Inhoudsopgave van Editie 12 - 2024 - Wetenschap in Beeld

MENS Wakker worden door iemand die snurkt is niet alleen heel irritant. Het kan er ook op wijzen dat de snurker ziek is. Dit blijkt uit een studie die onderzoekers van de Flinders University in Australië hebben uitgevoerd onder 12.287 mensen. Zij lieten zien dat snurken in verband kan worden gebracht met een hoge bloeddruk – een aandoening die kan leiden tot ernstige ziekten. De deelnemers sliepen zes maanden lang met meetapparatuur onder hun matras. Hierdoor konden de onderzoekers zien dat 15 procent van hen meer dan een vijfde van de nacht snurkte. De deelnemers hadden ook apparaten om tijdens de testperiode thuis hun bloeddruk te meten. ‘We zagen dat de mensen die regelmatig snurkten bijna twee keer zoveel kans hadden op een ongecontroleerde hoge bloeddruk,’ zegt hoogleraar Danny Eckert,…

GEZONDHEID Toen de Britse Opal Sandy werd geboren, kon ze niets horen. De kleine Opal leed aan auditieve neuropathie, een aandoening waarbij het binnenoor geluid wel oppikt, maar het signaal moeilijk door kan geven aan de hersenen. Dankzij gentherapie in haar oren kan het 18 maanden oude meisje nu voor het eerst normaal horen. Een baanbrekende prestatie die dove kinderen wereldwijd kan helpen. Bij Opal Sandy werd gehoorverlies veroorzaakt door een defect in het OTOF-gen. Kinderen met een variatie in het OTOF-gen maken het eiwit otoferline niet aan, dat nodig is voor haarcellen in het slakkenhuis om met de gehoorzenuw te communiceren. Chirurgen van de Britse Cambridge University Hospitals NHS Foundation Trust dachten dit probleem te kunnen oplossen met een nieuwe gentherapie. Ze injecteerden kort na de geboorte een onschadelijk…

Leven evolueert exponentieel 1 De aarde ontstond 4,5 miljard jaar geleden en het leven, dat we 3,7 miljard jaar terug kunnen voeren, is steeds complexer geworden, met grotere genomen. Een verdubbeling van de hoeveelheid DNA, bijvoorbeeld van vis naar zoogdier, duurt 350 miljoen jaar. Wetenschappers draaien de tijd terug 2 Als DNA altijd met dezelfde snelheid is geëvolueerd, dan kunnen wetenschappers dit gebruiken als een soort klok. Zo kunnen ze berekenen hoe lang het geleden moet zijn dat er minder geavanceerde levensvormen zijn ontstaan. Leven mist een voorgeschiedenis 3 Omdat de ontwikkeling exponentieel is, groeien genomen trager naarmate we verder terug in de tijd gaan. Om de eenvoudigste levensvormen op te sporen, moeten we minstens 10 miljard jaar terug in de tijd, twee keer zo lang als de aarde bestaat.…

Hersenen zitten in de slokdarm De ‘Dombo-octopus’ is een krachtig gebouwd dier met grote, donkere ogen en korte, stompe armen. De dieren zitten vaak op de bodem of zwemmen er in korte sprongetjes overheen. Net als bij andere diepzeesoorten zijn de hersenen en het centrale zenuwstelsel op een speciale manier opgebouwd. Een deel van de hersenen vormt een ring rond de keelholte, van waaruit grote zenuwen naar de armen lopen. Aan de bovenkant van elke arm zit een zenuwknoop, een soort minibrein, die de bewegingen van de arm regelt. De koning van het duister De vampierinktvis is de bekend gro- ste diepzee-inktvis. Hij heeft te, oplichtende ogen en stekelige armen die samen met zijn donkerbruine huid een mantel vormen. De inktvis zuigt geen bloed van zijn prooi, maar dankt zijn…

Warme winters laten toendra branden In het noorden en westen van Noord-Amerika stijgen de wintertemperaturen flink. Warme en droge winters creëren ideale omstandigheden voor grootschalige bosbranden, zoals eerder in onder meer de Okanagan Valley in British Columbia, Canada. Kwetsbare gletsjers krijgen het warm Het hoge noorden en het diepe zuiden warmen op. De warmte slaat vooral toe in de West-Antarctische winter. Weten-schappers hebben meermaals aangetoond dat onder andere de Thwaitesgletsjer extreem gevoelig is voor warmte, vooral uit zeewater. Scandinavië gaat de diepvries in Scandinavië en Midden-Australië zijn de twee plaatsen op aarde waar de kou het hardst toeslaat. De winters in Scandinavië zullen tegen 2030 1 tot 1,5 °C kouder zijn en lijken op de winters van de jaren 1980.…

OUDE THEORIE Specialist verspreidde zich met de savanne De klassieke theorie over het succes van Homo erectus is gebaseerd op het feit dat het klimaat 3 miljoen jaar geleden droger en koeler werd. Bossen maakten plaats voor savanne, wat een perfecte omgeving was voor Homo erectus. Hierdoor kon hij vanuit Afrika uitwaaieren naar het Midden-Oosten, Europa en Azië. NIEUWE THEORIE Generalist was meesteraanpasser De nieuwe verklaring zegt dat het klimaat weliswaar over het geheel genomen koeler werd, maar ook hevige schommelingen kende. Savanne en bos wisselden elkaar af, maar dit vormde geen belemmering voor Homo erectus. Dat duidt erop dat de soort zich snel kon aanpassen aan nieuwe landschappen en voedselbronnen.…

12 nummers € 59,95 + telescoop t.w.v. € 120 JE KRIJGT HET VOLGENDE: • 70/300 mm telescopische buis• Verstelbare driepoot• 3 lenzen (oculairs) H20 mm, H12 mm en H6 mm• 3x Barlow-lens• 1 naar rechts gerichte lens• Zonnefilter• Mobiele houder met bijbehorende afstandsbediening OMDAT JE NIEUWSGIERIG GEBOREN BENT! Het is 384.400 km naar de maan en 588 miljoen km naar Jupiter. De reis naar verre sterrenstelsels begint al in je eigen achtertuin. En je hoeft geen miljonair te zijn om ze te ontdekken. Als je deze telescoop gebruikt gaat er een wereld voor je open. Met behulp van de driepootstatief stel je de telescoop eenvoudig in hoogte in tot 125 centimeter. Naast de telescoop krijg je oculairs (lenzen) zodat je sterren etc. kunt vergroten. Ook wordt er een Barlow-lens meegeleverd en…

VOOR N A In 1973 stond een tienjarige jongen aan de oever van een rivier bij een Chinees dorpje, toen de rivier door de moessonregens buiten haar oevers trad. Hij gleed uit en viel in het water, maar wist gelukkig een wilgentak vast te grijpen. De jongen kreeg door deze dramatische ervaring geen angst voor water. Het werd juist zijn levenswerk om het water te verwelkomen in plaats van af te wijzen. Inmiddels is hij 61 jaar oud. Zijn naam is Kongjian Yu, hij is als landschapsarchitect opgeleid aan de Harvard University én hij is de pionier achter het concept sponssteden. Waar het water in een traditionele stad afketst op harde oppervlakken van beton en asfalt, nemen sponssteden overtollig water op dankzij een ingenieus systeem van natuurlijke afvoerkanalen en geven…

Regen valt op groene daken 1 De eerste millimeters regen worden door groene vegetatie op daken opgezogen. Als de regen op straat valt, wordt het water opgenomen door waterdoorlatende trottoirs en wegen en door groene zones en afwateringen langs de weg. Parken en vijvers nemen het over 2 Als er bijzonder veel water valt, wordt dit via de afwateringen naar grotere groengebieden geleid, die het water opvangen. Deze parken worden dicht bij bestaande meren en rivieren aangelegd en kunnen water opnemen zodra het waterpeil stijgt. Water sijpelt naar beneden 3 Een deel van het water wordt nu opgevangen in rivieren, afwateringen en meren. Een ander deel sijpelt door naar het grondwater via beplante oppervlakken en waterdoorlatende trottoirs en wegen. Opgevangen water wordt hergebruikt 4 Water in aangelegde meren en afwateringen kan…

MIDJOURNEY & MIKKEL SKOV BENEDIKTSON ”Het is dwaas om na te denken over de oorsprong van het leven. Je kunt net zo goed nadenken over de oorsprong van materie.CHARLES DARWIN in een brief uit 1863 Onze planeet is de thuisbasis van een onvoorstelbare hoeveelheid leven – van beerdiertjes die in de diepste oceanen en op de hoogste bergtoppen kunnen leven, tot 3000 jaar oude mammoetbomen en 200 ton zware blauwe vinvissen – het grootste dier op aarde. Biologen denken dat er tegenwoordig bijna 10 miljoen soorten planten en dieren zijn, en als we alle uitgestorven soorten meerekenen, zitten we op 5 miljard. En daar komen nog eens evenveel eencellige organismen bij. Deze enorme diversiteit begon met één organisme – het eerste leven op aarde – en hoe dat is ontstaan,…

Gewoonlijk eten vossen vooral muizen, maar in de stad doet het roofdier met de rode vacht zich ook tegoed aan restjes pizza en ander voedselafval. Fotograaf Matthew Maran woont in Londen en richt zich sinds 2016 op het spotten en vastleggen van ‘stadsvossen’. Op een wandeling door de schemerige Britse hoofdstad betrapte hij deze jonge vos toen die een volle afvalbak doorzocht op iets eetbaars. In 2018 bleek uit een telling dat Londen circa 11 vossen per km2 telt, ofwel één vos per 600 huishoudens.…

NATUUR Het is niet de eerste keer dat er een rivier onder het ijs van Antarctica is ontdekt. Maar nu heeft een internationaal onderzoeksteam van de Universiteit van Bremen en het Alfred Wegener Instituut het grootste riviersysteem tot nu toe gevonden, dat zich uitstrekt over duizenden kilometers. De onderzoekers waren met de ijsbreker Polarstern op zoek naar sedimenten in de Amundsenzee. Maar de mineralen en gesteenten die ze vonden, komen uit een gebied duizenden kilometers verderop, namelijk het Transantarctisch Gebergte in het oosten van Antarctica. Daarom onderzochten ze hoe dat kon komen. ‘We ontdekten een combinatie van geologische en geofysische bewijzen van een oeroud riviersysteem dat zich door het uitgestrekte landschap van het West-Antarctische riftsysteem moet hebben bewogen voordat West-Antarctica bedekt werd met gletsjers,’ zegt Johann Klages, marien geoloog bij…

GEZONDHEID De honingbij speelt zoals bekend een cruciale rol in de natuur. En nu kan hij mogelijk zelfs nóg nuttiger zijn. Dat is in elk geval de conclusie van een onderzoek van de Michigan State University, waarin werd getest hoe goed de bijen longkanker konden ruiken, een van de dodelijkste soorten kanker ter wereld. De onderzoekers simuleerden menselijke ademhaling met chemie. Ze creëerden twee geuren: een met biomarkers voor longkanker en een die ziektevrij was. Vervolgens kregen 20 bijen de geuren te ruiken. De onderzoekers zetten de bijen vast en bevestigden een elektrode aan hun hersenen, zodat de signalen konden worden gemeten als de geur op de voelsprieten werd aangebracht. En er was een verandering te zien. De bij heeft zo’n goed reukvermogen dat hij verschillende soorten cellen kan ruiken.…

Vanaf 40 meter hoogte en met 190 km/h stort de jan-van-gent zich in zee op jacht naar voedsel. Voordat de vogel het water in duikt, strekt hij zijn vleugels naar achteren en vult hij de organen in zijn nek en borst met lucht, zodat ze als een airbag fungeren die de schok dempt. Een beschermend vlies bedekt de ogen, terwijl de vogel als een torpedo door het water schiet tot maar liefst 22 meter diepte. Jan-van-gents vissen vaak in groepen en eten vooral haring, zandspiering, kabeljauw en inktvis. Ze kunnen hun prooi wel 20 seconden achtervolgen.…

Snds 2010 zijn de binnenwateren van Zuid-Scandinavië niet meer dichtgevroren, en in 1996 kon je voor het laatst van Denemarken naar Zweden lopen. Maar binnenkort kunnen de ijsbrekers weer in actie komen. Hoewel kou en dichtgevroren wateren onwaarschijnlijk lijken op een opwarmende aarde, lijkt het de komende jaren in Noord-Europa toch te gaan gebeuren. In mei 2024 publiceerden de Australische klimaatonderzoeker Martin Jucker en twee collega’s een sensationeel artikel waarin ze een daling voorspellen van de wintertemperaturen. En de oorzaak klinkt nog vergezochter dan de voorspelling zelf. De strenge winters zijn al drie jaar in de maak door een enorme vulkaanuitbarsting in de zuidelijke Stille Oceaan. IJs laat het al 12 jaar afweten Het klimaat in Scandinavië en de rest van Europa wordt sterk beïnvloed door de opwarming van de…

In het sterrenbeeld Stier zoomde de Hubbletelescoop in op een drievoudige ster: HP Tau, HP Tau G2 en HP Tau G3. HP Tau, die op 550 lichtjaar van de aarde staat, is een jonge en heldere ster, een zogeheten T Tauri-ster, die zich in een vroege fase van zijn ontwikkeling bevindt en minder dan 10 miljoen jaar oud is. Ter vergelijking: de zon is circa 4,6 miljard jaar oud. T Tauri-sterren krijgen hun energie van de warmte die vrijkomt als ze samentrekken. Volwassen sterren zoals de zon halen hun energie uit kernfusie.…

COMMUNICATIE Goed vakmanschap vereiste taal Het is onbekend hoe ontwikkeld de taal van Homo erectus was. De soort had mogelijk dezelfde versie van het zogeheten taalgen als wij, FOXP2, omdat dit gen evolueerde voordat wij ons afsplitsten van de Neanderthaler. Maar Homo erectus kon niet zoveel verschillende klanken maken als wij, doordat de mondholte en het tongbeen anders gevormd waren. De meeste onderzoekers denken wel dat Homo erectus een soort taal had, om technische kennis van generatie op generatie door te geven. Homo erectus creëerde een geavanceerde werktuigcultuur, het Acheuléen, met fijn bewerkte werktuigen waar veel behendigheid, verbeeldingskracht en vooral planning voor nodig was. TECHNOLOGIE Vuur maakte de dagen langer Onze grootste technologische sprong voorwaarts is de beheer-sing van het vuur – en die danken we waarschijnlijk aan Homo erectus.…

Kunstmatige intelligentie stelt de diagnose 1 Artsen gebruiken kunstmatige intelligentie al om de beelden van bijvoorbeeld CT-scans of mammografieën te analyseren. Er is intussen aangetoond dat deze algoritmen de kans vergroten om kanker vroegtijdig te ontdekken. Algoritme vindt het juiste medicijn 2 Algoritmen zijn heel geschikt om patronen in de gensequenties van kankercellen te onderzoeken en vergelijken. Zo kunnen de algoritmen berekenen welk medicijn het beste werkt tegen de specifieke vorm van kanker van de patiënt. Horloge houdt kanker in de gaten 3 Al kan de gezondheid van kankerpatiënten in de gaten houden via draagbare apparaten, zoals smartwatches of -ringen. Deze apparaten kunnen de bloeddruk en het slaapritme meten, en het algoritme helpt de patiënt en de arts dan om de kankerbehandeling zo nodig aan te passen.…

Water loopt door spleten 1 De toplaag bestaat uit tegels met waterdoorlatende voegen of zogeheten drainageasfalt, dat is ontworpen met scheuren. Regenwater sijpelt daardoor naar beneden in plaats van dat het zich verzamelt en wegloopt via een dakgoot. Open steenlaag biedt steun 2 Onder de toplaag ligt een combinatie van grind en steenslag die stabiel genoeg is om als fundering te dienen, maar ook zo open dat het water zijn weg naar beneden kan vervolgen. Afvoerbuizen helpen mee 3 Een diepere laag van iets grotere stenen biedt ruimte aan het weglekkende water. Waterdoorlatende stoepen en wegen zijn vaak ook voorzien van drainagebuizen met overloop, die overtollig water kunnen afvoeren bij een wolkbreuk. Mat schermt bodem af 4 Onderin bereikt het water een mat van geweven vezels die water doorlaat, maar…

In het sterrenbeeld Maagd vinden we de Virgocluster, die uit zo’n 3000 sterrenstelsels bestaat. Een daarvan is het dwergstelsel LEDA 42160 op 52 miljoen lichtjaar van de aarde. De Hubbletelescoop heeft het stelsel gespot terwijl het door een wolk intergalactisch gas trekt. De gaswolk zet sterrenstelsels onder druk en kan ze ontdoen van de materie waaruit sterren ontstaan, maar ook als brandstof dienen voor de vorming van nieuwe sterren. De heldere gebieden rechtsonder kunnen kraamkamers voor sterren zijn.…

DE BESTE WETENSCHAPPELIJKE VERKLARINGEN Bouwstenen kwamen van buiten 1 De jonge aarde werd geteisterd door meteorieten. En die brachten de moleculen mee die nodig waren voor het eerste leven. Dit geldt vooral voor de zogeheten nucleotiden met de vier basen A, G, C en U. Perfecte verdeling tussen nat en droog 2 In de inslagkraters ontstonden meren die uitdroogden en weer gevuld werden. De moleculen werden daarom afwisselend bestraald en opgelost. Hierdoor konden ze samenklonteren en kleine ketens vormen. Vulkanen versnelden het proces 3 De meren werden door de vele vulkaanuitbarstingen gevoed met basaltglas. Het glas fungeerde als katalysator die de chemische reacties versnelde, waardoor het genetische recept voor leven – RNA-strengen – kon ontstaan.…

Je kunt natuurlijk zelf ook profiteren van dit unieke aanbod HALFJAAR-ABONNEMENT 6 nummers €19,95 50% KORTING Nog leuker! JAAR-ABONNEMENT 12 nummers €34,95 60% KORTING ZO BESTEL JE: Kijk op wib.mijntijdschrift.net/cadeau of stuur de antwoordkaart terug Liever een cadeau? Kijk dan op WIB.MIJNTIJDSCHRIFT.NET of elders in het magazine. Abonnementen zijn tot wederopzegging na genoemde periode. Cadeauabonnementen stoppen automatisch. Aanbiedingen gelden alleen voor nieuwe abonnees.…

NATUUR De binnenkern van de aarde is een massieve en extreem hete bal van nikkel en ijzer. Hij ligt meer dan 5100 kilometer onder onze voeten en is ongeveer een derde kleiner dan de maan. De laatste twee decennia is de beweging van de kern een veelbesproken onderwerp in onderzoekskringen, met name de vraag of hij sneller of langzamer draait dan het aardoppervlak. Nu weten we meer. Een onderzoeksteam onder leiding van de University of Southern California (USC) concludeerde dat de kern snelheid verliest. De onderzoekers verzamelden en analyseerden seismische gegevens van 121 aardbevingen rond de Zuidelijke Sandwicheilanden tussen 1991 en 2023. Daarnaast gebruikten ze gegevens van twee kernproeven die de Sovjet-Unie uitvoerde tussen 1971 en 1974, en van een groot aantal Amerikaanse en Franse kernproeven uit andere onderzoeken naar…

HEELAL Met zijn 26 kilometer is de vulkaan Olympus Mons niet alleen de hoogste berg van Mars, maar ook van het hele zonnestelsel. Op basis van het aantal kraters in de gestolde lava denken astronomen dat de vulkaan 25 miljoen jaar geleden voor het laatst is uitgebarsten. De top van Olympus Mons is ingestort in een lege magmakamer die een dal vormt dat een caldeira wordt genoemd. En daar hebben astronomen van de Brown University met een camera aan boord van de Trace Gas Orbiter-satelliet van ESA nu meer dan 150 miljoen liter ijs ontdekt. Er is al eerder ijs waargenomen bij de polen en onder het oppervlak van Mars, maar tot nu toe realiseerden wetenschappers zich niet dat het ook hier kon voorkomen. Olympus Mons ligt in de regio…

TECHNOLOGIE BYD, de op een na grootste fabrikant van EV-accu’s ter wereld, heeft geïnvesteerd in de ontwikkeling van natriumionbatterijen. Dit type batterij wordt beschouwd als een serieuze concurrent voor de lithiumionbatterijen die nu nog worden gebruikt voor de meeste elektrische auto’s, mobiele telefoons en laptops. Natriumionbatterijen zijn goedkoper, milieuvriendelijker en veiliger. Ze zijn echter lang niet zo energiedicht en het duurt ook langer om ze op te laden. Onderzoekers van het Korea Advanced Institute of Science and Technology (KAIST) lijken deze uitdagingen echter te hebben opgelost met een nieuw type batterij voor elektrische auto’s op basis van natrium. De nieuwe batterij is een hybride batterij, omdat de elektroden afkomstig zijn van twee bronnen. Hij zou een indrukwekkend hoge energiedichtheid ontwikkelen en binnen enkele seconden kunnen opladen. Een batterij bestaat uit…

GIDS VERGELIJKEN EFFECT: ? Realistisch vergelijken versterkt je eigenwaarde. VERGELIJK JEZELF MET NORMALE MENSEN WAAROM? ? Als je beroemdheden, influencers of zelfs je eigen vrienden volgt op sociale media, lijken ze vaak veel gelukkiger en perfecter dan jij – ze zijn mooier, leiden een interessanter leven of hebben hun zaken beter op orde. Het is bij hen allemaal rozengeur en maneschijn. Onderzoek laat zien dat je je al snel een mislukkeling kunt voelen als je jezelf met hen vergelijkt. Dat schaadt je gevoel van eigenwaarde en creëert een fundamentele ontevredenheid die geluk in de weg kan staan. HOE? ! Verschillende psychologische onderzoeken hebben aangetoond dat als je jezelf niet meer vergelijkt met ogenschijnlijk perfecte mensen, maar juist met normalere mensen, dit je gevoel van eigenwaarde zal verbeteren. Kijk bijvoorbeeld niet…

Soms krijg je een ingeving wanneer je het het minst verwacht – bijvoorbeeld onder de douche. Dat kan de Amerikaanse hoogleraar astrofysica Abraham Loeb beamen. Toen hij op een novemberochtend in 2013 onder de douche stapte, schoot het hem te binnen: als het heelal is ontstaan met extreem hoge temperaturen en sindsdien is afgekoeld tot bijna het absolute nulpunt, dan moet er een periode zijn geweest met precies de juiste temperatuur voor vloeibaar water. In de badkamer realiseerde Loeb zich dat het hele heelal één grote bewoonbare zone moet zijn geweest, waar leven onafhankelijk van de energie van sterren kon gedijen. De professor ging snel achter de computer zitten om het idee uit te werken. Andere onderzoekers hebben sindsdien voortgeborduurd op de theorie, want die kan licht werpen op de…

SLOANE’S ADDERVIS Lange priemen doorboren prooi De 20 à 35 centimeter lange Sloane’s addervis heeft de langste tanden in verhouding tot zijn kop van alle vissen. Hij leeft in tropische en subtropische diepzeeën en zijn tanden zijn meer dan de helft van de lengte van zijn kop. Ze vormen een soort tralies als de bek gesloten is. Het vraatzuchtige roofdier doorboort vissen en andere prooien met zijn scherpe voortanden. Omdat de tanden de maaltijd blokkeren, moet de vis zijn kaken openen tot in een verticale positie om zijn prooi door te kunnen slikken. ‘HOOFD VAN MEDUSA’ Honderden armen vormen visnetten Gorgonocephalus caputmedusae (‘hoofd van Medusa’) is een soort zeester, maar er lopen honderden armen uit zijn ronde lichaam, die zich vertakken. Hij gebruikt zijn spanwijdte van 80 centimeter om voedsel…

Voor het ongeoefende oog zien de grof bewerkte stenen er niet bijzonder uit. De arbeiders die ze in 1974 vonden in een steengroeve in Korolevo in het westen van Oekraïne, vonden er dan ook weinig aan. Maar de archeologen die in de buurt bezig waren met opgravingen, waren hevig geïnteresseerd. Want het waren duidelijk door mensen gemaakte werktuigen van honderdduizenden jaren oud. Bijna 50 jaar was het een raadsel wie ze hadden gemaakt, maar nu weten we het. Een internationaal onderzoeksteam dateerde de aardlagen waarin de voorwerpen zich bevonden op 1,4 miljoen jaar oud. En dat kan maar één ding betekenen: de werktuigen zijn gemaakt door Homo erectus, een van de allervroegste soorten binnen het geslacht Homo. De ontdekking maakt duidelijk dat de mens 200.000 jaar eerder dan gedacht naar…

Vol overtuiging begon een internationaal team van wetenschappers in 2012 een nieuw geneesmiddel te testen op een aantal kankerpatiënten. Het medicijn, een molecuul met de naam ralimetinib, werkte in het laboratorium en had kankercellen gedood in petrischaaltjes en muizen. Zeven jaar later was het team klaar om hun resultaten te publiceren – en die waren intens teleurstellend. Het medicijn had geen enkel effect op de overlevingskansen van de kankerpatiënten. Maar dat was eigenlijk te verwachten. Van de duizenden nieuwe kankerbehandelingen die elk jaar op mensen worden getest, mislukt 97 procent. Dit deprimerende cijfer geeft aan dat we nog een lange weg te gaan hebben in de strijd tegen kanker. Maar een nieuw onderzoek geeft nieuwe hoop. Een Amerikaans onderzoeksteam heeft ontdekt waarom zoveel kankerbehandelingen mislukken – en dat is de…

AUCKLAND Parken en tuinen nemen water op 1 In de Nieuw-Zeelandse stad Auckland, waar jaarlijks gemiddeld 1210 millimeter regen valt, helpt veel groen om de stad sponzig te maken. Auckland is niet alleen rijk aan parken, veel huizen in de stad hebben ook een grote tuin. Hier-door absorbeert een groot percentage van de stad water. SPONZIGHEID: 35% NAIROBI Gras zuigt overtollig water op 2 De hoofdstad van Kenia, Nairobi, ligt op 1800 meter hoogte en is erg sponsachtig door zijn grote grasvelden. Hij heeft het hoogste percentage groene en blauwe ruimten van de top vijf, maar ze zijn ongelijk verdeeld, waardoor de sloppenwijken nog steeds kampen met overstromingen. SPONZIGHEID: 34% SINGAPORE Groene daken vangen regen op 3 De Zuidoost-Aziatische stadstaat deelt de derde plaats met Mumbai en New York. Singapore…

Hoe praten ruimtesondes met de aarde? Hoe wordt informatie van satellieten en sondes die bijvoorbeeld rond de maan draaien, naar de aarde gezonden? En hoe lang doet die informatie erover? HEELAL Ruimtesondes communiceren meestal met radiogolven, die net als licht deel uitmaken van het elektromagnetische spectrum en door de lege ruimte kunnen reizen, van een ruimtesonde naar de aarde en weer terug. De informatie in de radiogolven is digitaal en bestaat uit bits, enen en nullen in allerlei combinaties. De sondes spreken in feite dezelfde taal als je computer of smartphone. Elke sonde heeft een radiozender en een ontvanger aan boord. De bandbreedte van de radioverbinding varieert sterk en is vaak het laagst voor oudere sondes en ruimtevaartuigen ver van de aarde. De ruimtesonde New Horizons had bijvoorbeeld een bandbreedte van…