Inhoudsopgave van Editie 9 - 2022 - Historia

De lijst van machtige mannen die dachten ook de natuur te kunnen beheersen is lang. Voorzitter Mao staat op plek één. De Chinese dictator leidde rivieren om en kapte bossen. En op een dag richtte hij zijn woede op de mussen, die het kostbare graan opaten. Dood moesten ze, maar niet veel later werd het graan opgevreten door de insecten die normaliter mussenvoer waren. Mao’s roekeloze acties kostten meer dan 50 miljoen Chinezen het leven, maar zijn miskleunen werden in de doofpot gestopt en de voorzitter ging gewoon door. Lees meer vanaf pagina 76. Nederland en België…

Hijab Landen: o.a. Egypte, Turkije en Irak. Hijab is een verzamelbegrip voor verschillende hoofddoeken. Een hijab bedekt meestal het haar, de nek en de schouders, maar sommige modellen zitten los over het haar of lijken op een tulband. Hijab is de meest gebruikte bedekking bij moslimvrouwen in het Westen. Chador Landen: Iran en Afghanistan. Een chador is een soort grote sjaal die om de nek wordt vastgemaakt met een speld. De chador bedekt het hele lichaam – behalve het gezicht. De dracht is meestal zwart, maar soms ook gekleurd. De chador komt vooral veel voor in Iran. Nikab Landen: o.a. Saoedi-Arabië en de Golfstaten. De nikab komt oorspronkelijk uit de Arabische regio en bedekt het hele lichaam en gezicht, met een kleine opening voor de ogen. De nikab zorgt voor…

Een rijke inwoner van een exotisch land heeft jouw hulp nodig om zijn vermogen veilig te stellen, en als je helpt, is een groot deel van het geld van jou. Je hoeft alleen maar even een bescheiden voorschot over te maken. Mails met ongeveer deze inhoud verschenen halverwege de jaren 1990, toen steeds meer mensen een e-mailadres kregen. Het principe van deze ‘Nigeriaanse’ mails is echter allesbehalve nieuw. De oudst bekende oplichtingsbrieven werden kort na de Franse Revolutie (1789-1799) verstuurd en leken afkomstig van een bediende van een Franse aristrocaat. Volgens de brief had deze, voordat hij op de vlucht sloeg voor de Revolutie, een kistje met sieraden in een meer gegooid. De bediende was gearresteerd bij een poging het kistje te bergen en had hulp nodig om zijn borgtocht…

Volgens de Finse kunstenaar Kari Suomalainen is finlandisering ‘de kunst voor het Oosten te buigen zonder het Westen te moonen’. De term verwijst naar de betrekkingen tussen Finland en de Sovjet-Unie in de decennia na de Tweede Wereldoorlog. De twee landen sloten een verdrag waardoor de Finnen een invasie van het Rode Leger bespaard bleef. In ruil voor zelfstandigheid mochten de Finnen de Sovjet-Unie niet tegenwerken en moesten ze een zekere afstand bewaren tot het Westen en de NAVO. Finland vormde zo een soort buffer tussen het Westen en het Oostblok. In de praktijk betekende het verdrag dat de Finnen weliswaar in een vrij, democratisch land woonden, maar dat de pers zelfcensuur moest betrachten. Kritiek op de Sovjet-Unie kon niet door de beugel. Boeken met kritiek op de Sovjet-Unie werden…

Van 1911 tot 1986 waarschuwden kanaries Britse mijnwerkers voor gevaarlijke gassen. De kolenmijnwerkers waren blij met de vogels, want hun gezang maakte het zware werk in de donkere gangen wat lichter. En als de kanaries zwegen, wisten ze dat er mogelijk gevaar dreigde. Kanaries zijn veel gevoeliger dan mensen voor sommige gevaarlijke gassen die in een kolenmijn kunnen ontstaan, zoals methaan en koolstofmonoxide. Deze gassen zijn niet te zien, ruiken of proeven, maar zelfs bij kleine concentraties zwegen de kanaries omdat hun ademhaling werd belemmerd. En als de vogeltjes dood neervielen, moesten de mijnwerkers wegwezen. In sommige mijnen werden ook muizen ingezet, maar uit Brits onderzoek bleek dat kanaries zich veel beter van hun taak kweten. In 1986 waren elektronische gasdetectoren echter zo goed geworden dat de mijnen geen vogels…

Catharina van Aragon (koningin van 1509 tot 1533) Hendrik VIII was ruim 20 jaar getrouwd met de Spaanse Catharina. Zij was het jongste kind van Isabella I en Ferdinand II, die de ontdekking van Amerika door Columbus in 1492 financierden. Jane Seymour (1536-1537) De aristocratische Jane Seymour schonk Hendrik een troonopvolger, Eduard VI, maar overleed tijdens de bevalling. Ze was een bijzonder zachtaardige en rustige vrouw. Anna van Kleef (1540) Op advies van Thomas Cromwell trouwde Hendrik met de protestantse Anna van Kleef, maar de koning voelde niets voor haar. Na slechts zes maanden werd hun huwelijk ontbonden. Catharina Howard (1540-1542) Catharina was een nicht van Anna Boleyn. Deze mooie koningin ging hetzelfde lot tegemoet als haar familielid. Ze werd geëxecuteerd omdat ze de koning bedrogen zou hebben. Catharina Parr…

In maart 1943 ontdekte een Deense sleehondenpatrouille dat de Duitsers een geheim weerstation hadden gebouwd op Sabine Ø, een eiland aan de oostkust van Groenland. De Duitsers spotten de sleeën en achtervolgden de twee Deense soldaten. Hun basis werd veroverd. Midden in de nacht moesten de vijf mannen van de sleehondenpatrouille vluchten omdat de Duitse boten in de meerderheid waren en automatische wapens aan boord hadden. De Deense basis werd door de vijand platgebrand. De patrouille voorzag de Amerikanen van gedetailleerde informatie, waardoor het weerstation op Sabine Ø twee maanden later kon worden gebombardeerd. 30 kilometer verderop lag nog een Duits weerstation, dat de sleehondenpatrouille in april 1944 aanviel. Een Duitse luitenant raakte dodelijk gewond. Zes weken laten verlieten de Duitsers het station. Het laatste weerstation van Hitler in Groenland…

De Noor Bernt Balchen (1899-1973) ging als tiener bij het Franse Vreemdelingenlegioen en vocht in 1918 in de Finse Burgeroorlog. In 1929 vloog hij als eerste over de Zuidpool. In de Tweede Wereldoorlog trainde hij Noorse piloten in het kamp Little Norway in Canada, tot de Amerikanen hem selecteerden om het bevel te voeren over een luchtmachtbasis in Groenland. Hij voerde verschillende riskante reddingsacties uit. Zo landde hij zijn watervliegtuig ooit op een smeltwatermeer boven op de ijskap. Vervolgens loodste hij een reddingsteam veilig door de mist en tussen de gletsjerspleten door en redde 13 neergestorte mannen. Balchen hield van de Noordpool, maar kende de gevaren. ‘Als je op de Noordpool vecht, gelden andere regels. Meestal win je, maar soms verlies je, en de Noordpool kent geen genade,’ schreef hij…

Goden sierden de vloer Een populair motief waren goden, die de ruimte of het beroep van de eigenaar weerspiegelden. Een reder kreeg bijvoorbeeld een mozaïek van de zeegod Poseidon. Anderen kozen voor de god Dionysus (afbeelding) voor de eetzaal. Dagelijks leven werd vereeuwigd Motieven uit het dagelijks leven kwamen veel voor, zoals toneelspelers, vechtende gladiatoren of zelfs badende vrouwen. Scènes uit toneelstukken waren populair omdat ze lieten zien dat de eigenaar verfijnd was. Wilde natuur in huis Jachttaferelen of leeuwen die een prooi doodden waren favoriete motieven, want de rijke Romeinen hielden van jagen. Maar de afbeeldingen kunnen ook duiden op een terugverlangen naar een eenvoudiger leven in harmonie met de natuur. Bedrieglijke patronen Geometrische mozaïeken die een optische illusie creëerden, waren bijzonder gewild. Kunstenaars konden een mozaïek zo leggen…

De Filipino’s hadden de Spanjaarden bijna verdreven, maar in 1898 werden ze geconfronteerd met een nieuwe bezetter: de VS. Dat was onaanvaardbaar, en een paar maanden later begon een wrede oorlog tegen de Amerikaanse overheersing. Aan beide kanten werden openlijk oorlogsmisdaden gepleegd. In 1901 meldde een correspondent van de Philadelphia Ledgers vanuit Manilla: ‘Deze oorlog is geen operette. Onze soldaten hebben zonder oponthoud mannen, vrouwen en kinderen uitgeroeid. Voor veel mensen zijn Filipino’s niet meer waard dan een hond.’ De Amerikaanse soldaten werden berucht om hun bloedige wraakacties tegen de Filipijnse bevolking. Toen de politie op het eiland Samar zich tegen de Amerikanen keerde en 54 soldaten doodde, gaf generaal Jacob H. Smith het bevel om alle bewoners vanaf 10 jaar te executeren. Een majoor hield het bevel tegen, maar…

Schoonheden trekken bikini aan De 18-jarige Franse actrice Brigitte Bardot bezorgt de bikini een kleine doorbraak als ze tijdens het Cannes Film Festival poseert in een versie met bloemen. Badgast overtreedt de wet Een jonge vrouw wordt op een Italiaans strand beboet omdat ze te weinig kleding droeg. Het is in verschillende Europese landen verboden om in het openbaar een bikini te dragen. Bond-babe komt uit het water In de James Bond film Dr. No loopt Ursula Andress het strand op als de schelpenverzamelaar Honey Ryder. Na de première explodeert de verkoop van bikini’s in Europa. Tijdschriften zorgen voor aandacht De bikini verschijnt in 1962 voor het eerst op de cover van Playboy Magazine. Twee jaar later volgt Sports Illustrated met een eigen bikinicover. Ontblote borsten De Amerikaanse modeontwerper Rudi…

Rond 4500 v.Chr. vestigden zich mensen in het zuidelijke deel van het vruchtbare gebied tussen de Eufraat en de Tigris in wat nu Irak is. Binnen een paar eeuwen legden deze Soemeriërs de grondslag voor onze beschaving. Dat was mogelijk doordat ze steden bouwden met een groot aantal woningen. Ze konden zo veel bouwen doordat ze de landbouw efficiënter maakten, bijvoorbeeld met de ploeg – een grote doorbraak. Dankzij de verhoogde landbouwopbrengst konden er meer monden gevoed worden, en de extra bevolking kon zich bezighouden met andere zaken dan voedsel telen, zoals handel en ambachten. Handwerkslieden betrokken de eerste steden in de geschiedenis. In de grootste stad van Soemerië, Uruk, woonden op het hoogtepunt rond 3200 v.Chr. zo’n 60.000 mensen. Ook bij de huizenbouw was de vindingrijkheid groot, net als…

Slachtoffer gekozen De Stasi-agenten hingen vooral rond op taalopleidingen en populaire reisbestemmingen. Hier zochten ze naar alleenstaande West-Duitse vrouwen. Als een vrouw voor een West-Duits ministerie werkte – of daar wellicht ooit zou kunnen gaan werken – werd dit gemeld aan het Stasi-hoofdkwartier in Oost-Berlijn. Zwakheden in kaart gebracht De inlichtingendienst van de DDR deed onderzoek naar de achtergrond van de vrouwen. Ze waren vooral op zoek naar zwakheden die ze konden gebruiken. Eenzaamheid, verlangen naar een vaderfiguur of verdriet over een mislukte relatie waren zaken die een Romeo-agent kon uitbuiten. Vertrouwen winnen Een Romeo-agent werd vervolgens met een valse identiteit naar West-Duitsland gesmokkeld. De Stasi regelde een ontmoeting, zodat de agent zijn prooi kon verleiden. De maanden daarna bouwde hij een vertrouwensrelatie met haar op. Pas als dat was…

1951 Rivieren afgedamd Vanaf het begin van de jaren 1950 werden de grootste rivieren van China afgedamd. Het natuurlijke leefgebied van veel dieren werd verwoest en een derde van de zoetwatervissen in China raakte met uitsterven bedreigd. In 2020 had het land meer dan 98.000 dammen. 1958 Akkers werden woestijnen Om meer landbouwgrond te creëren, werden bossen gekapt en de uitgestrekte graslanden in Noordwest-China omgeploegd. Het gevolg was dat de grond erodeerde of werd weggespoeld. Veel gebieden veranderden in een steeds grotere woestijn. 1958 Bossen belandden in hoogovens Mao wilde van China de grootste staalproducent ter wereld maken. Er werden meer dan 600.000 hoogovens gebouwd, maar vaak was er niet genoeg steenkool. Daarom werden hele bossen opgestookt. 1959 Mus werd volksvijand Net als muggen, vliegen en ratten werden mussen in…

Keizer hing aan hertengewei In 866 stond de Byzantijnse keizer Basileios I oog in oog met een hert. Een tak van het gewei bleef achter zijn riem haken en de keizer werd 25 km door het bos gesleept. Pas toen kon een jager hem met een mes bevrijden. De keizer liet zijn redder echter executeren, omdat hij met een mes op de keizer was afgekomen. Basileios overleed later aan zijn verwondingen. Graaf verloor zijn hersenen De Franse graaf Fulco V van Anjou, ook koning van Jeruzalem, was in 1143 aan het jagen toen zijn paard struikelde. Fulco kwam met zijn hoofd onder het vallende paard terecht. ‘Zijn hersenen spoten uit zijn oren en neusgaten,’ aldus het dramatische verslag van de kroniekschrijver Willem van Tyrus. Fulco lag drie dagen in coma…

Ondanks enorme Britse financiële injecties kon het Arabische leger niet tegen de getrainde Ottomanen op. Lawrence gaf daarom het toenmalige legerideaal – dat de oorlog in grote slagen beslecht moest worden – op. In plaats daarvan wilde hij de Ottomanen laten verkommeren. Door de spoorwegen te saboteren sneden de Arabieren de Ottomanen af van voorraden en legerversterkingen, en bliksemaanvallen met groepjes ruiters moesten paniek zaaien. Zoals Lawrence het formuleerde: ‘Oorlog voeren tegen rebellen duurt lang en is lastig, net alsof je soep moet eten met een mes.’ Tijdens de drie jaar durende woestijnoorlog bliezen de bedoeïenen keer op keer de Hidjaz-spoorweg op. Honderden Turken werden daarbij uiteengereten. Lawrence beschreef later zo’n aanslag, waarbij hij zelf bijna omkwam doordat hij te dicht bij de explosie in de buurt was: ‘Door het…

CHARLES WILLIAM SHORT Leefde: 1799-1857. Nationaliteit: Britse. Was: Officier met rang van vaandrig. Burgerlijke staat: Ongehuwd. Wapenfeiten: Charles William Short is bekend van zijn brief uit Waterloo en was na zijn militaire dienst directeur van de stoomschipmaatschappij Royal Mail Steam Packet Company, die onder meer naar West-Indië voer. Daarnaast schreef hij pamfletten over militaire onderwerpen, met name de plichten van de soldaat. SHUTTERSTOCK Nijvel, België, 19-6-1815 Lieve moeder, Ik hoop dat u me vergeeft dat ik u pas nu een brief schrijf. Maar sinds we Edingen1op vrijdagochtend om drie uur verlieten, heb ik geen moment de tijd gehad om iets van me te laten horen. We kregen om één uur het bevel om te marcheren toen bleek dat Bonaparte de grens2 overgestoken was en de Pruisen had aangevallen. Kolonel Woodfordwas…

GENEESKUNDE | 1700 jaar geleden waren de Maya’s dol op jade. De grote Midden-Amerikaanse beschaving maakte fraaie beelden en sieraden van het groene gesteente. De Maya’s plakten zelfs stukjes jade op hun tanden. Tot nu toe dachten onderzoekers dat deze gebitsdecoratie puur voor de sier was, maar uit een nieuw Mexicaans-Amerikaans onderzoek blijkt dat de versiering wellicht iets met gebitsverzorging te maken had. ‘Het gebruik van bepaalde harsen en essentiële oliën in gebitsvullingen zou heel goed antibacteriële en schimmeldodende doeleinden kunnen hebben,’ zeggen de onderzoekers van de universiteiten Brown en Harvard in de VS en het nationaal polytechnisch instituut en de vrije universiteit van Yucatán in Mexico. De Mexicaanse wetenschappers onderzochten acht tanden uit de 1e eeuw n.Chr. Die waren allemaal gedecoreerd met stukjes jade die de Maya’s vastgelijmd hadden…

Als klein jochie bracht de Zwitser Hermann Rorschach zijn tijd door met Klexographie – een spel waarbij hij inkt op een papiertje druppelde en die daarna dichtvouwde. Zo ontstonden er patronen, waar hij omheen kon tekenen of verhaaltjes over kon bedenken. De kleine Rorschach was zo enthousiast over het spelletje dat zijn vriendjes hem Klecks noemden – Duits voor ‘klad’. Inktvlekken fascineerden hem nog steeds toen hij geneeskunde ging studeren en een baan kreeg in een psychiatrisch ziekenhuis in Bern. Daar begon Rorschach te experimenteren met de inktvlekken uit zijn kindertijd om te onderzoeken waarom mensen verschillende dingen zien in dezelfde vlekken. Zo ontdekte hij dat patiënten met schizofrenie anders reageerden op vlekken dan andere patiënten. Rorschach publiceerde in 1921 zijn boek Psychodiagnostik op basis van 300 van zijn patiënten,…

Op 12 april 2008 publiceerde de Russische krant Moskovski Korrespondent een nieuwtje dat Rusland in rep en roer bracht. President Vladimir Poetin zou na 25 jaar huwelijk van zijn vrouw gescheiden zijn en wilde met zijn 24-jarige minnares Alina Kabajeva trouwen. ‘Zijn inner circle weet dat Poetin, net als alle gezonde mannen, ontvankelijk is voor mooie, sportieve vrouwen,’ schreef de krant. Poetin en Kabajeva ontkenden het verhaal onmiddellijk en de redactie werd overhoop gehaald door agenten van de Russische veiligheidsdienst. Slechts een week na publicatie werd de krant opgeheven, maar de geest was al uit de fles en de speculaties over Poetins affaire met Kabajeva zwollen aan, vooral na zijn echtscheiding in 2013. Poetin heeft de relatie met Kabajeva nooit bevestigd en laat überhaupt weinig los over zijn privéleven. De…

Eind 19e eeuw was de vraag naar rubber enorm. Het melkwitte sap werd gewonnen uit rubberbomen in Brazilië, dat de wereldhandel beheerste. De inkomsten zorgden in de stad Manaus voor een geweldige economische impuls; rubberbaronnen baadden er in weelde. Maar Engeland had algauw in de gaten wat voor duizelingwekkende bedragen rubber kon opleveren, en daarom werd avonturier en botanicus Henry Wickham eropuit gestuurd om 70.000 zaadjes van rubberbomen te verzamelen. In 1876 trok Wickham met zijn assistenten de jungle in en vulde mand na mand met zaadjes. Die werden naar de koninklijke botanische tuinen in Engeland verscheept, waar men erin slaagde om sommige zaadjes te laten ontkiemen. De boompjes werden naar Britse tuinen in Sri Lanka gestuurd, en hele bossen van rubberbomen vervolgens naar andere kolonies in Azië. In 1910…

Cromwells aantijgingen OVERSPEL: Op 18 specifieke data tussen 1533 en 1536 pleegde de koningin overspel met vijf verschillende mannen in drie verschillende paleizen. INCEST: Een van de vijf mannen was haar eigen broer. Een dienstmeisje zag George Boleyn verschillende keren alleen de kamer van de koningin binnengaan, o.a. in december 1535. VERRAAD: Anna zou tegen Henry Norris hebben gezegd dat ‘hij moest letten op de schoenen van een dode man’. Ze zou dus de koning hebben willen laten vermoorden om met Norris te trouwen. Boleyns verdediging OVERSPEL: Op driekwart van de genoemde data was de koningin niet eens in de buurt van de paleizen waar ze de koning zou hebben bedrogen. INCEST: De koningin heeft George inderdaad privé ontmoet, maar waarom zou ze haar eigen broer willen verleiden terwijl ze…

Scheer je regelmatig FOUT Volgens het handboek van de US Air Force moest je geen baard laten staan. De uitgeademde lucht kon bevriezen en de baard veranderen in een ijsklomp die bevriezing kon veroorzaken. De andere tips in het handboek waren beter. Bevriezing nooit masseren JUIST Als de bemanning van de B-17 een handboek had gehad, hadden ze bevroren lichaamsdelen waarschijnlijk niet gemasseerd, wat de wonden erger maakt. Laat jezelf zien met rook JUIST In het handboek stond ook dat je een rokend vuur moest maken met kerosine om zoekvliegtuigen te waarschuwen.…

Kort na zonsopkomst op 13 augustus 1898 regent het pijpenstelen in de Filipijnse hoofdstad Manilla. De moesson maakt de Amerikaanse soldaten in de loopgraven opnieuw drijfnat en verandert de broeierige omgeving in een modderpoel. Vanuit hun positie aan de zuidkant van de stad houden de vrijwilligers van de Colorado Volunteers het fort San Antonio in de gaten, een kleine buitenpost van de Spaanse kolonisten buiten de muren van Manilla. Zij moeten het Spaanse fort veroveren, een knooppunt op weg naar de hoofdstad. De sfeer in de Amerikaanse loopgraven is gespannen en er heerst verwarring. Officieel vechten de soldaten met de Filipijnse rebellen tegen Spanje, maar tegelijkertijd worden de Filipijnen op afstand gehouden. De vrijwilligers horen de Filipijnse kanonnen, maar vreemd genoeg schieten de Spanjaarden niet terug – sommige Amerikanen zouden…

Een paddenstoelvormige wolk stijgt op 1 juli 1946 uit boven een ring vormig koraaleiland in de Stille Oceaan. De wolk is het gevolg van een Amerikaanse kernproef, die de wereld de militaire kracht van de VS moet laten zien. Vier dagen later laat de Franse modeontwerper Louis Réard aan onze kant van de wereld een bom ontploffen als hij zijn nieuwste creatie onthult tijdens een schoonheidswedstrijd in Parijs. Geïnspi reerd door de Amerikaanse kernproef noem de Réard zijn nieuwe ontwerp naar het atol in de Stille Oceaan: Bikini. Het publiek hapt naar adem als de 18-jari ge Micheline Bernardini het Piscine Molitor binnenstapt – een mondain badhuis in Pa rijs. De ‘bikini’ van Réard bestaat uit kleine stukjes stof die met dunne koordjes met el kaar zijn verbonden en die…

Details: • Pagina’s: 400 • Hardcover • Formaat: 30,8 x 24,8 x 3,3 cm • Auteurs: Erik Somers René Kok De geschiedenis komt tot leven in Historia! In elke aflevering ga je mee terug naar de keerpunten in de wereldgeschiedenis: van hartverscheurende gevechten op het slagveld en gedurfde, spannende ontdekkingsreizen tot de grootste en meest vernuftige bouwwerken. Vervlogen tijden komen tot leven en het heden wordt in perspectief geplaatst. Adolf Hitler. De Beeldbiografie De beeldbiografie geeft een fascinerend en indringend beeld van de opkomst en ondergang van de dictator. Het naziregime maakte op geraffineerde wijze gebruik van foto’s en ander beeldmateriaal om Hitlers populariteit te vergroten en de Führer-mythe te creëren. Voor de beeldbiografie deden historici Erik Somers en René Kok uitvoerig onderzoek in Duitse en internationale fotoarchieven en -collecties.…

Van oudsher kregen de meeste gezinnen in China veel kinderen, simpelweg omdat die later hun ouders moesten verzorgen. Maar na de revolutie van 1949 en het uitroepen van de Volksrepubliek China groeide de bevolking zo snel dat de communistische partij bang was dat het land de bevolking niet kon voeden. Daarom werd besloten om de bevolkingsgroei af te remmen. Er werd een campagne gelanceerd om het gebruik van voorbehoedsmiddelen te stimuleren. Maar voordat die effect kon hebben, werd ze afgeblazen door Mao, die onder het motto ‘hoe meer, hoe beter, hoe korter de weg naar het communisme’ gezinnen juist aanspoorde om veel kinderen te krijgen. Ouders met meer dan vier kinderen kregen een beloning. Al in 1954 telde het land 600 miljoen inwoners. Vier jaar later waren er bijna 650…

Jachtmes gaf de doodsteek Tijdens de drijfjacht was de hertenvanger het belangrijkste statussymbool, omdat het hert hiermee werd gedood. Jachtmessen werden daarom vaak versierd met jachtscènes of met het monogram van de koning. Fokpaarden werden populair Een snel paard gaf status en was voor ruiters een manier om zich te onderscheiden. Naar Byzantijns voorbeeld werden steeds meer paarden gefokt en werd een fokpaard een must-have voor de elite. Boog verloor aanzien In de middeleeuwen werd er vaak met pijl en boog gejaagd. Maar na verloop van tijd werd dat gezien als een laffe methode. Het was eervoller om een prooi van dichtbij te doden – zij het pas als het dier was uitgeput. Windhonden waren het best Tijdens de jacht werden vooral windhonden en spaniëls ingezet. Maar de windhond was…

Lawrence had in Oxford geschiedenis gestudeerd en had in het Syrische Karkemish aan opgravingen deelgenomen. Met zijn circa 1,62 m was hij te klein om soldaat te worden, maar door zijn kennis van het Arabisch was hij interessant voor de geheime dienst. Hij bracht o.a. de Negevwoestijn in kaart onder het mom van een archeologische expeditie en werkte voor de inlichtingendienst in Caïro.…

Drie jaar lang was Lawrence met zijn Arabische leger bezig om de Turken zware slagen toe te brengen. Hij hoopte dat zijn vaderland dan niet onder de belofte van Arabische onafhankelijkheid uit zou kunnen komen. Lawrence wist namelijk dat de Britten en Fransen in het geheim het zogeheten Sykes-Picotverdrag hadden gesloten, waarin was bepaald dat Palestina een internationale zone zou worden. Tijdens de oorlog verloren de Britten hun interesse in de afspraak en probeerden ze Palestina voor zichzelf te krijgen. In 1918 begonnen de landen nieuwe onderhandelingen in Parijs over de verdeling van het Midden-Oosten. De leiders van Frankrijk, de VS en Groot-Brittannië ruzieden over gebieden die ze alleen van naam uit de Bijbel kenden. Uiteindelijk werd het gebied opgedeeld volgens een mandaatsysteem, dat de Arabieren meer zelfstandigheid moest geven.…

TECHNIEK | Het mechanisme van Antikythera is de eerste analoge computer ter wereld. Volgens onderzoekers kon het apparaat, dat met een hendel werd aangedreven, zonsverduisteringen en andere astronomische gebeurtenissen berekenen. De oeroude computer werd in 1901 uit zee gevist, en sindsdien verbazen historici en archeologen zich over het ruim 2000 jaar oude mechanisme. Nu denkt een team de startdatum van de computer te hebben becijferd – en die is belangrijk: ‘Om een meetinstrument te kunnen gebruiken, moet je een referentiepunt hebben,’ legt het Functional Reconstruction of Antikythera Mechanism (The FRAMe) Project uit, net als moderne kalenders die uitgaan van het jaar 1. De Griekse onderzoekers van het FRAMe Project denken dat het mechanisme van Antikythera 22 december 178 v.Chr. als startpunt gebruikt. Op die datum was in Griekenland en de…

Officieel is Transnistrië geen land. Het afgescheiden republiekje tussen Moldavië en Oekraïne riep ruim 30 jaar geleden zijn onafhankelijkheid uit en heeft een eigen regering, leger, munteenheid en paspoort. Maar het wordt niet erkend door VN-lidstaten en hoort formeel bij Moldavië. Transnistrië ontstond in de nadagen van de Sovjet-Unie. Naarmate Moskou zijn grip op de Sovjetrepublieken verloor, ontwaakte het Moldavische nationalisme. De grote Russische minderheid was bang dat Moldavië zich zou losmaken van de Sovjet-Unie, en pro-Russische separatisten riepen een nieuwe republiek in het leven in Transnistrië en verzochten om inlijving bij de Sovjet-Unie. Maar in 1991, voordat het zo ver was, viel de Sovjet-Unie uit elkaar. Na een korte oorlog sloten Moldavië en Transnistrië vrede, maar de politieke status van de republiek bleef schimmig. Na 2000 ontwikkelde Transnistrië zich…

‘Mijn huid is donker maar mijn hart is blank, want ik steun het Canadese Patriottische Fonds,’ verzekert deze indiaan op het aanplakbiljet uit de Eerste Wereldoorlog. Canada vecht mee in de Europese oorlog met 600.000 man, onder wie zo’n 4000 indianen, of 35 procent van alle indiaanse mannen in het land. De indianen vallen niet onder de Canadese dienstplicht, maar melden zich vrijwillig aan, en in sommige indianengemeenschappen gaan alle mannen tussen de 20 en 35 naar de Europese slagvelden. Het fonds brengt geld bijeen voor de gezinnen die hun kostwinner moeten missen, en geniet brede steun onder het volk. Ook de indianen, tweederangsburgers zonder stemrecht en vaak ook zonder baan, steunen de inzameling van geld, ondanks hun doorgaans penibele financiële situatie.…

Als dochter van een graaf wist Anna hoe belangrijk een goede opleiding was. Haar vader, Thomas Boleyn, was lid van de adviesraad van de koning en de Engelse ambassadeur in Frankrijk. Daarom was het logisch dat zijn dochter in de leer ging bij het Franse hof – het meest prestigieuze van heel Europa. Anna was mooi, slim en leergierig, en een prettige gesprekspartner. Ze leerde binnen de kortste keren Frans. Aan het hof stond ze dichtbij koningin Claude, de vrouw van Frans I. Ze moest het gevolg van de koningin bij plechtigheden, jachten en feesten opfleuren met haar jeugdige elegantie. Vergeleken met haar tijdgenoten was Boleyn een verfijnde en hoogopgeleide vrouw die poëzie schreef en kon zingen en dansen om de aandacht op zich te vestigen. Ze was ook geïnteresseerd…

Tegen de wil van de Deense regering in gaf de Deense ambassadeur in de VS, Henrik Kauffmann, de VS toestemming om bases in Groenland te vestigen. Groenland was Deens grondgebied, maar Denemarken zelf was bezet door de Duitsers en de ambassadeur vond dat hij daarom zelfstandig mocht handelen. Op 9 april 1941 ondertekende Kauffmann ‘in naam van de koning’ een verklaring die de Amerikanen onbeperkte toegang tot Groenland gaf en de VS toestemming verleende om het eiland tegen de Duitsers te verdedigen. Na dit incident kreeg de ambassadeur de bijnaam ‘koning van Groenland’. De Deense regering ontsloeg hem op staande voet, beschuldigde hem van verraad en nam zijn bezittingen in beslag. Kauffmann trok zich hier niets van aan en bleef tijdens de oorlog zijn eigen beleid voeren. Na de bevrijding…

1 Het wrak van de B-17 De B-17 stortte op slechts 11 kilometer van de Baai van Køge neer. Maar door verwondingen en het verraderlijke terrein kon de bemanning onmogelijk de kust bereiken. 2 Noodkamp in de sneeuw De reddingsoperatie per sneeuwscooter verliep via het noorden om de gletsjerspleten te vermijden. Eén man kwam om en de rest moest kamp opslaan en drie weken wachten op hulp. 3 Watervliegtuig neergestort Na één succesvolle evacuatie ging het mis met het watervliegtuig van de Northland. Het stortte neer in een storm. De piloot, radiotechnicus en een bemanningslid van de B-17 kwamen om. 4 Hutje stuurde hulp Vanaf het weerstation Ice Caption Station reden twee sneeuwscooters naar het wrak om zo veel mogelijk mensen te evacueren. Het station was een hutje in the middle of nowhere. 5 Schip…

1 Fundament van grote stenen Op de plek waar het mozaïek zou komen te liggen, werd eerst alle aarde verwijderd tot op zo’n 60 cm diepte. De bodem van het gat werd aangestampt, waarna er een laag grote stenen – iets groter dan een vuist – op ging. 2 Grof beton maakt fundament vlak Op de stenen werd de rudus gegoten – een circa 25 cm dikke laag beton vermengd met stenen en puin. Voordat het beton hard was, werd het aangestampt om een vlakke ondergrond te vormen voor de overige lagen. 3 Fijn beton houdt vocht tegen De derde laag, de nucleus, moest circa 12 cm dik zijn. Hij bestond uit fijn beton vermengd met vermalen kleitegels en potscherven. Het gestolde mengsel hield vocht tegen dat optrok vanuit de…

Toen de Cubanen in opstand kwamen tegen Spanje, zagen de Amerikaanse uitgevers Joseph Pulitzer en William Hearst kansen om hun oplagen en verkoopcijfers te verhogen – en de waarheid mocht een goed verhaal natuurlijk niet in de weg staan. Volgens James Creelman, journalist van de New York World, huurde Hearst een tekenaar in om de bloederige gevechten in de Filipijnen in beeld te brengen. De tekenaar merkte echter dat de spanningen afnamen. ‘Maak jij de tekeningen, dan maak ik de oorlog!’ telegrafeerde Hearst. Op 15 februari 1898 ontplofte het Amerikaanse slagschip USS Maine in Havana. De oorzaak was onduidelijk – later bleek het een ongeluk te zijn – maar de New York World schreef dat het schip was getroffen door een Spaanse torpedo. Pulitzer ging mee in de leugen en…

De Cimbren zwoeren bij de koperen stier, die later als buit werd meegenomen,’ schreef de Romeinse historicus Plutarchus na de nederlaag van de Cimbren bij Vercellae in Noord-Italië. Tijdens hun tocht hadden de Cimbren deze grote stier met zich meegenomen. Nu belandde hij als oorlogsbuit in de woning van een Romeinse officier. De stier werd door veel Germaanse stammen vereerd. Voor de Kelten was het een heilig dier, en ook in Denemarken zijn kleine stierenkoppen gevonden. Het geloof in de stier was waarschijnlijk ingegeven door de wilde oeros, die volgens de oude stammen het wildste en gevaarlijkste dier was.…

Rond 150 n.Chr. maakte de Grieks-Romeinse geograaf Ptolemaeus de eerste landkaart van Denemarken. De kaart laat zien dat de barbaren uit het noorden een grote indruk hadden gemaakt op de Romeinen. Ptolemaeus noemde Denemarken namelijk ‘het Cimbrische schiereiland’. De Romein was zelf nooit in Noord-Europa geweest. Waarschijnlijk tekende hij de kaart op basis van de gegevens die een Romeinse scheepsexpeditie in 5 n.Chr. had verzameld. Die expeditie moest informatie vergaren over hun oude vijand, de Cimbren. Ze kregen te horen dat deze stam nog steeds leefde in het noorden en midden van Denemarken.…

Als de West-Duitse inlichtingendienst de geliefde van een Romeoagent betrapte, was de straf afhankelijk van het moment waarop de spionage werd ontdekt. Tijdens de Koude Oorlog, toen de DDR en het communisme een grote dreiging vormden, werden de vrouwen vaak zwaar gestraft. Dagmar Kahlig-Scheffler had bij de West-Duitse bondskanselier Helmut Schmidt gespioneerd. Ze werd in 1977 veroordeeld tot vier jaar en drie maanden cel. Gabriele Kliem spioneerde op de Amerikaanse ambassade in Bonn, maar werd pas na 1989 ontmaskerd. In 1996 kreeg ze een boete en een voorwaardelijke celstraf. De Romeo-agenten kwamen er vaak beter vanaf dan hun slachtoffers en andere DDR-spionnen. Tijdens de Koude Oorlog werden Oost-Duitse spionnen veroordeeld tot 10 jaar cel of zelfs levenslang. Romeo-agenten zaten vaak maar een paar jaar achter de tralies. Na de val…

Bossen veranderden in perfect jachtterrein Veel koningen wilden het perfecte bos voor hun drijfjachten. Dus werden er bomen gekapt en lange paden aangelegd in een stervormig patroon. Die verdeelden het bos in zones, waardoor het makkelijker werd om precies aan te geven waar de prooi zich bevond. Dit wegennet zorgde er ook voor dat de koning de jacht op afstand kon volgen en snel kon komen als de prooi gedood moest worden. 8.00 UUR Prooi wordt gekozen Vroeg in de ochtend gaat een groep jagers met speurhonden in het bos op zoek naar het mooiste edelhert. Met twijgen en takken markeren de jagers de route naar de prooi van die dag. 10.00 UUR Jagers verzamelen zich Later in de ochtend komen alle jagers bijeen om de prooi en het terrein…

Het Ottomaanse Rijk was bij het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog volgens diplomaten de ‘zieke man van Europa’. Het rijk, dat zich op zijn hoogtepunt uitstrekte van Noord-Afrika tot Zuid-Europa en het Arabisch Schiereiland, was in de 19e eeuw sterk geslonken. In 1914 omvatte het rijk alleen nog Turkije, Syrië, Palestina, het huidige Irak en delen van het Arabisch Schiereiland. De sultan en zijn ambtenarij bleven de Bulgaren en Egyptenaren echter tot hun onderdanen rekenen, al waren ze de beide landen al in respectievelijk 1882 en 1908 kwijtgeraakt. In een uiterste poging om nog meer verliezen te voorkomen greep een aantal officieren – de Jonge Turken – in 1908 de macht, en vanaf nu was de sultan slechts een stroman. De nationalistische officieren stelden de Turkstalige moslims boven anderen, onder…

(i.p.v. € 41,70) Reis mee naar het onbekende… Een abonnement op Wetenschap in Beeld brengt je in de verste uithoeken van het heelal. Lees over de organisatie Mars One, die mensen met een enkeltje naar Mars wil sturen, over nieuwe planeten, zwarte gaten en gevaarlijke planetoïden. Onze wetenschapsjournalisten werpen licht op verbluffende uitvindingen en ontdekkingen, medische mysteries, klimaat(verandering), het heelal en de evolutie. Daarnaast staat het magazine vol met korte weetjes. Een abonnement biedt alleen maar voordelen! • Ontvang het magazine als eerste in huis • Het is goedkoper dan in de winkel • Lees het magazine ook gratis digitaal • Ontvang toegang tot de website met +3000 artikelen • Ontvang wekelijks de nieuwsbrief met nieuwe artikelen ZO BESTEL JE: Kijk op wib.mijntijdschrift.net/special of stuur de antwoordkaart gratis terug…