Inhoudsopgave van Editie 111 - 2020 - Zo Zit Dat

ALS JE NIET POEPT EN PLAST, ONTPLOF JE DAN? (Jesper, 11 jaar) Zeker niet! Als je blaas en darmen bomvol zitten, moeten ze geleegd worden. Doe jij dat niet, dan neemt je lichaam het van je over en gebeurt het vanzelf. Je lijf wil al die troep namelijk helemaal niet vasthouden, want je kunt er ziek van worden. Enne… je kunt er maar beter voor zorgen dat je op de wc zit als je lichaam deze beslissing neemt, want anders ontploft je broek misschien wel! WAAROM ZIJN ER MEER MENSEN RECHTS- DAN LINKSHANDIG? (Anke, 13 jaar) Ben jij linkshandig? Lastig, hè? Scharen, bestek, pennen en zelf mokken zijn gemaakt voor rechtshandigen. Of jij rechts- of linkshandig bent, staat beschreven in jouw DNA. Mensen die linkshandig zijn, hebben ergens in hun…

Als het aan Margriet Klinckhamers en de rest van het Project MARCH-team ligt, dan loopt in Delft over een tijdje het beste exoskelet van de wereld rond. Met 25 studenten en piloot Sjaan werkten ze het afgelopen jaar aan de MARCH IVc. Een mechanisch pak dat vastzit om de benen en romp van iemand die niet meer zelf kan lopen. Het robotpak kan bijvoorbeeld traplopen of een helling afdalen. En de persoon die het pak draagt, beweegt dan mee! ROBOTPAK VS. LICHAAM Een exoskelet kun je een beetje vergelijken met jouw eigen lichaam. Margriet vertelt: “De basis bestaat uit het frame. Dat noemen we ook wel de botten. Daartussen zitten gewrichten, zoals die ook in het menselijk lichaam zitten. Op de botten zitten kabels die alles met elkaar verbinden. Die…

Neem bijvoorbeeld je oren. Als iemand tegen je praat, gaat de lucht voor de mond van die persoon trillen. Deze trillingen noem je geluidsgolven en jouw oren pikken die op. Via je gehoorgang komen die trillingen je oorschelp binnen. Daar reizen ze verder naar je slakkenhuis, een soort opgerolde slang met vloeistof erin. Komt er geluid binnen, dan gaat die vloeistof bewegen. De trilhaartjes die aan de randen staan, bewegen mee. Hierdoor gaat er een signaal naar de hersenen. En als die dat hebben verwerkt, hoor je iets. Grote oren Heb je weleens naar de oren en neus van je opa gekeken? Dikke kans dat die behoorlijk aan de maat zijn! Terwijl de rest van je lijf op een dag stopt met groeien, blijven deze uitsteeksels maar groter worden. Ze…

Dubbele rij Hoeveel tanden heb jij al gewisseld? Vast nog niet allemaal. Maar de tanden die nog op de wisselplanning staan, zitten al wel allemaal in je kaak. Kijk maar op deze röntgenfoto. In het bekkie van dit zesjarige kind, zie je boven zijn melkgebit zijn volwassen gebit al klaarstaan. Jij had dus ook zo’n dubbele rij vlak voordat je begon met wisselen. Leg maar eens een wedje met je ouders: wie heeft er meer tanden? Ze geloven het vast niet als je zegt dat jij het bent, maar hier is het bewijs!…

JE BLOEDVATEN ZIJN 100.000 KILOMETER LANG. DAT IS 2,5 KEER DE WERELD ROND! PER MINUUT WORDEN ER ZO’N 350 MILJOEN BLOEDPLAATJES EN RODE EN WITTE BLOEDCELLEN GEMAAKT. IN 1 LITER BLOED ZITTEN ONGEVEER: 4 MILJARD RODE BLOEDCELLEN Rode bloedcellen vervoeren zuurstof naar alle cellen in je lichaam. 250 MILJOEN BLOEDPLAATJES Witte bloedcellen vechten tegen indringers, zoals bacteriën en virussen. 4 MILJOEN WITTE BLOEDCELLEN Bloedplaatjes helpen met het maken van een korstje als je een wondje hebt. BLOED BESTAAT UIT: 55% PLASMA 91,5% water 8,5 % eiwitten 45% BLOEDCELLEN 95,1% rode bloedcellen 4,8% bloedplaatjes 0,1% witte bloedcellen ADERS • Slagaders vervoeren bloed van je hart naar al je lichaamsdelen.• Aders brengen het bloed terug naar je hart.• Haarvaten zitten als een soort net om je organen om daar zuurstof af te…

Wat kunnen je oren niet? A. Horen B. Zorgen dat je in evenwicht blijft C. Je temperatuur regelen Jij hoort je eigen stem hoger dan de rest van de mensen. A. Waar B. Niet waar Welke kleur heeft zuurstofarm bloed? A. Knalrood B. Donkerrood C. Lichtroze Wie hebben precies hetzelfde DNA? A. Een eeneiige tweeling B. Een twee-eiige tweeling C. Een moeder en dochter Welke kleuren kun je niet goed onderscheiden als je kleurenblind bent? A. Groen en blauw B. Groen en rood C. Geel en blauw Welk lichaamsdeel van Joost doet pijn? A. Zijn arm B. Zijn hoofd C. Zijn voet HOEVEEL ANTWOORDEN HEB JIJ GOED? 0-1 PUNTEN Yes, jij mag Zo Zit Dat nog een keer lezen! Want echt goed opgelet? Nee, dat heb je niet. Bof jij…

ALS JE VOOROVERBUIGT, KAN JE HOOFD TOT DRIE KEER ZWAARDER AANVOELEN. PIJN KUN JE VOELEN DANKZIJ JE HERSENEN, MAAR HET BREIN ZELF KAN GEEN PIJN DOEN. TIJDENS JE SLAAP VERWERKEN JE HERSENEN WAT JE OVERDAG HEBT GELEERD. ZO WORD JE SLAPEND SLIM! JE HERSENEN ONTWIKKELEN ZICH TOTDAT JE 25 JAAR BENT. JE BREIN BEPAALT IN 0,013 SECONDEN OF JE IEMAND LEUK VINDT. VOLWASSENEN HEBBEN MINDER HERSENCELLEN DAN KINDEREN. DE HERSENEN PRODUCEREN ELKE DAG EEN HALVE LITER VOCHT, DAT ALS STOOTKUSSEN DIENT OM JE BREIN TE BESCHERMEN. JE HERSENCELLEN ZIJN MET BILJOENEN VERBINDINGEN AAN ELKAAR VERBONDEN. JE HERSENEN REAGEREN OP DEZELFDE MANIER OP PESTEN ALS OP PIJN IN JE LIJF. EEN BREIN GEEFT PER DAG MEER ELEKTRISCHE SIGNALEN DAN ALLE TELEFOONS IN DE WERELD BIJ ELKAAR. MAAR LIEFST 22 VERSCHILLENDE BOTTEN…

5 TENENKROMMEND Probeer tijdens het wandelen je voet af te zetten, zonder je tenen te gebruiken. Moeilijk, hè?! In je tenen zitten spieren die je helpen om in balans te blijven. Vooral je grote teen doet veel werk, samen met de teen ernaast. De derde teen helpt ook een beetje mee. De enige teen die je echt niet per se nodig hebt, is de kleine teen. Maar vooruit, omdat-ie zulke sterke broers heeft, mag die ook in de schijnwerpers staan. 4 Stevige bewaking Stel: je stoot je teen keihard tegen de deur. Je kunt je voorstellen hoeveel pijn dat doet. Dat komt doordat in je voeten heel veel zenuw-uiteinden bij elkaar zitten op een klein stukje huid. Veel meer dan op bijvoorbeeld je buik of rug. Gelukkig hebben je tenen…

• WAAR • NIET WAAR In je darmen wonen precies 100 verschillende soorten bacteriën. Niet waar: het zijn er zelfs meer dan 150! In je darmen leven zowel goede als slechte bacteriën. Slechte bacteriën krijg je binnen via je eten of door je vieze handen af te likken! De goede bacteriën helpen met voedsel verteren, houden je darmen in beweging en strijden tegen ziekteverwekkers! • WAAR • NIET WAAR De teelballen van een jongen hangen onder z’n lijf voor verkoeling. Waar: de temperatuur in het lichaam is te warm voor je ballen. De zaadcellen die in je ballen zitten, werken het best bij een lagere temperatuur dan lichaamstemperatuur. Als ze het toch te koud krijgen, trekken spiertjes de ballen dichter tegen het lichaam. Handig! • WAAR • NIET WAAR Sommige…