Inhoudsopgave van Editie 9 - 2023 - Historia

SPANJE | Uit een analyse van de resten van menselijk haar van een begraafplaats op Menorca in Spanje blijkt dat stammen er hallucinogene stoffen gebruikten, die ze uit planten wonnen. De vondsten zijn gedateerd op 1600 tot 800 v.Chr. en zijn volgens de onderzoekers het eerste directe bewijs van drugsgebruik in Europa. Eerder is er alleen indirect bewijs gevonden, zoals sporen van rituelen met planten die hallucinaties veroorzaken, of afbeeldingen van stimulerende planten. De haarmonsters tonen aan dat mensen de drugs daadwerkelijk innamen. Ze bevatten sporen van atropine en scopolamine, die voorkomen in planten uit de nachtschadefamilie en die kunnen leiden tot deliria en hallucinaties. De onderzoekers vonden ook sporen van rode kleurstof in het haar en denken daarom dat de stammen hun haar rood verfden met een stof met…

In 2005 vonden Duitse archeologen van de universiteit van Tübingen een stuk steen in een grot in Zuid-Duitsland. Het zag er niet erg bijzonder uit, maar de archeologen beseften dat het waarschijnlijk bij een aantal andere stukken hoorde die daar eerder al waren gevonden. En ze hadden gelijk. Toen ze alle stukjes in elkaar hadden gezet, hadden ze een heel bijzonder object: een stenen dildo, waarschijnlijk een van de oudste seksspeeltjes die ooit gevonden zijn. De 20 centimeter lange dildo werd gevonden in de beroemde grot Hohle Fels, waar wetenschappers al meerdere unieke prehistorische vondsten deden – waaronder enkele van de oudste door mensen gemaakte figuren en muziekinstrumenten. De aslaag waaruit de steenfragmenten werden opgegraven, laat zien dat de fallusvormige steen ongeveer 28.000 jaar geleden werd bewerkt. De grootte en…

Op 30 januari 1933 werd Adolf Hitler benoemd tot rijkskanselier van Duitsland. Direct daarna begonnen Hitlers handlangers zijn politieke tegenstanders uit de weg te ruimen. Zeker na de grote brand in het Rijksdaggebouw in Berlijn namen de arrestaties toe. Vooral communisten moesten het ontgelden, want zij werden door Hitler beschuldigd voor de brand. Duizenden communisten werden gearresteerd, en al gauw waren de gevangenissen overvol. In Thüringen veranderden de nazi’s daarom een militaire school in het dorp Nohra in een interneringskamp voor communisten. Op 3 maart 1933 werd de school officieel in gebruik genomen als het eerste concentratiekamp van Hitler. In de praktijk werd een van de gebouwen gebruikt om 250 gevangenen onder zeer onmenselijke omstandigheden te herbergen. De gevangenen werden bewaakt door politieagenten en leerlingen en moesten op de met…

Napoleon Bonaparte hield van oorlog en was bikkelhard als het ging om het verlies van mensenlevens. Het is dan ook niet verwonderlijk dat hij de eerste heerser was die strafeenheden inzette in de oorlog. Toen er in de Napoleontische oorlogen (1803-1815) een tekort aan troepen ontstond, richtte hij in 1811 bij keizerlijk decreet het régiment pénal de l’Île de Ré op – een regiment van criminelen en ‘weerspannige dienstplichtigen’. Door criminelen en lastige soldaten onder te brengen in speciale eenheden die naar het front werden gestuurd, maakte Napoleon duidelijk dat misdaad en recalcitrantie niet de manier waren om onder militaire dienst uit te komen. Het bestaan van strafeenheden zorgde voor meer soldaten – en meer discipline in het hele Franse leger. Het régiment pénal de l’Île de Ré bestond uit…

Ruim 80 jaar nadat Stalin zijn sjtrafbats in het leven riep, vechten Russische gevangenen opnieuw aan het front. Het huurlingen leger de Wagnergroep heeft openlijk criminelen gerekruteerd in Russische gevangenissen voor de oorlog in Oekraïne. Op papier is de Wagnergroep een onafhankelijk leger, maar volgens experts heeft de groep nauwe banden met het Russische ministerie van Defensie. In januari 2023 schatte de Russische mensenrechtenorganisatie Russia Behind Bars dat er circa 50.000 criminelen zijn ingezet aan het front, van wie er op dat moment nog zo’n 10.000 actief zouden zijn. De rest was hoogstwaarschijnlijk voor het merendeel gesneuveld. ‘De gevangenen worden gebruikt als kanonnenvoer, als een homp vlees. Ik kreeg het bevel over een groep gevangenen. In mijn peloton overleefden er slechts drie van de 30. Toen kregen we meer gevangenen…

De Egyptenaren maakten namelijk grif gebruik van de krijgers uit veroverde gebieden. Zo had Ramses goede boogschutters uit Nubië, die hij over de vier divisies verdeelde. Ook beschikte hij over Kanaänieten uit Palestina, Libiërs en leden van het zeevolk: piraten op de Middellandse Zee die Ramses buit had gemaakt tijdens hun plundertochten in de Nijldelta. Zij waren berucht om hun vaardigheden met een lang zwaard. De krijgers uit de veroverde gebieden werden aangeduid als huursoldaten, maar het waren gevangenen, die liever wilden vechten dan leven als een slaaf.…

Uitvindingen verlichtten het leven De technische ontwikkeling stond allesbehalve stil in de middeleeuwen. Een grote vooruitgang vormde de wielploeg, waarmee de boeren meer land in kortere tijd konden omploegen. Dankzij deze vinding bracht de oogst veel meer op dan voorheen. Enkele andere belangrijke uitvindingen waren het spinnewiel, de mechanische klok, het trekpaardentuig, de stijgbeugel, verbeteringen van windmolens en natuurlijk de drukpers, die in 1450 door de Duitser Johannes Gutenberg werd ontwikkeld. De landbouw bloeide De middeleeuwse boeren hadden niet alleen baat bij nieuwe technologieën. In het noorden van Europa was het lange tijd koud en nat geweest, maar vanwege stijgende temperaturen tussen 950 en 1250 steeg de opbrengst van de landbouw flink. Doordat er meer voedsel verbouwd werd, nam de bevolking toe: van 1100 tot 1348 vertwee- of verdrievoudigde het…

De twee Duitse broers Jacob en Wilhelm Grimm waren er niet op uit kinderharten te veroveren. Ze deden onderzoek naar taal en folklore en verzamelden jarenlang mondeling overgeleverde sprookjes om het Duitse cultureel erfgoed te bewaren. De eerste editie van hun verzameling sprookjes uit 1812 las niet lekker weg. Het taalgebruik was droog en academisch, en het boek had een lang voorwoord en talloze voetnoten. Het werk werd slecht ontvangen in academische kringen, maar tot grote verbazing van de broers was het Duitse volk bijzonder enthousiast. Vooral kinderen waren dol op de verhalen. De gebroeders Grimm hadden hier gemengde gevoelens over. Ze stonden in dubio: moesten ze nog wel streven naar academische erkenning, of was het een beter plan de sprookjes kindvriendelijker te maken, zodat ze munt konden slaan uit…

Meisjes mochten blijven leven De oude Grieken en Romeinen voerden hun pasgeboren dochters vaak aan de wilde dieren, omdat ze als een last gezien werden. Alleen jongens brachten rijkdom en aanzien. In Egypte lag dat anders, want hier konden meisjes werken. Een Egyptische zegswijze luidde: ‘Behandel je kinderen gelijk, want je weet maar nooit wie van hen jou goed zal behandelen.’ Werkgevers namen iedereen aan die wilde werken Veel arme vrouwen, die vaak niet konden lezen, sleten hun dagen op het land. Maar dat was niet de enige mogelijkheid. Zo konden ze klaagvrouw worden en ingehuurd worden om te huilen bij het huis van een dode, of maakten ze stoffen, bakten ze brood of brouwden ze bier. Een vrouw kon zelfs de leiding krijgen over bijvoorbeeld een ploeg wevers. Op…

De angst hing als een wolk boven de pluche stoelen in het Victoriaanse Richmond Theatre in Londen, toen op 5 december 1938 het doek opging voor het stuk Gas Light. Ademloos volgde het publiek het verhaal, waarin de mannelijke hoofdpersoon de vrouwelijke hoofdpersoon – zijn vrouw – ervan probeerde te overtuigen dat ze krankzinnig was, en haar eigen waarnemingen niet kon vertrouwen. Het toneelstuk, geschreven door de Britse auteur Patrick Hamilton, was zes maanden lang te zien en werd zo populair, dat twee producenten het verfilmden. In 1941 ging de Broadwayversie Angel Street in première, en de Amerikaanse show werd met 1295 opvoeringen het langst draaiende toneelstuk op Broadway ooit. Maar de invloed van Gas Light reikte veel verder dan het toneel en het witte doek. De optekening van een…

De vliegtuigen die vanuit Stockholm vertrokken namen – naast belangrijke passagiers – ook inlichtingenrapporten en andere geheime documenten mee. Deze documenten werden vaak vermomd als diplomatieke post, om geen argwaan te wekken. Maar soms namen ze ook tastbaar bewijs mee van vijandelijke activiteiten. Zo had een vliegtuig in 1944 een fragment van een Duitse V2-raket bij zich die boven Zuid-Zweden was neergestort. Bij aankomst werd het onderdeel – net als het andere materiaal – overgedragen aan de Britse inlichtingendienst MI6, die het vervolgens grondig bestudeerde.…

Slechts weinig schilders eindigen als beroemde en hoog aangeschreven kunstenaars. Maar als je artistieke ambities hebt en je grote doorbraak nog niet hebt gehad, wanhoop dan niet. Veel van de grootste schilders uit de geschiedenis waren bij leven niet bijster populair of werden zelfs ronduit geminacht. Vaak kwam dat doordat deze kunstenaars de normen van hun tijd uitdaagden. Dus als je ervan droomt dat jouw kunst nog lang na je dood voortleeft, is hier een tip: ga je eigen weg en trek je niets aan van wat de critici over je werk zeggen. Wie weet ben jij de volgende Van Gogh! En als je op zoek bent naar inspiratie, dan kun je hier de verhalen lezen achter de schilderijen die voor de hoogste bedragen ooit zijn verkocht. $ 170,4 MILJOEN…

De verhalen over het wrede einde van Benito Mussolini weerhielden Alessandra Mussolini, de dochter van zijn vierde kind Romano, er niet van de politiek in te gaan. In 1992 stelde Alessandra zich op haar 30e kandidaat voor de neofascistische Movimento Sociale Italiano, en ze sleepte een zetel in het parlement in de wacht. Sindsdien heeft ze Benito Mussolini regelmatig verdedigd, bijvoorbeeld toen de minister van Buitenlandse Zaken in 2003 Israël bezocht om excuus te maken voor de Italiaanse rol in de jodenvervolging. Hierop verliet ze woedend de partij. Alessandra Mussolini heeft niet alleen de neus voor politiek van haar opa geërfd, maar ook diens gevoel voor show. Ze was ooit actrice en naaktmodel en werkte een paar jaar geleden mee aan Ballando con le Stelle, de Italiaanse versie van Dancing…

De grootste kanonnen 1. Tsarenkanon C: Tsaar Fjodor I Ivanovitsj liet in 1586 het 39 ton zware tsarenkanon uit brons gieten. Het had een kaliber van 86 cm, maar werd nooit in de strijd ingezet. Het formidabele wapen staat nu in Moskou. 2. De Duitsers A: ‘Dicke Bertha’ was een houwitser uit de Eerste Wereldoorlog. Het wapen is genoemd naar Bertha Krupp van de gelijknamige wapenfabriek. ‘Dik’ verwijst naar het kanon, niet naar mevrouw Krupp. 3. Dora en Gustav B: De enorme kanonnen Dora en Gustav wogen beide meer dan 1000 ton. Ze konden granaten van 7 ton op doelwitten tot op 47 km afstand afvuren. 4. Elke 6 seconden een granaat C: Theoretisch moest de V-3 vanuit Noord-Frankrijk 10 granaten per minuut op Londen kunnen afvuren. Het kanon werd…

In 2023 is Polen gevuld met evenementen met betrekking tot Nicolaus Copernicus. De grootste Pools astronoom die bewees dat de aarde om de zon draait en niet andersom, zou dit jaar 550 zijn geworden! Planetariums en observatoria organiseren astronomische shows, universiteiten organiseren congressen, musea, speciale thematische tentoonstellingen. Je ziet Copernicus op postzegels en munten, je kunt een rondreis maken over de Copernicaanse route, wetenschappers organiseren speciale lezingen voor studenten en jongeren. Er is ook veel digitaal materiaal dat je kan bekijken. Leer meer op polen.travel/nl Copernicus mag een heel bezig bij worden genoemd: hij hield zich naast de sterrenkunde ook nog bezig met wiskunde en geneeskunde. Hij beheerste het canonieke recht, was econoom, schreef gedichten, vertaalde poëzie uit het Grieks naar het Latijn, maakte landkaarten en werkte tussen neus en…

POMPEÏ | Een team geologen van de Roma Tre-universiteit onderzocht waarom er zulke grote verschillen zijn tussen de slachtoffers van de uitbarsting van de Vesuvius in 79 n.Chr. De resultaten zijn een waarschuwing voor iedereen die in de buurt van actieve vulkanen woont. Terwijl de lichamen van de burgers van Pompeï bewaard bleven als holten onder lagen as, verdwenen de inwoners van Herculaneum min of meer spoorloos. De geologen leggen in het tijdschrift Nature uit dat Herculaneum vrijwel direct na de uitbarsting werd getroffen door pyroclastische stromen. Die bestonden uit gas, as en puimsteen van bijna 600 °C. De hitte was zo intens dat de slachtoffers werden gereduceerd tot as en een paar verkoolde botten. Het bewijs voor de extreem hete gaswolk vonden de geologen onder meer in verkoolde boomresten…

SPORT | In de beroemde Mayastad Chichén Itzá in het zuidoosten van Mexico hebben archeologen een spectaculaire vondst gedaan. Diep in de tempel Casa Colorada vonden ze een steentablet. Die hing waarschijnlijk ooit boven de ingang van een stadion voor het balspel dat de Maya’s poctatoc of pitz noemden en dat 3000 jaar lang in diverse varianten in Midden-Amerika werd gespeeld. Het nationale instituut voor antropologie en geschiedenis van Mexico maakte de vondst bekend in een persbericht. De tablet is onder andere bijzonder omdat hij inscripties bevat – de eerste volledige tekst die tot dusver in Chichén Itzá is gevonden. Uit de inscripties blijkt dat de tablet een wedstrijd weergeeft die in 894 n.Chr. is gespeeld. Op de ene kant van de tablet staan twee personen die een spelerstenue dragen.…

De bedoeïenen zijn – historisch gezien – een nomadisch herdersvolk dat in de droogste en onherbergzaamste gebieden van het Midden-Oosten leeft. Hun voorouders voorzagen al in 6000 v.Chr. in hun levensonderhoud door te boeren en dieren te hoeden op de steppen in wat nu Syrië is. Maar pas in het laatste millennium v.Chr. begonnen de bedoeïenen in meer georganiseerde stammen en clans te leven. In die tijd gingen ze ook belasting innen van de vele handelskaravanen die door hun gebied trokken. In ruil daarvoor hielpen de bedoeïenen de karavanen veilig de woestijn door te komen. In de millennia daarna verspreidden de bedoeïenen – en hun grote kuddes geiten en kamelen – zich over vrijwel alle woestijngebieden in het Midden-Oosten en Noord-Afrika – gebieden waar andere volkeren niet konden overleven. De…

Op vrijdag 8 september 1944 werd Londen slachtoffer van een ongekende aanval. Een grote raket stortte neer in het westen van de miljoenenstad en drie mensen kwamen om. De Britten waren verbijsterd. Hoewel ze aanwijzingen hadden dat Hitler bezig was met een langeafstandsraket, zagen ze nu pas echt in dat de Duitsers Britse doelen vanaf honderden kilometers afstand konden raken. Dat gaf aanleiding tot de volgende kwestie: hoe kon Groot-Brittannië zich verdedigen tegen de nieuwe raketten? Generaal Frederick Alfred Pile wilde de raketten neerschieten met traditionele luchtverdediging. Uit zijn eerste berekeningen bleek dat een Duitse raket beschoten moest worden met 320.000 explosieven – een duizelingwekkend aantal dat grote gevaren zou opleveren voor de bevolking. Na verdere berekeningen dacht Pile dat voor elke raket slechts 2000 explosieven nodig waren, maar dat…

De Russische huurmoordenaar Aleksandr Solonik zaaide angst in het NAVO-kamp, en de maffia richtte zijn eigen moordbedrijf op, dat rivalen doodschoot, wurgde en neerstak. Dit zijn de ergste huurmoordenaars aller tijden, onder wie Woody Harrelsons vader en een Braziliaanse tiener. Richard Kuklinski Richard Kuklinski schepte op over zijn daden Vanaf de jaren 1950 doodde Richard Kuklinski naar eigen zeggen gedurende 30 jaar tussen de 100 en 200 mensen, vooral in opdracht van de machtige New Yorkse maffia. In de loop der jaren breidde de 2 meter lange en 135 kilo zware hitman zijn repertoire van moordmethoden flink uit. Kuklinski gebruikte vuurwapens, messen, bommen, gif en zijn blote handen, en wiste zijn sporen behendig uit door de lichamen in stukken te snijden en in te vriezen. Dat leverde hem de bijnaam…

Diep ademt Ramses II de avondlucht in. Vanaf zijn gouden troon geniet de farao van deze zachte meiavond, terwijl zijn krijgers klaarstaan in het tentenkamp dat is versterkt met aarden wallen en schilden. Er zijn meer troepen in aantocht; morgen zullen al zijn soldaten er zijn. De farao heeft zijn allerbeste leger verzameld voor deze beslissende slag – de aanval op de plaats Kadesh. De Hettieten, zijn aartsvijanden, zijn al in paniek vertrokken, zo weet hij van enkele lokale bedoeïenen die zijn leger eerder die dag tegenkwam. Toen de Egyptenaren hun vroegen waar de rest van de bedoeïenenstam was, antwoordden de twee mannen onderdanig: ‘Zij zijn waar die ellendige koning van de Hettieten is. Want de Hettieten zijn naar het land Aleppo ten noorden van Turnip gevlucht uit vrees voor…

De Slag bij Kadesh is een van de best beschreven slagen uit de oudheid, maar de bronnen zijn vrijwel allemaal Egyptisch. Reliëfs uit de dodentempel van Ramses bij Luxor bijvoorbeeld, waarop de farao zijn versie van de slag laat zien. Volgens die lezing hakte de farao vrijwel eigenhandig de Hettieten in de pan. De grootte van de figuren op Egyptische reliëfs geeft hun status aan – de farao is dus altijd het grootst. Daarnaast werkten de Egyptische beeldhouwers niet met chronologie, waardoor de scènes in willekeurige volgorde zijn weergegeven.…

Van het paleis van Versailles wordt wel gezegd dat het in de tijd van Lodewijk XIV zijn eigen parfum had. Eind 17e eeuw kwam een walm van urine, reukwater en zweet de bezoekers tegemoet, af en toe met een beetje poep vermengd. Wie niet meer wist waar hij was, hoefde alleen maar even diep in te ademen. De stank van Versailles was berucht, en zou erger zijn geweest dan die van andere Europese paleizen. Dat kwam doordat alles aan het Franse hof groter was – ook het aantal mensen. Duizenden edelen en hun talrijke bedienden zaten in het luisterrijke paleis opeengepakt, want hier werden carrières gemaakt en belangrijke baantjes verdeeld. Iedereen was gewend aan de stank – de meesten merkten er niets meer van. De bewoners waren al lang blij…

Het dorp Shediac aan de oostkust van Canada heeft slechts 6000 inwoners, maar noemt zich onbescheiden de ‘kreefthoofdstad van de wereld’. Elk jaar in juli zorgt de kreeft voor een vertienvoudiging van de bevolking, want dan wordt het jaarlijkse kreeftenfestival gehouden. Toeristen van over de hele wereld komen naar Shediac om hun tanden in de plaatselijke, verse kreeft te zetten, die van een veel hogere kwaliteit is dan die in de restaurants in de grote steden. Op het menu staan namelijk kreeften die net verveld zijn. Hun vlees smaakt bijzonder goed, maar ze moeten meteen na de vangst gegeten teen worden, want ze zijn te broos om vervoerd te worden. Echte fijnproevers reizen daarom maar al te graag af naar deze uithoek van Noord-Amerika. Maar zo was het niet altijd.…

Een vochtige hitte slaat de vier mannen in het gezicht als de eikenhouten deur opengaat. De warmte van het badhuis is een welkome afwisseling van het miezerweer buiten, en de mannen zuchten van genot als ze zich in de tobbes met heet water laten zakken. In alle rust schrobben ze hun huid, kammen ze hun haar en maken ze hun nagels en oren schoon. Zo ging het er wellicht aan toe in de Vikingtijd, toen de Scandinaviërs elke zaterdag in bad gingen. Je zou het misschien niet direct verwachten, maar de Vikingen liepen een heel stuk voor op veel van hun tijdgenoten op het vlak van uiterlijk en persoonlijke hygiëne. Het beeld in de populaire cultuur van een Vikingkrijger als een onbehouwen én ongewassen vlerk die een uur in de…

In 1815 beweerde de Spaanse historicus Juan Bautista de Erro dat de Baskische taal, en daarmee het Baskische volk, even oud was als de mens zelf. Het Baskisch werd gesproken door Adam en Eva in de Hof van Eden, zo stelde De Erro. En toen God de wereld onder water zette, overleefde het Baskisch omdat Noach de taal sprak. Noachs kleinzoon Tubal bracht de taal naar Baskenland. De Spaanse geschiedkundige Pedro Bosch-Gimpera dateerde de Basken in 1923 echter op de vroege steentijd, 10.000 à 11.000 jaar geleden in zijn boek Het Baskische etnologische probleem en archeologie. Het idee dat de wortels van de Basken meer dan 7000 jaar teruggaan, voordat er landbouw bedreven werd op het Iberisch Schiereiland, was de decennia daarna in zwang. De theorie werd echter doorgeprikt in…

Hondsdolheid is sinds 2000 v.Chr. bekend, en al die tijd hebben medisch experts geprobeerd de ziekte te genezen. In de oudheid dacht men dat een haan rabiës kon opsporen. Als de haan kraaide als hij op iemands schouder zat, was diegene ziek. De dokter probeerde de patiënt dan te genezen door een plukje van de staart van de aanvallende hond op de wond te leggen. Andere opties waren het eten van de lever van een verdronken pup van hetzelfde geslacht als de zieke hond of het eten van hanenhersenen, aldus de Romeinse historicus Plinius de Oudere. In de middeleeuwen drukten priesters gloeiend ijzer, een Hubertussleutel, op de beet. Deze methode wordt toegeschreven aan de heilige Hubertus, die in de 7e eeuw bisschop was van Luik en de beschermheilige werd van…

De Amerikaanse uitgeverij Merriam-Webster kiest elk jaar een woord dat een prominente rol heeft gespeeld in het publieke debat. Onder meer ‘blog’, ‘feminisme’ en ‘pandemie’ wonnen in eerdere jaren. In 2022 won ‘gaslighting’. Het aantal keer dat op de site van het woordenboek naar het woord werd gezocht steeg dat jaar namelijk met maar liefst 1740 procent. ‘In deze tijd zijn complottheorieën, fake news en Twittertrollen aan de orde van de dag. Gaslighting is daarom een woord dat bij de tijd past,’ schreef de uitgeverij in de verantwoording. Enkele van de grootste concurrenten waren ‘oligarch’, ‘omikron’ en ‘LGBTQIA’.…

In de jaren 1970 en 1980 leidden John Douglas en Robert Ressler een speciale eenheid binnen de FBI, die voor het eerst psychologische profielen opstelde van de meest beruchte moordenaars van de VS. Het tweetal werkte op basis van het idee dat je een moordenaar moet begrijpen om hem te kunnen pakken en interviewde in totaal 36 seriemoordenaars – van Ted Bundy tot Edmund Kemper. Hun werk bracht niet alleen een omwenteling teweeg in de opsporingsmethoden van de FBI, maar inspireerde ook tot populaire Hollywood-films over seriemoordenaars, zoals The Silence of the Lambs en Se7en. In de Netflix-serie Mindhunter buigt regisseur David Fincher zich over het baanbrekende werk van de twee FBI-agenten om de ergste moordenaars van de VS te profileren. Hoewel de agenten in de serie Holden Ford en…

De nieuwe Franse kalender kende onbegrijpelijke data als de 16e van de bloeimaand in het tweede vrijheidsjaar. De Fransen worstelden ermee, want namen als floréal (bloeimaand) en fructidor (fruitmaand) gaven niet echt duidelijk aan wanneer in het jaar deze maanden vielen. De kalender van de Franse Revolutie was extra ingewikkeld omdat de maanden op andere tijdstippen begonnen dan de oude. Zo viel de eerste dag van ventôse (windmaand) rond 20 februari. De verwarring was een gevolg van maatregelen van de nieuwe wetgevende vergadering, geleid door extremisten als Maximilien de Robespierre en Jean-Paul Marat, die alle sporen van religie wilde uitwissen. In de oude almanak was elke dag genoemd naar een heilige. Zo viel de Onbevlekte Ontvangenis van Maria op 8 december. Dit soort katholieke onzin moest worden vervangen door verlichte…

Sla je slag met een abonnement: Abonneer je vandaag nog of geef ’m cadeau! Lees hoe het lot van de mensheid aan een zijden draadje hing tijdens het dappere verweer van de RAF. Historia werpt licht op de start, het verloop en de gevolgen van zwarte bladzijden uit onze geschiedenis. Pak zelf de stuurknuppel en neem nú een abonnement! De meest fascinerende geheimen van de mens en de geschiedenis worden blootgelegd. Lees in Historia alles over indrukwekkende oorlogen, techniek, beschavingen, wetenschap en legendarische personen. Kies het abonnement dat bij je past! Een abonnement nemen is voordeliger dan de magazines los in de winkel te kopen. Het magazine wordt bovendien automatisch thuisbezorgd. Kies uit de abonnementsvormen hieronder en ga naar: 18 nummers € 74,50 € 4,14 per nummer 9 nummers €…

‘Dit is echt het eerste abstracte schilderij ooit, want destijds werd de abstracte stijl door geen enkele andere schilder beoefend. Dit is een historisch schilderij.’ Dat schreef de Russische schilder en kunsthistoricus Wassily Kandinsky in 1935 over een van zijn schilderijen. En hij zoog het niet uit zijn duim, want volgens veel kenners is Kandinsky de vader van de abstracte schilderkunst die begin 20e eeuw opkwam. Het schilderij waar Kandinsky het over had, heet Composition V. Het werk werd in 1911 tentoongesteld in München, en Composition V was daarmee het eerste abstracte schilderij in een galerie. Het schilderij was de fysieke belichaming van een nieuwe artistieke stroming – de abstracte kunst. Kandinsky schreef in 1909 een manifest over de stroming waarin hij de ideologische achtergrond ervan duidde. Een belangrijk onderwerp…

Een colonne tanks rolt over de brede boulevard in Peking als een man in zijn eentje naar voren loopt en pal voor de voorste tank gaat staan. Het voertuig stopt een paar meter van de man vandaan, en de man en de tank staan een paar seconden afwachtend tegenover elkaar. De stoet stilstaande tanks wordt zo steeds langer. De voorste buigt naar rechts om de man te ontwijken, maar hij doet een paar stappen opzij en staat weer voor de tank. Het is 5 juni 1989 en de man voor de tank, die bekend zal worden als de ‘Tankman’, heeft het grootste leger ter wereld een paar minuten tot stilstand gebracht. Foto’s van de opstandige Chinese man gaan direct de hele wereld rond, waardoor hij een symbool van de Chinese…

De sneeuw knerpt onder de versleten soldatenlaarzen als de troepen van de Russische luitenant Aleksandr Pyltsyn op 18 februari 1944 het laatste stukje door de bossen lopen ten oosten van Rogatsjev in het huidige Belarus. De mannen hebben de hele nacht gemarcheerd zonder hun missie te kennen, en ze kunnen maar 15 uur rusten voor ze moeten vechten. ‘Er wacht u een bijzonder zware en belangrijke missie,’ zegt de generaal die die middag luitenant Pyltsyn en de andere officieren van het 8e Onafhankelijke strafbataljon instrueert. Het bataljon moet doordringen tot achter de Duitse linies en enkele bunkers veroveren bij Rogatsjev, waar de Duitsers een verdedigingslinie hebben aangelegd. De officieren van het strafbataljon zijn gewend aan levensgevaarlijke missies. Hun soldaten zijn gedegradeerde officieren, die hun rang wegens ‘lafheid’ zijn kwijtgeraakt. Ze…

10 vluchten en je bent een vrij man. Dat was het aanbod van de Russische luchtmacht aan gevangenen. Hun functie: boordschutter op de allerergste missies boven het moederland, zoals bombardementen boven de Wolga tijdens de Slag om Stalingrad. De mannen werden zonder parachute vastgebonden op hun stoel. De kans om te sterven was daarom groot, want de Duitse gevechtspiloten gingen meestal als eerste voor de staartschutter. Als iemand op wonderbaarlijke wijze negen vluchten haalde, werd hij vaak vóór de 10e missie overgeplaatst naar een ander strafbataljon. ‘Je zenuwen kunnen het niet meer aan. Je mag niet meer vliegen van de arts,’ werd er dan gezegd. Ook gevangengenomen piloten werden op dodelijke bombardementen op geringe hoogte gestuurd, met weinig kans op overleving. ‘Je werd alleen vrijgesteld van strafdienst als je gewond…

De Slag bij Kadesh was de grootste slag die met strijdwagens werd uitgevochten en vertegenwoordigde het historische hoogtepunt van dit voertuig. 5000 jaar terug werden in Mesopotamië voor het eerst rijtuigen ingezet voor oorlogen, maar deze waren zwaar en log en vooral geschikt voor transport. Strijdwagens werden vermoedelijk pas rond 2000 v.Chr. ontwikkeld in het Midden-Oosten. Omdat ze duur waren, gebruikte alleen de elite ze. Circa 400 jaar later leerde Egypte ook paarden en strijdwagens kennen dankzij binnenvallende buurvolkeren – zoals de Hettieten. De Egyptenaren zagen al snel het voordeel in van de wagens, die als schietplatform en transportmiddel konden dienen. De Egyptische en Hettitische wagens ontwikkelden zich echter in verschillende richtingen. De Hettitische wagens waren groot en zwaar en werden gebruikt om de vijandelijke linies te rammen. De Egyptische…

Het hele hof in de slaapkamer De Zonnekoning had een ruime slaapkamer nodig, want er moest plek zijn voor de honderden hovelingen die toekeken als hij opstond of ging slapen. Gasten keken op naar koning Lodewijk ontving zijn bezoek op de Escalier des Ambassadeurs, de ambassadeurstrap. Zo wist hij zeker dat zijn gasten naar hem op zouden kijken wanneer ze binnenkwamen. Spiegelzaal was pronkstuk De 78 meter lange en 12 meter brede Spiegelzaal moest het indrukwekkendste vertrek van Versailles worden. De zaal keek uit op het park en verbond de vertrekken van koning en koningin met elkaar. De enorme ruimte was versierd met marmer, standbeelden, spiegels, vazen, kroonluchters, vergulde kandelaars en plafondschilderingen. Het zonlicht dat door de hoge ramen kwam, werd weerkaatst door 578 spiegels. Kerkgangers werden gezien De paleiskerk…

De Franse Revolutie luidde het einde in van de bloeitijd van Versailles. Maar zelfs de meest rabiate revolutionairen – die Lodewijk XVI in 1792 onthoofdden – konden het niet over hun hart verkrijgen het paleis te slopen. Toen Napoleon aan de macht kwam, werd Versailles weer een koninklijk paleis, maar hij en latere heersers gingen er niet zelf wonen. Het complex werd een museum en opende in 1837 zijn deuren voor het publiek. Toch zou er nog een aantal keer politiek bedreven worden in het paleis van de Zonnekoning. In 1871 kroonden Duitse vorsten er de Pruisische koning tot hun keizer, en ruim 40 jaar later vergaderden de overwinnaars van de Eerste Wereldoorlog in het paleis om het Verdrag van Versailles op te stellen.…

De eerste teksten over de Vikingen werden eind 8e eeuw geschreven door christelijke monniken in Engeland. Zij werden vaak aangevallen door de Vikingen omdat ze hun eigendommen niet beschermden, maar gewoon wegliepen of wachtten tot ze gedood werden. Door het harde optreden van de Scandinaviërs ontstond bij de monniken het beeld van bloeddorstige barbaren. Historici weten nu echter dat de meeste Vikingen vreedzaam zij aan zij met Engelsen leefden. En hoewel ze wel degelijk op rooftocht gingen, hadden ze ook een verfijnde cultuur van poëzie en verhalen.…

PELOTA Het Baskische balspel Al generaties lang beoefenen de Basken hun eigen sport pelota, waarbij een kleine, harde leren bal tegen een muur wordt geslagen. Pelota wordt gespeeld op een langwerpige baan, een fronton, die in bijna elke plaats in Baskenland te vinden is. GUGGENHEIM Het hypermoderne museum Het Guggenheim in Bilbao is een van de meest revolutionaire kunstmusea ter wereld. Dat komt door de kunstcollectie, maar ook door het met titanium beklede gebouw, ontworpen door Frank Gehry. CHILLIDA De windkam in San Sebastian ‘Kam van de wind’ worden de ijzeren beelden bij de invaart naar San Sebastian genoemd. De sculpturen zijn het werk van de Spaans-Baskische kunstenaar Eduardo Chillida. BILBAO Casco Viejo Bilbao is de grootste stad van Baskenland. Als je de geschiedenis van de stad, die meer dan…

De symptomen van rabiës joegen in de middeleeuwen iedereen de stuipen op het lijf. In één nacht veranderde de ziekte een herders- of waakhond van een trouwe metgezel in een schuimbekkend monster. En als de hond een mens beet, onderging die dezelfde doodenge transformatie. Niemand wist nog iets van virussen of de opbouw van het centraal zenuwstelsel. Daarom dacht men dat de ziekte iets bovennatuurlijks was. Historici denken dat hondsdolheid de inspiratie vormde voor de verhalen over weerwolven – mensen die bij vollemaan in bloeddorstige roofdieren veranderen en aanvallen plegen op mensen en dieren. Dit verschijnsel was al in de oudheid bekend. Zo vertelt de Griekse historicus Herodotus over een volk op de Balkan waar alle mannen eens per jaar in wolven veranderen. En in de IJslandse sagen komt de…

Sinds 1910 levert Hollywood de ene onvergetelijke film na de andere af, die nu tot ons cultureel erfgoed behoren. Of ze nu gingen over historische gebeurtenissen, enge monsters of buitenaardse werelden, de producties hebben vaak één ding gemeen: onvoorziene tegenspoed. Sommige van de grootste klassiekers aller tijden werden gemaakt in een slechte werksfeer, of stonden in het teken van economische malaise of fatale ongelukken. Casablanca (1942), een liefdesverhaal dat zich afspeelt in het Noord-Afrikaanse Casablanca tijdens de Tweede Wereldoorlog, geldt als een absolute klassieker, maar tijdens het draaien leek het er niet op dat de film een succes zou worden. Zo was het script nog niet eens klaar toen het filmen begon. De productie van de kaskraker Cleopatra (1963) verliep zo mogelijk nog chaotischer. De opnamen werden verplaatst van Londen…

Een van de meest ambitieuze missies van de Stockholmroute was Operatie Where and When – onder leiding van de Noorse piloot Bernt Balchen. Balchen was Amerikaans staatsburger geworden en werkte voor de U.S. Air Force toen hij de opdracht kreeg om oorlogsmaterieel en andere middelen te droppen boven Noord-Noorwegen. Na confrontaties met het Rode Leger hadden de Duitsers zich teruggetrokken uit dit gebied, en met een vloot B-24 Liberators bracht Balchen alles, van radio’s tot hooi en veevoer, naar de meest afgelegen regio's van Noorwegen en Zweden. Tussen juli en oktober 1944 lukte het Balchen en zijn mannen om in totaal 64 ton munitie en wapens aan het Noorse verzet te leveren. Bovendien werd een compleet veldhospitaal, inclusief een arts en verpleegkundige, met een parachute gedropt. Als dank ontving Balchen…

1 LUCHTHEERSCHAPPIJ Sleutel tot succes lag in de wolken Tot 1950 hing succes op het slagveld af van de grootte van de legers, maar met de ontwikkeling van de straaljager veranderden de machtsverhoudingen. De snelle gevechtsvliegtuigen speelden voor het eerst een hoofdrol in de Koreaoorlog, een conflict tussen het door de Sovjet-Unie gesteunde Noord-Korea en het door de VS gesteunde Zuid-Korea. Bij de eerste confrontaties legde de Amerikaanse luchtmacht het af tegen de razendsnelle Noord-Koreaanse MiG-15-jagers van Russische makelij. De heerschappij in de lucht was ook al essentieel geweest in de Tweede Wereldoorlog, maar de MiG-jagers waren zo snel dat de Amerikanen ze nauwelijks konden raken. Pas toen de VS F-86 Sabre-jagers inzetten, die snel konden duiken, keerde het tij. Met deze toestellen veroverden de VS de controle over het…

1838 The Narrative of Arthur Gordon Pym of Nantucket Een jongeman beleeft avonturen op zee. De novelle geldt als een van de eerste sciencefictionverhalen, en Jules Verne was er zo van onder de indruk dat hij een vervolg schreef. 1839 The Fall of the House of Usher De novelle gaat over een naamloze verteller die een vriend bezoekt in een krakkemikkig huis. Hij is er getuige van het geestelijke verval van de vriend en diens tweelingzus. 1843 The Tell-Tale Heart Dit is een van de donkerste verhalen van Poe. Een moordenaar krijgt last van zijn geweten en hoort het hart van de dode kloppen, waardoor hij krankzinnig wordt en uiteindelijk bekent. 1841 The Murders in the Rue Morgue Detective C. Auguste Dupin heldert een moordraadsel op in Parijs, met een…

Toen Mary Ann Webster in 1874 in Londen werd geboren, was ze een doodgewoon meisje. Ze volgde een opleiding tot verpleegster, en in die tijd vonden veel mannen haar best mooi. In 1902 trouwde ze met een boer uit Kent en nam ze zijn achternaam aan, Bevan. Het paar kreeg vier kinderen, maar in 1914 overleed boer Bevan plotseling. En bij zijn weduwe werd acromegalie vastgesteld: een aandoening waarbij het lichaam grote hoeveelheden groeihormoon produceert. Door de ziekte groeien vooral de handen, voeten en gezichtsbeenderen ongecontroleerd. Het gezicht van Mary Ann werd langer en ruwer, maar niemand had medelijden met haar. Ze werd volop gepest. Een boerin zei: ‘Mevrouw Bevan kan zich alleen nuttig maken door aan een lelijkheidswedstrijd mee te doen.’ Zo gezegd, zo gedaan. Omdat de weduwe geld…

Het juiste antwoord levert 1 punt op. Bekijk de uitslag op de volgende pagina en tel alle punten op. De grootste kanonnen 1 In 1586 goten de Russen het grootste kanon van die tijd. Hoe heette het? a: Ivan de Verschrikkelijke □ b: Dikke Olga □ c: Tsarenkanon □ 2 Wie bouwden het beruchte kanon Dikke Bertha? a: De Duitsers □ b: De Britten □ c: De Oostenrijkers □ 3 Hoe heetten de twee enorme spoorwegkanonnen van de Duitsers? a: Flora en Albert □ b: Dora en Gustav □ c: Eva en Adolf □ 4 Hoeveel granaten vuurde het V-3-kanon van de nazi’s af? a: Elk uur een granaat □ b: Elk kwartier een granaat □ c: Elke 6 seconden een granaat □ 5 Wie vuurden voor het eerst en…