Wetenschap in Beeld Editie 5 - 2025

Vanuit ons hoekje van het heelal lijkt het haast ondoenlijk om miljoenen sterrenstelsels in kaart te brengen. Toch is dat precies wat een team astronomen op dit moment aan het doen is. Met behulp van de Mayalltelescoop in de Amerikaanse staat Arizona kunnen ze maar liefst 11 miljard jaar terug in de tijd kijken en de afstand meten tot miljoenen sterrenstelsels. Het doel is om de meest precieze 3D-kaart tot dusver te maken van de sterrenstelsels in het heelal. Het project bestrijkt vijf jaar en verloopt in een hoog tempo. Het DESI-instrument van de telescoop kan namelijk in 20 minuten tijd 5000 sterrenstelsels lokaliseren, waardoor de telescoop in één nacht meer dan 100.000 stelsels in kaart kan brengen. Na een jaar hadden de astronomen al meer dan 5,7 miljoen sterrenstelsels…

Het belangrijkste nieuws van het onderzoeksfront Bioloog Carolina Florian had niet verwacht dat haar medicijn oudere proefmuizen in jeugdige spring-in-’t-velds zou veranderen. Maar dat gebeurde wel. Het middel trof precies de oorzaak van de veroudering van de muizen – en kan binnenkort hetzelfde doen bij mensen. blz. 14 Inzicht en overzicht, zodat je mee kunt praten Grote steden staan onder druk door het weer en door mensen. Ingenieurs komen daarom met een reddingsplan: drijvende steden. Die bieden ruimte, eten en drinken en veiligheid. Maar is leven op zee eigenlijk wel een goed idee? blz. 34 LEES OOK Dicht de gaten in je algemene kennis In de serie over de grootste weten-schappers behandelen we de Zweed Carl Linnaeus. Hij bracht orde in de wildernis van de natuur en plaatste alle soorten…

In het sterrenbeeld Maagd vormen een stuk of tien sterrenstelsels een gebogen lijn. De stelsels in deze zogeheten Markarians Ketting beïnvloeden elkaar door middel van getijdenwerking, waardoor sommige vervormd worden. Minstens zeven van de sterrenstelsels bewegen in een cluster, en de ‘ketting’ is vernoemd naar de Armeense astrofysicus Benjamin Markarian, die dit fenomeen in de jaren 1960 ontdekte. De foto won de tweede plaats bij de wedstrijd Astronomy Photographer of the Year.…

GEZONDHEID Multiple sclerose (MS) is een ziekte waarbij het immuunsysteem ten onrechte de beschermende vetmembranen aanvalt die rond zenuwceltakken zitten – een beetje zoals het plastic rond elektriciteitsdraden. Die aanvallen veroorzaken ontstekingen die de isolerende en belangrijke membranen – myelineschedes – vernietigen. Onderzoekers weten dat patiënten met de ziekte multiple sclerose een verhoogd niveau van bepaalde immuuncellen hebben, namelijk cytotoxische T-cellen, vooral in de gebieden waar de myelineschedes beschadigd zijn. Maar wat de ontsteking precies veroorzaakt, was tot nu toe een mysterie. Nieuw onderzoek van de Ludwig Maximillian Universiteit in München heeft wetenschappers nu een zeldzaam inzicht gegeven in het proces dat leidt tot MS. Het onderzoeksteam keek naar 12 eeneiige tweelingen (dus 24 mensen in totaal) waarvan de ene persoon MS had en de andere niet. Als een van de…

HEELAL 38 jaar geleden kwam de sonde Voyager 2 van NASA dicht genoeg bij Uranus om het magnetisch veld van de planeet te kunnen meten. Maar nu blijkt uit een onderzoek van wetenschappers van onder andere NASA’s Jet Propulsion Laboratory dat de metingen onder abnormale omstandigheden zijn gedaan, wat de aannamen over Uranus volledig zou kunnen veranderen. De Voyager 2-metingen toonden aan dat het magnetisch veld uit het lood stond en sterk gekanteld was. Dat betekent dat er ongewoon weinig plasma aanwezig was. De afwezigheid van plasma maakte de planeet bijzonder, omdat plasma op andere planeten heel gewoon is. Maar nu blijkt uit de nieuwe analyse dat Uranus misschien toch niet zo bijzonder is. ‘Het ruimteschip zag Uranus onder omstandigheden die slechts zo’n 4 procent van de tijd voorkomen,’ zegt Jamie…

NATUUR De koningscobra doet zijn naam eer aan. Met een lengte tot 6 meter en een dieet dat voornamelijk uit andere slangen bestaat, heeft de grootste gifslang op aarde een bijzondere status onder de pootloze reptielen. Daarom fascineert het dier ons al sinds het in 1836 werd ontdekt en gedocumenteerd. Maar nu onthult een studie naar de slang een nieuw detail. Onderzoekers van universiteiten in Maleisië, India, Zweden en Wales hebben ontdekt dat de reuzenslang eigenlijk niet slechts één soort is. In 1836 werd de soort Hamadryas hannah ontdekt en gedocumenteerd op basis van drie slangen. De soort werd later omgedoopt tot Ophiophagus hannah ofwel de koningscobra. Sindsdien werd aangenomen dat alle koningscobra’s tot dezelfde soort behoren – zij het met grote variaties. In het nieuwe onderzoek is gekeken naar de…