Archeologie Magazine Editie 4 - 2025

In dit nummer presenteren we opnieuw verhalen over een grote variëteit aan sporen die we vandaag de dag waarnemen van wat is overgebleven uit de vele en gevarieerde tijdperken waarin de mens op onze planeet leeft. Dit keer het een en ander over historische scheepvaart, zeiltochten en scheepswrakken, maar ook over Egyptische mummies in Enkhuizen (jawel!), sieraden uit Nederlandse bodem en de Romeinen. Wat die Romeinse sporen betreft staan we stil bij een verdwenen amfitheater in Volterra en in een special bij keizer Marcus Aurelius (121–180 n. Chr.), aan wie nu in tentoonstellingen in de Rijnlandse, vroegere Romeinse keizerlijke residentiestad Trier veel aandacht wordt besteed. Zijn regeertijd als keizer werd gekenmerkt door veldtochten en hevige oorlogen. Maar vandaag de dag gaat hij ook door voor een keizer-filosoof wiens handelingen worden…

Dat de Zuid-Limburgse stad Heerlen zijn Romeinse verleden koestert, is voor de lezers van dit magazine geen nieuws. In verschillende artikelen en nieuwsberichten informeerden we reeds eerder over opgravingen in en nabij de nederzetting Coriovallum die ontstond op het kruispunt van twee Romeinse wegen, de Via Belgica en de Via Traiana en die later tot de huidige stad uitgroeide. Maar vooral ook berichtten we over het Romeinse thermencomplex dat in de jaren dertig van de vorige eeuw daar werd gevonden en dat uiteindelijk vanaf 1977 in het Thermenmuseum glorieerde. Totdat vorig jaar dat museum werd gesloten op weg naar een nieuw museum waarin deze en vele andere Romeinse resten beter bewaard en beleefd kunnen worden. Aan de bouw van dat Romeins Museum wordt thans volop gewerkt en naar verwachting zal…

De limes-weg, de Romeinse (grens) weg die langs de zuidkant van de Rijn liep, verbond de verschillende forten en garnizoensplaatsen die langs de rivier lagen met elkaar. Daarbij volgde de weg zoveel mogelijk de loop van de rivier. Dat betekende dat op talloze plaatsen zijrivieren (klein en groot) en moerassige laagtes overbrugd moesten worden. Van de vele tientallen bruggen zijn er in de afgelopen decennia enkele opgegraven, onder meer bij Woerden, in de omgeving van Arnhem en twee exemplaren in de Utrechtse wijk Leidsche Rijn. Aan dit aantal is onlangs weer een nieuw exemplaar toegevoegd. Hij werd begin mei jongstleden gevonden tijdens opgravingen in de Merwede Kanaalzone, een voormalig industrieterrein aan de rand van Utrecht waar een hele nieuwe woonwijk gepland is. De restanten van de ruim dertig meter lange…

Onlangs opende in Groenlo in de Achterhoek het Nationaal Museum Tachtigjarige Oorlog. In dit nieuwe museum, gebouwd in de oude kerk van Groenlo, ligt de nadruk niet zozeer op de bekende feiten en gebeurtenissen, maar er wordt geprobeerd te laten zien wat deze oorlog betekend heeft voor de gewone man en vrouw. En dat was er een van verschrikkelijke ontbering, honger en ellende, oorlogsgeweld in zijn meest extreme vorm. Maar gek genoeg ook economische groei, nieuwe mogelijkheden en ongekende perspectieven. ‘Dat is vooral afhankelijk van waar in Nederland je daarnaar kijkt’, vertelt Godfried Nijs, conservator van het museum aan de telefoon. ‘Want in het westen van het land, Noorden Zuid-Holland, Zeeland en Utrecht was rond 1590, toen de Protestanten onder leiding van Willem van Oranje belangrijke overwinningen hadden behaald, de…

Afgelopen juli waren de Nederlandse opgravingen in Satricum, vlak onder Rome, volop in het nieuws. Zowel in de Italiaanse pers als in onze landelijke kranten en op Radio 1 werd ruim aandacht besteed aan nieuwe ontwikkelingen. Wat was er aan de hand? Het stadsbestuur van Latina, waar Satricum onder valt, nam begin juli een plan aan om het hele antieke stadsgebied tot archeologisch park te maken. Volgens alle regels van de kunst, met integraal beheer en ontsluiting, een officieel museum, educatief centrum, routes, bewegwijzering en professionele infrastructuur. Een volwassen en duurzame cultureel-toeristische attractie. In de Italiaanse pers toont men vooral tevredenheid over het doorbreken van allerlei jarenlange bestuurlijke impasses. De Nederlandse media zijn nieuwsgierig naar resultaten van het archeologische werk dat er al bijna vijftig jaar wordt uitgevoerd. Vondsten variëren…

Het is moeilijk te geloven dat alle prachtige bronzen figuren en beeldjes, die in het halfduister van de James-Simon-Gallerie op het Museumeiland in Berlijn tegen een donkerblauwe achtergrond schitteren, werden teruggevonden in een drie bij vier meter groot bassin in een thermale bron in Toscane. Hun ontdekking in 2022 door archeologen van de Universiteit van Siena – beschreven in Archeologie Magazine 2022-6, p. 12 - was een archeologische coup. Deze kunstwerken zijn nu voor het eerst en alleen buiten Italië te zien in de tentoonstelling “De bronzen van San Casciano dei Bagni. Een sensatie uit de modder”. Ze zullen vervolgens worden tentoongesteld in een nieuw museum om de stad van 1400 inwoners in de provincie Siena te helpen internationale aandacht te trekken. Maar wat is er zo uniek aan deze…