Inhoudsopgave van Winterboek 2022 - Zo Zit Dat

WITSTAART-SNEEUWHOEN LEEFGEBIED: HET WESTEN VAN NOORD-AMERIKA ONZICHTBARE VOGEL De witstaartsneeuwhoen vermomt zich graag als een stuk rots. En dankzij zijn vlekkerige grijs-bruine verenkleed lukt dat aardig! Gelukkig maar, want de vogel leeft in berggebieden waar nauwelijks bomen groeien. Verstoppen voor roofdieren is daarom lastig. Zijn verstoptruc werkt alleen niet als er sneeuw ligt. Daarom pieken er vanaf de herfst witte veren tussen de andere kleurtjes door. En niet veel later vallen de donkere veren uit. Tegen de tijd dat het winter is, is de vogel spierwit en dus weer onzichtbaar voor hongerige roofdieren! SNEL EN LENIG Heb jij nog nooit een hermelijn in het wild gezien? Dat is niet zo gek. Het lange, slanke roofdier is snel en lenig. En valt met zijn bruine vacht haast niet op. Handig als…

1 RENDIEREN KUNNEN ZWEMMEN. ◯ WAAR ◯ NIET WAAR 2 EEN KEIZERSPINGUÏN KAN WEL TIEN MINUTEN ONDER WATER BLIJVEN. ◯ WAAR ◯ NIET WAAR 3 DE MUSKUSOS HEEFT ONDER ZIJN VACHT EEN DIKKE LAAG DONSVEERTJES. ◯ WAAR ◯ NIET WAAR 4 EEN POOLVOS EET MET GEMAK TWAALF WOELMUIZEN PER DAG. ◯ WAAR ◯ NIET WAAR 5 ALS EEN IJSBEER DORST HEEFT, NEEMT-IE EEN SLOKJE ZEEWATER. ◯ WAAR ◯ NIET WAAR 6 SPITSBERGEN-RENDIEREN ETEN ZEEWIER. ◯ WAAR ◯ NIET WAAR 7 IN DE WATEREN RONDOM ANTARCTICA WONEN ZEELUIPAARDEN. ◯ WAAR ◯ NIET WAAR 8 RUDOLF HEEFT EEN RODE NEUS OMDAT-IE ZO HARD MOET WERKEN. ◯ WAAR ◯ NIET WAAR 9 IN DE AMERIKAANSE STAD SANTA CLAUSE KUN JE IN DE RUDOLFSTRAAT, DE DONDERSTRAAT, OF DE SNOEPJESSTRAAT WONEN. ◯ WAAR ◯ NIET…

GIEREN PLASSEN OVER ZICHZELF HEEN OM AF TE KOELEN. OVER ZICH HEEN OM A KOELEN. POTVISSEN ZIJN DOL OP INKTVISSEN, MAAR KOTSEN EEN INKTVISBEK LIEVER UIT. ALS LAMA’S OP JE SPUGEN, KOMT DAT OMDAT ZE DENKEN DAT JE OOK EEN LAMA BENT. DE ROMEINEN GEBRUIKTEN MUIZENBREINEN ALS TANDPASTA EN SPOELDEN HUN MOND MET URINE. ZANDTIJGER-HAAIEN LATEN KEIHARDE SCHETEN. EDELHERTEN MAKEN EEN SOORT BADJE VAN PLAS, WAAR ZE LEKKER DOORHEEN ROLLEN. DE HELFT VAN ALLE ZUURSTOF HEBBEN WE GROTENDEELS TE DANKEN AAN WALVISKAK. AALSCHOLVERS ZIJN ZULKE KNOEIPOTTEN DAT HUN BOMEN NAAR VIS STINKEN. JIJ SPOELT ELKE DAG DE WC DOOR MET DRINKWATER. VEEL MENSEN HEBBEN MIJTEN IN HUN WIMPERS (EN DAT IS HARTSTIKKE NORMAAL!). UIT JE VOETEN KOMT ELKE DAG EEN HALF GLAS VOL ZWEET. EEN OLIFANT KAKT ELKE DAG HONDERD…

De meeste dino’s staan bekend om hun bek vol gruwelijke tanden. Lange, scherpe stekels die rechtop uit hun kaak staken. Bij de Heterodontosaurus zat dat anders. Die had drie verschillende soorten tanden. Een aantal korte voortanden in de bovenkaak, twee paar lang hoektanden en meerdere wangtanden met een beitelrand. En die zaten allemaal in… zijn snavel! FRAAI FOSSIEL In 1976 hebben mensen in Zuid-Afrika een bijna compleet skelet van een Heterodontosaurus gevonden. Het is een van de mooiste dino-fossielen ooit gevonden. Alle boten lagen nog netjeses op hun plek. Dankzij zulke fossielen, kunnen wetenschappers veel te weten komen. Het geeft ze meer informatie over hoe het lichaam van het dier werkte en wie z’n familieleden waren. HETERODONTOSAURUS BETEKENT: ‘ANDERS-GETANDE HAGEDIS’ MANNETJESTANDEN Sommige plantetende zoogdieren hebben net zulke hoektanden als de…

1 IN DE DIEPZEE KOMT GEEN ZONLICHT. ◯ WAAR ◯ NIET WAAR 2 DE DIEPZEE DRAAKVIS GEEFT LICHT OM EEN LIEFJE TE VINDEN. ◯ WAAR ◯ NIET WAAR 3 ZEESNEEUW BESTAAT UIT IJSKORRELS DIE NAAR DE BODEM VAN DE ZEE ZAKKEN. ◯ WAAR ◯ NIET WAAR 4 DE DOMBO-OCTOPUS IS DE DIEPST RONDZWEMMENDE OCTOPUS. ◯ WAAR ◯ NIET WAAR 5 DE DIEPSTE PLEK VAN DE OCEAAN IS MEER DAN 10.000 METER DIEP. ◯ WAAR ◯ NIET WAAR 6 DIEPZEEBERG MAUNA KEA IS HOGER DAN DE MOUNT EVEREST. ◯ WAAR ◯ NIET WAAR 7 DEZE DIEPZEEBIJLVIS GEEFT LICHT OM TE ZIEN WAAR HIJ NAARTOE ZWEMT. ◯ WAAR ◯ NIET WAAR 8 DEZE DIEPZEEHAAI HEEFT DE BIJNAAM HET JAPANSE ZEEBEEST. ◯ WAAR ◯ NIET WAAR 9 ONDER WATER LIGT EEN KLOOF DIE…

1 De blauwe vinvis is de grootste walvis. Maar hoeveel kakt-ie eigenlijk per dag? A. Zo veel als het gewicht van een mannetjeskrokodil. B. Zo veel als het gewicht van een nijlpaard. C. Zo veel als het gewicht van een olifant. 2 Hoe kan de kak van potvissen helpen tegen klimaatverandering? A. De kak is koud en dat houdt opwarming van de oceaan tegen. B. CO2 -deeltjes binden zich aan de poep en worden zo uit de lucht gefilterd. C. Die kak zit bomvol voedingsstoffen uit de diepzee. Fytoplankton smult daarvan. En dat organisme neemt CO2 op, net als bomen. 3 Hoe zwaar is de tong van een blauwe vinvis? A. Net zo zwaar als een olifant (daar is-ie weer). B. Even zwaar als een koe. C. Ongeveer gelijk aan een grote…

Het grootste indoor skiresort ter wereld is wel 80.000 vierkante meter. Da’s meer dan anderhalve keer de Ziggo Dome. EEN SNEEUWSTEP HEEFT GEEN REM. DE LANGSTE SKI’S TER WERELD ZIJN 555 METER LANG EN KUNNEN GEDRAGEN WORDEN DOOR 170 MENSEN TEGELIJK. De verste sprong ooit gemaakt op een snowboard was 57 meter. IN HET KIRKENES SNOWHOTEL IN NOORWEGEN SLAAP JE MET EEN TEMPERATUUR VAN-4 GRADEN CELSIUS. KONING WILLEM-ALEXANDER DEED OOIT MEE AAN DE ELFSTEDENTOCHT ONDER DE SCHUILNAAM W.A. VAN BUREN. HET WERELD-RECORD ACHTERUIT SKIËN STAAT OP EEN SNELHEID VAN 131,23 KILOMETER PER UUR. SKIËR HANS MÄENPÄÄ LEGDE IN 24 UUR MEER DAN 472 KILOMETER AF OP DE LANGE LATTEN, DA’S ZO VER ALS VAN AMSTERDAM NAAR PARIJS! DE NOORSE FREESKIËR FRED SYVERSEN VLOOG PER ONGELUK VAN EEN 107 METER HOGE KLIF…

1 EEN HALO IS EEN LICHTEFFECT WAARBIJ EEN CIRKEL ROND DE ZON OF MAAN TE ZIEN IS. ◯ WAAR ◯ NIET WAAR 2 VUURVLIEGJES EN LICHTGEVENDE GLOEIWORMEN ZIJN FAMILIE VAN ELKAAR. ◯ WAAR ◯ NIET WAAR 3 DOOR EEN ZOGENAAMDE ‘ZEEVONK’ KAN DE ZEE BLAUW OPLICHTEN. ◯ WAAR ◯ NIET WAAR 4 DE ZUIDERPLASPOLDER BIJ NIEUWERKERK AAN DEN IJSSEL IS DE DONKERSTE PLEK VAN NEDERLAND. ◯ WAAR ◯ NIET WAAR 5 SOMMIGE PADDENSTOELEN EN ZWAMMEN GEVEN LICHT. 6 IN DE WINTER ONWEERT HET NOOIT. ◯ WAAR ◯ NIET WAAR 7 DIT IS EEN FOTO VAN DE EERSTE UFO DIE LANDDE OP AARDE. ◯ WAAR ◯ NIET WAAR 8 SPRITE IS NIET ALLEEN EEN DRANKJE, MAAR OOK HET WOORD VOOR EEN ROODKLEURIGE BLIKSEM. ◯ WAAR ◯ NIET WAAR 9 HET NOORDERLICHT IS…

1 Wat is waar over Saturnus? A. Een dag duurt er langer dan op aarde. B. Saturnus is zo licht, dat de planeet zou blijven drijven. C. Vergeleken met de grote aarde is Saturnus een kabouter. 2 Met een speciale satelliet zoekt NASA in de ruimte naar onontdekte planeten. Deze planetenjager heet: A. TESS B. JILL C. JORDI 3 Planeet GJ 1132b lijkt erg op onze aarde, maar wat is er anders? A. Op de GJ 1132b wonen nog dino’s. B. GJ 1132b raakte z’n dampkring kwijt, maar kreeg een nieuwe. C. De planeet bestaat uit dezelfde structuur als bot. 4 Wat heeft de planetenjager van NASA niet ontdekt? A. Twee planeten die zusjes lijken te zijn. B. Een planeet die bijna doodgaat. C. Twee planeten die aan elkaar zijn…

PASPOORT NAAM: KEIZERSPINGUÏN WOONT IN: ANTARCTICA BIJZONDER: EEN VOLWASSEN KEIZERSPINGUÏN IS ZO’N 120 CENTIMETER, EVEN GROOT ALS EEN ZESJARIG KIND WARME KNUFFEL De poolwinter is geen pretje voor de keizerspinguïns. Maar samen staan ze sterk. Met 60 graden onder nul broeden de mannetjes de eieren uit. Ze leggen het ei op hun voeten, onder een warme huidplooi. Om de extreme kou te doorstaan, kruipen de pinguïns dicht tegen elkaar aan. Binnen in zo’n groepsknuffel kan het wel 20 graden Celsius worden! Ze blijven de hele tijd in beweging zodat telkens een andere pinguïn in het midden van de groep staat en kan opwarmen. Dat is pas teamwork! ONSTERFELIJK BEEST?! Straling, extreme droogte en zelfs de ruimte: dit gekke beest is niet dood te krijgen. In 1983 stopten wetenschappers een beerdiertje…

ZO DOE JE ’T: 1: VOUW EEN PAPIER OVER DE LENGTE DUBBEL. 2: VOUW HET WEER OPEN EN VOUW DE RECHTER BOVENHOEK NAAR HET MIDDEN. 3: VOUW HET BLAD VANUIT DEZELFDE HOEK NOG EENS NAAR HET MIDDEN. 4: VOUW NU DE ANDERE KANT. 5: VOUW HET BLAD DUBBEL MET DE GEVOUWEN ZIJDEN AAN DE BINNENKANT. 6: VOUW DE VLEUGELS OPEN TOT OVER DE RAND 7: VOUW HET STUKJE BLAD DAT OVER DE RAND KOMT OMHOOG. ZO DOE JE ’T: 1: VOUW HET BLAD OVER DE BREEDTE DUBBEL. 2: VOUW DE BOVENSTE HOEKEN NAAR BINNEN. 3: VOUW DE PUNT NAAR BENEDEN. 4: KLAP HET BLAD DICHT EN LEG ‘M ZO MET DE SCHUINE ZIJDE LINKS. 5: VOUW DE BOVENSTE VLEUGEL ONGEVEER EEN CENTIMETER TERUG NAAR RECHTS. 6: VOUW VANUIT DE BOVENSTE…

Dit heb je nodig: • SCHAAR • TIMER • TEN MINSTE TWEE TEAMS • TEN MINSTE TWEE TEAMLEDEN PER TEAM ZO WeRKT HeT: Dit spel speel je in teams. Knip de kaartjes uit en pak om de beurt een kaartje. Eén teamlid moet het bovenste, dikgedrukte woord omschrijven, maar mag de overige woorden op het kaartje niet zeggen. De andere teamleden moeten het verboden woord raden! DE TIMER STAAT OP 30 SECONDEN PER KAARTJE. WELK TEAM HEEFT DE MEESTE WOORDEN GOED? ORKA Zoogdier Oceaan Walvis Zwart-wit Zwemmen TELEFOON Bellen Apps Foto’s Whatsapp Praten KERSTVAKANTIE Vrij Kerstmis Oud en nieuw School Koud HERSENEN Brein Leren Slim Dom Hoofd ZO ZIT DAT Tijdschrift Weetjes Lezen Strip Feitjes SNEEUWPOP Wortel Sneeuw Bol Mannetje Sjaal ROBOT Mens Technologie Films Arm Fabriek SCHOOL Leren Pauze…

RECHTOP LOPEN Niet alle dieren lopen met hun poten onder hun lichaam. Maar dankzij alle stukjes dino-skelet die er gevonden zijn, weten onderzoekers zeker dat dino’s dat wel deden. De houding past bijvoorbeeld perfect bij hun scharnierachtige enkelgewrichten. En de bovenkanten van hun poten waren naar binnen gekanteld, net als bij onze dijbenen. Wat de opties waren? HAGEDISHOUDING Hagedissen staan meestal met hun poten gespreid. Hun gewicht wordt zo niet goed ondersteund, waardoor hun buik vaak de grond raakt. KROKODILHOUDING Krokodillen staan al rechter op dan hagedissen. Hun houding is hoger bij het lopen: handig als je snel een prooi wilt vangen. DINOSAURIËRHOUDING Alle dinosauriërs stonden recht op hun poten. Daardoor konden ze hun gewicht goed ondersteunen. En doordat ze zo liepen, konden ze ook steeds zwaarder worden. KNAPPE EVOLUTIE…

1 De grootste sneeuwpop ooit gemaakt was… A. …17 meter hoog. B. …37 meter hoog. C. …57 meter hoog. 2 Waaruit bestaat een sneeuwvlok? A. Sneeuwkristallen B. Sneeuwdiamanten C. Sneeuwmetaal 3 Welk gebergte heet letterlijk ‘woonplaats in de sneeuw’? A. De Himalaya B. De Alpen C. De Andes 4 De kleur van sneeuw is wit. A. Waar B. Niet waar 5 De grootste sneeuwvlok ooit was bijna even groot als… A. …een skippybal. B. …een pingpongbal. C. …een voetbal. 6 Vanaf welke temperatuur kun je nepsneeuw maken? A. Minstens-2 graden Celsius. B. Minstens 5 graden Celsius. C. Minstens 10 graden Celsius. 7 Uit hoeveel tekeningen bestaat t de tekenfilm Sneeuwwitje? A. Zo’n 20 duizend. B. Zo’n 200 duizend. C. Zo’n 2 miljoen. 8 Wat komt er uit een sneeuwkanon? A.…

Steep Platforms: pc, PS4, PS5, XBOX One, XBOX Series X/S Moet je naar de bergen om van een besneeuwde helling af te sjezen? Zeker niet! Met het spelletje Steep kan dat gewoon thuis. In dit spel kun je niet alleen met ski’s of een snowboard de berg af, maar ook met een wingsuit of paraglider. Je speelt Steep alleen of met vrienden. En kun jij een vette stunt? Neem ’m dan op en deel het filmpje met vrienden en familie. SnowRunner Platforms: pc, PS4, PS5, XBOX One, XBOX Series X/S, Nintendo Switch Zin om door sneeuwlandschappen te scheuren met een vrachtwagen? Dan is SnowRunner iets voor jou! In dit spelletje moet je van A naar B rijden met een vrachtwagen. Maar wel zonder je lading te verliezen! Onderweg moet je…

Regels: Walvissen en zeehonden blijven in dezelfde richting zwemmen. Ze kunnen beide niet langs, onder of over een ijsschots. Ze kunnen wel over een route waar ook een andere walvis of zeehond zwemt. Hier zijn wat tips om de schat te kunnen vinden: • De schat ligt direct naast een ijsschots. • De walvissen komen de schat niet tegen. • Een van de zeehonden komt de schat wel tegen. • De piraten kwamen uit het zuiden en zijn de schat verloren voor ze voor anker gingen. • Als je uit het oosten vertrekt, kom je de schat eerder tegen dan als je uit het westen vertrekt. Check het antwoord op bladzijde 96, 97 of 98.…