronder en ga naar: 18 nummers € 74,50 € 4,14 per nummer 9 nummers € 42,50…

Wie zei dit? Van welke historische persoon denk je dat dit citaat is? Eén zwaluw maakt nog geen zomer. A Konrad Lorentz B Aristoteles C Rachel Carson WANNEER was dit? Koppel deze drie gebeurtenissen aan het juiste jaartal. 1 Willem van Oranje, de leider van de Nederlandse opstand tegen Spanje, wordt vermoord. ◻ 1581 ◻ 1584 ◻ 1585 2 Met het Plakkaat van Verlatinghe verklaren de Nederlanden zich onafhankelijk. ◻ 1581 ◻ 1584 ◻ 1585 3 Antwerpen valt en blijft in Spaanse handen. Veel inwoners vluchten naar het noorden. ◻ 1581 ◻ 1584 ◻ 1585 Wie gaat hier schuil? Als je de persoon op de foto niet herkent, kun je uitvogelen wie het is door de letters van het anagram op hun plaats te zetten of de aanwijzingen te lezen.…