Inhoudsopgave van Editie 172 - 2021 - Zo Zit Dat

Je reist in deze Zo Zit Dat de hele wereld over en komt allemaal leuk en interessante feitjes te weten over elk werelddeel. Heb je een werelddeel afgerond, dan verdien je een stempel. Knip hem uit en plak hem in je paspoort! HOE LANG ZOU DE WERELD ZIJN ALS DIE 1 MM DUN WAS? Merle, 8 jaar Stel je voor dat de aarde een grote bol wol is en dat je die helemaal uitrolt. De draad van de bol is 1 millimeter dun. Rekenwonders hebben superingewikkelde formules om te berekenen hoelang de draad dan wordt: maar liefst… 1.400.000.000.000.000.000.000.000 kilometer lang! Je spreekt dit getal uit als 1,4 quadriljoen. Dat is drie keer zo ver als sterrenkundigen nu in het universum kunnen kijken. Zij zouden met de beste telescopen het grootste…

WAAROM GROEIEN JE NAGELS EN HOE? Jill, 11 jaar Nagels zijn superhandig voor het lospeuteren van plakband of om mee te krabben als je jeuk hebt. Maar hun belangrijkste taak is het beschermen van de zenuwen in je vingertopjes en de puntjes van je tenen. Die zenuwen heb je nodig om goed te voelen. Omdat nagels snel slijten of breken maakt je lijf voor de zekerheid steeds nieuwe nagelcellen. Dat gebeurt in de wortel van je nagel, binnen in je vinger. De nieuwe cellen groeien bij en duwen de nagel omhoog. Zonder ze te knippen kunnen je nagels meterslang worden! ZIJN TIJGERS OOK KANNIBALEN? Tygo, 10 jaar Er zijn nogal wat dieren die hun eigen soort opeten en tijgers zijn daarin geen uitzondering. Het gaat dan om tijgerwelpjes die niet…

HOE KOMT ER EEN EVOLUTIE? Rayan, 8 jaar Evolutie is een supertrage verandering van een mens, dier of plant waardoor die steeds beter overleeft. Die komt dus niet ineens, maar gebeurt eigenlijk constant. Voorbeeld: een vogeltje wordt geboren met een iets scherpere snavel dan zijn soortgenoten. Dat is een groot voordeel, want nu pikt-ie makkelijker insecten uit verstopplekjes. Als er in zijn omgeving geen ander eten is, overleeft de vlijmscherp gesnavelde het best. Deze steengoede eigenschap geeft-ie door aan zijn kinderen en die weer aan hun kinderen. Uiteindelijk zijn er na een paar generaties alleen nog vogeltjes met superscherpe snavels in deze omgeving. HOE ZIJN MENSEN TE WETEN GEKOMEN DAT ER EVOLUTIE BESTAAT? Tom, 10 jaar Zo’n 200 jaar geleden reisde natuuronderzoeker Charles Darwin naar de Galapagoseilanden. Daar zag hij…

HOE SNEL KAN EEN CHEETA RENNEN? Samuel, 9 jaar Een cheeta heeft een topsnelheid van rond de 110 kilometer per uur. Hij kan deze topsnelheid ongeveer één minuut volhouden. Gelukkig (voor hem!) is dat precies lang genoeg om een sappige gazelle te vangen. Eet smakelijk! HOE WERKT EEN GITAAR? Ferdinand, 11 jaar Een gitaar maakt geluid met trillingen. Die ontstaan door het plukken aan de snaren. Het dunne hout van de grote klankkast vangt de trillingen op. De trillende lucht wordt daarna via de klankkast door het klankgat aan de voorkant naar buiten geduwd. In jouw oor worden de trillingen van het geluid opgevangen. Het lijkt wel magie! Als je mooi speelt, tenminste… DE ARABIEREN MAAKTEN DE EERSTE GITAREN EN BRACHTEN HET INSTRUMENT OOK NAAR EUROPA. HOE HEBBEN MENSEN OOIT…

Quiz Europa-kenner van blz. 16 1. B, 2. A, 3. C Quiz bere(n)slim van blz. 24 1. B, 2.C, 3.A In zeven sloten tegelijk blz. 22 Amazone sudoku blz. 33 Quiz onweer van blz. 39 1, 2, 3 en 4: Ja EU-zoeker van blz. 19 Antwoord: Frankrijk, Hongarije, Kroatië, Letland, Litouwen, Slovenië horen natuurlijk ook bij de EU. Filipijnen, Honduras, Jamaica, Kalimantan, Libië, Saba zijn geen Europese landen. Zoek de verschillen blz. 25 Quizvragen Blz. 10. A. Dat is 108.000 kilometer per uur. Blz. 13. C. IJs. Blz. 17. A. 12.345 meter. Blz. 22. A. Ja, die ontstaan niet door aardbevingen, maar door zware onweersbuien. Dat heet een meteo-tsunami. Blz. 28. A. 1992. Blz. 31. B. De slagader maakt het mogelijk om meer bloed rond te pompen. Blz. 32. C.…

WAAROM ZIJN SOMMIGE MENSEN BANG IN HET DONKER? Rens, 10 jaar Slaap jij het liefst met een lampje aan? Bang zijn in het donker is helemaal niet erg. Sterker nog: het is superhandig! Je andere zintuigen werken als je bang bent beter dan ooit. Omdat je ogen amper werken, is perfect horen, ruiken, voelen en proeven heel belangrijk om geen gevaar te lopen in de duisternis. Ook al loop in je slaapkamer gelukkig weinig gevaar. Tenzij jij je kamer niet hebt opgeruimd en je over de troep struikelt onderweg naar de wc… Pas op! Enne… je kunt altijd nog verkassen naar Scandinavië! BESTAAN ER MONSTERS? Bernard, 6 jaar Al jaren discussiëren mensen over deze vraag. Soms duiken er zelfs foto’s van monsters op. Zoals het monster van Loch Ness of…

1 Wie woont in Noord-Amerika? A. De pandabeer B. De grizzlybeer C. De honingbeer 2 Welke van deze drie beren bestaat niet? A. De lippenbeer B. De brilbeer C. De oorbeer 3 De ijsbeer heeft een zwarte huid A. Waar B. Niet waar WAAROM KRIJGEN REUZENPANDA’S ZULKE KLEINE PANDA-BABY’S? Fleur, 11 jaar Een babypanda weegt maar zo’n 100 gram bij zijn geboorte. Hij zit ook maar drie tot vijf maanden in de buik van z’n moeder. Dat is superkort voor zo’n groot zoogdier! Onderzoekers denken dat pandamoeders niet genoeg energie hebben om hun baby’s langer te dragen omdat ze alleen bamboe eten. Gelukkig groeit een babypanda na de geboorte erg hard en lijkt hij al snel op een echte pandabeer. NA EEN JAAR IS EEN PANDA 40 KEER ZO ZWAAR…

WAAROM IS DE GROND IN AUSTRALIË ROOD? Maisey, 9 jaar Een groot gebied in Australië is knalrood. In de grond van het Rode Centrum zit namelijk heel veel ijzer dat oxideert met de lucht. Dat geeft die roestige, rode kleur. Klinkt bekend? Klopt! Op bladzijde 11 las je dat de planeet Mars ook rood is door geroest ijzer in de grond. Buitenaards mooi! WAAROM HEBBEN MENSEN HUISDIEREN? Daan, 10 jaar Dat is al duizenden jaren zo. Zelfs in de prehistorie hadden mensen al huisdieren. Geen pluizige konijntjes of knuffelende katten, maar de voorouders van de hond: wolven. Deze angstaanjagende huisdieren hielpen bij de jacht en bewaakten het eten van hun baasjes. Enne… als de wolven niet meer nodig waren, stonden ze op het menu. Huisdieren waren er dus ook om…

WAAROM ZIJN DE TAXI’S IN NEW YORK GEEL? Pepijn, 12 jaar In de jaren 60 van de vorige eeuw waren er heel wat taxichauffeurs die niet officieel geregistreerd waren als taxi. Soms moest een klant bij zo’n taxi ineens veel meer geld betalen. Of een chauffeur behandelde de klant helemaal niet netjes. Om te zorgen dat iedereen precies wist wat de échte taxi’s waren, besloot de burgermeester van New York dat ze goed herkenbaar moesten zijn. Dankzij de gele kleur die echte taxi’s kregen, kon iedereen met een gerust hart instappen. WAAR KOMT DE ROOKRING VAN EEN ATOOMBOM VANDAAN? Jesse, 8 jaar Heb je weleens een foto of video gezien van een ontplofte atoombom? De vorm van de rookwolk lijkt op een paddenstoel. De explosie van een kernbom wordt tot…

PLASSEN MIEREN? Hasse, 11 jaar Kleine of grote boodschappen… de mier kent geen verschil. Hij duwt alleen droge drolletjes uit z’n achterste. Een mier plast dus niet. En naar de wc gaan doet hij ook niet. Hij bewaart z’n ontlasting in een hoekje van het nest. Als een mooi pronkstuk in z’n woonkamer. Jugh! HOEVEEL SOORTEN MIEREN BESTAAN ER? Sonia, 7 jaar De mieren in jouw tuin zien er misschien allemaal hetzelfde uit, maar wist je dat ze heel verschillend kunnen zijn? Zo heb je rode mieren, bruine mieren, zwarte en zelfs goudkleurige mieren. Mieren met vleugels, mieren zonder vleugels, mieren die onder de grond leven en mieren in bomen. Je kunt het zo gek niet bedenken. In totaal zijn er wel 12.000 verschillende soorten mieren. Wow! EN DAT BRENGT…

HOE OUD KAN EEN PINGUÏN WORDEN? Hugo, 10 jaar Er zijn wel achttien verschillende pinguïnsoorten en die worden niet allemaal even oud. Een dwergpinguïn leeft gemiddeld het kortst: zo’n zes jaar. Maar de grote keizerspinguïn kan makkelijk de 20 jaar halen. Grote pinguïnsoorten kunnen in een dierentuin zelfs 30, 40 of bijna 50 jaar rondwaggelen. Wat een leeftijd! GAAN BACTERIËN OOK DOOD BIJ ECHT EXTREME KOU? Teije, 9 jaar Bacteriën zijn op z’n zachtst gezegd stoer. Ze kunnen de barste omstandigheden overleven. Zo komen ze voor in de warmste vulkanen en op de koudste gletsjers. Flinke vrieskou, zoals in jouw vriezer thuis, zorgt ervoor dat bacteriën lui en langzaam worden. Hierdoor planten ze zich dan ook niet meer voort. Maar toch leven er ook op de koudste plekjes van Antarctica…