Inhoudsopgave van Editie 3 - 2025 - Wetenschap in Beeld

NATUUR In 2010 vonden archeologen een zeer goed geconserveerde mammoet in de Siberische permafrost. Ze gaven het dier de naam Yuka. Onder andere dankzij het intacte DNA van Yuka kregen we sindsdien herhaaldelijk nieuwe inzichten in de mammoet en zijn verwanten. Maar snijsporen in de mammoet, die door Russische wetenschappers onderzocht werden, onthullen nu ook details over de mens en over wanneer we in het Noordpoolgebied aankwamen. Onderzoekers van de wetenschappelijke academie in het Siberische Sacha en van het heemkundige museum in het Russische Koertsjatov bestudeerden Yuka de mammoet. Door met verschillende gereedschappen in andere bewaarde mammoethuiden te snijden, konden ze vaststellen wat de oorzaak was van een lange incisie in de rug van het dier. Wetenschappers namen eerder aan dat die door andere dieren gemaakt was. De onderzoekers schrijven…

GEZONDHEID Volgens de Wereld-gezondheidsorganisatie (WHO) kampen er wereldwijd meer dan 400 miljoen mensen met diabetes, en dit aantal groeit nog steeds. Op dit moment is genezing niet mogelijk. Een onderzoek bij een 25jarige vrouw, een van de eerste in zijn soort, kan daar echter verandering in brengen. Deze vrouw produceerde de essentiële insuline zelf, 2,5 maand na een nieuwe behandeling. Insuline is essentieel voor het lichaam. De stof wordt geproduceerd in de alvleesklier en zet de cellen aan tot het opnemen van suiker. Als de suiker niet wordt opgenomen, stijgt de bloedsuikerspiegel, en dat kan allerlei gevolgen hebben. In de ergste en meest acute gevallen kan het gezichtsstoornissen veroorzaken of tot bewusteloosheid leiden. Bij de chronische ziekte diabetes type 1 valt het immuunsysteem de insulineproducerende cellen aan en vernietigt ze.…

Satelliet stuurt laserlicht naar zijn buren 1 Elke satelliet stuurt laserlicht (rood) naar de andere twee, 2,5 miljoen km verderop. Na 8,3 seconden komt het licht aan. Als de buur het licht ontvangt, stuurt hij eenzelfde laser straal – maar met de tegengestelde fase – terug (geel). De golven worden vergeleken 2 De satelliet die de eerste laserstraal stuurde, vergelijkt het uitgezonden licht met het licht dat hij terugkrijgt. In principe moeten de twee laserstralen elkaar opheffen, omdat ze in tegengestelde fasen zijn. De detector geeft daarom geen uitslag. Verschuivingen verraden gravitatiegolven 3 Een passerende gravitatiegolf vervormt de ruimte, wat de afstand tussen de satellieten verandert. Hierdoor verschuift de fase van de teruggezonden laserstraal. De zend satelliet ziet een interferentiepatroon als hij de twee stralen vergelijkt.…

Net als andere kraaien zijn kauwen heel intelligent. Ze bouwen hun nest in natuurlijke of door mensen gemaakte holletjes, zoals holle bomen of spleten achter ventilatieschachten en schoorstenen. Voor de bouw gebruiken de gevederde architecten alles wat ze maar kunnen vinden: takjes, veren, mos, haar en mest. Deze kauw heeft een heel eigen techniek ontwikkeld: hij bouwt zijn nest van steentjes. De foto kreeg een eervolle vermelding in de competitie Wildlife Photographer of the Year in het Natural History Museum in Londen.…

Op15 september 2008 voelde een oudere vrouw uit Italië zich niet lekker. Ze had koorts en moest overgeven. Haar huisarts dacht dat ze een urinfectie had en schreef antibiotica newegi voor om de bacterie te doden. Maar dat hielp niet en de symptomen werden erger. Op 19 september werd de vrouw opgenomen in het ziekenhuis in de plaats Imola. Ze hallucineerde, kreeg toevallen en raakte steeds buiten bewustzijn. De volgende dag onthulde een bloedtest de oorzaak. De vrouw was besmet met een potentieel dodelijk virus dat Italiaanse artsen nog nooit eerder hadden gezien. We weten nu dat dit incident nog maar het begin was – in de jaren daarna stak de ziekte nog veel vaker de kop op in Italië en elders in Europa. Alleen al in 2022 registreerde de…

Zaadcellen kunnen geen eitjes bevruchten 1 De bacterie Wolbachia (rood) infecteert mannelijke zaadcellen en verandert hun chromosomen. Als een zaadcel een eicel van een onbesmet vrouwtje probeert te bevruchten, zijn de chromosomen niet compatibel en komt er geen nageslacht. Virus kan zichzelf niet opbouwen 2 Een virus verspreidt zich door ervoor te zorgen dat de gastheercel de bouwstenen van het virus (groen) produceert en samenvoegt tot virusdeeltjes. Maar Wolbachia voorkomt dat de cel de virusdeeltjes maakt, waardoor de verspreiding stopt. Muggen krijgen kromme snuit 3 Wolbachia houdt huis in het hele lichaam van de mug en veroorzaakt schade aan verschillende weefsels. Hierdoor gaat de steeksnuit krom staan of gaat hij trillen. Zo kan de mug geen mensen meer bijten.…

DAAG JE GEDACHTEN UIT GOEDE GEDACHTEN JAGEN SLECHTE WEG EFFECT: Overschrijft negatieve gedachtepatronen. WAAROM? Als je innerlijke stem te kritisch is, kun je makkelijk onzeker worden. Maar uit onderzoek blijkt dat je dit probleem kunt oplossen door negatieve gedachten te identificeren en uit te dagen. De methode werd in de VS getest bij vrouwelijke studenten – die perfectionistisch waren en bang om fouten te maken – vlak voordat ze een praatje moesten houden voor een publiek. De faalangst van de vrouwen werd aanzienlijk minder en ze kregen een realistischer beeld van hoe ze presteerden onder druk. HOE? Identificeer eerst je negatieve gedachten als je je onzeker of kritisch op jezelf voelt. Schrijf ze op en vraag je af: klopt deze gedachte? Is hij realistisch? Probeer een positiever of realistischer alternatief te…

Duizenden meters onder water, in de schemerzone van de diepzee, fonkelt een waas van blauwachtig licht. Het komt niet van boven, maar van de zeebodem, waar kolonies van oeroude organismen een magische sfeer creëren met hun levende licht. Het fenomeen heet bioluminescentie. En naarmate we de diepzee onderzoeken, leren we ook meer over de mysterieuze geheimen van dit licht. Organismen hebben in de loop van de evolutie talloze keren onafhankelijk van elkaar het vermogen ontwikkeld om licht uit te stralen, en nu heeft een Amerikaans onderzoeksteam het allereerste lichtgevende dier opgespoord. Het ontstond ruim 500 miljoen jaar geleden op een bijzonder moment in de geschiedenis van de aarde. Het moment biedt ons ook een verrassende verklaring voor de reden dat de dieren hun interne lichtknopje überhaupt moesten aanzetten. Het dierenrijk…

In het ondiepe water bij het mangrovebos van Florida Bay hebben dolfijnen een bijzondere jachttechniek ontwikkeld. Eén dolfijn gaat in steeds kleinere rondjes om een school vissen heen zwemmen en woelt slib van de bodem omhoog. De vissen vinden het niet prettig om door de modder heen te zwemmen, en als ze over de hindernis proberen te springen, landen ze pardoes in de bek van een van de andere dolfijnen. De foto van de zeldzame jachttechniek was een van de winnaars bij de Mangrove Photography Awards 2024.…

Ruimtestation verbindt maan en aarde 1 Het toekomstige ruimtestation Lunar Gateway moet een belangrijke communicatielink worden tussen de aarde en alle activiteiten op de maan. De Gateway wordt een relaisstation voor ruimtevaartuigen zoals de Orion, satellieten bij de Maan en astronauten op het maanoppervlak. Moonlight-satellieten omsingelen de maan 2 Drie satellieten van het Moonlight-project gaan om de maan draaien, in banen die ervoor zorgen dat vooral het gebied rond de zuidpool – waar de permanente basis komt te liggen – altijd contact heeft met minstens één satelliet. De satellieten zijn onderling verbonden en kunnen radiosignalen naar de aarde sturen. Eenzame satelliet bewaakt de achterkant van de maan 3 61.347 kilometer achter de maan ligt Lagrangepunt 2, een stabiel punt tussen de zwaartekrachtvelden van de aarde en de maan. Een satelliet die om…

Wat is osteoporose? Ik hoor vaak over mensen die osteoporose hebben en die last hebben van botbreuken. Maar wat betekent het om broze botten te hebben en waar komt het vandaan? GEZONDHEID Osteoporose ontstaat doordat het weefsel in de botten van het lichaam sneller wordt afgebroken dan het lichaam nieuw botweefsel kan vormen. Dit wordt ook wel botontkalking genoemd omdat de botten een tekort aan kalk hebben. Osteoporose betekent dat de botten minder goed bestand zijn tegen belastingen zoals vallen of stoten. De mate van broosheid wordt beoordeeld aan de hand van de botdichtheid, die wordt gemeten in een Dual energy X-ray Absorption-scanner (DXA) die röntgenstralen gebruikt. De botdichtheid neemt meestal af naarmate je ouder wordt. Vanaf de leeftijd van 40 jaar gaat jaarlijks tussen een half en een heel…

Normaal kunnen telescopen sterren alleen als kleine stipjes zien, maar nu is het gelukt om het borrelende oppervlak van een rode reus tot in detail te observeren. Vier weken volgde de ALMA-telescoop de ster R Doradus (oranje) en de enorme gasbellen die uit zijn binnenste opstijgen en weer neerdalen. Elke bel is 75 keer zo groot als de zon. De beweging van de gassen wordt convectie genoemd. Het verdeelt de elementen die door fusieprocessen in de ster zijn ontstaan en vormt de zonnewind, die ze de ruimte in schiet.…

Elke zomer smelt het zee-ijs aan de polen. Dat is niets nieuws. Een deel van het ijs blijft echter intact en vormt een permanente witte deken die het water eronder afschermt van de warme lucht. Zo was het vroeger althans. Door de opwarming van de aarde is het ijs zozeer geslonken dat de zeegebieden aan de Noordpool in de zomermaanden geheel ijsvrij kunnen zijn. De afgelopen 45 jaar is het zee-ijs bijna gehalveerd, en met elk nieuw onderzoek worden de meest pessimistische voorspellingen voor de toekomst bevestigd – of zelfs overtroffen. Als we het ijs willen redden, kunnen we daarom niet meer volstaan met het verminderen van de uitstoot van broeikasgassen, maar moeten we drastischer te werk gaan. Dat zegt de Britse klimaatwetenschapper Shaun Fitzgerald, die een korte, duidelijke oproep…

Drone zoekt dun ijs op 1 Dik ijs steekt hoger boven het water uit dan dun ijs. Daarom kunnen we de dikte van het ijs meten met satellieten. De coördinaten van gebieden met zeer dun ijs worden naar een door propellers aangedreven onderwaterdrone gestuurd. Pompen verdikken ijs in de winter 2 In de winter pompt de drone zeewater over het ijs. Hier bevriest het onmiddellijk in de-40°C. Het ijs wordt dikker en kan het volgende smeltseizoen beter overleven. Sneeuwlaag beschermt ijs in de zomer 3 Als de lente nadert, spuit de pomp water de lucht in. Hier bevriest het tot sneeuw, die zich op het ijs afzet en dit isoleert tegen de zonnestraling en de warmere zomerlucht.…

ZWARTE GATEN HOE GROEIEN DE SLOKOPPEN VAN HET HEELAL? RAADSEL: Uit observaties blijkt dat superzwa-re zwarte gaten van miljoenen zon-nemassa’s al zo vroeg bestonden dat ze onmogelijk zo groot kunnen zijn gewor-den puur door stof en sterren op te slokken. Maar misschien groeiden ze zo snel door andere zwarte gaten te verzwelgen. Metingen van gravitatiegolven laten zien dat zwarte gaten van minder dan 100 zonnemassa’s kunnen samensmelten, maar het valt nog te bezien of dit ook kan gebeuren met zwarte gaten met een veel grotere massa. OPLOSSING: De gravitatiegolven van samensmeltende zwarte gaten die tot nu toe zijn gedetecteerd, zijn gemeten met detectors op aarde. En hoewel ze 3 tot 4 kilometer breed zijn, zijn ze te klein om gravitatiegolven van botsingen tussen superzware zwarte gaten op te vangen. Dit…

30% KORTING Een abonnement biedt alleen maar voordelen! • Het magazine als eerste thuisbezorgd. • Toegang tot website met meer dan 5.000 artikelen. • De artikelen komen tot leven met video’s en illustraties. • Abonneevoordelen zoals korting op specials. 6 NUMMERS + SPECIAL TRAIN JE BREIN Samen voor € 34,95 Normaal € 50,65 Met Wetenschap in Beeld ontvang je je maandelijkse dosis fascinerende weetjes, mysterieuze ontdekkingen en verbazingwekkende inzichten uit de wetenschap. Bovendien kun je je brein uitdagen met meer dan 350 breinbrekers, puzzels en testjes. Hiermee houd je je geest scherp, verbeter je je probleemoplossend vermogen, en beleef je urenlang plezier aan uitdagende opgaven. ZO BESTEL JE: Kijk op wib.mijntijdschrift.net/brein Liever korting? Kijk dan op WIB.MIJNTIJDSCHRIFT.NET of elders in het magazine. Abonnementen zijn tot wederopzegging na genoemde periode. Cadeauabonnementen stoppen automatisch. Aanbiedingen…

Praat jij met jezelf? Dan ben je niet de enige. De meeste mensen hebben een stemmetje in hun hoofd dat de hele dag met hen meegaat. Sinds een paar jaar beseffen onderzoekers hoe belangrijk dit interne gesprek is. En dat je eigenlijk vier stemmen in je hoofd hebt, elk met hun eigen persoonlijkheid. En de onderlinge discussie heeft een enorme invloed op je vermogen om te denken, beslissingen te nemen, te onthouden en alledaagse taken uit te voeren. Nu maakt een baanbrekende technologie het mogelijk om de gesprekken van de hersenen af te luisteren – wat misschien wel de sleutel is tot ons bewustzijn. Stem bepaalt je leven Het stemmetje is een soort innerlijke dialoog waarbij je je eigen gedachten uitdrukt en waarneemt als woorden en zinnen. Daarmee is het…

Elektroden worden in hersencentrum geplaatst 1 Onderzoekers implanteren kleine elektroden in de gyrus supramarginalis, die betrokken is bij het produceren van innerlijke en echte spraak en het begrijpen van woorden. De elektroden meten de elektrische signalen van 96 neuronen. Woorden worden opgevangen als elektrische signalen 2 Als je vanbinnen een woord zegt, activeer je een groot aantal neuronen in de gyrus supramarginalis. Dit creëert een patroon van zenuwsignalen (blauw) dat de elektroden kunnen opvangen en naar een computer kunnen sturen. AI decodeert de innerlijke spraak 3 Elk woord heeft een uniek patroon van elektrische activiteit in de gyrus supramarginalis. AI kan leren herkennen welke patronen overeenkomen met welke woorden, waardoor de computer de innerlijke spraak kan begrijpen en vertalen.…

Als dit verre spiraalstelsel alleen sterren bevatte, zou het niet zo helder zijn op deze foto van de Hubbletelescoop. Maar het sterrenstelsel IC 4709 heeft een enorm zwart gat met 65 miljoen keer de massa van de zon. Gas en stof die naar dit gulzige monster toe vallen, worden zo heet dat het gat grote hoeveelheden elektromagnetische straling uitzendt. Circa 1 procent van de sterrenstelsels heeft zo’n zogeheten actieve kern, waar een zwart gat een feestmaal heeft en vaak helderder schijnt dan de miljarden sterren in het stelsel.…

KRAAK DE CODE Beantwoord drie vragen met verschillende delen van je brein en puzzel het codewoord bij elkaar. LOGICA 1 Daan leest inWetenschap in Beelddat een uitvinding de CO 2-uitstoot van vliegtuigen met 25 procent kan verlagen. In een ander blad leest hij over een andere uitvinding, die de CO2-uitstoot met 50 procent kan verlagen, en in weer een ander blad over een die de uitstoot met 75 procent kan verlagen. Hoeveel wordt de uitstoot verlaagd als alle drie de uitvindingen tegelijk op hetzelfde vliegtuig worden toegepast (ervan uitgaande dat ze elkaar niet overlappen of onderling beïnvloeden)? B: Bijna 25 procent A: Bijna 91 procent S: Bijna 50 procent E: Bijna 71 procent D: Bijna 51 procent GETALBEGRIP 2 Een friedmangetal is een geheel getal dat je ook op een…

HEELAL In het centrum van elk groot sterrenstelsel bevindt zich waarschijnlijk een superzwaar zwart gat. Zwarte gaten slokken veel sterren, stof en plasma op die in de buurt komen, maar niet alles. Een deel van het materiaal wordt uitgestoten als krachtige jets die bestaan uit deeltjes en straling. De jets versnellen de deeltjes tot bijna de lichtsnelheid en wij kunnen dat waarnemen met radiotelescopen. Astronomen hebben nu twee uitzonderlijk krachtige jets ontdekt die ver buiten de grenzen van hun sterrenstelsel reiken. Ze hebben de bijnaam Porphyrion gekregen en zijn 140 keer zo lang als de Melkweg – groter dan we theoretisch voor mogelijk hielden. De onderzoekers van Caltech denken dat de energie van jets uit zwarte gaten invloed heeft op de evolutie van sterrenstelsels eromheen. Maar ze begrijpen nog niet helemaal…

TECHNIEK Stel je voor dat je ronddraait op een bureaustoel en dan je armen stijf naar beide kanten uitstrekt. Je rotatie zal vertragen. Hetzelfde lijkt gebeurd te zijn met de rotatie van de aarde sinds de opening van de Drieklovendam in China in 2003. De enorme hoeveelheden water die zijn opgeslagen in het reservoir van de dam hebben een kleine maar meetbare invloed op hoe snel de aarde draait. Dat blijkt uit een onderzoek van NASA. De Drieklovendam is 185 meter hoog, 2335 meter breed en ligt aan de rivier de Yangtze in China. De dam sluit de langste rivier van Azië volledig af. De gigantische dam maakt gebruik van de waterstroom uit drie nabijgelegen kloven – Qutangxia, Wuxia en Xilingxia – om turbines te laten draaien en elektriciteit op te…

TECHNIEK Metaal-luchtbatterijen kunnen enorme hoeveelheden energie opslaan en hebben de kracht om een revolutie teweeg te brengen in duurzame energiebronnen door een milieuvriendelijke oplossing te bieden voor energieopslag. In deze context is het Amerikaanse energiebedrijf Form Energy nu van plan om op basis van deze technologie’s werelds grootste batterij te bouwen. De huidige titelhouder is het solar-plusstorage-project van Edwards en Sanborn in Californië, dat ruim 120.000 lithiumbatterijen gebruikt om 3287 megawattuur (MWh) op te slaan. De verwachte metaal-luchtbatterijen van Form Energy zouden ruim 2,5 keer zoveel energie kunnen opslaan. Hij zal in Lincoln, Maine, VS komen te staan en moet 8500 MWh opslaan. Dit is de grootste energiecapaciteit van alle batterijen ter wereld. Om de 8500 MWh aan energie in context te plaatsen: 1 megawattuur zou genoeg stroom leveren aan een…

Je hersenen zijn een enorme energie-dat je iets eet, wordt vreter. Elke keer 20 procent van de energie gebruikt om je herse nen aan de gang te houden – terwijl ze maar 2 procent van je lichaam sgewicht uitmaken. Bij geen enkele andere diersoort gaat zoveel energie naar de hersenen, en dat heeft ons geen win deieren gelegd. Maar waar haalden onze voorouders ineens de energie vandaan die nodig was om onze hersenen zo snel te laten groeien? Tot nog toe was het idee dat ze meer rood vlees gingen eten, maar die theorie heeft één nadeel: onze hersenen begonnen al te groeien voordat onze voorouders effectief leerden jagen. Nu komen wetenschappers uit Frankrijk en de VS met een verras-de hersengroeisende theorie: begon toen de prehistorische mens een nieuwe manier…

Vroeg in de ochtend van 14 september 2015 registreerden fysici in de VS minuscule trillingen die zich voortplantten door de grond onder hen. Hoewel ze slechts een vijfde van een seconde duurden, stond de hele natuurkundige wereld op zijn kop. Nadat alle andere bronnen van de trillingen waren uitgesloten, beseften de onderzoekers dat ze voor het eerst een fenomeen hadden gedetecteerd dat precies 100 jaar eerder door Albert Einstein was voorspeld: gravitatiegolven. De ontdekking baande de weg voor een geheel nieuwe manier om het heelal te bestuderen, die ons inzicht kan geven in verschijnselen die met gewone telescopen ontoegankelijk zijn. Nu gaat ESA serieus op zoek naar de gravitatiegolven. De Europese Ruimtevaartorganisatie gaat’s werelds grootste wetenschappelijke instrument bouwen: LISA. De gravitatiegolfdetector krijgt drie satellieten die laserlicht naar elkaar sturen over…

Cadeau wordt naar neefje gestuurd 1 Twee deeltjes, A en C, raken verstrengeld zodat ze kunnen worden gebruikt om informatie door de tijd te sturen. Voordat het cadeaudeeltje, B, naar de neef gaat, interageert het met A. Dan wordt C verstuurd. Verlanglijstje wordt terug in de tijd gestuurd 2 Deeltje C interageert met het verlanglijstje, D. Omdat A en C verstrengeld zijn, zorgt dit dat C in het verleden een bericht naar A stuurt. Omdat A interactie heeft gehad met B, wordt het cadeau ook beïnvloed en komt het overeen met het lijstje.…

MALARIA 1 Parasiet valt je bloed aan OORZAAK: Malaria komt van de microscopische parasiet Plasmodium, die op mensen wordt overgedragen door muggen van het geslacht Anopheles. SYMPTOMEN: De malariaparasiet dringt je rode bloedcellen binnen en vermenigvuldigt zich. De bloedcellen barsten en nieuwe parasieten komen vrij in de bloedbaan. Eerst ontstaan er griepachtige symptomen, zoals koorts, hoofdpijn, vermoeidheid en diarree. Na een tijdje kan er echter een tekort ontstaan aan rode bloedcellen, die zuurstof door het lichaam vervoeren. In het ergste geval leidt dit tot een coma en de dood. VERSPREIDING: Muggen die malaria kunnen overbrengen zijn al in Europa, maar de ziekte heeft nog geen vaste voet aan de grond. Berekeningen laten echter zien dat door de opwarming het aantal muggen zal toenemen, en daarmee het risico op malaria – vooral…

Als we maanbases willen aanleggen, wordt het te duur om alle bouwmaterialen van de aarde te halen. Daarom moeten we lokale grondstoffen winnen. Om de methode te testen, hebben onderzoekers van de Europese Ruimtevaartorganisatie ESA legoblokjes van maanstof geprint. Die laten zien dat het mogelijk is om bouwonderdelen te printen die in elkaar grijpen om bijvoorbeeld de muren van het ruimtestation te vormen. Naast bouwmaterialen kunnen ook zuurstof en metalen uit het maanstof worden gewonnen.…

1 TRANSPORT Wetenschap in Beeld 1/2025 Groene auto’s banen de weg voor maanbasis 2 BOUW Wetenschap in Beeld 2/2025 Vaste maanbasis rijst op uit het stof 3 COMMUNICATIE Wetenschap in Beeld 3/2025 De maan krijgt zijn eigen internet Toen Neil Armstrong in 1969 de eerste stap op de maan zette, was dat niet alleen een grote stap voor de mensheid, maar ook voor de informatietechnologie. Miljoenen tv-kijkers konden het evenement volgen dankzij technologie die speciaal voor het Apolloprogramma was ontwikkeld. En nu, 55 jaar later, heeft de informatietechnologie een explosieve groei doorgemaakt – net als onze behoeften en verwachtingen. Dat geldt ook voor de astronauten die als onderdeel van het Artemisprogramma van NASA een permanente maanbasis gaan opzetten. Om die reden willen NASA en ESA de maan een eigen internet…

ZONNE-ENERGIE Zonnecellen worden de belangrijkste energiebron Zonne-energie is de meest voor de hand liggende energiebron op de maan – deels omdat de technologie zich op aarde al bewezen heeft, en omdat er op de maan geen wolken zijn die de productie beperken, zoals op aarde. Het nadeel van de maan is echter dat een nacht er 14 dagen duurt. Gelukkig is dit geen probleem op de zuidpool van de maan. Hier schijnt de zon het meest, en uit berekeningen blijkt dat als de zonnepanelen op tien meter hoge masten worden geplaatst, zijn er slechts een paar minder productieve dagen per maand. Op de maan hebben zonnepanelen ook geen last van slijtage door de wind en het weer, zoals op aarde. Aan de andere kant moeten astronauten en maanlanders oppassen dat…

Zeldzame grondstoffen van eigen bodem: Nu kan Europa zelf metalen winnen Zijn we te afhankelijk van zeldzame metalen uit China? Die vraag houdt Europa al jaren bezig. Maar nu is er reden tot optimisme, want Scandinavië blijkt rijk te zijn aan zeldzame grondstoffen die ons zelfvoorzienend kunnen maken. NIEUWS Onze levensduur heeft het plafond bereikt. Oud DNA kan Tasmaanse tijger terugbrengen. Enorme gletsjer is ineenstorting nabij. Q & A Kan een planeet geheel met planten zijn bedekt? Hoeveel weegt je skelet? Waarom hebben leeuwen zulke grote spieren? GROTE MYSTERIES VAN DE WETENSCHAP: Is er een grens aan intelligentie? Sinds onze verre voorouders rechtop gingen lopen, zijn we alleen maar slimmer geworden. Maar nu lijkt de ontwikkeling te keren. Gelukkig is er een nieuwe technologie in opkomst die kan voorkomen dat we…