Inhoudsopgave van Editie 6 - 2025 - Wetenschap in Beeld

Hormoongebrek waarschuwt brein 1 De nucleus tractus solitarius (NTS) in de hersenen registreert de daling van verzadi-gingshormonen in het bloed. Brein beïnvloedt zintuigen 2 De NTS alarmeert de amygdala en de orbitofrontale cortex, die een heftige reactie op het zien van vet eten oproepen. Hongerhormoon krijgt de overhand 3 Het hongerhormoon ghreline bereikt het honger-centrum in de hypothalamus, dat de rest van de hersenen inseint. Hypothalamus wil dat je gaat eten 4 Het zogeheten ventrale tegmentum wordt geactiveerd en zorgt ervoor dat je een goed gevoel krijgt over eten. Signalen tasten je verstand aan 5 De amygdala, die risico’s inschat, zet je ertoe aan de schadelijke effecten van te veel eten te negeren.…

NATUUR Tot voor kort was er een plek op de wereld waar nog nooit barnsteen was gevonden: Antarctica. Maar dat is nu verleden tijd. Voor het eerst is er op het continent barnsteen ontdekt, namelijk door onderzoekers van het Alfred Wegener Institute (AWI) en de TU Bergakademie Freiberg. De vondst geeft een zeldzaam kijkje in de prehistorie van Antarctica. De onderzoekers gebruikten een geavanceerde boorinstallatie om 90 miljoen jaar oud barnsteen uit een steen te halen. De steen had zich bijna een kilometer onder het zeeoppervlak van Pine Island Bay in de Amundsenzee verstopt. Hoewel de klompjes barnsteen heel klein zijn – de diameter is slechts een millimeter – hebben ze een lange geschiedenis. Onderzoekers vonden in het barnsteen resten van boomschors, wat erop wijst dat er ooit harsproducerende bomen…

Natuurkundigen willen zon op aarde maken Fusie-energie ontstaat wanneer atoomkernen samensmelten, net zoals dat diep in de zon gebeurt. Als de twee varianten van waterstof, deuterium (D) en tritium (T), versmelten, komt er heel veel energie vrij. Het resultaat van de fusie is een heliumkern (He) en een vrij neutron (n).…

Titanium weggeschoten 1 De onderzoekers verhitten een variant van het metaal titanium met extra neutronen in de kern tot zo’n 3000 °C. Hierdoor verdampt het metaal, waarna elektronen met microgolven losgeslagen worden en positief geladen titaniumionen achterblijven. Stoffen versmelten 2 Een titaniumion nadert het californium. In principe stoten de atoomkernen elkaar af omdat ze allebei positief geladen zijn. Maar als het titanium genoeg momentum heeft om de afstotende kracht te overwinnen en heel dichtbij te komen, kunnen de kernen toch samensmelten. Neutronen verdwijnen 3 Titanium en californium versmelten tot een nieuwe stof met 120 protonen en 179 neutronen in de kern. Deze is instabiel omdat hij te veel energie bevat. Naar verwachting zal de stof proberen zich te ontdoen van de overtollige energie door drie of vier neutronen af te…

Grasland werd bos 1 Mammoeten hielden het landschap open door vegetatie te eten en te vertrappen. Zonder mammoeten konden struiken en kleine bomen groeien en zich verspreiden, en graslanden rond de poolcirkel veranderden in dichte berken-en naaldbossen. Meer bosbranden volgden 2 Het verdwijnen van de mammoet verhoogde het risico op bosbranden. Omdat de dieren de vegetatie niet meer opaten, hoopten grassen en dode bladeren zich op en werden ze potentiële brandstof in een geleidelijk opwarmende wereld. Opwarming werd versneld 3 Zonder mammoeten om sneeuw aan te stampen werd de permafrost kwetsbaar voor opwarming, waardoor broeikasgassen vrijkwamen. Grasland weerkaatst licht ook beter dan bos en doordat het bos groeide, werd er meer warmte in de grond opgenomen.…

DANIEL VENA IN HET KORT ■ FUNCTIE: Adjunct-hoogleraar op de afdeling voor slaaponderzoek aan de Harvard Medical School, VS. ■ ONDERZOEK: Hij doet al 12 jaar onderzoek naar slaap-stoornissen, met name slaapapneu, dat snurken veroorzaakt en kan leiden tot ernstige problemen in het lichaam en de hersenen. Zijn doel is om de fysiologische processen achter snurken te begrijpen en bij te dragen aan de ontwikkeling van nieuwe, effectieve behandelingen. Simpele maatregelen kunnen snurken verminderen ? Wat is snurken en waarom gebeurt het? ! Snurken ontstaat als luchtstromen van de ademhaling de weefsels van de mond-en keelholte – voornamelijk het zachte gehemelte, de tong en de huig – laten trillen, wat een geluid produceert. Tijdens de slaap worden de spieren in dit gebied minder actief, waardoor het weefsel inzakt en de…

Tanks stranden in Arctische woestenij Wat: Olietanker Exxon Valdez, 1989. Waar: Prince William Sound, Alaska, VS. Waarom: De kapitein heeft gedronken en laat het commando over aan een onervaren derde stuurman. Die vaart op een rif en het schip raakt lek. Hoeveel: 40.000 m3 olie lekt weg. Mexicaans platform explodeert Wat: Boorplatform Ixtoc I, 1979. Waar: Golf van Campeche, Mexico. Waarom: Er komen plotseling gas en olie omhoog, en de beveiligingssystemen die het lek moeten stoppen, werken niet. Hoeveel: 480.000 m3 olie stroomt weg voor het lek wordt gedicht. Olie stroomt 86 dagen lang weg Wat: Boorplatform Deepwater Horizon, 2010. Waar: Golf van Mexico.  Waarom: Gebrekkige veiligheids-procedures en defect materieel leiden tot een breuk in een oliepijp. Die kan niet worden gedicht en de olie stroomt uit de zeebodem omhoog.…

Veel woestijndieren jagen ’s nachts, als het koeler is. Maar in het donker is het lastiger je te oriënteren. Daar heeft de Amerikaanse DIAMANTRATELSLANG iets op gevonden. In groeven in zijn snuit zitten zintuigcellen die gevoelig zijn voor infraroodstraling. Zo kan de slang de warmte die muizen en andere kleine knaagdieren uitzenden, registreren. Andere slangen voelen warmte ook aan, maar bij ratelslangen is het zintuig zo goed ontwikkeld dat ze temperatuurverschillen tot op de 0,1 °C nauwkeurig nog weten te onderscheiden. De informatie van het warmtezintuig wordt in hetzelfde deel van de hersenen verwerkt als de input van de ogen, dus je zou kunnen zeggen dat de ratelslang ‘kijkt’ met zijn neus. Onderzoekers weten nog niet zeker hoe het zintuig precies werkt, maar het werkt hoe dan ook zo goed…

Hoe eindigt het verhaal? BIG CRUNCH: ALLES KOMT WEER SAMEN IN ÉÉN PUNT ! De afgelopen 13,8 miljard jaar is het heelal alleen maar gegroeid. Maar op een bepaald moment zou de groei de andere kant op kunnen gaan en zal het hele universum – alle materie en energie – opnieuw in één microscopisch punt terechtkomen, een soort omgekeerde oerknal. Deze theorie wordt de big crunch genoemd en werd in 1922 voorgesteld door de Russische natuurkundige Aleksandr Friedmann. Ze is gebaseerd op de balans tussen donkere energie, donkere materie en gewone materie. De eerste twee vormen de overgrote meerderheid van alles, maar we kunnen ze niet zien. Donkere materie trekt zichtbare materie aan via de zwaartekracht en houdt sterrenstelsels en clusters bij elkaar. Donkere energie werkt andersom en zorgt ervoor…

FLITSCOLLEGE Inzicht in de fundamentele onderwerpen van de wetenschap. RADIOACTIVITEIT In 1896 ontdekte de Fransman Henri Becquerel dat een speciaal soort atomen onzichtbare straling uitzendt. Sindsdien probeert de wetenschap radioactiviteit te begrijpen, maar die blijft verbazen. Zo werd in 2024 onverklaarbare gammastraling ontdekt in onweerswolken. Lees over de toevallige ontdekking van radioactiviteit, waarom ze zo gevaarlijk kan zijn – en hoe ze levens kan redden. Wat is radioactiviteit? Radioactiviteit is een natuurlijk verschijnsel: instabiele atoomkernen in zware elementen zoals uranium, thorium en polonium geven energie vrij door straling uit te zenden in de vorm van deeltjes of elek-tromagneti sche golven. Daarbij komt warmte vrij – en daar profiteren we allemaal van. Het binnenste van de aarde wordt warm gehouden dankzij radioactieve processen diep onder de grond, waarmee radioactiviteit verantwoordelijk…

Het zijn lange werkdagen op het internationale ruimtestation ISS, maar de astronauten hebben nu een hulpje. Astrobee bestaat uit kubusvormige robots die vrij rondvliegen in de geringe zwaartekracht van het ruimtestation. Ze kunnen in hun eentje werken of in combinatie met elkaar. Met hun buigbare armen kleven ze als gekko’s aan oppervlakken vast. Ze kunnen onder meer spullen door het ISS verplaatsen en helpen met experimenten. De robots kunnen autonoom werken of bediend worden door astronauten of vanaf de aarde.…

GEZONDHEID Je kent het misschien wel: je gaat op de weegschaal staan en die geeft aan dat je weer bent aangekomen. Onderzoekers van het Federaal Instituut voor Technologie (ETH) Zürich hebben onderzocht waarom muizen die zijn afgevallen dit gewicht gemakkelijker terugkrijgen – wat veel mensen kennen als jojoën. Het bleek dat veranderingen tijdens een periode van overgewicht zich in de cellen vastzetten, en blijven als er weer een normaal gewicht wordt bereikt. De onderzoekers keken naar twee groepen muizen die overgewicht hadden of hadden gehad. Om de mechanismen achter het jojoën te begrijpen, keken de onderzoekers in de vetcellen van de muizen naar markers die zorgen dat de cellen zich op bepaalde manieren gedragen – de epigenetica. Bij epigenetica zetten externe factoren sommige genen in ons DNA ‘harder’ of ‘zachter’…

HEELAL Als we er ooit achter willen komen of er levende organismen op onze buurplaneet Mars zijn geweest, moeten we de bouwstenen van dat leven vinden. Daarom zoeken wetenschappers naar elementen op de planeet, maar ze kijken ook naar meteorieten van Mars die vele jaren geleden op aarde terecht zijn gekomen. In een nieuwe studie beschrijven wetenschappers uit de VS en het VK details over het verleden van Mars op basis van een meteoriet van de planeet. ‘De meteoriet bevat uniek bewijs dat hij met water heeft gereageerd,’ zegt Ryan Ickert van de Purdue University, die samenwerkte met het Scottish Universities Environmental Research Centre, de Universiteit van Bristol en de Universiteit van Glasgow. De meteoriet die werd bestudeerd, lag jarenlang in een la op de Purdue University. Maar in 1931…

Magneten moeten brandstof beheersen 1 Supergeleidende magneten omsluiten de donutvormige reactiekamers van zowel ITER als CFETR. De magneten worden gebruikt om de brandstof (oranje) te laten zweven. De brandstof is plasma, bestaande uit zware en superzware waterstof, deuterium en tritium. Fusie moet zichzelf van warmte voorzien 2 Microgolfstraling (geel) en radiostraling (groen) verhitten de waterstof. Daardoor gaan de waterstofkernen fuseren. De warmte van het fusieproces zorgt er vervolgens voor dat de temperatuur rond 150 miljoen °C blijft. Energieoverschot wordt verveelvoudigd 3 De reactors moeten proberen een Q-factor van meer dan 10 te bereiken. Hierbij levert de fusie tien keer zoveel energie aan de omgeving (wit) als de reactor ontvangt. Nu is het record voor een tokamak een Q-factor van 0,67. Op 20 januari 2025 juichen de wetenschappers van de proefreactor EAST in China.…

Ruim de helft van de mangrovebossen op aarde is verdwenen. Dat is niet alleen een verlies voor de flora en fauna, maar ook voor ons. De overstroomde vegetatie bindt namelijk veel koolstof in de bodem en beperkt zo de CO2-stijging. Daarnaast hebben de zouttolerante bomen en struiken van de mangrove complexe wortels die de bodem bij elkaar houden en de kust beschermen tegen golven en erosie. Deze foto van het Indonesische mangrovebos was een van de finalisten bij de Mangrove Photography Awards.…

11.700 jaar geleden nam het aantal wolharige mammoeten plotseling drastisch af. De soort, die voorheen op bijna heel het noordelijk halfrond leefde, werd in een paar duizend jaar tijd gereduceerd tot een klein groepje op het eiland Wrangel boven Oost-Siberië. En 4000 jaar geleden was het definitief afgelopen: de laatste mammoet was dood. Maar wat werd de harige slurfdieren eigenlijk fataal? Of moeten we vragen wíé de weg baande voor het einde van de mammoeten? Lang wisten wetenschappers niet waar de schuld lag. Maar na tientallen jaren getouwtrek hebben onderzoekers van de Deense Universiteit van Aarhus de bewijzen opnieuw geanalyseerd – en het raadsel opgelost. Twee hoofdverdachten De mammoet ontstond 5 à 6 miljoen jaar geleden in Afrika en migreerde later verder noordwaarts naar Europa en Azië. Hier zorgden grote…

Zou jij wakker worden als je partner een kettingzaag aanzette in de slaapkamer? Dat gebeurt hopelijk niet, maar veel mensen worstelen met een vergelijkbaar probleem. Want het geluidsniveau van snurken kan oplopen tot ruim 90 decibel – evenveel als een kettingzaag. Het geluid is echter niet alleen vervelend voor degene die ernaast ligt. Het luide gezaag kan erop duiden dat er iets mis is in het lichaam van de snurker zelf – wat de kans op onder meer diabetes en een beroerte verhoogt. De laatste jaren hebben onderzoekers daarom de biologie van het snurken onder de loep genomen. En een nieuw onderzoek komt met een verrassende verklaring voor waarom sommige mensen harder snurken dan andere. Dat kan een belangrijk wapen worden in de strijd tegen met name één veelvoorkomende ziekte.…

Trage stofwisseling veroorzaakt luie keel 1 Schildklieraandoeningen kunnen leiden tot een verminderde aanmaak van stofwisselingshormonen en tot hypothyreoïdie. Deze ziekte beïnvloedt het hartritme en de stemming en vermindert de spierkracht in de keelholte, wat snurken veroorzaakt. Geblokkeerde luchtwegen duiden op gevaarlijk vet 2 Veel vetweefsel in de keel kan leiden tot snurken, doordat het de luchtwegen blokkeert. Ook draagt het bij aan diabetes, hartaandoeningen en kanker. Daarom kan snurken een teken zijn van een verhoogd risico op deze ziekten. Snurken is teken van druk op het hart 3 Snurken kan een teken zijn van slaapapneu. Hierbij worden de luchtwegen tijdens de slaap regelmatig geblokkeerd, wat de ademhaling onderbreekt. Daarop verhoogt het lichaam de hartslag en bloeddruk, wat schadelijk kan zijn voor het hart.…

Jupiter tooit zich met stof De vier ringen van Jupiter werden in 1979 ontdekt door de Voyager 1. De zeer zwakke ringen zijn alleen met de grootste telescopen vanaf de aarde te zien. Ze bestaan uit stofdeeltjes van meteorietinslagen op de binnenste manen van Jupiter. Saturnus is een ringfanaat Saturnus heeft zeven grote en meerdere kleinere ringen, die bestaan uit waterijs en rotsblokken ter grootte van bergen. Het zijn waarschijnlijk restanten van een ijsmaan of komeet die uiteengereten is door de zwaartekracht van Saturnus. Uranus verpletterde zijn manen Uranus heeft 13 bekende ringen, die in 1977 door drie astronomen zijn ontdekt. Ze zijn donker vergeleken met die van Saturnus en bestaan waarschijnlijk uit koolstofhoudende moleculen en wat waterijs. De ringen zijn vermoedelijk resten van maantjes. Neptunus heeft unieke bogen Neptunus…

Het verhaal van de ramp DEEPWATER HORIZON 15 jaar geleden…

DE STRIJD TEGEN DE RAMP 25 APRIL Duikrobots gaan de diepte in Met behulp van op afstand bestuurde robots probeerden technici de eruptieafsluiter boven het boorgat te activeren. De eruptieafsluiter moest de put verzegelen, maar de poging om hem te activeren mislukte. 30 APRIL Chemisch middel moet olie oplossen Honderdduizenden liters oplosmiddel werden naar de olielekkages op de bodem gepompt. Het middel moest de olie oplossen tot kleinere deeltjes die bacteriën konden afbreken, maar het werkte niet als bedoeld – en schaadde zelfs het milieu. 7 MEI Koepel wordt over lek geplaatst Ingenieurs lieten een stalen koepel over het lek zakken. Via een slang aan de bovenkant wilden ze de olie naar een tanker zuigen, maar ijskristallen in de diepte blokkeerden de slang. Het experiment werkte niet en werd afgeblazen.…

4000 meter onder het oppervlak van de Stille Oceaan is het pik-donker. Er dringt geen zonlicht door, maar als je een lamp zou 4 aandoen, zou je verspreid over de zeebodem talloze ronde knolletjes zien. Ze lijken sprekend op gewone stenen, maar uit elke knol stijgen luchtbelletjes op. De knollen zetten water om in zuurstof en waterstof, en dat heeft wetenschappers verrast. Ze dachten namelijk altijd dat fotosynthese op basis van zonlicht de enige echte bron van zuurstof was op aar-dat complexede. De lesboeken vertellen levensvormen pas mogelijk werden toen bacteriën en planten zuurstof gingen uit-Maar nu moet de zenden in de atmosfeer. geschiedenis van de ontwikkeling van het leven worden herschreven: Donkere zuurstof kan al veel eerder de weg hebben gebaand voor geavanceerd leven in de diepzee. En dat…

SERIE? 10 grote mysteries van de wetenscha DEEL 7 De astronoom Fred Hoyle had geen goed woord over voor de controversiële kosmologische theorie. In een radiointerview in 1949 zei hij plagend: ‘De theorieën zijn gebaseerd op de hypothese dat alle materie in het heelal is ontstaan met een grote knal op een bepaald moment in het verre verleden.’ Zo gaf Hoyle zijn wetenschappelijke tegenstanders onbedoeld een pakkende term voor hun gewaagde theorie – de big bang (oerknal). Noch de theorie, noch de term sloeg aanvankelijk aan. In 1949 vonden de meeste astronomen het idee dat alle massa en energie in het heelal samengeperst waren in een punt dat kleiner was dan een atoom een beetje vergezocht. Het werd veel waarschijnlijker geacht dat het heelal er altijd is geweest en er altijd…

NATUURKUNDE Wanneer je een gekookt ei pelt, komt de schaal de ene keer makkelijk los, terwijl hij de andere keer aan het ei lijkt vast te kleven en er bijna niet af te krijgen is. Met name drie factoren bepalen of een ei moeilijk te pellen is. Ten eerste is de versheid bepalend. Het wit van kakelverse eieren heeft een lagere pH-waarde (het is zuurder) dan dat van eieren die bijvoorbeeld een week oud zijn. Hoe zuurder het eiwit, hoe meer het aan de schaal kleeft, en daarom zijn verse eieren moeilijker pelbaar. Ook zijn eieren lastiger te pellen als je ze opzet met koud water dat je vervolgens verhit, in plaats van dat je ze meteen in kokend water legt. Als de eieren in koud water worden gelegd dat…

SHUTTERSTOCK; CLAUS LUNAU 4 JUNI 2025 WETENSCHAPPER DOET ONTDEKKING IN HAAR EIGEN HOOFD: Vrouwen-brein heeft onbekende kant Hersenonderzoeker Carina Heller wilde niet meer wachten op onderzoek naar vrouwenhersenen en maakte MRIscans van haar eigen brein. Haar bevindingen ontkrachten een hardnekkige mythe over de hersenen van vrouwen. NIEUWS ◼ Nieuwevliegtuigmotor breekt het snelheidsrecord. ◼ Hondachtig dier leefde vóór de dinosauriërs. ◼ De maan is ouder dan we dachten. Q & A ◼ Wat is ’s werelds grootste fossiel? ◼ Waarom word je als volwassene sneller duizelig? ◼ Kun je vallende sterren horen? Wolkenkrabber wordt enorme batterij Nu is er een oplossing voor dé uitdaging van de energietransitie. Met een simpele techniek kunnen wolkenkrabbers overtollige stroom opslaan en complete steden van energie voorzien. Nu snappen we hoe dieren navigeren Ze letten op…

NATUUR 2000 meter onder het zee-oppervlak bevindt zich het grootste leefgebied ter wereld. Deze bathyale zone of midder-nachtzone is vanwege de druk moeilijk toegankelijk voor onderzoekers. Toch bestuderen zeebiologen van het Monterey Bay Aquarium Research Institute in de VS dit deel van de diepzee al ruim 20 jaar vanwege een heel bijzonder dier. In een nieuwe studie beschrijven ze een geheel nieuwe soort, die behoort tot een grotere groep zeedieren die nog niet eerder in dat deel van de zee is gezien. Het gaat om een nieuwe naaktslak, en de biologen noemen de soort een ‘mysterieus weekdier’ – de eerste naaktslak in de diepzee, aldus een persbericht. De onderzoekers gebruikten een op afstand bediend vaartuig om in de diepzee te duiken, de dieren te observeren en er een paar op…

GEZONDHEID Neem even de tijd en denk aan je buik. In je lichaam leven miljarden bacteriën, schimmels, virussen en andere micro-organismen die voortdurend werken om je in balans te houden, zowel lichamelijk als geestelijk. Maar soms hebben ze jouw hulp nodig. Een belangrijk onderzoek van de Washington University in de VS toont aan hoe je je innerlijke bondgenoten de beste omstandigheden kan geven. Het blijkt dat een van ’s werelds meest geliefde drankjes je niet alleen een wakker gevoel geeft. Het bevordert ook de gezondheid van het algehele ecosysteem van micro-organismen in je darmen, het darmmicrobioom. Het onderzoek werpt licht op hoe koffie je darmbacteriën beïnvloedt en ondersteunt. Op chemisch niveau is koffie anders dan al het andere dat we consumeren. Het drankje bevat veel verbindingen die we zelden…

TECHNIEK Lange wachttijden bij oplaadstations en een korte actieradius zijn voor veel mensen een groot nadeel aan een elektrische auto (EV). Maar nu staan we misschien aan de vooravond van een doorbraak waardoor opladen veel sneller gaat. Onderzoekers van de Canadese Universiteit van Waterloo ontwikkelden nieuwe technologie voor lithiumion-accu’s die in slechts 15 minuten van 0 tot 80 procent kunnen opladen. De ontdekking zorgt voor een grote verbetering, want nu duurt zelfs snelladen vaak 40 tot 60 minuten. De vooruitgang is te danken aan verbeteringen aan de anode. Traditioneel is die van grafiet, maar de onderzoekers hebben een manier gevonden om grafietdeeltjes samen te smelten om de elektrische geleiding te verbeteren. Hierdoor kunnen lithiumionen sneller bewegen zonder dat dit ten koste gaat van de veiligheid of duurzaamheid. De technologie maakt…

TOKAMAK BRANDSTOF ZOEFT ROND IN EEN DONUT ONTWERP Een tokamak houdt de brandstof, meestal zware en superzware waterstof, met magnetische velden vast in een donutvormige ring. De brandstof wordt verhit tot circa 100 mil-joen °C, waardoor de waterstof wordt omgezet in plasma – de atomen laten hun elektronen los en worden elektrisch geladen ionen. Dit maakt het mogelijk om ze met magnetische velden door de reactor te leiden. De meeste proef-reactors zijn gebaseerd op dit concept, net als de twee grootste aankomende reactors, de internationale ITER en de Chinese CFETR. PLUS Fysici werken al met tokamaks sinds 1958, toen de Sovjet-Unie de eerste proefreactor in gebruik nam. Daarom hebben we met dit model de meeste – en beste – ervaring. MIN Door de donutvorm van de tokamak is het magneetveld…

Op de uitgestrekte savanne komen cheeta’s elkaar niet zomaar tegen. Om contact te houden, hebben ze een effectief communicatiesysteem ontwikkeld: geursporen op bomen. Ze geven kopjes aan de stam en krabben over de grond. De persoonlijke signatuur markeert het territorium en fungeert tegelijk als datingprofiel. Hier laat een vrouwtjescheeta een bericht achter dat ze een partner zoekt, terwijl een topi angstig toekijkt. De foto was een van de finalisten bij de wedstrijd Nikon Comedy Wildlife Awards.…

12 nummers € 64,95 + MINI BEAMER t.w.v. € 80 TECHNISCHE SPECIFICATIES: • Resolutie: 1920x1080P • Verhouding: 1,5:1 • Afmeting: 154x112x63 mm • Gewicht: 800 gram • Voeding: 15V 3,5A • Projectie: 1,2 tot 4,5 meter ENTERTAINMENT VAN DE BESTE KWALITEIT! Met deze mini beamer speel je makkelijk je favoriete films en series overal af. Hij is licht van gewicht en makkelijk mee te nemen. Of je nu op locatie een presentatie geeft of een gezellige filmavond met vrienden organiseert, deze beamer staat in een handomdraai klaar. Geniet van heldere, scherpe beelden en levendige kleuren. De bediening is ongelooflijk eenvoudig, dus iedereen kan er moeiteloos van genieten. Aansluiting met HDMI, USB, AV en koptelefoon. Voeding, afstandsbediening, AV-kabel en handleiding worden meegeleverd. De mini beamer ontvang je nu gratis bij een jaarabonnement…

2,5 MLD. Atmosfeer krijgt zuurstof Blauwalgen vinden fotosynen brengen voor these uit het eerst zuurstof in de atmosfeer, die daarvoor vooral bestond uit stikstof, kooldimethaan. De perio-oxide en de wordt de zuurstofcrisis genoemd. Maar mogelijk bracht donkere zuurstof het leven al eerder op gang. 1,6 MLD. Complex leven ontstaat Het leven past zich aan de nieuwe situatie aan. Sommige soorten gebruiken de zuurstof om een efficiëntere stofwisseling te ontwikkelen, zodat ze meer energie kunnen gebruiken. Dit leidt tot complexere levensvormen en de eerste meercellige organismen. 540 MLN. Meer zuurstof leidt tot explosie Het zuurstofgehalte vormt nu 12-15% van de atmosfeer. De zuurstof ontketent de Cambrische explosie, waarbij talloze nieuwe vormen van dierlijk leven ontstaan, zoals geleedpotigen, stekelhuidi-gen en weekdieren. 300 MLN. Zuurstof laat dieren groeien Planten verspreiden zich, waardoor het…

JAREN NA DE OERKNAL 0 Alles begint met een klap 1 Alles wat nu in het heelal bestaat, is samengepakt in één punt. In een fractie van een miljardste seconde zet het enorm uit en wordt het heel heet – zo’n 1032 °C. 380.000 Deeltjes komen samen in het heelal 2 Het heelal is nu zo koel dat protonen elektronen kunnen vasthouden. Zo worden de eerste waterstofatomen gevormd. De kosmische achtergrondstraling stamt uit deze tijd. 200 mln. Eerste sterren worden geboren 3 Het heelal dijt nog steeds uit en hier en daar trekt de zwaartekracht gaswolken samen. Het gas wordt steeds dichter en vormt de eerste sterren. Die klonteren samen tot sterrenstelsels. 13,8 mld. Uitdijing versnelt weer 4 In de afgelopen miljarden jaren is de snelheid waarmee het heelal uitdijt toegenomen.…

Als je ’s nachts omhoogkijkt, lijken de sterren stil te staan. Maar maak je een foto met een lange sluitertijd, dan blijkt dat ze bewegen. In feite is het natuurlijk de rotatie van de aarde waardoor ze in banen om ons heen draaien. Eén omwenteling duurt 24 uur en komt overeen met 360 graden, wat betekent dat de sterren 0,25 graden per seconde bewegen. Op deze foto, die tweede werd bij de wedstrijd Astronomy Photographer of the Year, zie je hoeveel de sterren zich verplaatsen in 2 uur tijd. De donkere punten zijn kolommen op de grond.…

ZWAARTEKRACHT VERDEELDE DE ELEMENTEN Het vloeibare materiaal in de jonge aarde werd door de zwaartekracht zo verdeeld dat de zwaarste elementen naar het centrum trokken en de lichtere verder naar buiten. Top 5 in de hele aarde: ◼ IJzer: 32,1 procent ◼ Zuurstof: 30,1 procent ◼ Silicium: 15,1 procent ◼ Magnesium: 13,9 procent ◼ Zwavel: 1,9 procent Top 5 in de aardkorst: ◼ Zuurstof: 46 procent ◼ Silicium: 28 procent ◼ Aluminium: 8,3 procent ◼ IJzer: 5,6 procent ◼ Calcium: 4,2 procent NATUUR Als je alle elementen op aarde zou sorteren en wegen, zou ijzer ruim 32 procent vormen, op de voet gevolgd door zuurstof met ruim 30 procent. De elementen zijn echter ongelijk verdeeld. Dit komt doordat het materiaal dat 4,6 miljard jaar geleden onze planeet vormde door de…