Inhoudsopgave van Editie 6 - 2023 - Historia

TWEEDE WERELDOORLOG Vele duizenden soldaten die sneuvelden tijdens de Tweede Wereldoorlog, worden nog vermist. Maar na een lange speurtocht kan er in ieder geval eentje terugkeren naar huis. De 23-jarige eerste luitenant Carl Nesbitt uit Ohio in de VS was piloot van een B-17-bommenwerper, bijgenaamd Flying Fortress, die op 29 mei 1944 werd neergeschoten tijdens een missie ten noordoosten van de Duitse stad Leipzig. Zes van de 10 bemanningsleden wisten uit het toestel te springen met hun parachute. Nesbitt was niet onder de gelukkigen. The American Graves Registration Command, de organisatie die na de oorlog gesneuvelde Amerikaanse soldaten opspoorde in Europa, had al in 1946 een van de omgekomen bemanningsleden gevonden op een plaatselijke begraafplaats. Maar voordat de overige drie opgespoord konden worden, maakte de Koude Oorlog nader onderzoek onmogelijk.…

Voordat de mens aardgas leerde gebruiken voor warmte, was de fossiele brandstof een groot mysterie voor oude beschavingen. Zo worden in historische bronnen ‘eeuwig vuur’ en ‘brandende bronnen’ genoemd, wat waarschijnlijk aardgas was dat uit de aarde omhoog sijpelde en bijvoorbeeld door de bliksem werd ontstoken. De oude Perzen en Grieken konden niet verklaren hoe een vuur schijnbaar eeuwig kon branden en beschouwden daarom het onblusbare aardgasvuur als goddelijk. Dus bouwden ze tempels rond of bij de mysterieuze vlammen om de goden te eren. Aan de andere kant van de wereld hadden de Chinezen een praktischere benadering van het aardgas dat ze rond 1000 tot 500 v.Chr. ontdekten tijdens pogingen om zout te winnen. De Chinezen maakten een soort lamp door het ondergrondse gas in leren zakken op te vangen…

Het leven van Daniel Defoe (1660-1731) leek wel uit een van zijn eigen romans te komen. Als zoon van een koopman probeerde hij allerlei ambachten uit, maar ging telkens failliet. Maar Defoe was niet te stuiten. Vanaf eind 17e eeuw schreef hij ruim 30 jaar lang meer dan 2000 artikelen en verschillende boeken. Op zijn cv kon Defoe onder andere schrijven: spion voor de Whigs – een politieke partij – en journalist. Hij had een scherpe pen die hem veel inkomsten opleverde – en vijanden. In 1702 publiceerde hij een satire waarin hij de draak stak met een predikant die eiste dat mensen van de Vrije Kerk gestraft werden. De schandpaal en de gevangenis waren Defoes deel. Hij verschool zich overigens achter fantasievolle pseudoniemen, zoals: ‘Heliostrapolis, secretaris van de keizer…

Toen Gamal Abdel Nasser in 1952 aan de macht kwam, was Egypte een agrarisch land in handen van grootgrondbezitters. Veel producten moesten uit het Westen komen, maar daar wilde de nieuwe leider verandering in brengen. Hij liet fabrieken bouwen en wilde zelfvoorzienend zijn in alles, ‘van naalden tot raketten,’ aldus zijn slogan. Het geld dat hij hiervoor nodig had, kreeg hij door de hoeveelheid grond die mensen mochten bezitten te beperken. De grootgrondbezitters moesten land verkopen en investeren in de industrie. In een fabriek bij de piramiden in Gizeh bouwden de Egyptenaren een personenauto met de naam ‘Ramses’, naar farao Ramses II. Het voertuig was een kopie van de Duitse NSU Prinz, die in licentie werd gebouwd. Om kosten te besparen werd het chassis met de hand uitgesneden, waardoor de…

Nieuwe motor op de tekentafel De HA-300 had ruimte voor twee 30mm-of vier 23mm-mitrailleurs. Een conceptontwerp met zwaardere bewapening en een nieuwe motor van Brandner zou waarschijnlijk met de beste supersonische vliegtuigen van nu kunnen concurreren. Aerodynamica voor extra snelheid Dankzij het aerodynamische ontwerp kon de HA-300 de geluidsbarrière doorbreken met 1593 km/h (mach 1,3). Ingenieur Ferdinand Brandner werkte aan een betere versie, die mach 2,1 zou kunnen halen – net zo snel als de Amerikaanse F-104 Starfighter. Kleine machine kon ver vliegen Met een spanwijdte van 5,84 meter en een lengte van 12,4 meter was de HA-300 een van de kleinste straaljagers ooit. Met een volle tank woog de HA-300 6,5 ton. En ondanks het bescheiden formaat had hij een bereik van 1400 km.…

1 Volksverhuizingen Germanen brachten Rome ten val In de 4e eeuw verzamelden zich horden mensen aan de Romeinse grenzen, vooral Germanen die waren verdreven door de Hunnen, een Centraal-Aziatisch steppevolk dat dood en verderf zaaide in Europa. De Germanen werden vaak ingehuurd door de Romeinen om de grenzen te verdedigen in ruil voor grond en voedsel. Een enkeling schopte het zelfs tot legerleider. Maar de betrekkingen tussen de volken waren gespannen, onder meer omdat de Romeinen zich vaak niet aan hun beloften hielden, waardoor nieuwkomers in opstand kwamen. Dat gold bijvoorbeeld voor de Gotische leider Alarik, die in 410 Rome plunderde. In de 5e eeuw was het rijk verzwakt door interne strijd en kon het de vijanden niet meer buiten de deur houden, en in 476 viel het Romeinse Rijk.…

In de jaren 1840 ontdekten oliepioniers dat je petroleum (kerosine) uit aardolie kunt winnen. Opeens had de mens een brandbare en goedkope vloeistof die een heldere, gele vlam gaf. Vergeleken met ouderwetse olielampen was petroleum een grote stap vooruit. En het werd nog beter toen de petroleumlamp werd uitgevonden. Die bestond uit een oliehouder en een brandende lont, beschermd door een glazen buis. De lamp zorgde binnenshuis voor veel licht, maar was niet geschikt om mee rond te lopen, want het glas viel er snel af. Bovendien was de vlam zwak en erg gevoelig voor wind. Pas in 1862, toen de uitvinder John Irwin patent aanvroeg voor een lamp van gegoten tin, de stormlantaarn, werd de wereld echt verlicht. Lucht ging via het frame naar de lont, en de gebruikte…

Van 1909 tot 1963 werden er in 32 Amerikaanse staten zo’n 60.000 mensen gedwongen gesteriliseerd. Meer dan 20.000 van deze sterilisaties vonden plaats in Californië. Het doel was om de verspreiding van ‘mentaal defecte individuen’ tegen te gaan, maar ook om te voorkomen dat migranten hun genen doorgaven. De tests die gebruikt werden om de intelligentie te bepalen, waren taalkundig en cultureel volstrekt niet afgestemd op immigranten. Hierdoor was het aandeel gesteriliseerde Zuid-Amerikaanse vrouwen in de jaren 1920-1945 aanzienlijk hoger dan bij witte vrouwen. Hitler was erg enthousiast over de VS – en vooral over de inzet van Californië op het gebied van raszuiverheid en gedwongen sterilisatie. Hij beschrijft zijn enthousiasme in het boek Mein Kampf (1924): ‘Er is tegenwoordig één staat die tenminste voorzichtige stappen zet naar een beter…

1 De wind creëert een onderdruk aan de lijzijde van de toren. Door een ventiel te openen, wordt er lucht uit het huis gezogen. 2 De onderdruk in het huis zuigt water door een schacht naar een ondergronds waterkanaal. 3 De lucht wordt gekoeld door het water … 4 ..en opgezogen om de kamers te koelen.…

In de middeleeuwse samenleving werd een gezin stichten beschouwd als het hoogste doel van de vrouw. Maar niet alle vrouwen konden trouwen. Zelfs in de hogere klassen was het voor gezinnen moeilijk om de bruidsschat te betalen die de familie van de aanstaande echtgenoot eiste. Dit gold zeker voor de Duitse lage adel, die in de jaren na de pest nauwelijks kon leven van de opbrengsten van het land. Omdat de vrouw niet mocht werken, was ze een financiële last voor haar vader en broers, die haar moesten onderhouden. Veel families kozen er daarom voor het meisje naar een klooster te sturen. Hier kon ze een respectabel leven leiden in dienst van God – en zou ze geen armoede en schande over de familie brengen.…

Bloeitijd en val Piraat van de sultan teisterde de zee pagina 88 Teloorgang – van supermacht tot zorgenkind pagina 92 Zwakheid kostte sultan de troon pagina 94…

vuur!’ beveelt Michel Ney, een van Napoleons bekwaamste en trouwste maarschal-‘Soldaten, ken. Een seconde later knallen de geweren van de soldaten en valt een man dood neer. De geëxecuteerde is niet zomaar iemand, maar Michel Ney zelf. Windhaan moest de cel in Michel Ney had als maarschalk gediend in het leger van keizer Napoleon. Na de val van de keizer in 1814 kwam Ney in dienst van de nieuwe koning, Lodewijk XVIII. Maar toen Napoleon het jaar daarop weer de macht greep, sloot Ney zich bij hem aan en vocht hij in de Slag bij Waterloo. Na de nederlaag werd Ney beschul-digd van hoogverraad tegen Lodewijk XVIII. Zijn vrouw Aglaé-Louise smeekte de hertog van Wellington, een van de overwinnaars, om Lodewijk op andere gedachten te brengen. Wellington wilde zijn…

Het juiste antwoord levert 1 punt op. Bekijk de uitslag op de volgende pagina en tel alle punten op. Vervolging wegens ras of geloof Wanneer werd de apartheid officieel 1 ingevoerd in Zuid-Afrika? a: 1948 b: 1958 c: 1968 In welke stad werden christenen 2 in 64 n.Chr. vervolgd? a: Constantinopel b: Babylon c: Rome Hoe werden de rassenwetten 3 in de Zuidelijke VS genoemd? a: John Crow b: Jim Crow c: James Crow Ketters werden gestraft tijdens 4 de Spaanse …? a: Zuivering b: Inquisitie c: Griep 5. Tegen wie waren de kruistochten een heilige oorlog? a: Moslims b: Joden c: Boeddhisten Sekten en goeroes 1. Wie heeft de hare krisjnabeweging opgericht? a: B. Swami Prabhupada b: Sathya Sai Baba c: U.G. Krishnamurti 2 Waarvoor werd de goeroe Gurmeet…

VIKINGEN Er duikt niet elke dag een nieuw Vikinggraf op in Oslo. Maar toen archeologen onlangs een tuin onderzochten voordat er gebouwd zou worden, bleek daar niets minder dan een levensecht Vikinggraf te liggen. In het graf vonden de archeologen de gecremeerde resten van een man, een aantal messen, de resten van een schild en een mantelspeld. ‘De overledene werd waarschijnlijk begraven met een verzameling voorwerpen die meestal toebehoorde aan een (groot)grondbezitter,’ legt Ann Zanette Tsigaridas Glørstad van het Cultuurhistorisch Museum in Oslo uit. Als de overledene echt een grootgrondbezitter is geweest, moet hij behoorlijk voornaam en rijk zijn geweest. ‘Het is heel interessant om zo’n goed bewaard graf te vinden,’ vertelt Aina Margrethe Heen Pettersen van de Technisch-natuurwetenschappelijke Universiteit van Noorwegen. ‘Er zijn in de loop van de jaren…

EGYPTENAREN Ten westen van de Nijl, zo’n 100 kilometer ten zuiden van Caïro, deden archeologen van de Russische academie voor wetenschappen een even verrassende als macabere vondst. Op een begraafplaats in Faiyum, die tussen de 4e eeuw v.Chr. en de 7e eeuw n.Chr. in gebruik was, ontdekten ze het lichaam van een kind van circa acht jaar. Dat is op zich niet zo bijzonder: de kindersterfte was hoog. Maar onder het kind lagen de resten van maar liefst 142 honden. In het oude Egypte was het niet ongebruikelijk dat mensen honden meekregen in hun graf, maar zo veel waren het er tot nu toe nooit. Boven op de honden zijn resten van blauwe klei aangetroffen, die in waterreservoirs uit die tijd werd verwerkt. Een theorie is dan ook dat al…

Op 1 oktober 2022 kwamen minstens 125 mensen om het leven en vielen er 323 gewonden nadat er paniek uitbrak in een overvol voetbalstadion op het Indonesische eiland Java. Hoewel de ramp bij de ergste sportdrama’s in de geschiedenis hoort, komt het niet eens in de buurt van het stadionongeluk dat de meeste levens eiste. In 27 n.Chr. overleden minstens 20.000 mensen toen een amfitheater in de oude Italiaanse stad Fidenae instortte tijdens een gladiatorentoernooi. Voordat het gladiatorengevecht begon, stroomden enthousiaste toeschouwers vol verwachting naar het amfitheater. De man die verantwoordelijk was voor de bouw van het amfitheater – Atilius – wilde geld besparen en had besloten het theater van hout in plaats van steen te bouwen. Volgens sommige bronnen was het niet alleen overhaast maar ook slordig gebouwd. De…

Het brein is al sinds mensenheugenis een bron van fascinatie en bewondering, maar de psychologie ontwikkelde zich pas in de 19e eeuw tot een zelfstandige wetenschap. Tot die tijd werd de studie van de psyche door velen gezien als een zijtak van filosofie, terwijl anderen het bij geneeskunde vonden horen, met de focus op de hersenen en het zenuwstelsel. Het was de Duitse arts Wilhelm Wundt – tegenwoordig bekend als de vader van de moderne psychologie – die van psychologie een zelfstandig onderzoeksveld maakte. Wundt was niet de eerste die de mentale toestand van mensen onderzocht. Hij was wel de eerste die zichzelf psycholoog noemde, en hij richtte een instituut op waar hij alleen psychologisch onderzoek deed en experimenten uitvoerde volgens erkende wetenschappelijke methoden. De oprichting van Wundts instituut in…

Sinds de Islamitische Revolutie in 1979 heeft Iran een religieus bestuur dat strenge regels voor gedrag en kleding hanteert. Zo mogen mannen bijvoorbeeld geen ‘westerse’ kapsels hebben, moeten mannen en vrouwen afstand van elkaar houden en moeten vrouwen hun haar bedekken en loszittende kleding dragen. Na de revolutie werden de regels gehandhaafd door Islamitische Revolutiecomités, die fungeerden als een soort religieuze politie. In 2005 werd die taak overgenomen door de begeleidingspatrouille (zedenpolitie), die rechtstreeks rapporteert aan de leider van Iran, de ayatollah. In de praktijk moeten de agenten vrouwen arresteren die de verkeerde kleren of te veel make-up dragen of hun hoofddoek niet volgens de regels hebben bevestigd. De agenten van de zedenpolitie werken meestal vanuit busjes die drukke plekken zoals parken, winkelcentra en metrostations bewaken – maar er zijn…

1 LEGIOEN: 5200 man De grootste legereenheid was het legioen. Dat bestond uit zo’n 5200 getrainde soldaten. 2 COHORT: 480 man De cohort was na het legioen de grootste eenheid. Deze fungeerde als een zelfstandig minileger. Negen van de tien cohorten in het legioen telden 480 soldaten. 3 VETERANENCOHORT: De eerste cohort in het legioen was een elite-eenheid. De cohort bestond uit ervaren veteranen en telde 800 man. 4 CENTURIE: 80 man De gewone cohorten waren opgedeeld in zes centuriën van elk 80 man. De eenheid werd geleid door een centurio, meestal de meest ervaren man. De centurio’s waren een soort rode draad in het leger. 5 CONTUBERNIA: 8 man Elke centurie was verdeeld in tien contubernia, de kleinste eenheid. De groep bestond uit acht soldaten die samen aten en…

Als de heerser van Nebra uitkeek over zijn rijk ten zuiden van de Elbe, kon hij tevreden zijn. Dankzij de beste landbouwgrond ter wereld waren de oogsten zo rijk dat hij een leger van honderden mannen kon voeden. Uit vondsten blijkt bovendien dat het rijk nauwe banden onderhield met andere bronstijdculturen en ideeën en goederen uitwisselde. Zo leverde de Wessex-cultuur in Zuid-Engeland tin. Ook zijn er veel aanwijzingen dat het rijk een bondgenoot had in de El Argar-cultuur in Spanje. Gezanten van Nebra kwamen waarschijnlijk helemaal tot in Babylon. Het belangrijkst was echter dat de handelsroutes tussen Noord-en Zuid-Europa door Nebra liepen. Daardoor kon het rijk de prijs van tin uit het noorden en koper uit het zuiden bepalen. Dat gaf het veel invloed, vooral in Scandinavië. Eeuwenlang onthield Nebra…

Piraten werden in de 17e en 18e eeuw door alle naties vervolgd, en de meesten stierven een gewelddadige dood. Maar in een oorlog kon piraterij een sterk wapen zijn tegen de vijand. Aanvallen op koopvaardijschepen ondermijnden de economie van de tegenpartij, wat de oorlog kon verkorten. Daarom plunderden Europese staten in oorlogstijd elkaars handelsvloten en kustplaatsen. Ze schakelden daar vaak rederijen en kapiteins voor in. In de zogeheten kaperbrief stond dat deze optraden namens de staat. Ze namen dus legaal deel aan de oorlog en mochten niet – anders dan gewone piraten – zomaar terechtgesteld worden. Met de kaperbrief konden piraten de schepen die ze aanvielen, in beslag nemen. En ook de lading namen ze mee. De hele buit, de prijs genoemd, werd overgedragen aan een ‘prijzenhof’, waarbij de staat…

De zon brandt op het woestijnzand als de bus ’s ochtends vroeg stopt in Wadi Natrun, een opgedroogde rivierbedding ten noordoosten van Caïro. De 50 passagiers – buitenlandse journalisten die zijn uitgenodigd door de Egyptische regering – stappen uit en gaan op een geïm-proviseerd podium zitten. Het is 21 juni 1962. De ochtend verstrijkt en de hitte wordt bijna ondraaglijk. Maar de aanwezigen krijgen te horen dat wat ze zullen zien, het wachten waard is. En dat klopt. Om 9.30 uur horen ze een laag gerommel, de grond trilt en een ranke raket schiet omhoog, de diepblauwe lucht in. Hij beschrijft een perfecte boog en verdwijnt richting Middellandse Zee. Vanuit een nabijgelegen bunker kijkt de president van Egypte, Gamal Abdel Nasser, tevreden toe. De lancering is een mijlpaal waar hij…

n de winter van 1930 doen de autoriteiten van Lübeck een klemmend beroep op de inwoners om hun kinderen te laten vaccineren tegen tuberculose. I ‘Doe alles voor de gezondheid en het leven van uw kinderen,’ staat er op affiches. In de ziekenhuizen vertellen artsen dat er eindelijk goed nieuws is over de dodelijke longziekte, waarbij patiënten bloed ophoesten. ‘De strijd tegen tuberculose is te winnen,’ beloven de medici, die ook zeggen zeker te weten dat het nieuwe Calmette-vaccin uit Frankrijk geen ernstige bijwerkingen heeft. De ouders van 251 pasgeboren baby’s besluiten hun kind te laten inenten met het vaccin van de Franse arts Albert Calmette. Dat lijkt verstandig, want tbc doodt jaarlijks 100.000 Duitsers, voor de helft kinderen en jongeren. Maar kort na de vaccinatie beginnen de kinderen van…

Sissi was dag en nacht met haar uiterlijk bezig. Ze liet zich wel drie keer per dag wegen en nam regelmatig stoombaden, omdat warmte vet zou tegengaan.Om haar huid jong te houden, baadde ze elke avond in olijfolie, en ’s nachts droeg ze een leren masker met aan de binnenkant geplette aardbeien of rauw kalfsvlees. Sissi gebruikte weinig make-up, om haar natuurlijke schoonheid te laten stralen. Om die te behouden, gebruikte ze door de hofapotheker gemengde crèmes. Eentje bevatte vetweefsel van potvissen, amandelolie en rozenwater. Het lange, dikke haar van de keizerin werd elke dag drie uur lang geborsteld en verzorgd door haar persoonlijke kapper, die haar overal vergezelde. Om de twee weken werd het haar gewassen met een mengsel van ei en brandewijn en werden grijze haren verwijderd. Een…

Moord moest het perfecte ras creëren Hitler wilde gehandicapten uitroeien Auschwitz in opstand: Roma wilden niet sterven Nazi’s verwoestten paradijs van homoseksuelen…

In 1928 schreef de beroemde psychoanalyticus Sigmund Freud het essay ‘Dostoevsky and Parricide’. Daarin betoogde hij dat de epilepsie van de beroemde Russische schrijver slechts een symptoom was van Dostojevski’s ‘neurose’, die Freud classificeerde als hystero-epilepsy – ofwel een zware vorm van hysterie. Inmiddels hebben de meeste neurologen Freuds diagnose opafstand van Dostojevski’s stoornis verworpen. Het is onzeker aan welke vorm van epilepsie de auteur precies leed, maar deskundigen vermoeden dat de aanvallen ontstonden in de temporale kwab. Dit hersengebied houdt zich bezig met het verwerken van geluidsindrukken, taal en geheugen. In zijn aantekeningen beschrijft Dostojevski dat zijn geheugen na de toevallen slechter was, wat erop duidt dat de epilepsie ontstond in het deel van de hersenen dat betrokken is bij het geheugen. Dostojevski bezocht hem van zijn epilepsie afhelpen.…

Bassins koelden villa’s Elke Romeinse villa had een zogeheten atrium in het midden. Die ruimte had een opening in het plafond, waardoor regenwater naar een centraal bassin stroomde. Als het water in het bassin in de hete zomer langzaam verdampte, werd het schaduwrijke atrium gekoeld. Stromend water maakte marktpleinen aangenaam De Romeinen koelden ook marktpleinen met water. Vaak gebeurde dat met fonteinen, maar in bijvoorbeeld Philippi in Griekenland werden kleine, stenen kanalen met stromend water aangelegd rond het centrale plein. Als het water verdampte, werd de lucht gekoeld. Enorme zuilengangen gaven eeuwige schaduw Net als de Grieken bouwden de Romeinen zuilengangen om schaduw te geven. Een indrukwekkende is te zien in Jerash in Jordanië. In de oudheid heette deze stad Gerasa, en de Romeinen bouwden er overdekte zuilengangen aan weerszijden…

Constantinopel wordt veroverd In de 14e eeuw veroverden islamitische strijders al delen van Bulgarije, Griekenland en Albanië. In 1453 braken de Ottomanen door de dikke muren van de meest legendarische stad van de middeleeuwen, Constantinopel. Dit werd de hoofdstad van de sultan. Belegeringen van Wenen In de 15e eeuw namen de legers van de sultan grote delen van de Balkan en Klein-Azië in. En onder Selim I en zijn beroemde zoon Süleyman de Grote veroverden de Ottomanen begin 16e eeuw Egypte en Mekka. In 1529 en 1683 belegerden de Ottomanen zonder succes Wenen. Het rijk van de sultan bereikte zijn grootste omvang in 1683. Verlies van de Krim In de 18e eeuw slonk het Ottomaanse gebied op de Balkan, en in 1774 dwong Rusland de sultan de Krim af te…

In de 19e eeuw maakten walvisjagers aan de zuidkust van Australië jaarlijks iets unieks mee. Van mei tot september, als baleinwalvissen naar de kust bij de plaats Eden kwamen om voedsel te zoeken, verscheen er een zeven meter lange orka in de baai. De inwoners noemden hem ‘Old Tom’, en ze zagen hem als een soort zakenpartner. Als er walvissen in de buurt waren, zwiepte het 6 ton zware dier wild met zijn staart om de jagers te waarschuwen. Jagers en roofdier deelden de buit Tussen 1860 en 1930 dreven Old Tom en zijn kudde orka’s baleinwalvissen de baai bij Eden in. Dan gingen de jagers eropuit in hun roeiboten om de ingesloten walvissen te harpoeneren – uit angst voor de orka’s durfden de zeezoogdieren de baai niet te verlaten.…

Mount Everest: De lange weg naar de top Samen bedwingen Edmund Hillary en Tenzing Norgay de bijna 9 kilometer hoge berg in de Himalaya. Het ergste verkeersongeluk Gewetenloze oliemaatschappijen en autobouwers deden in 1923 lood in de benzine. Bijna 50 jaar lang maakte het lood talloze slachtoffers. Kies nooit het ruime sop zonder! Dankzij de sextant konden we de wereldzeeën bevaren. Lees ook … Archeologen begrepen vondstenverkeerd Trein naar Auschwitz Nuttigeboycots Stormvloed in Hamburg Een outsider in het Witte Huis Eleanor Roosevelt was first lady, burgerrechtenactivist en lesbisch.…

Ale artikelen over archeologie be-ginnen met een gat in de grond. Behalve dit. Dit verhaal begint in een Zwitserse bar. De 41-jarige archeoloog en A museumdirecteur Harald Meller wordt in februari 2002 verwacht in het Hiltonhotel in Bazel. Twee helers willen hem graag een grootse vondst verkopen. Ze hebben onder meer twee zwaarden en een mysterieuze bronzen schijf in de aanbieding, waarop het hemelgewelf lijkt te zijn afgebeeld. De objec-ten zijn een paar jaar eerder door grafrovers in het oosten van Duitsland ontdekt. Meller wordt naar de bar in de kelder ge-bracht, en aan een tafeltje zit een ouder heer-schap. Hij opent zijn tas en toont een bronzen zwaard en een bijl. Maar waar is de Hemelschijf? De man knoopt zijn jasje los en schuift de handdoek die hij om…

Nieuwe cultuur komt naar Duitsland 2800 v.Chr.: De touwbekercultuur verspreidt zich vanuit het oosten naar Midden-Duitsland. 300 jaar later komt een ander volk uit het oosten: de klokbekercultuur. Ringheiligdommen verschijnen 2300 v.Chr.: De klokbekercultuur bouwt een groot ringheiligdom bij Pömmelte, niet ver van Nebra. Het is van hout en heeft dezelfde afmetingen als Stonehenge in Engeland. Twee volkeren versmelten 2200 v.Chr.: De Únetice-cultuur ontstaat uit de twee eerdere culturen, die samensmelten. Het Nebrarijk ontstaat 2100 v.Chr.: Het Nebrarijk met zijn vaste grenzen komt voort uit de Úneticecultuur. Nebra beheerst de handel in tin en koper. De heerser neemt het ringheiligdom van Pömmelte over, en in de buurt ontstaat een dorp. Reis naar Babylon 1800 v.Chr.: Een reiziger uit Nebra bereikt Babylon en leert over astronomie. Deze kennis leidt tot de Hemelschijf.…

Het verhaal gaat dat er een enorme schat begraven ligt op het eiland Más a Tierra, dat later Robinson Crusoe-eiland werd genoemd. In 1715 – kort na de Spaanse Successieoorlog – nam de Spaanse admiraal Juan Esteban Ubilla y Echeverria naar verluidt deel aan een complot tegen de Spaanse troon. Tijdens de rellen zou hij een enorme schat hebben geroofd. Sommige bronnen hebben het over goud en juwelen van de Spaanse kroon, andere over goud dat was gestolen van de Inca’s. De schat zou op het eiland begraven zijn. De Engelse kapitein Cornelius Webb zou de schat in 1761 hebben gevonden, en wilde ermee naar Engeland varen. Maar door een storm moest zijn schip Unicorn terugkeren, waarna hij de schat weer verstopt zou hebben. Sindsdien spitten schatzoekers het hele eiland…

1947 Britten trekken zich terug De voormalige kolonisator, Groot-Brittannië, trekt zijn leger terug uit Egypte, afgezien van de troepen rond het strategisch belangrijke Suezkanaal. 1949 Nederlaag legt zwakke plek bloot De Egyptenaren zien de oprichting van de staat Israël in 1948 als een bedreiging. Hun nederlaag het jaar daarop laat zien dat het land militair niet is opgewassen tegen het nieuwe buurland. 1952 Nasser grijpt de macht Uit frustratie over de nederlaag tegen Israël en de Britse aanwezigheid in het land grijpt de nationalistische kolonel Gamal Abdel Nasser op 23 juli de macht na een geweldloze coup. 1956 Suezcrisis wordt keerpunt Nasser nationaliseert het Suezkanaal, waarna Israël, Groot-Brittannië en Frankrijk Egypte aanvallen. De alliantie wint, maar de VS en de VN erkennen Egypte als eigenaar van het kanaal. Na de…

Toen de Duitse ingenieurs in 1963 T Egypte verlieten, bevond de Egyptische HA-300 zich nog in de conceptfase. De ontwikkeling van het vliegtuig was duur en ingewikkeld, en dus begon de luchtmacht massaal wapens te kopen van de Sovjet-Unie. Ze schafte verschillende supersonische MiG-21’s en bommenwerpers aan, die luchtgrondraketten konden dragen. De nieuwe vliegtuigen vergrootten de slagkracht van Egypte, maar waren nutteloos toen Israël in de vroege ochtend van 5 juni 1967 aanviel. Tijdens een luchtaanval werden de meeste vliegtuigen door de Israëliërs vernietigd, nog voordat ze konden opstijgen. De Zesdaagse Oorlog eindigde in een gigantische nederlaag voor Egypte. Pas in 1969 stopte Egypte met de ontwikkeling van de HA-300, en 10 jaar later sloot het land vrede met Israël. Daarna konden de Egyptenaren vliegtuigen van de VS kopen en…

Als geneeskundestudent deed Albert Calmette onderzoek naar parasitaire wormen in Hongkong, en vervolgens naar malaria en slaapziekte in de Franse koloniënGabon en Congo. In 1891 stuurde het Pasteurinstituut hem naar Saigon in Frans-Indochina om een afdeling op te zetten die een vaccinatieprogramma moest starten tegen pokken en hondsdolheid. Daarnaast bestudeerde hij gifslangen in de hoop een te gengif te ontwikkelen om levens te redden. Toen Calmette terugkeerde naar Frankrijk, nam hij zijn slangen mee. Hoewel hij er meestal voorzichtig mee omging, ging het in 1901 mis. Een slang zette zijn giftanden in Calmettes wijsvinger: een doodvonnis voor de meeste mensen. Gelukkig was hij vergevorderd met zijn tegengif, en op hoop van zegen diende hij zichzelf het experimentele preparaat toe. Calmette kon het navertellen en verloor slechts een kootje van zijn…

DE SERIE DE ONTMOETING In de serie ontmoeten Frans Jozef en Sissi elkaar voor het eerst in het kuuroord Bad Ischl. De setting is romantisch en het is liefde op het eerste gezicht. DE COUP De jongere broer van de keizer, Maximiliaan, beraamt een complot om Frans Jozef ten val te brengen. De coup mislukt. DE DANS Ter gelegenheid van de bruiloft heeft de walskoning Johann Strauss jr. een wals gecomponeerd waarop Sissi en Frans Jozef dansen – de Kaiser-Walzer. DE WERKELIJKHEID DE ONTMOETING Sissi en Frans Jozef waren neef en nicht en hadden elkaar al ontmoet, in 1848 in Innsbruck. Sissi was toen nog te jong om Frans’ aandacht te trekken. DE COUP Er is geen bewijs dat Maximiliaan een coup plande. Hij werd in 1864 keizer van Mexico, maar…

Op 16 mei 1944 marcheert een groep SS’ers naar het zogeheten Zigeunerlager in Auschwitz-Birkenau. De rook van het crematorium 120 meter verderop stijgt op tegen de voorjaarslucht, als een lugubere herinnering aan het lot dat de gevangen Roma te wachten staat. In de barakken zitten 6000 Roma. Meerdere van hen zijn gewapend met ijzeren pijpen, hamers en hakken, die ze ’s nachts uit een werkschuur hebben gestolen. De uitgehongerde gevangenen zijn niet van plan om gewillig met de soldaten mee te gaan. ‘We komen niet naar buiten. Komen jullie maar naar binnen! Wij wachten hier! Als je iets van ons wilt, moet je binnenkomen!’ roept een man vanuit een van de barakken. Het verzet van de gevangenen verrast de SS-commandant, die besluit om zijn mannen terug te trekken. De Roma…

Als onderdeel van de Franse Revolutie werden in Frankrijk alle wetten tegen homoseksualiteit afgeschaft. Toen Nederland door de Fransen werd veroverd, werd homoseksualiteit in 1811 ook hier legaal.De Duitse bezetting vanaf 1940 ging echter gepaard met antihomowetgeving. Als gevolg daarvan kregen in de Tweede Wereldoorlog in Nederland 54 homoseksuelen een celstraf. In Denemarken werd homoseksualiteit in 1930 gedecriminaliseerd, maar tijdens de bezetting deporteerden de Duitsers homoseksuele mannen naar concentratiekamp Neuengamme. Zweden decriminaliseerde homoseksualiteit in 1944. Maar de officiële medische beschrijving van homoseksualiteit als ‘psychische stoornis’ bleef tot 1979 gehandhaafd. Het buurland Finland stond homoseksualiteit in 1971 toe – tot die tijd kon homoseksualiteit worden bestraft met maximaal twee jaar cel. Noorwegen was het laatste land van Scandinavië dat homoseksualiteit legaliseerde, in 1972. Tussen 1902 en 1950 werden volgens de Noorse…

De Deense weduwe Mette Jacobsdochter was het leven moe. Ze woonde alleen met haar dochter Lisbeth. Omdat haar gezicht was aangetast door kanker, werd ze in haar dorp met de nek aangekeken. Op 3 juni 1762 besloot ze dat het genoeg was. Mette sneed haar dochter met een mes de hals door en wachtte vervolgens rustig haar straf af. Voor de rechtbank gaf ze een verklaring: ze had haar kind vermoord om zelf door de bijl van de beul gedood te worden. Mette Jacobsdochter kreeg haar zin, en ze was bepaald niet de enige. Tussen 1650 en 1780 werden Denemarken, Zweden en Noord-Duitsland opgeschrikt door een golf ‘zelfmoordmoorden’. Het was de tijd van het piëtisme, een protestants fundamentalisme waarin vroomheid en zelfbeheersing voorop stonden. Het geloof had de samenleving in…

1 Boeren deden slavenarbeid Terwijl de industrialisatie vanaf medio 18e eeuw een omwenteling teweegbracht in het grootste deel van Europa, was zo’n 85 procent van de Russische bevolking in Dostojevski’s tijd nog altijd boer. De boeren hadden generaties in lijfeigenschap geleefd – ze waren eigendom van de landeigenaar, die met hen kon doen wat hij wilde. 2 De Russen leefden onder totalitair bewind Terwijl zich in West-Europa langzaam democratieën ontwikkelden, verstevigde tsaar Nicolaas I (1825-1855) zijn totalitaire greep op Rusland. Westerse filosofie en literatuur werden verboden, en ‘eurofiele’ Russen, die wilden dat Rusland meer richting West-Europa ging, werden hard aangepakt. 3 Communisten en nihilisten verdeelden Rusland In de tweede helft van de 19e eeuw wonnen twee stromingen in Rusland terrein: het goddeloze, sombere nihilisme en het nieuwe, van buiten komende…

Details: • Auteur: Christian Grataloup• Uitvoering: Hardcover• 640 pagina’s• Afmeting: 24,6 x 18,1 x 4,3 cm Over de auteur: Christian Grataloup is geograaf en emeritushoogleraar Geografie aan de universiteit Diderot van Parijs. in Frankrijk wordt hij ook wel beschouwd als meest historisch onderlegde geograaf. De geschiedenis komt tot leven in Historia! In elke aflevering ga je mee terug naar de keerpunten in de wereldgeschiedenis: van hartverscheurende gevechten op het slagveld en gedurfde, spannende ontdekkingsreizen tot de grootste en meest vernuftige bouwwerken. Vervlogen tijden komen tot leven en het heden wordt in perspectief geplaatst. Atlas van de Wereldgeschiedenis De Atlas van de Wereldgeschiedenis brengt de geschiedenis van de mensheid chronologisch en op ongeëvenaarde wijze in beeld. Van de Mesopotamiërs en de Oude Egyptenaren tot de Koude Oorlog en de Arabische Lente:…

Tot ze werden verdreven door de Mongolen, bewoonden de Oghuz eeuwenlang de steppen tussen het Aralmeer en de Kaspische Zee. In de 11e eeuw kwamen de Turkstalige ruiters naar Klein-Azië. Net als de Mongolen leefden de Oghuz in ronde tenten, dronken ze paardenmelk en aten ze paardenvlees. In het vruchtbare Anatolië gaven ze hun nomadische bestaan op en werden boeren. Door contact met het islamitische kalifaat van de Abbasiden, dat het grootste deel van het Midden-Oosten besloeg, bekeerden de Oghuz zich in de 12e eeuw tot de islam. Toen het christelijke Byzantijnse Rijk afbrokkelde, vormden de Oghuz hun eigen vorstendommen langs de Zwarte Zee. Een van de machtigste vorsten was Osman (1280-1299), wiens koninkrijk ten zuiden van Constantinopel lag. Hij bracht krijgers bijeen om op rooftocht te gaan in Byzantijnse…

De dildo is 28.000 jaar oud In 2005 deden archeologen een ontdekking waar ze echt van opkeken. In een 28.000 jaar oude aslaag lag een aantal stenen scherven die, toen ze later weer in elkaar werden gezet, wel eens het oudste seksspeeltje ter wereld zouden kunnen vormden – een dildo. Dit seksspeeltje, dat gevonden werd in een grot bij de Zuid-Duitse stad Schelklingen, was in de woorden van de wetenschappers ‘bijzonder goed gepolijst’ en zou, volgens de opgravingsleider Nicolas Conard, wel eens een prehistorisch gezien als de oudste dildo ter wereld, hij kan volgens archeologen ook gebruikt zijn om vuursteen te verpulveren. Door een gepolijst gereedschap te gebruiken, konden de prehistorische grotbewoners de steen veel fijner vermalen dan met een onbewerkte steen. Olijfolie was glijmiddel van de Grieken Het is…

I m Westen nichts Neues beschrijft de ontberingen die de Duitse soldaten moeten trotseren in de loopgraven van de Eerste Wereldoorlog en is een van de beroemdste romans over de zinloosheid van oorlog. Het boek verscheen in 1929 en werd een jaar later verfilmd. De verfilming sleepte een Oscar voor beste film in de wacht. In 1979 kwam er nog een versie voor het witte doek, maar beide films waren in de VS geproduceerd en hadden Amerikaanse en Britse acteurs. Een kleine 100 jaar na de publicatie van het boek doen de verliezers van de oorlog een poging. De Duitse regisseur Edward Berger rijt de Duitse oorlogswonden open met de Netflix-film Im Westen nichts Neues (All Quiet on the Western Front). En het resultaat slaat in als een granaat. Oorlogschaos perfect…