Inhoudsopgave van Editie 7 - 2017 - Zo Zit Dat

 De huisvlieg is geen populair insect. Over heel de wereld kan het beestje namelijk micro-organismen bij zich dragen die meer dan honderd verschillende ziektes kunnen veroorzaken… De vlieg pikt deze microben op door eerst aan afval te knabbelen en strijkt daarna neer op het voedsel dat jij eet. Gelukkig veroorzaakt de vlieg geen problemen in een hygiënisch land, zoals Nederland. Maar in landen zonder goede riolering kan het insect dodelijke ziektes verspreiden, zoals tyfus en polio. “Ik wrijf veel met m’n pootjes tegen elkaar om ze schoon te houden.” PASPOORT Lengte: 6 millimeter Vliegt rond: waar mensen leven Leefgebied: over heel de wereld Menu: mensenvoedsel, rottend afval en poep VLIEGENSVLUGGE FEITJES In de vliegenfamilie is de huisvlieg de enige echte bedreiging voor mensen. EITJES Het huisvliegvrouwtje legt ongeveer vijfhonderd eitjes…

Quinten (9 jaar, Glanerbrug) Hoe vindt een mol de weg onder de grond? Als je dacht dat een mol blind is, heb je ’t mis. Maar hij heeft wel megaslechte ogen. Hiermee ziet-ie alleen maar of het licht of donker is. Dit is natuurlijk niet genoeg om de weg te vinden en om voedsel te zoeken. Daarom zitten er snorharen en bultjes met heel gevoelige zenuwen op de snuit van een mol. Zo kan het beestje zijn omgeving goed voelen en merkt-ie het wanneer er een lekkere worm langs z’n snuit glipt. Een mol gaat dus letterlijk z’n neus achterna! Noah (8 jaar, Doetinchem) Waarom moet je huilen als je een ui snijdt? In de cellen van een ui zitten allerlei stofjes. Als je de ui doorsnijdt, komen deze stofjes…

Vogelvlucht De passagiers van een vliegtuig in de Verenigde Arabische Emiraten keken vreemd op toen ze tachtig valken als medepassagiers hadden! De dieren waren van een prins uit Saudi-Arabië die met z’n vogels op reis wilde. Een goedkope reis was het niet voor de prins: hij moest voor elke valk een apart ticket kopen. Midden in de Indische Oceaan ligt een mini-eiland met de naam Amsterdam. Dure hap Een kok uit Qatar zette een wel heel bijzonder record op zijn naam. Hij maakt het duurste broodje hamburger ooit. Het megabroodje met zeven burgers werd geveild voor maar liefst 9000 euro. Wat de kok met het geld deed? Hij gaf het aan een goed doel! Gehaaide vondst Toen een supermarktmanager over de parkeerplaats bij zijn winkel liep, deed hij een vreemde…

ONDIEP WATER Scheepswrakken vind je niet alleen in diepe zeeën. Het schip Sweepstakes ligt maar zes meter onder water. Het zonk voor de Big Tub haven in het Huronmeer in Canada. SNELLE FEITEN Een Duits schip uit de Tweede Wereldoorlog is het diepst gezonken. Het ligt 5762 meter onder water. Dat is ongeveer even diep als de berg Kilimanjaro hoog is!…

Konijnenkrijger Elk konijn in de burcht van Doornwoud kent de naam van Podkin Eenoor, maar niemand weet wat er nou echt waar is over zijn leven. Dan komt er op een donkere winternacht een rondreizende verteller langs in de burcht. In ruil voor wat eten en een slaapplaats vertelt hij het echte verhaal van Podkin: een jong en lui konijn dat uitgroeit tot de dapperste krijger van het land! Podkin Eenoor – € 15,99 – Gottmer Voor de (niet) planners Na de zomervakantie krijg je weer bakken met huiswerk. Waar je dat moet opschrijven? In de Zo Zit Dat-agenda natuurlijk! Deze agenda staat bomvol leuke weetjes, raadsels en strips. En hij helpt je bij het plannen van je huiswerk. Zo vergeet jij nooit meer een opdracht te maken! Laptop =…

LIJK = STIJF Ongeveer twee tot zes uur na het overlijden, begint het kadaver stijf te worden. Speciale kanalen in de spieren krijgen namelijk geen energie meer, waardoor calcium ophoopt. Hierdoor komen de spieren in een permanente samengetrokken toestand. Dat proces begint in de spieren van de oogleden, kaak en nek, en breidt zich daarna uit naar de rest van het lichaam. Na ongeveer een dag verdwijnt de lijkstijfheid weer als de spiercellen worden afgebroken. BOTTENMAALTJE De hoefzwam is een specialist in de afbraak van beenderen. En ook de lammergier heeft enkel bot op het menu staan. Hij neemt de botten mee omhoog de lucht in en laat ze vallen op de rosten zodat de boel versplintert. De gier kan dan met zijn lange tong het merg uit de holtes…

Nergens ter wereld is het paringsritueel zo bijzonder als de balts van de tientallen kleurrijke paradijsvogels van Nieuw-Guinea. Op het tropische eiland is bijna geen gevaar voor de beestjes en voedsel is er in overvloed. De mannetjes hebben daardoor genoeg tijd om een stukje oerwoud om te toveren tot een podium en een show te geven met hun danskunsten en spectaculaire verendos. Paradijsvogelmannetjes oefenen hun pasjes veel, want het vrouwelijke publiek is erg kieskeurig. Groepsvoorstelling Groepen van wel twintig Raggi’s paradijsvogels verzamelen zich in bomen om te baltsen voor het toekijkende, vrouwelijke volk. Luid roepend laten ze hun lange, kantachtige staartveren trillen boven hun kop. Als een vrouwtje een man heeft gekozen, moet-ie haar eerst nog paaien door bijvoorbeeld kopjes te geven. Ballerinadans Voordat hij aan zijn paardans begint, maakt…

PRATEN MET PLAATJES Meer dan 30.000 jaar geleden maakten oermensen al grotschilderingen om elkaar te vertellen over de dieren die ze tijdens het jagen tegenkwamen. Alleen tekende iedereen op zijn eigen manier. Het is natuurlijk veel handiger als elk mens precies dezelfde tekens gebruikt. Zo weet iedereen meteen wat de ander bedoelt! Daarom bedachten de Egyptenaren meer dan 5000 jaar geleden hiërogliefen; een soort vaste tekeningen van dingen, mensen, dieren en planten waar je een heel woord mee kon uitbeelden. Een tekening van een paar golfjes stond bijvoorbeeld symbool voor ‘water’. ELEKTRICITEIT + BREIN = COMPUTER Veel oude talen zijn uitgestorven. Toch bestaan er nog steeds talen zonder letters. Het Chinese schrift bestaat bijvoorbeeld uit tekens die karakters worden genoemd. De karakters begonnen duizenden jaren geleden vaak als een tekening…

Paspoort Inspiratiebron: bultrug Uitvinding: nieuw soort filter Bijzonder: het ding raakt nooit verstopt TANDELOOS De bultrug kan wel zestien meter lang worden. Toch eet de reus het liefst krill. Dat is een kreeftachtige van een paar centimeter lang. De walvis heeft geen tanden, maar baleinen in z’n bek. Die werken als een soort filter. Eerst neemt de joekel een grote slok. Daarna perst hij het zeewater door zijn baleinen weer naar buiten. Met zijn tong schraapt-ie de achtergebleven krill van de baleinen en dan slikt hij de boel door. Eet smakelijk! MONDDOUCHE Doordat de reus maar liefst 1300 kilogram voedsel per dag verschalkt, blijft er natuurlijk weleens wat tussen zijn tanden, eh… baleinen hangen. Om de boel schoon te houden, gebruikt de joekel een trucje. Hij perst opnieuw water door de…

“NOG MAAR DRIEËNZEVENTIG METER TE GAAN!” Kunstmammoetbomen zijn soms wel een paar eeuwen oud en kunnen wel 115  meter hoog worden. Perfect terrein voor een klim dus, vond professioneel klimmer Chris Scharma. De waaghals groeide op in de bossen van Californië (Verenigde Staten). Daar leerde hij de fijne kneepjes van het bomenklimvak. En hij is het nog steeds niet verleerd. Hier is het bewijs!…

PASPOORT Naam: Giant’s Causeway Is een: rotsformatie Ligt in: Noord-Ierland ZESHOEKIGE ZUILEN Als je vanaf Noord-Ierland naar Schotland wilt lopen, dan heb je een probleem. Daar ligt namelijk zee tussen! Sommige mensen geloven dat er vroeger wel een weg liep. Bij Bushmills liggen namelijk 40.000 zeshoekige pilaren op een bijzondere manier bij elkaar. En ze gaan het water in! STENEN WEG De legende zegt dat de Ierse reus Finn MacCool die zuilen bouwde. Hij zou via de zee een pad naar Schotland hebben gemaakt, zodat hij met zijn vijand reus Benandonner kon vechten. Maar uiteindelijk verwoestte deze gigant de stenen zeeweg. Alleen het begin en het eind bleven staan. Dit zijn Giant’s Causeway in Noord-Ierland en Fingal’s Cave in Schotland. LAVALAAG Maar er is ook een andere verklaring voor het…