Inhoudsopgave van Editie 12 - 2023 - Historia

ARCHEOLOGIE | Toen archeologen van de universiteit van Aberdeen een grote grot onder het middeleeuwse Pembroke Castle in Wales onderzochten, vonden ze geen opslagruimte of kerker. In de grote Wogan Cave onder het kasteel troffen ze sporen aan van de vroegste Homo sapiens op de Britse Eilanden, die dateren uit het midden van de laatste ijstijd, zo’n 50.000 jaar geleden. In de grot lagen stenen werktuigen en dierenbotten die lijken op werktuigen die elders in Europa zijn gevonden en waarvan bekend is dat ze door Homo sapiens zijn gebruikt. De vondsten zijn vooral belangrijk omdat er heel weinig sporen zijn van de eerste Homo sapiens in Engeland, en die zijn allemaal opgegraven in de 19e en begin 20e eeuw. Met moderne technologie kunnen de archeologen de nieuwe vondsten nauwkeuriger uitgraven.…

MISDAAD | ‘Een uniek en absoluut uitzonderlijk artefact, dat artistiek gezien niet onderdoet voor de artefacten in musea als het Louvre en de Musei Capitolini in Rome.’ Zo omschrijven kunstadviseurs van de paramilitaire Spaanse politieeenheid Guardia Civil een 2e-eeuwse buste van een Romeinse vrouw, die de eenheid onlangs in beslag heeft genomen van twee smokkelaars. De vondst werd gedaan in het kader van Operatie Plotina – genoemd naar de vrouw van de Romeinse keizer Trajanus. Deze operatie van de Spaanse politie is onderdeel van de grotere internationale operatie Pandora VII, een samenwerking met Europol en Interpol. Het doel van deze operatie is de smokkel van antiquiteiten naar en vanuit Europa te stoppen. Tot dusver zijn er maar liefst 11.049 artefacten geconfisqueerd en 60 mensen gearresteerd, en naar 237 mensen loopt…

In de loop der jaren zijn er heel wat tanks vernoemd naar katachtigen, maar de Duitser Ferdinand Porsche startte die trend toen hij in 1941 een nieuwe tank ontwikkelde voor het Duitse leger. Hij gaf de machine de bijnaam ‘Tiger’, wat beter klonk dan de officiële naam – ‘Panzerkampfwagen VI Ausführung H’. Het doel van de naam was, naar verluidt, om aan te geven dat de Tiger veel sneller, wendbaarder en krachtiger was dan eerdere Duitse tanks – allemaal eigenschappen die passen bij de tijger. De Duitse propagandamachine zag wel potentie in de krachtige naam, waardoor de Duitse tanks werden voorgesteld als onoverwinnelijke roofdieren op het slagveld. De naam werd gebruikt om de steun voor de oorlog onder de Duitsers te vergroten, maar vooral ook om de vijand bang te…

De catastrofe begon met een ongeluk. Op 29 juli 1967 lag het vliegdekschip USS Forrestal voor anker bij de kust van Noord-Vietnam toen een F-4 Phantom II-vliegtuig op het dek per ongeluk een raket afschoot. Het projectiel trof een A-4 Skyhawk-toestel. De brandstof daarvan vloog in brand en stak andere vliegtuigen op het dek aan, waardoor er een kettingreactie van explosies ontstond. Toen de vlammenzee een dag later uitgewoed was, waren er 134 doden gevallen: het grootste verlies van mensenlevens op een Amerikaans schip sinds de Tweede Wereldoorlog. Het Amerikaanse volk was geschokt, en wetenschappers probeerden nieuwe manieren te vinden om branden beter te kunnen blussen. Een van de resultaten was een schuim dat vuur snel kon bedwingen. De geheime ingrediënten van het schuim werden pfas (poly- en perfluoralkylstoffen) genoemd:…

De Syrische troepen druipen van het zweet terwijl ze hun gevreesde luchtdoelraketten opstellen in de zomerhitte. De luchtafweerbatterijen in de Bekavallei zullen weldra in actie komen tegen Israëlische vliegtuigen. Syrië heeft al zes jaar troepen in het door burgeroorlog verscheurde Libanon, maar in juni 1982 steken Israëlische troepen de Libanese grens over, en luchtaanvallen zijn het onvermijdelijke gevolg. Dan horen de Syriërs een zacht gebrom in de lucht, en het luchtalarm gaat meteen. Geavanceerde radarsystemen hebben vliegtuigen gedetecteerd, en nog geen halve minuut later vuren de Syriërs de eerste raketten af. Het lijkt alsof het luchtruim zwart ziet van de vijanden, maar de Syriërs zijn in een val gelopen. Het geschut vuurt niet op straaljagers, maar op ongevaarlijke, op afstand bestuurde drones met alleen camera’s aan boord. Nu zijn de…

De plannen van Claus von Stauffenberg en zijn kompanen om de macht te grijpen in nazi-Duitsland stoelden op een uitgebreid noodplan met de naam Operatie Walküre, dat ironisch genoeg was bedoeld om het Derde Rijk te beschermen tegen een staatsgreep. Operatie Walküre was goedgekeurd door Hitler en zou in werking treden als er een opstand zou uitbreken onder de miljoenen krijgsgevangenen, buitenlandse dwangarbeiders en kampgevangenen. Bij een ernstige dreiging zou het reserveleger de macht grijpen, het regeringshoofdkwartier in Berlijn veiligstellen en ‘interne onlusten’ de kop indrukken. Het reserveleger stond ook centraal in de plannen van de coupplegers om de macht te grijpen in Duitsland na de moord op Hitler. Het reserveleger zou de SS ontwapenen, terwijl de politie ministers en partijleiders arresteerde. Het reserveleger moest ook radiozenders overnemen en verklaringen…

Sporten op elektrische kameel Op het sloependek was een fitnessruimte met de nieuwste apparaten. Er waren een elektrisch aangedreven paard en kameel voor passagiers die hulp wilden bij het bewegen. Trap was parel van de Titanic De grote, waaiervormige trap naar de eetsalon van de eerste klas was Andrews’ meesterwerk. De glazen koepel bracht overdag licht, en ’s avonds brandden de met goud ingelegde kristallen lampen. Turks bad voor wellness Tussen Midden-Oosterse tegels en lampen konden eersteklaspassagiers een warm en koud bad nemen, of een modern ‘elektrisch bad’, met hete dampen die verkwikkend werkten. Zoutwaterzwembad in eerste klas Passagiers in de eerste klas konden een duik nemen in een van de eerste zwembaden aan boord van een stoomschip. Het was gevuld met zeewater dat werd verwarmd in boilers. Echte tapijten…

Om 00.25 uur pikte de marconist van het passagiersschip Carpathia het noodsignaal van de Titanic op. De Carpathia bevond zich 107 kilometer naar het zuidoosten, maar kapitein Arthur Rostron draaide onmiddellijk om. Om 3.30 uur, ruim een uur na het zinken van de Titanic, zag Rostron de eerste reddingsboten, met overlevenden die met kranten en zakdoeken zwaaiden. Een half uur later waren de eerste overlevenden aan boord van de Carpathia, waar ze dekens, soep, warme dranken, cognac en medicijnen kregen. Het viel iedereen op hoe stil het was op het schip, ondanks alle hectiek. De overlevenden waren in shock. ‘Telkens als er een reddingsboot aankwam, ging ik kijken of mijn vader erin zat – dat was niet zo,’ vertelde Edith Haisman. In vier uur tijd werden 706 overlevenden opgepikt. Slechts…

De ridder Jacques de Lalaing was opgetogen toen hij op 1 februari 1450 Pierre de Chandio en zijn gevolg hoorde naderen. Als jongeman had De Lalaing gezworen dat hij vóór zijn 30e tegen 30 mannen zou vechten. Pierre de Chandio zou daar een van zijn. Die had Lalaing uitgedaagd voor een gevecht – en nu was Chandio met 600 ridders om hem aan te moedigen in aantocht. Lalaing en Chandio waren slechts twee van de duizenden ridders die in de 15e eeuw deelnamen aan de wapenpas (pas d’armes), een vorm van duel. In de 15e eeuw werd de rol van de ridder op het slagveld bedreigd. In de Honderdjarige Oorlog, die woedde van 1337 tot 1453, was gebleken dat de geharnaste ruiters verre van onkwetsbaar waren. Met longbows konden soldaten…

Bevestig de takel en trek Bij eenvoudige hijswerktuigen wordt het touw vastgebonden aan een object en omhoog getrokken over één wiel boven het voorwerp. 1 Arbeiders trekken aan het andere uiteinde van het touw, en het voorwerp gaat omhoog. Het ontwerp biedt geen mechanisch voordeel (het tillen wordt niet makkelijker), maar je kunt de trekrichting veranderen van omhoog naar omlaag. In plaats van te tillen, kunnen arbeiders trekken en hun lichaamsgewicht inzetten. Minder kracht nodig Archimedes voegde meer wielen en katrollen toe en verlengde het touw. Hierdoor neemt de kracht af die nodig is om de lading te verplaatsen. Als een hijsinstallatie twee katrollen heeft, heb je de helft minder kracht nodig om een object van bijvoorbeeld 100 kilo op te hijsen. 2 Met drie katrollen en een langer touw…

De rebellen in Noord-Engeland wisten dat ze een betere kans maakten om Willem de Veroveraar te verslaan als ze hulp van buitenaf kregen. Daarom vroegen ze de Deense koning Sven om hulp. In augustus 1069 stak een vloot van 240 langschepen over naar Engeland, waar de Denen hielpen York te veroveren. Maar toen het gerucht ging dat Willem met een groot leger op weg was naar de stad, maakten de Denen zich uit de voeten. Ze hadden ontzag voor de Normandiër met Vikingroots en trokken zich terug op hun schepen in de monding van de Humber. Willem, die niet blij was met de komst van de Denen, regelde een ontmoeting met hen. Hij bood aan hen te betalen om terug te varen naar Denemarken als het weer dat toeliet in…

‘Ik zal een kerk bouwen die sinds Adam zijn gelijke niet kent, en ook Iin de toekomst niet zal worden overtroffen.’ Deze woorden sprak Justinianus I, keizer van het Oost-Romeinse of Byzantijnse Rijk. In 532 had hij wel wat plek om te bouwen, want een maand eerder waren delen van zijn hoofdstad Constantinopel afgebrand tijdens een gewelddadige opstand. Ook de kerk van de keizer, de Hagia Sophia, was ten prooi gevallen aan de vlammen. Om zijn macht te tonen moest Justinianus meteen beginnen aan de bouw van een nieuw prachtgebouw. Hiermee kon zijn hoofdstad bewijzen een waardige opvolger van Rome te zijn als belangrijkste stad ter wereld. Justinianus nam de twee beroemdste architecten van die tijd in de arm: Anthemius van Tralles en Isidorus van Milete. Verder maakte hij gebruik…

De Hagia Sophia werd een moskee toen de Ottomanen Constantinopel hadden veroverd. Maar de nieuwe heersers konden niet vergeten dat het prachtige gebouw door christenen was gemaakt. Daarom gaf sultan Ahmed begin 17e eeuw opdracht om ernaast een grotere moskee te bouwen. Helaas waren de arbeiders niet in staat de koepel groter te maken dan die van de Hagia Sophia: hij werd 23,5 meter. In 2012 presenteerde de toenmalige Turkse premier Erdoğan plannen voor een nieuwe gigant. Zeven jaar later was de Çamlıcamoskee af, met een koepel van 34 meter – de Hagia Sophia was eindelijk overtroffen.…

Op 10 maart 1993 werd de 47-jarige arts David Gunn neergeschoten buiten zijn abortuskliniek in Pensacola, Florida. Gunn naderde de achterdeur van de kliniek toen de 32-jarige Michael F. Griffin hem in de rug schoot. Twee uur later overleed Gunn in een ziekenhuis. Griffin gaf zichzelf aan bij de politie, en kort daarna gaf een groep van 34 abortustegenstanders een verklaring uit ter verdediging van de schutter. ‘Wij geloven dat geweld geoorloofd is om het leven van kinderen te verdedigen.’ Het was de eerste van 11 moorden op medewerkers van abortusklinieken. De National Abortion Federation registreerde tussen 1977 en 2020 verder 26 pogingen tot moord, 4 ontvoeringen, 42 bomaanslagen, 194 brandstichtingen en 104 pogingen tot brandstichting.…

1 HET JAPANSE TRAUMA Niemand wil een tweede Hiroshima Begin augustus 1945 wierpen Amerikaanse vliegtuigen twee atoombommen af op de Japanse steden Hiroshima en Nagasaki. Elke bom had een explosieve kracht gelijk aan ongeveer 20 kiloton TNT. Zeker 80.000 mensen waren op slag dood, en nog veel meer mensen stierven later aan verwondingen of door kanker als gevolg van de straling. Foto’s van de weggevaagde steden en de gesmolten en verschroeide huid van slachtoffers maakten duidelijk wat een verschrikkelijke kracht de mens had losgelaten. Sindsdien overheerst de wens om dit nooit meer mee te maken. Niet in de laatste plaats bij de Japanners, die zeer actief zijn geweest in hun pogingen om kernwapens terug te dringen. Zoals een inscriptie op een van de gedenktekenen voor Hiroshima luidt: ‘Rust in vrede,…

WAPENS | Bij het opgraven van een grafheuvel van de Urnemark-cultuur in Zuid-Duitsland konden archeologen hun ogen nauwelijks geloven toen er een bijna fonkelend zwaard uit de grond tevoorschijn kwam. Het zwaard ‘glanst bijna nog’ volgens conservator Mathias Pfeil, hoofd van het bureau voor oudheden van de Beierse overheid. Het zwaard dateert waarschijnlijk uit 1300 v.Chr. en is een zeer zeldzame vondst – niet alleen omdat het zo goed geconserveerd is, maar ook omdat het op de oorspronkelijke plek is gevonden, in een graf. De meeste grafheuvels uit de Urnemark-cultuur werden in de jaren 19e eeuw, toen archeologen nog wat hardhandiger te werk gingen dan nu, blootgelegd en vernield. Het bronzen zwaard was een van de grafgiften die de dode ruim 3000 jaar geleden had meegekregen. Het gevest is achthoekig…

Wie was de eerste Latin lover? In 1921 introduceerde Hollywood een nieuw type filmheld dat de harten van vrouwen sneller deed kloppen. Hij was gepassioneerd, gevaarlijk en bovenal Latijns-Amerikaans! Sterk, verleidelijk en exotisch. In de jaren 1920 introduceerde Hollywood een nieuw type held: de man met donkere haren die vocht voor gerechtigheid en tegelijkertijd de harten van vrouwen in vuur en vlam zette. De eerste Latin lover was de Italiaans-Amerikaanse Rudolph Valentino (1895-1926), die in 1921 doorbrak met de stomme film The Four Horsemen of the Apocalypse. De film was een gigantisch succes en zette Valentino op de kaart als een groot acteertalent, maar pas na zijn film The Sheik stond Valentino echt bekend als sekssymbool en Latin lover. In The Sheik schittert Valentino als een knappe, mysterieuze en romantische…

Hersenspoeling De jeugdorganisatie Hitlerjugend was al opgericht voordat de nazi’s aan de macht kwamen. Na het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog werden alle jongens verplicht lid van de Hitlerjugend. Kinderen vanaf 10 jaar werden er opgeleid tot soldaat en geïndoctrineerd om Hitler als een god te zien. Rechterlijke macht In 1934 werd in opdracht van Hitler een nieuwe rechtbank opgericht, het Volksgerichtshof. De dictator was er niet over te spreken dat de meeste verdachten van de brand in de Rijksdag in 1933 waren vrijgesproken door conventionele rechtbanken. Vanaf 1936 werden politieke zaken behandeld door het nieuwe gerechtshof, inclusief aanslagen en pogingen om de macht van het regime te ondermijnen. De doodstraf werd vaak opgelegd. De geheime politie De Gestapo opereerde vanaf 1936 buiten de wet om. Willekeurige arrestaties, foltering en…

In de nacht van 15 april 1912 bevond het vrachtschip Californian zich veel dichter bij de Titanic dan het passagiersschip Carpathia. Op de Californian lag de marconist echter te slapen toen de Titanic SOS-signalen uitzond, maar bemanningsleden zagen acht lichtflitsen – mogelijk noodvuurpijlen. De Californian kwam pas de volgende ochtend in actie, toen de eerste stuurman wilde weten welk schip de vuurpijlen had afgevuurd. Na het nieuws van de ramp koerste de Californian op de rampplek af, maar het schip arriveerde pas om 8.30 uur ’s morgens. Kapitein Stanley Lord kreeg later de wind van voren in de pers. Lord zei zelf dat zijn schip 35 kilometer verderop was geweest en dat de flitsen niet van de Titanic hadden kunnen zijn. De Amerikaanse onderzoekscommissie concludeerde echter dat de Californian dichter…

Wist je dat er een enorm geheim netwerk van tunnels onder Buckingham Palace loopt, dat er 180 mensen zijn verbrand tijdens een operavoorstelling in Amalienborg in Kopenhagen en dat Paleis Noordeinde het kleinste koninklijke paleis van Europa is? Neem een kijkje in de Europese paleizen waar nog steeds koninklijke families wonen. Bodem van de schatkist kwam in zicht ‘Hier moet het paleis komen!’ riep de Zweeds-Noorse koning Karel Johan uit tijdens een paardrijtocht bij Christiania, het huidige Oslo, rond 1821. Noorwegen had eeuwenlang bij Denemarken gehoord, maar sinds 1814 zwaaiden de Zweden er de scepter, en de vorst wilde naar een statige residentie in de Noorse hoofdstad. In 1825 legde de koning de eerste steen voor het Koninklijk Paleis, maar al na twee jaar stokte de bouw omdat de fundering…

Het experiment van Philip Zimbardo is naderhand van verschillende kanten veroordeeld. Zo bekritiseerde de Franse socioloog Thibault Le Texier het onderzoek in een artikel in American Psychologist in 2019. Hij hekelde de wetenschappelijke methode en de ethische aspecten van de studie. Ook vertelden meerdere deelnemers achteraf dat ze te horen kregen hoe ze zich moesten gedragen, en dat ze gewoon deden wat ze dachten dat Zimbardo van hen verwachtte. De kritiek heeft ertoe geleid dat de ontdekking van het onderzoek – dat er in ieder mens een voedingsbodem voor het kwaad schuilt in de juiste situatie – in twijfel werd getrokken. Maar dat is weerlegd door de zogeheten BBC Prison Study, een documentaire uit 2002 Een groep mannen was verdeeld in gevangenen en bewakers. Net als het Stanford-experiment liet het…

De Turkse vader des vaderlands, Kemal Atatürk, wilde niet dat de Hagia Sophia als moskee diende in zijn seculiere republiek. Sinds 1935 was de Hagia Sophia daarom een museum. Maar dat was van korte duur. Op 10 juli 2020 tekende de Turkse president Recep Tayyip Erdoğan een decreet om weer een moskee van het gebouw te maken. Twee weken later woonde hij het eerste vrijdaggebed in 86 jaar bij in de Hagia Sophia: ‘De Hagia Sophia breekt zijn ketenen. Dit was de grootste droom van onze jeugd,’ zei Erdoğan. De moskee is elke dag van de week open voor bezoekers, maar sluit tijdens religieuze ceremonies.…

Bevelen in het Latijn schallen over de paradeplaats: ‘Ad signa! Testudinem formate!’ (Treed aan! Vorm schildpadformatie!) De leden van Cohors II Cimbria gehoorzamen meteen en heffen hun schild. Sinds 2006 treedt de Deense groep op als legionairs uit de hoogtijdagen van het Romeinse Rijk in de 1e eeuw n.Chr. ‘Wij zien re-enactment als geschiedenisles zonder boeken. Ons doel is om legionairs uit de tijd van keizer Vespasianus zo authentiek mogelijk weer te geven,’ legt voorzitter Henrik Andersen uit. Sinds het bescheiden begin 17 jaar geleden telt de groep vandaag de dag leden uit heel Denemarken en uit Zweden en Duitsland. In de winter poetsen de legionairs hun uniformen en wapens op, want in de lente en zomer gaan ze optreden. Als musea bellen, komen de 15 à 25 legionairs opdraven…

De president van de VS mag per decreet (executive order) nieuwe wetten invoeren. Op 6 februari 1992 stuurde George H.W. Bush zijn nieuwste besluit echter niet naar de politici in het Congres, maar naar de bijna 400 medewerkers van het Witte Huis in Washington. Daar woont en werkt de president van de VS met zijn gezin en huisdieren. Bush sr. begon zijn decreet met de woorden: ‘Sinds kort is Ranger op dieet. Als dat geen succes wordt, melden we Ranger aan voor de Houston Fat Stock Show.’ Ranger was de springerspaniël van de president en The Houston Fat Stock Show is een show voor grote dieren in Texas. De immer kwispelende Ranger was dik geworden omdat hij erg geliefd was in het Witte Huis en daarom veel traktaties kreeg van…

In de jaren 1960 wurgde een seriemoordenaar in de Amerikaanse stad Boston zeker 13 vrouwen. In de film Boston Strangler staat de zoektocht van twee vrouwelijke journalisten naar de moordenaar centraal. Op één punt onderscheidt de film zich positief van de vele andere films en series over seriemoordenaars van de laatste tijd. Boston Strangler laat namelijk zelden de gewelddadige dood van de slachtoffers zien. De film richt zich op twee journalisten van de lokale krant Boston Record-American, die achter de dader aan zitten. De belangrijkste hoofdpersoon is journalist Loretta McLaughlin. Zij moet onbeduidende recensies schrijven over broodroosters en krultangen, terwijl de interessante opdrach-ten naar haar mannelijke collega’s gaan. Maar Loretta is ambitieus, en als ze een verband ziet tussen een reeks moorden op oudere vrouwen in de zomer van 1962,…

Het juiste antwoord levert 1 punt op. Bekijk de uitslag op de volgende pagina en tel alle punten op. Grote branden 1 Welke Amerikaanse stad brandde in 1871 grotendeels af? a: Chicago ◻ b: New York ◻ c: San Francisco ◻ 2 Waar er wanneer sloeg de dodelijkste bosbrand van Europa toe? a: Rusland, 1922 ◻ b: Frankrijk, 1949 ◻ c: Griekenland, 2018 ◻ 3 Welke dieren kwamen om toen het museum van P.T. Barnum in 1865 afbrandde? a: Twee walvissen ◻ b: Vier leeuwen ◻ c: Drie ijsberen ◻ 4 Wat zou keizer Nero gedaan hebben toen Rome brandde? a: Een vreugdedansje ◻ b: Lier gespeeld ◻ c: Christenen in het vuur gegooid ◻ 5 Hoeveel bosbranden woeden er per jaar in de VS? a: Ca. 10.000 ◻ b:…

Op 22 juli 1833 nam het Britse parlement een wet aan om de slavernij te verbieden. Dat betekende een vrij leven voor de 800.000 slaven in de Britse koloniën. Maar slavenhouders hadden het gevoel dat ze met één pennenstreek hun rechtmatige eigendom waren kwijtgeraakt. De nieuwe wet hield echter wel rekening met hun verlies en zorgde voor economische compensatie van de vrijgelaten slaven. Ongeveer 47.000 slavenhouders kregen opgeteld een bedrag dat nu zo’n 2 miljard euro waard zou zijn. Het bedrag was zo’n 40 procent van de Britse begroting, en de staat moest leningen afsluiten bij steenrijke bankiers om het te kunnen betalen – en die leningen waren pas in 2015 afbetaald. De helft van het geld ging naar de 3000 slavenhouders die in Groot-Brittannië woonden, de rest ging naar…

Toen Japanse archeologen in december 2022 in een grafheuvel uit de 4e eeuw ten oosten van Osaka opgravingen verrichtten, deden ze een ‘ongeëvenaarde’ ontdekking: onder een dikke laag klei lag een zogeheten dakoken-zwaard. Het 2,37 meter lange wapen is het grootste dat ooit werd gevonden in Oost-Azië en was volgens de onderzoekers te groot om mee te vechten – in ieder geval in dat deel van de wereld. Het zwaard met een licht gebogen kling werd waarschijnlijk gebruikt om het lichaam ritueel te beschermen in zijn graf. Volgens Japans geloof zouden oni (demonen) en yurei (geesten) de ziel van de overledene proberen te onderscheppen tijdens de reis naar het hiernamaals, en dan zou het zwaard te hulp schieten. Naast het zwaard lag een grote bronzen spiegel – een voorwerp dat…

Minuten en seconden zeiden gewone mensen tot in de 19e eeuw niets. In dit tijdperk deed echter een nieuw verschijnsel zijn intrede, dat nauwkeuriger tijdmetingen noodzakelijk maakte: de trein. Toen er eenmaal spoorlijnen en locomotieven waren, konden afstanden veel sneller afgelegd worden dan voorheen. Daarom kregen spoorwegmaatschappijen en passagiers er behoefte aan om de dag in kleinere eenheden op te delen, zodat vertrek- en reistijden beter te coördineren waren. De eerste stap op weg naar een indeling van de dag werd al duizenden jaren eerder gezet door de astronomen van het oude Egypte. Zij verdeelden de dag in 24 uur, maar hun zonnewijzers en waterklokken waren niet bijster geschikt voor nauwkeuriger tijdmetingen. Het concept van minuten en seconden werd in 150 n.Chr. bedacht door de Griek Ptolemaeus. In zijn Almagest…

Het tijdperk van de paparazzi begon in 1898 aan het sterfbed van IJzeren Kanselier Bismarck. Ze gedijden in de schaduw van de entertainmentindustrie en werden alom vervloekt na de dood van prinses Diana in 1997. Sinds beroemdheden hun eigen kiekjes op Instagram zetten, hebben ze een stuk minder omhanden. Maar wie zijn ze – en wat vinden ze zelf van hun werk? De Amerikaan Ron Galella was een pionier. Vanaf de jaren 1960 patrouilleerde hij op Manhattan om foto’s te maken van zijn – vaak onwillige – slachtoffers. Maar Galella wees alle kritiek van de hand: ‘Als je een beroemdheid bent, ben je altijd een beroemdheid. Dat moet je begrijpen. Als beroemdheid ben je een geoorloofde prooi,’ zei hij. Een paparazzo kan in zijn eentje opereren, maar ook opgaan in…

Begin 20e eeuw was het gouden tijdperk van de oceaanstomer. Elk jaar emigreerden ruim een miljoen mensen van Europa naar de VS, en de vele familiebanden stuwden de prijs van tickets nog eens op. De concurrentie om passagiers was dan ook fel. Naast de Duitse rederijen wedijverden twee Britse stoombootmaatschappijen, Cunard Line en White Star Line, om klanten. In 1907 leek Cunard de strijd te gaan winnen nadat zijn schip Lusitania de oceaan in slechts vier dagen en 19 uur was overgestoken. Dit leverde de oceaanstomer de felbegeerde ‘Blue Ribbon’ op: het bewijs dat het het snelste schip was op de route tussen Europa en Amerika. Vanaf dat jaar richtte White Star Line zich er dan ook vooral op zo veel mogelijk passagiers binnen te halen, en met name rijke…

Hier zonk de Titanic Circa 600 km onder Newfoundland voer de Titanic op de ijsberg. Kapitein Smith had de koers nog wel verlegd om het gebied met veel ijsbergen te mijden. Zo gebeurde de botsing Met 22,5 knopen (41,7 km/h) raakte de Titanic de ijsberg, slechts 37 seconden nadat de bemanning deze had opgemerkt. De ijsberg was een paar honderd meter lang en woog 1,5 miljoen ton. Zo snel ging het schip ten onder De botsing scheurde de stalen romp van de Titanic op zes plaatsen open, en vijf van de 16 waterdichte secties liepen onder water – één te veel om het schip drijvend te houden.…

Tijdens de revolutie (1910-1920) probeerden de Mexicanen het nationalisme aan te wakkeren na 34 jaar dictatuur onder Porfirio Díaz, en daarvoor 300 jaar Spaanse koloniale overheersing. Na de revolutie werden hervormingen doorgevoerd voor boeren en arbeiders, werd de macht van de katholieke kerk ingeperkt en werd de exploitatie van grondstoffen onder staatscontrole geplaatst. De Mexicanen omarmden de inheemse cultuur en verwierpen ideeën en mode uit Frankrijk en Spanje, die voorheen zeer invloedrijk waren. Frida Kahlo was een fervent patriot en een vurig socialiste. Zelfs toen ze aan het ziekbed gekluisterd was, sprak ze haar steun uit voor de ideeën van het socialisme en het Mexicaanse nationalisme. Haar laatste publieke optreden was een demonstratie tegen het afzetten van de democratisch gekozen president van Guatemala door de VS. Frida Kahlo, de dood…

Halverwege de 19e eeuw schoten de gebouwen op de dure locaties van Manhattan de lucht in, en begin 20e eeuw begon de wedloop naar de wolken pas echt. De rijke koopman Frank Woolworth vroeg zijn architect hoe hoog hij kon bouwen, en de man voegde prompt 113 meter toe aan zijn oorspronkelijke ontwerp. Het 241,5 meter hoge Woolworth Building werd in 1913 voltooid. Daarmee was de wedloop voorbij, concludeerde een lokale krant. De wolkenkrabber had de grenzen van de techniek tot het uiterste opgerekt, en het leek onwaarschijnlijk dat iemand nog hoger zou kunnen – of willen – bouwen. Maar na 17 jaar kwam er een nieuwe concurrent, en op 1 mei 1930 was de wolkenkrabber 40 Wall Street af. Het gebouw was 283 meter hoog: 41,4 meter hoger dan…

Het Griekse schip Syracusia was niet zomaar een schuitje. Met een laadvermogen van 1800 ton en ruimte voor 1942 passagiers was het een van de grootste schepen van de oudheid. En door de decoraties van ivoor en marmer leek het wel een drijvend paleis. Op het dek lag een mozaïek dat de hele Ilias uitbeeldde, het epische gedicht van Homerus, zo meldde de schrijver Athenaeus. Maar het gloednieuwe schip was niet het enige wat de aandacht trok toen het rond 240 v.Chr. het droogdok van de Griekse stadstaat Syracuse op Sicilië verliet. Het vaartuig werd in het water gehesen met behulp van een mechanisch toestel dat niemand ooit eerder had gezien. Het apparaat, dat bestond uit een ingenieus systeem van katrollen, takels en touwen, werd bediend door één man: de…

In totaal dienden zich 75 kandidaten aan toen hoogleraar psychologie Philip Zimbardo in de zomer van 1971 adverteerde voor deelnemers aan zijn experimentele studie naar gevangenisgedrag. De kandidaten moesten mannelijke studenten zijn en bereid zijn om twee weken te werken voor 15 dollar per dag, circa 100 dollar nu. Om kandidaten met persoonlijkheidsstoornissen of gewelddadige neigingen uit te sluiten, ondergingen de kandidaten persoonlijkheidstests en diepte-interviews. Slechts 24 mannen slaagden voor beide tests en mochten deelnemen aan het experiment.…

1051: Willem wordt de kroon beloofd Hertog Willem van Normandië ontmoet de kinderloze Engelse koning Edward de Belijder, die hem tot zijn opvolger zou hebben benoemd. 1064: Godwinson wil helpen Volgens Willem zweert de machtige Engelse edelman Harald Godwinson tijdens een ontmoeting in Normandië dat hij hem zal helpen koning te worden. 1066: Strijd om de Engelse troon Als Edward de Belijder in januari sterft, wordt Harold Godwinson koning van Engeland. De kroning kwam als een verrassing voor Willem, die ervan uitging dat Engeland van hem was. In oktober landt Willem in Engeland en verslaat hij Harold Godwinson bij Hastings. Op eerste kerstdag wordt hij gekroond tot koning. 1067: Angelsaksische opstand Veel Angelsaksische edelen zien de Normandiërs als een ongewenste bezettingsmacht. Samen met hun aanhangers beginnen de edelen een verzetsstrijd…

Amerikaanse abortustegenstanders hebben verscheidene pogingen gedaan om Roe v. Wade ongedaan te maken. Zo namen staten wetten aan die het recht op abortus beperkten. Als die zaken bij het Hooggerechtshof kwamen, hoopten de tegenstanders op een vonnis dat staten toestond de regels zelf te bepalen. Het Hooggerechtshof volgde echter uiteindelijk altijd Roe v. Wade, en bevestigde daarmee het recht op abortus in de hele VS. In 2021 bracht de staat Mississippi opnieuw een zaak voor het Hooggerechtshof. President Donald Trump had net drie conservatieve rechters benoemd. Daardoor was de balans verschoven, en het hof oordeelde in het voordeel van Mississippi. Dit houdt in dat staten nu het recht op abortus mogen beperken, en daarmee is Roe v. Wade verleden tijd. Abortus is inmiddels verboden in 14 staten, vooral in het…

Oorlog is politiek met buskruit en kogels Eerdere theoretici zagen oorlog als een fenomeen dat onafhankelijk was van de rest van de samenleving. Oorlog werd gevoerd op het slagveld tussen twee commandanten. Clausewitz stelde dat oorlog afhankelijk was van politiek: ‘Oorlog is een daad van geweld om de tegenstander te dwingen te doen wat wij willen,’ schreef hij in Vom Kriege. ‘Oorlog is een voortzetting van politiek met andere middelen.’ Dit hield ook in dat oorlog nooit omwille van zichzelf gevoerd mocht worden, maar alleen om politieke doelen te bereiken. Het simpelste is het moeilijkste De voorgangers van Clausewitz geloofden dat legeraanvoerders alles tot in het kleinste detail konden plannen en dan de uitkomst konden berekenen. Zo werkt oorlog niet, benadrukte Clausewitz. Er kunnen veel dingen misgaan; de opmars van…

▶ Verkrijgbaar in de maten M, L en XL ▶ Zakken met ritssluiting ▶ Lichtgewicht & lekker warm De geschiedenis komt tot leven in Historia! In elke aflevering ga je mee terug naar de keerpunten in de wereldgeschiedenis: van hartverscheurende gevechten op het slagveld en gedurfde, spannende ontdekkingsreizen tot de grootste en meest vernuftige bouwwerken. Vervlogen tijden komen tot leven en het heden wordt in perspectief geplaatst. Lekker comfortabel en lichtgewicht fleecevest met windbreaker Het Historia fleecevest is de perfecte keuze voor wie graag een comfortabel vest draagt voor binnen en buiten. Dit duurzame polyester fleece vest heeft een ingebouwde windbreaker-voering voor warmte, zelfs op winderige dagen. Met een verlengde achterkant, hoge kraag en stevige ritsen in alle zakken biedt het uitstekende bescherming en functionaliteit. Beschikbaar in de maten M,…