Inhoudsopgave van Editie 102 - 2022/2023 - Wild van Freek

SAGRA BUQUETI-KEVER DISCO-SCHILD Wow! Deze Indonesische kever glimt alsof hij is opgepoetst in de wasstraat! En de Sagra buqueti is lang niet het enige dier met zo'n metaalachtige gloed. Oftewel: een iriserende kleur. Elke keer dat je de kever vanuit een andere hoek bekijkt, lijkt de kleur te veranderen. Gifgroen, felblauw, knaloranje, pimpelpaars… Hongerige vogels worden tureluurs van zo'n verwarrend disco-schild. Ze slaan dit kleurige keverhapje dus liever over. Moet je die joekels van een achterpoten zien! Dit is duidelijk een mannetje. De achterpoten van vrouwtjes zijn kleiner en een stuk minder sterk. ZEENAAKTSLAK GEKLEURDE GAST Van knalgeel tot smurfenblauw: naaktslakken kunnen alle kleuren van de regenboog hebben. Nee, niet die bruine slijmerds die over je tuinpad glijden. Zéénaaktslakken. Veel soorten halen hun gif en soms ook hun kleur uit…

Een duizendpoot wilde gaan schaatsen. Maar toen hij zijn schaatsen eindelijk had aangedaan, was het al zomer… Het is groen en het plaagt je steeds. ANTWOORD: een dopettertje. Een jongetje ziet voor het eerst een bij en roept: “Mam, kijk, die vlieg heeft een gestreept truitje aangetrokken!” Ivo komt veel te laat op zijn werk. Freek: “Waarom ben je zo laat?” Ivo: “Ik stond in de file.” Freek: “Hoe lang was die file dan wel niet?” Ivo: “Dat weet ik niet, hoor. Ik stond vooraan.” Een worm kruipt uit zijn holletje in de grond en ziet een paar centimeter verderop een andere worm. Hij vraagt: “Wil je met me trouwen?” Zegt de andere worm: “Dat kan toch niet! Ik ben je andere eind!” Twee paraplu's staan in een paraplubak. Dan…

Hang je insectenhotel op een zonnige plek in de tuin of op het balkon. Het liefst in de buurt van bloeiende planten. Dat trekt extra veel insecten! TIP Vraag een volwassene om hulp als je gaat zagen, boren of timmeren. DIT HEB JE NODIG: • gaas • stro • houten kist of bak • dennenappels • houtsnippers • stuk boomstam • boor en schroeven • hamer en spijkers • bamboe– of zonnebloemstengels • dunne plankjes • houtlijm • figuurzaag Die kun je ook zelf timmeren! STAP 1 MAAK KAMERTJES Pak de houten kist of bak. Maak er met dunne plankjes een vakverdeling in. Dit hoeft niet al te netjes. Gebruik geen hout waar verf of olie op zit, want daar houden insecten niet van. Maak in de achterzijde van je…

KRIEBELKOP “Deze leeuwin heeft een gezicht tjokvol vliegen. Waarschijnlijk worden ze aangetrokken door de stank van dode dieren. Als een leeuwin aan haar prooi kluift, blijven dat soort vieze vleesgeurtjes namelijk aan haar snuit plakken. Ik krijg de kriebels bij het idee dat er zoveel van die vliegen op mijn gezicht krioelen, maar een leeuw laat ze vaak rustig zitten. Behalve als het stalvliegen zijn. Zij gebruiken hun steeksnuiten om bloed op te slurpen. Daar vlucht de kat dus liever wél voor weg. Hop, een hyena-hol of een hoge boom in. Laterrr!” Een smeerpoets, ik? Valt wel mee hoor!…

ER ZIJN VEEL SLIMMERIKEN IN DE NATUUR DIE ANDERE DIEREN NADOEN. MET EEN MOEILIJK WOORD HEET DAT: MIMICRY. ONECHTE KORAALSLANG NEPGIF Een onechte koraalslang waarschuwt roofdieren met zijn felle kleuren dat hij giftig is. Maar… hij is helemaal niet giftig! Deze slimme gast lijkt met zijn zwarte en rode strepen sprekend op een koraalslang. En die is wél giftig. Roofdieren raken hierdoor in de war en denken wel twee keer na voor ze hun tanden in dit reptiel zetten. Je weet nooit wie je nou écht voor je hebt… BLOEMKRABSPIN VERSTOPPERTJE Een bloemkrabspin past haar kleur aan haar omgeving aan. Geel, roze, of … wit. Op deze plant is dat de beste camouflage-outfit. Het spinnetje valt amper op tussen de witte bloemen. Doodstil wacht ze tot er een lekker bijtje…

SPORTDRANKJE “Holymoly! Kijk eens wat een lef deze passiebloem-vlinder heeft! Deze felgekleurde fladderaar is boven op de snuit van een gevaarlijke kaaiman geland Maar niet zomaar: de vlinder heeft dorst. En het oogvocht van een kaaiman is voor de vlinder een soort sportdrankje. In die krokodillentranen zitten allerlei eiwitten en mineralen die in de Zuid-Amerikaanse jungle moeilijk te vinden zijn. Met zijn lange roltong slurpt de vlinder dus soms even een slokje uit een kaaiman-oog. Nu alleen nog dat laatste stukje naar de drinkplaats vliegen.”…

KEVER-DISCO “Het lijkt wel alsof er een disco aan de gang is in dit Duitse bos. Maar deze gifgroene lichtstralen zijn de vluchtroutes van vuurvliegjes. Deze insecten – die eigenlijk kevers zijn – hebben speciale stoffen in hun achterlijf die samen licht maken. Door deze achterlichten aan en uit te flitsen, laat het mannetje weten dat hij op zoek is naar een afspraakje. Het vrouwtje kan niet vliegen. Gelukkig heeft ook zij van die knipperlampjes in haar kont om in het pikkedonker mee te seinen. “Joe-hoe! Hier is dat feestje!”…

BINNENHENGELEN “Een web maken? Deze harige spin in Frans-Guyana slaat liever een hengeltje uit. Of ja, hengeltje… Vanaf de slootkant laat deze Ancylometes bogotensis zijn voorpoten stilletjes in het water bungelen. Zodra een insect of visje tegen zijn gevoelige pootharen aan zwemt, grijpt de kleine spin razendsnel zijn kans. Eén beet met zijn giftanden en zijn prooi stopt meteen met spartelen. Daarna hoeft snorremans de maaltijd alleen nog maar binnen te hengelen. Al is dat best een klus, met prooien die wel vijf keer zo zwaar zijn als hijzelf!” Ha, maar tegen mij kun je weinig beginnen!…

EIKEL BOORDER KNAAGNEUS Holymoly! Moet je de feestneus van deze eikelboorder zien! Vooral het vrouwtje heeft een enorm lange en kromme snuit. Met dit gereedschap maakt het kevertje gaatjes in jonge, groene eikels. In elk gat legt ze een eitje. Zo kan een pasgeboren larve meteen zijn buik vol eten. Het is wel te hopen dat die kleine niet bang is aangelegd. Als de rijpe eikel van zijn tak valt, dondert de jonge eikelboorder met zijn hele voedselvoorraad meters naar beneden… Eigenlijk kan een eikelboorder helemaal niet boren. Het vrouwtje maakt haar gaatjes met een soort knagende knabbeltandjes aan het eind van haar lange snuit. SPOOKKRAB MAAG MET RASP Hoor je de maag van een spookkrab knorren? Dan kun je je maar beter uit de voeten maken. Deze kleine gast…

EEN RODE REUZENBLOEDZUIGER EET NIETS ANDERS DAN WORMEN. RODE REUZENBLOEDZUIGER SLIJMBEK Denk jij dat een rode reuzenbloedzuiger alleen maar bloed drinkt? Fout! Hij slurpt complete aardwormen naar binnen. Geen makkelijk klusje, want hij heeft geen tanden om zijn prooi vast te grijpen. En die wormen kunnen wel een halve meter lang worden! Gelukkig heeft de bloedzuiger een geheim wapen: een superslijmerige mond. Even zuigen en zijn slachtoffer glijdt naar binnen als een sliert spaghetti. Probeer maar eens tegen te stribbelen in zo'n glibberige strot. Sluuuuurp! GHANESE TIJGERSLAK GIGA-SLIJMBAL Holymoly! Als je in het westen van Afrika door de jungle banjert, kun je zomaar over een Ghanese tijgerslak struikelen. Dit gigantische weekdier kan langer worden dan je schoolliniaal. De zwaarste tijgerslak ooit woog bijna evenveel als een kilo-pak suiker! Een tijgerslak…

MIERENHOOP “Ik til weleens een zware lading met vuilnis naar buiten. Maar dat is níets vergeleken met wat deze jonge roofwants met zich meezeult. Moet je zien hoeveel afval hij op zijn rug heeft liggen. Holymoly! Dit Afrikaanse insect jaagt graag op mieren. Niet alleen omdat hij ze zo lekker vindt, maar ook om de dode diertjes als een berg op zijn rug te plakken. Biologen denken dat de roofwants zich zo probeert te verstoppen voor vijanden. Hongerige spinnen houden bijvoorbeeld van een hapje roofwants. Maar bij het zien of ruiken van zo'n hoop mieren nemen ze snel de benen. Begrijpelijk!”…

DEZE MIJOENPOOT WAARSCHUWT MET ZIJN FELRODE KLEUR DAT HIJ GIFTIG IS. MIL JOENPOOT MENGELMOES Een miljoenpoot heeft honderden pootjes om vijanden een schop te verkopen. Toch verdedigt die lange slungel zich liever op een andere manier. In zijn huid zit een mengelmoes van allerlei gifstoffen. Kapucijnaapjes weten dit dondersgoed. Ze eten een miljoenpoot dus niet op. Wel wrijven ze het insect soms over hun vacht. Waarom? De gifstoffen van de miljoenpoot werken prima om vervelende muggen op afstand te houden. Slim! SCHORPIOEN GEVAARLIJKE STAART Een schorpioen heeft een vlijmscherpe gifstekel. Hij houdt daarmee de meeste vijanden op afstand. Alleen stokstaartjes laten zich niet zo makkelijk afschrikken. Vaak gaan meerdere stokstaartjes samen om een schorpioen heen staan, zodat de schorpioen ze niet allemaal tegelijk kan zien. Voordat de stokstaartjes hun prooi…

Vechten? VLIEGEND HERT KRACHTIGE KAKEN “Hmpf! Wegwezen jij!” Een vliegend hert kiepert zonder genade een tegenstander van een boomstam af. Hij tilt het andere mannetje daarvoor eerst met zijn gigantische kaken boven zijn hoofd. Die lange uitsteeksels zien er misschien indrukwekkend uit, maar erg sterk zijn ze niet. Gelukkig gaat deze strijd niet alleen om kracht, maar ook om techniek. Als zijn tegenstander eenmaal op de grond ligt, heeft hij alle tijd om een vrouwtje te versieren. “Zeg moppie, heb je gezien hoe sterk ik ben?” Een vliegend hert is één van de grootste insecten van Europa! BLADSNIJDERMIER STERK TEAMWERK Met hun joekels van kaken tillen bladsnijdermieren los gekauwde blaadjes mee naar hun nest. De sterkste mieren sjouwen bladeren mee die twintig keer zwaarder zijn dan zijzelf. Wow! Soms tillen…

HONINGBIJ IEDER ZIJN TAAK Een nest honingbijen is een geoliede machine van soms wel 80.000 soortgenoten. Een paar honderd mannetjes zijn alleen nodig om de koningin te bevruchten. Maar tienduizenden dames doen het zware werk! De ene werkster ruimt de kak van de koningin op. De ander speelt met haar vleugels voor ventilator om het nest koel te houden. Een kleine groep dames vormt de beveiliging. Zij komen in actie als er een wespendief op de stoep staat. Die vogel heeft het namelijk gemunt op de larven in hun nest. De dames zetten alles op alles om de indringer snel te verjagen. WESPENDIEVEN ZOEKEN VANAF EEN UITKIJKPOST ACTIEF NAAR BIJEN, WESPEN EN HOMMELS. KRIEBELBEEST GESPOT? DAN VOLGEN ZE HET INSECT TOT AAN HAAR NEST. RODE VUURMIER LEVEND VLOT In het…

EEN VOLWASSEN LELIEHAANTJE PIEPT ALS EEN VIJAND TE DICHT IN ZIJN BUURT KOMT. LELIEHAANTJE KAK OP JE RUG De larven van een leliehaantje hebben nog geen stevig harnas. Om hongerige mieren op afstand te houden, boetseren de kleintjes daarom zélf een schild op hun zachte lijfjes. Dat bestaat uit… hun eigen kak! Wie wil daar nou een hapje van nemen? Het is bovendien een slimme verstoptruc. De larven lijken door hun drollenschild nog het meest op een vieze vogelflats. Zo laten ze hun vijanden een poepie ruiken! LUIAARD-MOT HARIGE HUISBAAS Tussen de haren van een luiaard wemelt het van de smerige schimmels, algen en kriebelbeestjes. Een heerlijk huisje, zo vindt ook de luiaardmot! Dit insect brengt zijn hele leven door bóven op zijn harige huisbaas. Alleen als een luiaard moet…

Ivo: “Ken jij een oranje beest met twaalf poten?” Freek: “Uhm, nee! Jij?” Ivo: “Nee, ik ook niet. Maar er zit er wel eentje op je rug!” Twee vlooien komen uit de bioscoop. Vraagt de ene vlo: “Gaan we te voet naar huis of nemen we de hond?” Freek zegt: “Ober, er zit een vlieg in mijn soep!” Zegt de ober: “Praat niet zo hard, meneer. Straks wil iedereen er één!” Het is zwart, geel en rood. Rara, wat is het? ANTWOORD: een bij met een bloedneus. Op welk bed kun je niet slapen? ANTWOORD: een pissebed. Wat is het verschil tussen een vogel en een vlieg? ANTWOORD: een vogel kan vliegen, maar een vlieg kan niet vogelen. Freek en Bassie maken samen een wandeling. Freek: “Wauw, dat bos daar…

VLIEG VLIEGENSVLUG Het is geen makkie om een vlieg te pakken te krijgen. Dat komt vooral omdat zijn gigagrote ogen elke seconde vier tot zeven keer zoveel informatie oppikken als de onze. Bij gevaar geven die superogen vliegensvlug een signaaltje af aan de vleugelspieren. Binnen 13 vleugelslagen kan de vlieg opstijgen, in de lucht afremmen of uitwijken naar opzij. Zo'n hele actie kost maar 0,065 seconde! En zo is een vlieg ons steeds weer te vlug af. “Mispoes!” Een vlieg reageert misschien vliegensvlug, maar in de lucht is hij niet bijzonder snel. Hij vliegt zo'n 7 kilometer per uur. LIBEL STUNTPILOOT Achterstevoren vliegen? Ondersteboven? Opzij? Een libel kan het allemaal. Het is te danken aan die vier brede vleugels van hem. Veel andere insecten hebben er ook vier, alleen bij…

GIFTIG GASTJE “Wow, deze irukandji-kwal lijkt op deze foto gigantisch! In het echt is hij juist piepklein. Hij is zo groot als je vingernagel en ook nog eens doorzichtig. Kijk maar, je ziet het visje in zijn maag zitten! Het is daardoor moeilijk om hem te spotten. Toch kun je maar beter goed opletten als je voor de kust van Australië zwemt. Dit kleine kriebelbeestje is namelijk één van de giftigste dieren op aarde. Een steek is ontzettend pijnlijk en kan zelfs dodelijk zijn. Als je daar niet de kriebels van krijgt…”…