Inhoudsopgave van Editie 12 - 2025 - Zo Zit Dat

Kunnen BLinde mensen ook DRomen? ALYA (8 JAAR) Jazeker! Blinde mensen dromen vaak over dezelfde onderwerpen als mensen die kunnen zien. Het gebied in onze hersens dat ‘aanspringt’ in dromenland is bij iedereen gelijk, maar de manier waarop we dromen is anders. Iemand die al zijn hele leven blind is, ziet niets in zijn dromen. De hersens kunnen visuele prikkels dan niet verwerken. Dromen gaat dan niet in beelden, maar bijvoorbeeld in geluiden, geuren en aanrakingen. Iemand die later in zijn leven blind is geworden, kan tijdens het slapen nog wel van alles zien. Die beelden zijn herinneringen. Hoe langer iemand blind is, hoe meer die afnemen. Andere zintuigen nemen het dan over. WAAROM GA JE HUILEN ALS JE PIJN HEBT? NOUD (10 JAAR) Kinderen (maar ook volwassenen!) huilen om…

LEKKER GEVAARLIJK Japan serveert misschien wel de meest gevaarlijke lekkernij ter wereld. Daar knabbelen ze aan een fugu, oftewel kogelvis. In delen van dit diertje zitten megagevaarlijke stoffen. Als de vis verkeerd wordt bereid, komen die giffen vrij. Om de fugu te mogen serveren, trainen koks wel twee jaar lang. Een derde van de koks slaagt niet voor het speciale examen. Als-ie een foutje maakt, is er geen weg terug. Er bestaat namelijk geen tegengif! Elk jaar gaan er ongeveer zes mensen dood door het eten van deze vis. Eet smakelijk?! (GE)WASSEN In de supermarkt zien groente en fruit er altijd mooi glanzend uit, maar boeren en telers gebruiken vaak bestrijdingsmiddelen om het eten te beschermen tegen ziekten en onkruid. Op groente en fruit kunnen resten van deze middelen achterblijven,…

MEGAVIS Nee, dit is geen nepfoto. Deze mensen hebben een echte riemvis in hun handen. Het gestrande dier is ruim vijf meter lang. En dat is nog niet eens zo groot. Er zijn riemvissen gespot van zeker acht meter. En veel biologen denken dat er nóg langere rondzwemmen in de duistere diepte. De riemvis is één van de langste vissen in de oceaan. Alleen de walvishaai en de reuzenhaai zijn een maatje groter. STAARTSTUK De organen van riemvissen, zoals hun hart, lever en maag, zitten aan de voorkant van hun lijf. Daardoor kan het geen kwaad als er een stuk staart afbreekt. Wat?! Ja, dat gebeurt bij alle riemvissen, vaak zelfs meerdere keren! Waardoor? Ja, dát zouden biologen ook graag willen weten. Misschien verliezen riemvissen hun staartpunt bij de aanval…

GENETISCHE DONATIE Stel je voor dat DNA een soort toverlint is dat uit twee draden bestaat. Dit toverlint kan in het hoofdgedeelte van de bacterie zitten, of in de kleinere stukjes die plasmiden heten. Als een bacterie haar genen met een soortgenoot wil delen, geeft ze één van de draden van het toverlint weg. De nieuwe bacterie krijgt dit draadje en maakt er weer een complete sliert van. Zo verdubbelen ze zichzelf. ARCHAEA Wetenschappers deden een bijzondere ontdekking. Ze kwamen erachter dat sommige kleine microben die eruitzien als bacteriën eigenlijk iets heel anders zijn. Dit zijn archaea. Ze leven vaak op heel gekke plekken, bijvoorbeeld op vulkanische stenen diep in de zee of in warmwaterbronnen. Zoals in Yellowstone National Park in Amerika. IN EEN THEELEPEL POTGROND ZITTEN WEL 1 MILJARD…

Giftige dieren, planten, schimmels en bacteriën maken gif om zichzelf te beschermen tegen vijanden. Dieren gebruiken het goedje ook om prooien te vangen. Zoals een slang die haar giftanden in een muis zet. Zo raakt de muis verlamd en kan de slang ’m gemakkelijk oppeuzelen. Een voorbeeld van een dier die haar gif gebruikt als verdediging, is de pijlgifkikker. De ienieminikikker heeft een felgekleurde huid die hartstikke dodelijk is. Met die felle kleuren zegt ze eigenlijk al: ‘Eet mij niet! Ik ben giftig!’ IN DE SOEP Gif is eigenlijk een soep aan ingrediënten. En die gifsoep bestaat voornamelijk uit toxines. Toxi-wattes? Dit zijn de stoffen die de soep zo ontzettend giftig maakt. Vaak zijn deze stoffen op zichzelf ook al giftig, maar je hebt ook toxines die elkaar nodig hebben…

OPGELICHT Wauw! Deze planten lijken licht te geven, maar dat komt door het uv-licht dat de fotograaf erop laat schijnen. Wij kunnen deze straling namelijk helemaal niet zien. Insecten kunnen dat wel. De slimme vleesetende bekerplant gebruikt magisch licht, lekkere geuren en zoete nectar om nietsvermoedende beestjes te lokken. Maar pas op! Eenmaal binnen glijden ze zo in een plasje gif… en daar worden ze opgepeuzeld door de plant. Slim hoor!…

SONIC RACING: CROSSWORLDS Platforms: pc, PlayStation 4 en 5, Switch 1 en 2, XBOX One en Series X|S Scheur met Sonic en zijn vrienden door werelden vol… portalen?! In Sonic Racing: CrossWorlds race je niet over één baan, maar schiet je halverwege door een poort naar een nieuw level – van strand naar stad of zelfs de ruimte in! Elk personage heeft z’n eigen voertuig en speciale krachten: Tails zweeft bijvoorbeeld met gemak over gaten. Verzamel ringen, drift door bochten en vul je turbometer voor megaloopings! Fijn: er is een lokale multiplayer voor vier spelers, want racen met vrienden op de bank blijft natuurlijk het allerleukst! EXTREMELY POWERFUL CAPYBARAS Platforms: PlayStation 5, Switch 1, XBOX Series X|S Capibara’s zijn in het echte leven natuurlijk superchill… maar niet in Extremely Powerful…

Woede is een reactie van je hersens als je iets oneerlijk vindt, dingen in de soep lopen of je je machteloos voelt. Je kunt ook heel boos worden als iets je tegenhoudt om je doel te bereiken of als je niet krijgt wat je wil. Het kan zijn om iets wat heel dicht bij jezelf staat: zoals je ouders die niet willen dat je met vrienden afspreekt. Maar het kan ook iets zijn wat verder van je af staat: als je bijvoorbeeld kwaad wordt op een bedrijf dat de aarde vervuilt. RUSTÀÀÀG Hoe erg je uit je slof schiet, heeft te maken met hoe je je voelt vóór je in een situatie belandt die je irritant vindt. Ben je bijvoorbeeld moe, hongerig of bijna te laat voor hockeytraining? Dan komt…

A. Bijtende stoffen B. Automatisch startende machine C. Explosieve stoffen D. Giftige stoffen E. Roterende onderdelen F. Vallende voorwerpen G. Elektrische spanning H. Lage temperaturen I. Laserstraal J. Ontvlambare stoffen K. Radioactieve stoffen *Als je zegt dat iemand een bord voor zijn kop heeft, bedoel je dat deze persoon zijn eigen gang gaat zonder te bedenken wa t er mis kan gaan. ANTWOORDEN: 1. A • 2. D • 3. G • 4. C • 5. B • 6. I • 7. J • 8. E • 9. K• 10. H • 11. F…