Inhoudsopgave van Editie 12 - 2025 - Wetenschap in Beeld

HEELAL We hebben altijd naar dezelfde kant van de maan gekeken. Die kant staat altijd naar de aarde gericht, terwijl de andere kant juist voor ons verborgen bleef. Nu laat nieuw onderzoek van NASA zien dat het verschil tussen de twee kanten veel groter is dan alleen uiterlijk. Ook binnenin is de maan verdeeld – in een mate die wetenschappers heeft verbaasd. Er gebeurt namelijk iets vreemds diep onder het oppervlak, en de sporen ervan gaan miljarden jaren terug. Uit een nieuwe data-analyse van de GRAIL-missie van NASA blijkt dat het binnenste van de maan niet overal gelijk is. De onderzoekers hebben namelijk bewijs gevonden dat de voorkant ‘zachter’ en flexibeler is dan de achterkant. ‘Toen we de cijfers zagen, waren we in de war, eerlijk gezegd. We dachten dat…

DEPRESSIE Schommelingen maken vrouwen depressief Ongeveer 280 miljoen mensen wereldwijd lijden aan depressies. Maar het aantal is ongelijk verdeeld over de seksen: vrouwen hebben er bijna twee keer zo vaak last van als mannen. Ze zijn vooral kwetsbaar tijdens perioden van grote hormonale veranderingen, zoals de puberteit, vlak voor de menstruatie, na een zwangerschap en rond de menopauze. Dit komt doordat vrouwelijke geslachtshormonen het mentale welzijn beïnvloeden. Schommelingen in de oestrogeenspiegel kunnen een negatief effect hebben. Oestrogeen beschermt normaal tegen angst en depressie door de aanmaak van serotonine te verhogen. ◼ VERSCHIL: Vrouwen hebben er bijna twee keer zo vaak last van als mannen. REUMA Sterk immuunsysteem valt vrouwen aan Reumatoïde artritis is een auto-immuunziekte waarbij chronische ontstekingen gewrichten beschadigen, vaak pols-en vingergewrichten. Wereldwijd leven 18 miljoen mensen met de…

Het grootste deel van de menselijke geschiedenis hebben we geleefd in de overtuiging dat onze planeet uniek is in het heelal en dat leven alleen op aarde gedijt. Maar de afgelopen decennia hebben we de ene na de andere waarneming gedaan die twijfel zaait over die conclusie. Astronomen hebben duizenden planeten in andere zonnestelsels geobserveerd – en sommige daarvan lijken behoorlijk op de aarde. Die planeten zijn ontdekt met een aantal telescopen, zowel op aarde als in de ruimte. Maar we hebben ons nog niet lang op een van de vele planeten kunnen concentreren. Daar komt nu verandering in. NASA wil 20 planeten bestuderen gedurende duizenden uren – langer dan we ooit eerder hebben gedaan – omdat deze zorgvuldig geselecteerde werelden de meest cruciale ingrediënten kunnen bevatten die leven mogelijk…

Mars was in ochtendnevel gehuld toen de sonde Mars Odyssey vlak voor zonsopgang deze foto nam. Een van de grootste vulkanen van de rode planeet, Arsia Mons, steekt omhoog uit de wolken, die net als op aarde uit water bestaan. Met zijn 20 km is Arsia Mons circa twee keer zo hoog als de grootste vulkaan op aarde, Mauna Loa. Samen met twee andere gigantische vulkanen vormt hij de Tharsisbergen nabij de evenaar van Mars. Het is de eerste keer dat een van de grote Marsvulkanen is afgebeeld met de horizon op de achtergrond.…

1 Robots laden In logistieke centra in Zwitserse steden laden robots de 6 meter lange en 2,5 meter hoge capsules. De capsules kunnen twee standaardpallets van maximaal 2 ton bevatten en worden met een lift in de tunnels neergelaten. 2 Elektrische wagens rijden de klok rond De tunnelbuizen hebben een diameter van 6 meter en drie sporen: twee in tegengestelde richting, met een onderhoudsspoor in het midden. In het plafond zitten drie transportrails die kleinere goederen met 50 km/h verplaatsen als een soort skilift. 3 Ondergrondse terminals bevoorraden steden De capsules stoppen bij ondergrondse terminals en worden met een lift naar bovengrondse stedelijke distributiecentra gebracht. Robots lossen de vracht en bakfietsen of elektrische busjes leggen het laatste stukje af.…

12 € nummers 64,95 + HET BOEK ATLAS VAN DE AARDE EN DE MENS Van de oerknal tot het heden — in deze bijzondere atlas wordt de geschiedenis van de aarde én van de mens tot leven gebracht in 300 schitterende kaarten. Christian Grataloup, één van de meest vooraanstaande Franse geografen, neemt je mee op een fascinerende reis door tijd en ruimte. Elke kaart vertelt een deel van ons gezamenlijke verhaal: van de vorming van continenten en beschavingen tot migraties, ontdekkingsreizen, oorlogen, religies en ideeën die onze wereld hebben gevormd. De kaarten worden begeleid door heldere toelichtingen en verrassende inzichten die geschiedenis en aardrijkskunde op een unieke manier verbinden. Zo ontstaat een meeslepend beeld van hoe mensen hun leefwereld hebben veranderd – en hoe de aarde op haar beurt de mens…

NU TOEKOMST 1 Moesson trekt naar het noorden Nu (links) trekt de moesson (oranje) vochtige lucht van de oceaan over Afrika. Tegelijkertijd voorziet een straalstroom krachtige onweersbuien, potentiële orkanen, van energie en snelheid boven de Atlantische Oceaan. Maar in een warmer klimaat (rechts) trekt de moesson naar het noorden, waardoor de prille orkanen worden losgekoppeld van de straalstroom. 2 Orkanen groeien trager aan Boven de warme Atlantische Oceaan worden prille orkanen nu gevoed door verdampend water. Ze groeien snel uit tot tropische stormen en beginnen te draaien. In de toekomst zullen ze langzamer over de oceaan bewegen, waar ze meer tijd nodig hebben om energie te verzamelen. Als ze al uitgroeien tot orkanen, gebeurt dat met vertraging. 3 Orkaanpatronen veranderen Nu komen krachtige orkanen van categorie 3 tot 5 vaak…

In 2011 ging de Nobelprijs voor Natuurkunde naar drie Amerikaanse astrofysici die 13 jaar eerder een belangrijke ontdekking over het heelal hadden gedaan. Door het licht van verre supernova’s te analyseren, kwamen ze erachter dat het heelal niet alleen uitdijt, maar dat dat steeds sneller gaat. Dit is sindsdien bevestigd door vele andere onderzoeken en is nu een van de hoekstenen van de theorie over de ontwikkeling van het heelal. Maar misschien zijn al deze waarnemingen wel bedrog. Dat is de hypothese van een groep Nieuw-Zeelandse wetenschappers, die het licht van meer dan 1500 explosies van sterren in verre stelsels analyseerden. Als zij gelijk hebben, moeten kosmologen afscheid nemen van de mysterieuze donkere energie als verklaring voor de versnelling van de uitdijing. Zo verdwijnt het grootste mysterie van het heelal…

De zeeleeuwen op de Coronado Islands in het zuiden van Californië krijgen aan het begin van de zomer jongen, en elk najaar zien duikers de nieuwsgierige pups in het water dartelen. Spelen is belangrijk voor hun ontwikkeling tot handige jagers. De pups happen speels naar elkaar zetten hun tanden ook in duikmaskers, snorkels, flippers en camera’s. Ze gooien met zeewier, stenen en plastic of laten die op hun snuit balanceren. Deze foto was een van de winnaars bij de Ocean Art Underwater Photo Contest.…

Een vaste grap onder auto-ontwikkelaars is: ‘We zijn altijd maar 5 jaar verwijderd van de zelfrijdende auto.’ En daar zit iets in. Ontelbare keren is de wereld beloofd dat de zelfrijdende auto voor de deur stond, en net zo vaak is het tegendeel bewezen. Maar nu is het eindelijk zover: de afgelopen 3 jaar zijn er in enkele Amerikaanse en Chinese steden tests gedaan met zelfrijdende taxi’s, en die zijn zo goed verlopen dat er nu meer steden volgen. De zelfrijdende taxi’s laten zien dat de technologie in principe klaar is om ons allemaal zelfrijdende privéauto’s te geven, zodat we het stuur kunnen loslaten en lekker achterover kunnen leunen. Maar zo eenvoudig is het niet – en misschien is het in de praktijk helemaal geen goed idee. Een zware eliminatierace…

STERK Robot is volledig geconcentreerd Anders dan mensen worden robots nooit moe of afgeleid tijdens het rijden. Deze menselijke zwakheden zijn verantwoordelijk voor veel verkeersongevallen. Auto heeft geen dode hoeken Zelfrijdende auto’s hebben camera’s, lidar en radar die de omgeving scannen en een constant 360-gradenbeeld geven. De robot heeft dus geen dode hoeken. Regels staan altijd voorop De robot in de zelfrijdende auto is doorgaans beter dan mensen in het volgen van specifieke regels over snelheidslimieten, afstand houden en borden en verkeerslichten. ZWAK Slecht weer creëert onzekerh eid De sensors werken slechter bij hagel of sneeuw. Ook is bekend dat zelfrijdende auto’s het onveiligst zijn als het schemert, zoals bij zonsopgang of -ondergang. Onbekende weggebruikers verwarren De robot herkent voertuigen, fietsers en voetgangers, en weet hoe ze zich meestal bewegen.…

Millibar, hectopascal, atmosfeer en het minder bekende torr. Druk kan op veel manieren worden uitgedrukt en is overal. We komen het tegen in verre sterrenstelsels, in ons lichaam en wanneer een lagedrukgebied ten noorden van Schotland het bij ons laat stormen. Een van de eerste stappen in de wetenschappelijke verkenning van druk werd gezet door een Franse natuurvorser die een grote reageerbuis een berg op sleepte. Wat is druk? Terwijl jij de Wetenschap in Beeld in je handen hebt, brengen je vingers een kracht over naar het papier. Dat is de definitie van druk: kracht per oppervlakte. Dit betekent dat een kleine kracht een hoge druk kan opleveren en een grote kracht een lage druk. Een naaldpunt heeft niet veel kracht nodig om een vinger te doorboren, en een zware…

MENS Bosbaden, in het Japans shinrinyoku, werd rond 1982 in Japan uitgevonden en betekent jezelf onderdompelen in de natuur. En de wetenschap heeft inderdaad veel positieve effecten vastgesteld van wandelen in het bos. Zo publiceerden vijf Japanse onderzoekers in 2010 een artikel in Environmental Health and Preventive Medicine waarin bos-baden het cortisolniveau van de proefpersonen verlaagde. Het onderzoek toonde ook een daling van de hartslag en bloeddruk aan en meer activiteit in het parasympathisch zenuwstelsel. Dit deel van de hersenen remt onder andere de aanmaak van het vechtofvluchthormoon adrenaline, waardoor het lichaam beter ontspant. Volgens een Chinese studie uit 2019 kan bosbaden de gezondheid echt verbeteren. De onderzoekers zagen een toename van het aantal naturalkillercellen, die een belangrijke rol spelen in het immuunsysteem, en een verbeterde cardiovasculaire functie, bloedsomloop en…

MENS Er zijn verschillende manieren om de grootte van een stad te meten, maar vaak gebeurt dat op basis van oppervlak. Als we kijken naar het gebied binnen de administratieve grens, dus het oppervlak van de gemeente, dan is de kans groot dat je nog nooit van de stad hebt gehoord. Ook al is het gebied zo groot als Oostenrijk of Tsjechië. De stad met het grootste administratieve gebied is het Chinese Chongqing met maar liefst 82.000 km2. De grens ligt meestal waar het plaatsnaambord staat. Maar slechts een deel van het gebied binnen die borden is echt dichtbebouwd. Voor de rest zijn het kleinere plaatsen en platteland. De locatie van plaatsnaamborden verschilt van land tot land – en in China staan ze vaak relatief ver van het centrum. De…

In het Amazoneregenwoud in Peru is het in april en mei regenseizoen. Gewoonlijk valt er dan zoveel neerslag dat het hoge water een lijn over de stammen heeft achtergelaten. Op deze kapokboom, die honderden regenseizoenen heeft meegemaakt, kwamen de overstromingen tot de schouder van de man van de Ticuna-stam. Maar door de klimaatverandering neemt de regen af. De foto, een van de winnaars van de competitie Earth Photo, laat het probleem zien. Want hoewel hij in mei is gemaakt, valt er geen druppel regen.…

TECHNIEK De ruimte en de atmosfeer van de aarde hebben altijd een grens gevormd aan hoe snel we van plaats naar plaats kunnen komen. Maar nu willen innovatieve luchtvaartingenieurs de grenzen van snelheid doorbreken – en sneller vliegen dan we ooit hadden durven dromen. Het Amerikaanse bedrijf Stratolaunch meldt een baanbrekende test te hebben gedaan met zijn nieuwe raketvliegtuig Talon-A2, dat een voorproefje geeft van de vliegsnelheden van de toekomst. Het vliegtuig bereikte mach 5 – vijf keer de snelheid van het geluid – wat neerkomt op meer dan 6000 km/h. Volgens het techbedrijf kun je, als die snelheid de hele weg wordt volgehouden, theoretisch in slechts 6 uur rond de aarde vliegen. In werkelijkheid is het ingewikkelder, omdat je rekening moet houden met routekeuze, versnelling en landing – maar…

NATUUR Sommige ontdekkingen vullen stilletjes gaten in onze kennis op. Andere scheuren de bladzijden uit de geschiedenisboeken. En dat is precies wat één steen met sporen van de allereerste landdieren onlangs heeft gedaan. Het gaat om een 355 miljoen jaar oude zandsteenplaat uit Australië, die vermoedelijk de oudst bekende pootafdrukken van een reptiel bevat. Het is een ontdekking die de gangbare ideeën over wanneer en hoe reptielen hun eerste stappen op het land zetten op losse schroeven zet. eerste moderne tetrapoden (viervoeters zoals amfibieën, reptielen, vogels en zoogdieren) pas ontstonden in het late carboon. Tot nu toe waren de oudst bekende fossielen van reptielen ongeveer 320 miljoen jaar oud. Maar nu denken onderzoekers van de Universiteit van Uppsala in Zweden dat reptielen al aanwezig waren aan het begin van het…

A ansteller! Dat is wat ze denkt terwijl hij op de bank ligt te kermen. Ze heeft zelf net griep gehad, dus ze weet dat het niet erg genoeg is voor al dat zelfmedelijden en die zielige geluiden. Maar waar ze geen rekening mee houdt, is dat ze misschien besmet zijn met hetzelfde virus, maar de gevolgen voor hun lichamen anders kunnen zijn. Verschillende wetenschappelijke studies hebben dit bevestigd. Zo bleek uit onderzoek onder bijna 500 grieppatiënten dat mannen bijna twee keer zo vaak op de intensive care belandden als vrouwen. Een andere analyse wees uit dat het sterftecijfer bij mannen met griep 27 tot 50 procent hoger was dan bij vrouwen. Decennialang proberen onderzoekers al te achterhalen waarom mannen slechter bestand zijn tegen infecties dan vrouwen. En nu is…

1 Mannen spotten aanval niet op tijd Immuuncellen genaamd monocyten (wit) detecteren virusdeeltjes (geel). Ze waarschuwen dan de rest van het immuunsysteem. Vrouwen hebben meer monocyten dan mannen en kunnen daarom sneller reageren op virusaanvallen. 2 Gebrek aan soldaten leidt tot trage tegenaanval De T-cellen (wit) van de afweer detecteren en doden geïnfecteerde cellen (groen) door een spoor van ontstekingsstoffen (geel) te volgen. Vrouwen hebben meer T-cellen dan mannen en kunnen daarom een grotere tegenaanval inzetten. 3 Lage energie verzwakt wapens De T-cellen scheiden gifstoffen (geel) uit, die geïnfecteerde cellen doden. Dit kost energie, en de T-cellen van vrouwen hebben meer energie door de hoge activiteit in de genen die de energiecentrales van de cellen, de mitochondriën, aansturen.…

1 Spiegels stellen licht scherp De primaire spiegel heeft een diameter van 45 centimeter en bevat, anders dan de meeste telescopen, geen glas, maar bestaat uit puur aluminium met een laagje zilver. Een secundaire spiegel stuurt het sterlicht door naar de analyse-instrumenten. 2 Sterlicht verraadt exoplaneten Een halfdoorzichtige spiegel reflecteert zichtbaar licht en laat infrarood licht door. Het zichtbare licht komt in een detector die meet hoeveel het licht wordt gedimd wanneer een exoplaneet voor zijn ster langs trekt. 3 Moleculen dempen infrarood licht Infraroodlicht gaat door een prisma dat het splitst in verschillende golflengten. Een deel kan op specifieke golflengten worden geabsorbeerd door moleculen in de atmosfeer van de planeet. Zo kunnen we bijvoorbeeld sporen van waterdamp vinden.…

Vrachtcorridor verbindt steden Japan heeft onlangs plannen getoond voor een verbinding tussen Tokio en Osaka, de tweede stad van het land. Autonome capsules vervoeren goederen in een driebaanscorridor in de middenberm van de snelweg, met robotheftrucks die laden en lossen. Goederen gaan zo van fabriek naar winkel Duitse onderzoekers uit Bochum bedachten de elektrische CargoCap, waarbij capsules met 36 km/h goederen rechtstreeks van de lopende band naar de winkel brengen via ondergrondse buizen. Ze rijden dag en nacht en afstandssensors voorkomen botsingen. Hyperloop schiet door luchtdichte buis Op een baan in het Zwitserse Lausanne testen onderzoekers de hyperlooptechnologie Limitless, die goederen en mensen moet vervoeren. De testtrein rijdt op een magnetisch spoor door een vacuümbuis, waardoor wrijving en luchtweerstand wegvallen en 1200 km/h haalbaar is.…

EEN ZAAMHEID Afstand van familie veroorzaakt fysieke pijn Een retourreis naar Mars duurt enkele jaren, en tijdens deze periode moeten astronauten het zonder familie en vrienden stellen. Ze missen feestdagen, verjaardagen van hun kinderen en kunnen dierbaren verliezen zonder afscheid te kunnen nemen. Het gemis van familie en sociaal contact komt terug in de chemie van het lichaam. Onderzoek toont aan dat eenzaamheid kan leiden tot fysieke pijn doordat de activiteit in hersengebieden als de insula afneemt. De productie van de neurotransmitters dopamine en oxytocine neemt af, wat het geluk en welzijn vermindert. Daarnaast neemt de activiteit in stress-en angstgerelateerde hersengebieden toe, wat kan resulteren in slaapproblemen, een verzwakt immuunsysteem en verminderde cognitieve functies. OPLOSSING ◼ Contact: Regelmatig berichten van familie en vrienden op aarde. ◼ Therapie: Virtuele sessies met psychologen. ◼ Activiteiten:…

MEESTE DODEN Marian eiste 139.000 levens Toen de cycloon Marian – officieel bekend als Cyclone 02B – Bangladesh in april 1991 trof, werd het een van de dodelijkste natuurrampen in de recente geschiedenis. De storm ontstond in de Golf van Bengalen en bereikte de kust bij Chittagong als een categorie 5-orkaan met windstoten boven de 220 km/h en stormvloeden tot 5 meter hoog. Veel getroffen regio’s lagen laag en waren dichtbevolkt. De impact werd verergerd door een gebrek aan waarschuwingen en beperkte evacuatiekansen. Vooral eilandgemeenschappen werden zwaar getroffen, sommige stierven bijna uit. Op Kutubdia kwam een vijfde van de 110.000 inwoners om. In totaal vonden 139.000 mensen de dood. ■ Datum: 24-30 april 1991 ■ Hoogste windsnelheid: 260 km/h ■ Doden: Circa 139.000 ■ Schade: Circa 4 miljard euro HOOGSTE…

1925 Radiogolven besturen de auto In juli 1925 zien verbijsterde New Yorkers het ‘American Wonder’ zonder chauffeur door de straat rijden. De auto wordt bestuurd door radiosignalen van een volgauto net erachter. De rit eindigt in een botsing met een personenauto. 1939 Magneten regelen de snelheid Op de wereldtentoonstelling van 1939 in New York presenteert ontwerper Norman Bel Geddes een visie op het toekomstige stadsverkeer. In het Futurama model rijden radiografisch bestuurde auto’s rond, gestuurd door wisselende magneetvelden in het wegdek. 1956 Droomauto gaat met stroom mee In de jaren 1950 presenteert General Motors een serie conceptauto’s om zijn visie op de toekomst te laten zien. Een daarvan, Firebird II, bevat een systeem dat elektrische signalen van kabels in de weg volgt om de verkeersveiligheid te verbeteren. 1960 Auto rijdt…

117.800 PASCAL Wandelschoenen zijn het zachtst Bij wandelschoenen is de kracht hetzelfde als bij naaldhakken. Maar die wordt verdeeld over een veel groter oppervlak: 50 cm2. Daarom oefent iemand van 60 kilo met wandelschoenen een zeer lichte druk uit op de grond. 1.962.000 PASCAL Olifant verdeelt de druk Een olifant van 5 ton loopt met een enorme kracht: 49.050 newton. Als hij op één poot zou kunnen staan, zou de druk van de 250 cm2 grote poot bijna 2 miljoen pascal zijn. 5.890.000 PASCAL Naaldhak gaat door de vloer Iemand van 60 kilo loopt met een kracht van 589 newton. Als het hele gewicht in een naaldhak met een oppervlakte van 1 cm2 zit, dan is de druk van de hak drie keer zo groot als die van de olifant.…

NATUUR Klimaatwetenschappers kijken bezorgd naar enkele van de grote Antarctische gletsjers, die, als ze helemaal smelten, wereldwijde gevolgen kunnen hebben. Naar verluidt hebben onderzoekers uit India en Groot-Brittannië nu voorheen onbekende krachten ontdekt die het lot van kritieke gletsjers nog meer én sneller kunnen bepalen. Uiteindelijk zou dit kunnen betekenen dat de zeespiegel in een alarmerend tempo stijgt. Onderzoekers hebben bewijs gevonden van sterke atmosferische winden die over Antarctica waaien en het smelten helpen versnellen. Het Institute of Atmospheric Physics van de Chinese Academy of Sciences meldt dit in een persbericht. Op Antarctica zijn de Pine Islandgletsjer en de Thwaitesgletsjer – deze laatste wordt ook wel de gletsjer des doods genoemd – van cruciaal belang, maar ze smelten steeds sneller. En dat kan dat wereldwijd grote gevolgen hebben. In Wetenschap…

MENS Een reis van 20.000 kilometer te voet. Door extreem weer en over ijs dat bruggen vormde tussen afgelegen delen van de wereld. Die prestatie begon voor de vroege mens 23.000 jaar geleden in Azië en eindigde duizenden jaren later in Zuid-Amerika. Door de genen van 537 voorouders van de moderne mens te analyseren, zijn onderzoekers uit Singapore en elders erin geslaagd om de reis te reconstrueren. Hierdoor hebben ze nieuwe inzichten gekregen in de langste migratie die de wetenschap kent. ‘Door genetische verschillen en overeenkomsten tussen individuen en populaties te vergelijken, kunnen we oude migraties en relaties reconstrueren,’ vertelt Kim Hie Lim, docent aan de Asian School of the Environment van de Nanyang Technological University, in een e-mail aan Wetenschap in Beeld. De onderzoekers hebben een analyse uitgevoerd –…

Toen de Duitse spinnenexpert Peter Jäger in het hoogland van Maleisië een nieuwe soort ontdekte, mocht hij die een naam geven. De spin deed hem met zijn oranje en gele kleuren denken aan zijn idool, rockicoon David Bowie, en zo was de keuze snel gemaakt: de soort heet nu Heteropoda davidbowie. De ‘glamrockspin’ behoort tot de jachtkrabspinnen, die op prooien jagen in plaats van ze in een web te vangen. De foto, waarop de spin een witte eierzak bij zich draagt, kreeg een eervolle vermelding bij de Wildlife Photographer of the Year.…

Zes miljoen vrachtwagens rijden over de Europese wegen, die 75 procent van onze goederen vervoeren. Maar het huidige vrachtvervoer op diesel heeft een prijs: niet alleen is 6 procent van de wereldwijde CO2-uitstoot afkomstig van vrachtwagens, maar 60 procent van het fijnstof op de wegen komt ook van deze zware voertuigen en is de oorzaak van aandoeningen als astma, allergieën en hart-en vaatziekten. Vooral steden hebben last van vervuiling. Hier vormen vrachtwagens lange files, waardoor het verkeer vastloopt en ongezond is. In Londen zitten forenzen gemiddeld 102 uur per jaar vast in de spits, terwijl dat in een stad als Zürich 58 uur is. Maar in het hart van Europa gloort er hoop. Hier werken ingenieurs aan een ondergronds project dat zich uitstrekt over 500 kilometer. Het gigantische wonder luidt…

DEEL 1 - DE VOORHOEDE DEEL 2 - DE REIS DEEL 3 - HET NIEUWE VERBLIJF 10, 9, 8… De astronauten zitten stevig vast in de capsule ruim 100 meter boven het lanceerplatform… 7, 6, 5… Onder hen bevindt zich meer dan 6000 ton brandstof… 4, 3,… En 44 raketmotoren die wachten om in actie te komen… 2, 1, ontsteking… Zuurstof en methaan stromen de motoren in, die een oorverdovend gebrul uitstoten… We have liftoff! Zo kan het klinken als het plan om al in 2028 de eerste bemande missie naar Mars te sturen doorgaat. De astronauten zullen negen maanden in het ruimteschip doorbrengen, minstens anderhalf jaar op Mars zijn en negen maanden terugreizen. In het beste geval. Om de missie te laten slagen, is niet alleen de krachtigste raket nodig…

Er zijn gezamenlijke activiteiten Omwille van de teamgeest en mentale gezondheid eten de astronauten samen, houden ze filmavonden en vieren ze verjaardagen en feestdagen met verrassingen die ze van thuis meebrengen. Sporten houdt het lichaam op peil Een maand in de ruimte kost 5-10 procent spiermassa, dus astronauten moeten elke dag sporten. De trainings-apparatuur gebruikt vacuümcilinders in plaats van zwaartekracht om weerstand te bieden. Er ontkiemt leven aan boord De astronauten moeten zorg dragen voor kleine kassen waarin bijvoorbeeld sla wordt gekweekt. Verse groenten zijn een aanvulling op de astronautenvoeding – en de basis voor plantenteelt op Mars.…

Vanuit het open luik van de legerhelikopter zoeken drie Amerikaanse soldaten tevergeefs naar overlevenden. Onder hen schuiven de Florida Keys voorbij, veranderd in een chaos van modderig water, omgevallen bomen en verwoeste huizen. Dit tafereel speelt zich af nadat orkaan Irma in 2017 huishield in het Caribisch gebied en het zuidoosten van de VS. 130 mensen kwamen om het leven. Het is een recent voorbeeld van een verwoestend soort orkaan dat Noord-Amerika regelmatig treft, met veel slachtoffers en grote schade tot gevolg. In een warmere wereld met extremer weer zouden tropische orkanen zoals Irma vaker moeten voorkomen en heviger moeten worden. Maar volgens onderzoek van de Amerikaanse meteoroloog dr. Kelly Núñez Ocasio kan klimaatverandering orkanen in korte tijd veranderen – en misschien niet zoals we verwachten. Supermodel pikt onbekende details…

1 Verre supernova straalt licht uit De uitdijing van het heelal is berekend op basis van het licht van verre supernova’s. De uitdijing rekt de golflengte op, zodat het op weg naar ons verschuift naar het rode uiteinde van het spectrum, dat wil zeggen langgolvig licht. 2 Tijd gaat sneller in leegte In ons huidige heelal reist het licht van een supernova door grote gebieden met vrijwel geen materie (rechts). Daardoor is er nauwelijks zwaartekracht, waardoor de tijd sneller verstrijkt dan in de materierijke sterrenstelsels (links). 3 Roodverschuiving neemt toe Doordat de tijd sneller gaat, wordt het licht langer beïnvloed door de uitdijing van het heelal als het door de leegten gaat. De lichtgolven worden daarom extra opgerekt (meer roodverschuiving) op dit deel van de reis naar onze telescopen. 4…

1 Neutronen worden afgevuurd Natuurkundigen schieten protonen in het metaal wolfraam (de kubus). Hierbij komen circa een triljoen (een 1 met 18 nullen) neutronen (blauw) per seconde vrij. Sommige worden in een buis geleid waar een kegelvormige spiegel ze dezelfde kant op stuurt. 2 Neutronen kunnen transformeren De neutronen ondervinden geen weerstand in de vacuümbuis. Natuurkundigen denken dat zo nu en dan een neutron plotseling verandert in zijn tegenhanger, een antineutron (rood) – dit wordt oscilleren genoemd. 3 Detector meet de straal Aan het andere uiteinde registreert een detector intacte neutronen. Als er neutronen ontbreken, kunnen ze antineutronen zijn geworden, die onmiddellijk vergaan als ze in botsing komen met gewone materie. 4 Afwezigheid kan nieuwe fysica onthullen Als er ook maar één neutron ‘verdwijnt’, kan dat betekenen dat de wetten…

0 De auto wordt volledig handmatig bestuurd, maar kan extra functies hebben zoals cruisecontrol en automatisch afstand houden tot de voorligger. 1 De auto heeft één of meer automatische functies voor sturen, remmen of accelereren, maar alleen voor speciale situaties, zoals autonoom parkeren. 2 De auto heeft systemen die functies van niveau 1 combineren, dus de auto is in sommige situaties zelfrijdend, maar met volledige aandacht van de bestuurder. 3 De auto is volledig autonoom, dus de bestuurder kan de handen van het stuur halen. Hij moet het echter kunnen overnemen als de auto daarom vraagt. 4 De auto rijdt zo zelfstandig dat er geen bestuurder nodig is, maar alleen in specifieke regio’s die zorgvuldig in kaart zijn gebracht. 5 De auto is volledig autonoom en rijdt zichzelf overal naartoe. Er zijn dus geen stuur en…

NATUUR Als je van fruitvliegjes af wilt, kun je om te beginnen je fruit in de koelkast leggen en alles wat de plaagbeestjes aantrekt, verwijderen. Giet dan een beetje azijn (liefst appelciderazijn) en wat afwasmiddel in een kom. Fruitvliegjes zijn dol op azijn en worden aangetrokken door de geur, terwijl het afwasmiddel de oppervlaktespanning verandert zodat de vliegjes niet meer uit de kom kunnen vliegen. Je kunt ook huishoudfolie over de kom spannen en een paar gaatjes in het midden prikken om ontsnappen nog moeilijker te maken. De zomer is de tijd van de fruitvliegjes. Vooral in augustus, als het het warmst is, is de kans groot dat ze je keuken tiranniseren. Fruitvliegjes worden ook wel bananenvliegjes of azijnvliegjes genoemd, wat aangeeft waar ze op afkomen Fruitvliegjes zijn zo klein…