Inhoudsopgave van Editie 13 - 2019 - Zo Zit Dat

Raakt de draad van een spin ooit op? Lieke (9 jaar) Een spin smult van verschillende insecten. Daardoor krijgt het kriebelbeest veel eiwitten binnen. Dat is maar goed ook, want spinnendraad is gemaakt van die eiwitten! Als het diertje genoeg insecten vangt, raakt de draad niet op. Tijdens het slapen heeft het beestje geen tijd om insecten te verorberen en heeft-ie niet genoeg eiwitten om een web te maken. Als het regent, heeft de spin soms helemaal geen draad! Dan vliegen er weinig insecten rond en belanden er geen lekkere hapjes in het spinnenweb! Waarom heeft een baviaan een rode kont? Hasse (10 jaar) Het achterwerk van een mannelijke baviaan is roze en bestaat uit eelt. Dat is een soort harde huid, zodat de apenkop op bijvoorbeeld een steen kan…

Wat zit er in een brandweerwagen of ambulance? Dat willen hulpdiensten laten zien met de Tetris Challenge op Instagram. Alle brandblussers, bijlen, geweren, ladders, koffers, pionnen én mensen worden uit de auto gehaald en netjes in een vierkant gelegd. En dat allemaal voor een kekke kiek!…

Eerste satelliet De Sovjet-Unie lanceert Spoetnik 1. De eerste satelliet die de ruimte in wordt geslingerd! Het ruimtevaartuig doet er in totaal 98 minuten over om een tripje rond de aardbol te maken. Hier kijken de Verenigde Staten wel even van op! Om de Sovjet-Unie bij te benen, versnelt het land hun ruimteprogramma. SPOETNIK 1… …is ongeveer zo groot als een basketbal. Mars op de kiek De eerste ingezoomde foto’s van Mars heb je te danken aan ruimteschip Mariner 4. Helaas poseren er geen aliens op het plaatje. Dat hadden veel mensen wel verwacht. In plaats van ruimtewezens staan er dorre, grijze kraters op het beeld. MARINER 4… …maakt foto’s als-ie langs Mars vliegt. Er is nog nooit een ruimtevaartuig geweest dat een andere planeet fotografeert dan de aarde! Missie…

DINOSAURUSSEN ZONGEN DE MOOISTE MELODIEËN. NEP: Dino’s waren niet echt de nachtegaaltjes van het dierenrijk. Want voor die mooie klanken heb je een syrinx nodig: een zangorgaan met twee setjes stembanden die aan einde van de luchtpijp zitten. Wetenschappers zochten lang naar dit orgaan tussen dinoresten, maar konden niks vinden. Wel vonden ze een syrinx tussen de fossielen van een Vegavis iaai, een vogel die meer dan 66 miljoen jaar geleden leefde op Antarctica. In de evolutie van de vogel is dit zangorgaan ontstaan, maar oeroude dino’s hadden ’m dus niet! DINO’S WAREN NOG GROTER DAN TOT NU TOE WERD GEDACHT. JEP, echt waar: Paleontologen, die alles willen weten over het dierenleven in het verleden, doen al jaren onderzoek naar dino’s. Om de grootte van de wezens te bepalen, wordt…

Knap klusje Hoe krijg je een Vikingschip van vijftien meter lang in een lift? Daar weten ze bij het Fries Museum in Leeuwarden wel raad mee. Voor een expositie werkten drie studenten maandenlang aan een replica van een echt Vikingschip, dat in drie delen werd afgeleverd bij het museum. Het was een heel gepuzzel en het ging bijna mis: het eerste deel viel hard op de grond. Gelukkig was de schade beperkt en staat het gevaarte inmiddels op zijn plek. Spannend bezoek Dat de poes van de buren door de dakgoot banjert, vind je vast niet vreemd. Maar in de Franse stad Armentières stond de buurt wel heel gek te kijken… Er zwierf namelijk een panter rond! En de avonturier had het wel erg naar zijn zin. Waar de zwarte…

Knights of the Old Republic Dit rollenspel speelt zich 4000 jaar voor A New Hope af. Je speelt als een Jedi en moet het opnemen tegen de Sith Darth Malak. Een geweldig spel, dat elke Star Wars-fan (en eigenlijk alle andere gamers ook) gespeeld moet hebben! Dit spel is ook te spelen op PC, Android en iOS. Rogue Squadron II: Rogue Leader In dit spel speel je de beste lucht- en ruimtegevechten na uit de films. De Millennium Falcon, X-wings, A-Wings en Y-wings en TIE-fighters zijn allemaal van de partij. Kruip in de cockpit en pas op voor de laserstralen! Dit GameCube-spel is trouwens ook te spelen op de Wii. Episode I: Racer Niet iedereen is fan van Star Wars: Episode I, maar die Podrace-scène is wel echt supercool. En…

Huizen worden verwoest, bomen vallen keihard neer, auto’s verdwijnen in de lucht… Klinkt als een spannende film, maar bij tornado’s gebeurt ’t echt! Geen wonder dat sommige van deze allesverwoestende winden records breken. Welke wervelwinden zijn de grootste, snelste of breedste? HOOGSTE WINDSNELHEID In 1999 haalt een tornado in Oklahoma windsnelheden van 484 meter per uur, op honderd meter boven de grond. Zelfs de allersnelste auto ooit kan dit niet bijbenen met z’n 444,6 kilometer per uur! DODELIJKSTE TORNADO De Daulatpur-Saturia is de dodelijkste tornado ooit. In 1989 heeft deze allesverwoestende draaikolk heel veel schade aangericht in Bangladesh. Hij heeft niet alleen veel huizen en bomen vernield: er stierven ook 1300 mensen door de storm. En nog eens duizenden mensen raakten gewond. DE LUCHT IN GESLINGERD Stel je voor: je…

In de cockpit van NunaX zweet Maxime peentjes. Het is 50 graden Celcius en op haar scherm schiet eindeloos veel data voorbij. In haar oor vertelt teamgenoot Michiel hoe hard ze mag rijden. Wacht even… hoe hard ze mág rijden? Dit is toch een race?! Waarom rijdt Maxime niet gewoon zo hard als ze kan? VANAF NUL Emie is woordvoerder van het Vattenfall Solar Team, dat bestaat uit zestien studenten van de TU Delft. Zij weet alles over de bijzondere zonneauto NunaX en de spannende race die ze in Australië reden. Emie: “We zijn begonnen met een wit vel papier. We schreven er 187 ideeën op, die we stuk voor stuk bekeken. Uiteindelijk sprong één model erboven uit. Dit werd NunaX. Een heel bijzondere auto die niet alleen op zonne-energie…

Alle trucjes verzamelen! Elke amfibie gebruikt handige trucjes. Zo is-ie zijn tegenstander te slim af! Op het verkeerde been De beweging die een kikker maakt tijdens het springen, brengt veel roofdieren op ’t verkeerde been. Dankzij de sterke spieren in zijn achterpoten kan het beestje ver springen. Wist je dat sommige kikkers twintig keer verder dan hun lichaamslengte kunnen springen? Verbluffend Een pad heeft geen springskills, maar hij heeft wel andere gekke trucjes in huis. Spelen dat-ie dood is bijvoorbeeld. Of zichzelf opblazen en steigeren om er groter uit te zien! Vooral padsoorten die op het land wonen, doen dit. Speciaal kunstje Een Chinese vuurbuikpad kan een speciaal kunstje, unkenreflex heet dat. Andere kikkers en padden met schrikkleuren op hun buik zijn daar ook héél goed in! Het diertje kromt…

1 BEVROREN BILLEN In het Russische dorpje Oymyakon is het koud! Het kan er wel min 52 graden Celsius worden. De meeste toiletten staan buiten, omdat door de bevroren grond geen riool gegraven kan worden. De pot doorspoelen is lastig: het water en je boodschap bevriezen direct. Brrr! 2 POTTENKIJKERS Anoniem drollen draaien is er op dit toilet in de Japanse stad Akashi niet bij, want op het toilet van café Hipopa Papa heb je honderden toeschouwers. Het toilethokje is namelijk in een aquarium gebouwd! Om je heen zwemmen superveel exotische vissen én een schildpad. Heb je hoge nood? Dan kun je beter een ander toilet opzoeken: er is zoveel te zien dat mensen veel langer blijven zitten! 4 OP DE PI(E)STE Doe jij het in je broek op hoge…

Een wind bestaat uit allerlei stofjes. De gemiddelde inhoud van zo’n warme damp is 59% stikstof, 4% zuurstof, 21% waterstof, 9% koolstofdioxide en 7% methaan. Zit er tot 1% zwavelstof of eiwitten bij? Dan praat je over een oprechte stinkscheet. Deze twee stofjes zijn zo scherp dat je dit piepkleine gedeelte van de wind al ruikt. Stikstof en zuurstof komen je lichaam binnen doordat je die inademt en inslikt. Waterstof, koolstofdioxide en methaan worden in je darmen gemaakt. Al deze stoffen ontmoeten elkaar… en pffffft! WIST JE DAT… …NIEMAND WEET OF SPINNEN SCHETEN LATEN? GEEN ENKELE SLIMMERIK HEEFT ER OOIT ONDERZOEK NAAR GEDAAN. JAMMER, HÈ! Majeschijtjes Ook door het verteren van voedsel komen er gassen vrij. De niet-verteerbare etensresten worden bewerkt door darmbacteriën. Hierdoor ontstaan er darmgassen in de dikke…