Inhoudsopgave van Editie 8 - 2024 - Wetenschap in Beeld

HEELAL NASA verwacht eind 2024 de eerste bemande missie in meer dan 50 jaar naar de maan te sturen. Het doel is om er uiteindelijk niet meer weg te gaan, dus wetenschappers onderzoeken momenteel wat ons daarboven te wachten staat. Een door NASA gefinancierde studie van de Smithsonian Institution waarschuwt nu tegen landingen op de zuidpool van de maan. De zuidpool is een aantrekkelijke landingsplek voor ruimtemissies omdat er water in de vorm van ijs kan zijn – een cruciale voorwaarde voor permanente menselijke bewoning, want het is duur en omslachtig om voldoende water mee te nemen vanaf de aarde. Het gevaar ontstaat in het binnenste van de maan, dat de afgelopen miljoenen jaren sterk is afgekoeld. Doordat de maanmassa daarbij inklinkt, is de buitenste schil verhard. Daardoor is de straal…

TECHNIEK In een wereld die steunt en kreunt onder het gewicht van CO2 zoeken wetenschappers naar effectieve manieren om het uit de atmosfeer te krijgen. Nu hebben onderzoekers van het Max Planck Institute for Terrestrial Microbiology een methode weten te ontwikkelen die meer CO2 uit de lucht kan halen dan de natuur zelf. De onderzoekers gebruikten twee CO2 - vastleggende enzymen: crotonyl-CoA carboxylase en fosfoenolpyruvaat carboxylase. Deze enzymen zijn zeker 10 keer zo snel in het vastleggen van CO2 als het primaire enzym dat planten gebruiken. Het afgevangen CO2 wordt omgezet in het molecuul acetyl-CoA, dat wordt gebruikt in biobrandstoffen, materialen en medicijnen. De Duitse onderzoekers testten het proces eerst in reageerbuizen om te zien of het werkte – dat wil zeggen dat het twee CO2 - moleculen uit de lucht…

GOOI JE DIEET OM NIEUWE EETGEWOONTEN NEMEN DE STANK WEG EFFECT: Vermindert stinkende afvalstoffen. WAAROM? Je voeding beïnvloedt je lichaamsgeur. Knoflook en uien bevatten bijvoorbeeld sterke smaken en geuren die later in je zweet worden opgenomen. Andere voedingsmiddelen hebben milde geuren die sterk worden nadat het lichaam ze heeft verteerd. Dit is het geval met asperges: het asparaginezuur wordt omgezet in zwavelverbindingen, waar je urine sterk van gaat ruiken. Darmbacteriën die zich tegoed doen aan je voeding, scheiden afvalstoffen uit waardoor je zweet slecht kan gaan ruiken. HOE? Als je je lichaamsgeur snel wilt verminderen, laat pittig voedsel, knoflook, uien, kool en alcohol dan staan. Deze voedingsmiddelen hebben allemaal een relatief snel effect op je geur. Je kunt je lichaamsgeur ook op de langere termijn veranderen door bijvoorbeeld meer vis, noten en…

Al jaren bestuderen Indiase en Russische astrofysici twee sterrenstelsels vanaf een bergtop in India. En hoe langer ze kijken, des te zekerder ze zijn: de twee sterrenstelsels zijn eigenlijk één en hetzelfde stelsel – maar het licht ervan is in tweeën gesplitst door een barst in de ruimtetijd zelf, waardoor alles eromheen vervormd is. Daarmee hebben de onderzoekers iets ontdekt wat een bijna 50 jaar oude theorie over barsten in het heelal nieuw leven kan inblazen. De theorie is nooit bewezen, maar nu de mogelijkheid er is, zullen de onderzoekers hun bevindingen willen bevestigen met nieuwe, grotere en scherpere telescopen – en vaststellen hoe vol het heelal zit met barsten die trillen van extreme energie. Het heelal bevroor Oorspronkelijk was het heelal oneindig heet en dicht. Toen kwam de oerknal…

In het grondwater → Grondwater bestaat uit veel meer dan water (H2 O). Sommige soorten bevatten zeker 10 procent waterstof (H) – in de vorm van moleculair waterstof in gasbellen (H2) of als zogeheten hydrideanionen (H-). Uit het gesteente → Waterstof zit ook in bellen in gesteenten – zogeheten inclusies. Zoals in kimberliet, een gesteente dat wordt gevormd op 100 tot 300 kilometer diepte. Waterstof in inclusies is moeilijk te winnen en te gebruiken. In een bel → Waterstofgas bevindt zich gemengd met andere gassen in ondergrondse holtes, bijvoorbeeld in zoutlagen. Op sommige plaatsen sijpelt het gas naar de oppervlakte waar het vlam kan vatten – zoals hier in Yanartaş, Turkije.…

Hoeveelheid zee-ijs is historisch laag Zee-ijs omringt de zuidpool als een beschermend bolwerk dat de temperatuur laag houdt en de gletsjers beschermt. Maar in 2023 was het bolwerk kleiner dan ooit tevoren. 1 Sinds 1978 houden satellieten continu het zee-ijs rond Antarctica in de gaten. Al steeg de wereldwijde temperatuur in de 45 jaar daarna met 1 °C, de omvang van het zee-ijs bleef er vrij stabiel. 2 Al in januari 2023 (blauw) was er weinig zee-ijs, en in mei – tijdens de Antarctische winter – vertraagde de groei. In september was het gebied op z’n grootst met slechts 16,956 miljoen km2, tegen 18,5 miljoen km2 normaal. Anderhalf 2 miljoen km ijs ontbreekt er in de oceaan rond Antarctica. Dat is een zevende van de oppervlak-te van Europa. Al 45 jaar draaien…

JAAR GELEDEN 2.000.000 ■ Oorzaak: Onbekend. ■ Slachtoffers: Australopithecus, voorlopers van de mensensoort Homo. ■ Gevolg: Ontwikkeling van de soort Homo erectus, die succesvol was in Afrika, Europa en Azië. Onbekende catastrofe schiep ons geslacht → Australopithecus evolueerde 2 miljoen jaar geleden tot de eerste mensensoort, waaronder de succesvolle soort Homo erectus. De evolutie van Australopithecus tot Homo erectus gebeurde zo snel en was zo ingrijpend dat het volgens sommige onderzoekers moet zijn gebeurd via een zogeheten bottleneck, waarbij genetische veranderingen in een kleine groep individuen zich zeer snel verspreidden. Homo erectus was veel groter, had verhoudingsgewijs langere benen en veel grotere hersenen dan zijn voorgangers. Ons geslacht Homo kan dus zijn ontstaan als gevolg van een catastrofe die Homo erectus verdrong. 1.100.000 ■ Oorzaak: Extreme ijstijd. ■ Slachtoffers: Populatie van Homo erectus,…

MENS Of je een brandwond oploopt als je iets warms aanraakt, hangt van twee factoren af: de temperatuur en hoe lang je aan de hitte wordt blootgesteld. Bij ongeveer 44 °C beginnen eiwitten langzaam af te breken, waardoor cellen en weefsel beschadigd raken. Na verloop van tijd kan de huid dan verbranden. En bij een iets hogere temperatuur kan er al echt ernstige schade ontstaan. Als de huid wordt blootgesteld aan water met een temperatuur van 52 °C, krijg je al na 2 minuten ernstige brandwonden. Door de evolutie kunnen wij temperatuur en pijn waarnemen. Dat gaat via receptoren die de hersenen waarschuwen dat het tijd is om de pan snel neer te zetten. De huid heeft drie lagen, en in de middelste – de lederhuid – zitten de thermoreceptoren, die…

Voor de meesten van ons zijn vliegen gewoon een plaag, maar waarom eten we ze niet? Insecten bevatten evenveel eiwitten als sojaplanten, maar hebben minder ruimte en water nodig. Daarmee vormen ze ideaal voer voor varkens, pluimvee en vissen. Zo ook de zwarte soldaatvlieg, die in veel delen van de wereld voorkomt. De larven zijn in 18 dagen volgroeid en leven van afval. De foto van de vliegen, die gekweekt zijn aan de Universiteit van Turijn, won de competitie Environmental Photographer of the Year 2023.…

TECHNIEK Moderne robots worden zowel qua uiterlijk als qua gedrag menselijk gemaakt om een gevoel van herkenbaarheid te creëren. Dit maakt het voor ons mensen makkelijker om de technologie te accepteren en bijvoorbeeld met robots te communiceren. Een onderzoeksteam van de Universiteit van Tokio in Japan is een stap verder gegaan en combineerde metalen tandwielen met menselijk spierweefsel. De fusie van natuur en technologie brengt de cyborgs uit sciencefictionfilms en -boeken, die ingewikkelde menselijke bewegingen kunnen uitvoeren, in de praktijk. Vergeleken met robots zijn menselijke lichamen flexibel en in staat tot fijne, vloeiende bewegingen. De onderzoekers ontwierpen een zogeheten biohybride robot die onze loop nabootst en in water werkt. Het skelet van de robot is gemaakt van buigbaar siliconenrubber, dat zich aanpast aan spierbewegingen, en reepjes spierweefsel van een skelet. De…

Je zit in de bus. De persoon naast je verspreidt een penetrante geur van uien en geit. Het is niet prettig, maar de geur verraadt veel meer dan alleen slechte hygiëne. De afgelopen jare is in detail in kaart gebracht hoe onze cli haamsgeurontstaatwanneereen legertje bacteriën zich tegoed doet aan zweet, vet en andere stoffen uit het lichaam. Wetenschappers hebben ontdekt dat onze geur een intiem verhaal over onszelf vertelt. Onlangs heeft een onderzoeksteam uit de VS ontdekt hoe zelfs onze genen van invloed zijn op de geursporen die we uitzenden. Geuren geven van alles prijs, van ons geslacht tot onze geografische herkomst – kortom, wie we zijn. Maar het belangrijkste is dat ze een belangrijk detail in lichaamsgeur hebben ontdekt dat ons leven kan redden. Je kunt een biljoen…

1 Waterstof uit water en ijzer Water (H2O) reageert met ijzer (Fe) in ijzerhoudend gesteente in de aardkorst op 1 tot 100 kilometer diepte en vormt ijzerionen (Fe2), hydroxide-ionen (OH-) en waterstof (H). Het proces noemen we serpentinisatie. 2 Boringen halen het gas op De waterstof hoopt zich op in bellen samen met andere gassen, zoals methaan, onder lagen van bijvoorbeeld zout. Door te boren door de gesteentelagen en het zout kan het gas opwellen en worden opgevangen. 3 Chemisch filter reinigt waterstof Het gas wordt gefilterd met een membraan dat waterstof (wit) doorlaat, maar de grotere methaanmoleculen (bruin) tegenhoudt. De waterstof wordt langs platina gestuurd en bezinkt, en onzuiverheden en andere gassen worden uitgesorteerd. 4 Waterstof wordt opgeslagen in tanks Bij normale luchtdruk, 1 bar, heeft 1 kilo waterstof…

1 Snelheid neemt explosief toe De eerste seconde bereikt het ruimteschip 10 meter per seconde (m/s). De volgende seconde neemt de snelheid toe tot 20 m/s, enz. Na een uur is de snelheid meer dan 35.000 m/s – 126.000 km/h – en de maan wordt al na 2,5 uur gepasseerd. 2 In 11 dagen langs de planeten Na een reis van 1,5 dag vliegt het ruimteschip langs onze buurplaneet Mars en een week na de lancering bereikt het de ringplaneet Saturnus. Al na 11 dagen komt het ruimteschip langs de buitenste planeet van het zonnestelsel, Neptunus. 3 Na drie weken het zonnestelsel uit Het ruimteschip verlaat het zonnestelsel en haalt met 64 miljoen km/h, circa 6 procent van de lichtsnelheid, de verste door mensen gemaakte objecten in, de Voyagers. Deze sondes…

Op een vroege ochtend op een markt in São Paulo, Brazilië, heeft een arbeider een van de naarste ervaringen van zijn leven. Terwijl hij een stapel bananentrossen verplaatst, voelt hij een scherpe pijn in één hand. Hij beseft meteen dat hij door een spin is gebeten en direct begint de pijn van de beet naar zijn borst uit te stralen. Hierna volgen allerlei andere ongemakken zoals een snelle hartslag, duizeligheid, misselijkheid – en, tot verbazing van de man, een sterke en pijnlijke erectie. Gelukkig wordt hij snel behandeld met tegengif en is hij na 36 uur hersteld. En zijn ervaring had ook een lichtpuntje. Twee decennia na het voorval hebben Braziliaanse onderzoekers het gif van de spin geanalyseerd om uit te zoeken of het zou kunnen leiden tot een nieuwe…

RUIM 55% KORTING 6 nummers € 17,50 i.p.v. € 41,70 RUIM 60% KORTING 12 nummers € 32,50 i.p.v. € 83,40 GA DEZE ZOMER OP ONTDEKKING EN NEEM EEN ABONNEMENT OP WETENSCHAP IN BEELD. Ontdek de meest fascinerende verhalen, nieuwste ontdekkingen en boeiende feiten over de wereld en het universum om ons heen. We werpen licht op verbluffende uitvindingen en ontdekkingen, medische mysteries, klimaat(verandering), het heelal en de evolutie. Daarnaast staat het magazine vol met korte weetjes en heel veel échte facts. Profiteer van deze aantrekkelijke vakantiekorting van 55% of 60% en je maakt elke maand een reis door de fascinerende wereld van de wetenschap. EEN ABONNEMENT BIEDT ALLEEN MAAR VOORDELEN! ✔ Het magazine als eerste thuisbezorgd. ✔ Gratis digitaal lezen en toegang tot de website met meer dan 5.000 artikelen. ✔ De…

Britse wetenschappers wisten in 1986 alle zenuwcellen en -verbindingen in het brein van de 1 millimeter lange rondworm C. elegans in kaart te brengen. En onderzoekers wereldwijd hoopten te leren hoe een levend brein werkt – maar ze werden teleurgesteld. De zenuwcellen bleken elkaar te beïnvloeden in een zeer ingewikkelde interactie die de wetenschap nog steeds niet doorgrondt. Nu hebben neurobioloog Gal Haspel van het New Jersey Institute ofTechnology en bio-ingenieur Konrad Körding van de University of Pennsylvania een ambitieus plan bedacht. Met een stel geavanceerde genetische en moleculaire technieken gaan ze het eerste computermodel maken van de hersenactiviteit van de rondworm. Zo’n computermodel zal de eerste stap zijn op weg naar het repliceren van onze eigen hersenen en het creëren van geheel nieuwe vormen van AI die veel verder…

11.000 jaar terug brandde een reuzenster in het sterrenbeeld Zeilen op en explodeerde als supernova. De explosie, die op slechts 800 lichtjaar van de aarde plaatsvond, straalde zoveel licht uit dat hij overdag zichtbaar was. De schokgolf liet een fijn vertakt patroon achter in het omringende gas, waarop de Very Large Telescope in Chili nu heeft ingezoomd. Op de voorgrond lichten helderblauwe sterren op. Het supernovarestant is te zien op het zuidelijk halfrond en is een van de dichtstbijzijnde ‘sterrengraven’.…

Een kleine groep mensen tornt op tegen de droge, koude wind die over het woestijnzand van Centraal-Afrika raast. De hongersdood dreigt, maar ze zetten ten einde raad hun tocht voort in de hoop voedsel en water te vinden. En ze weten het niet, maar met een paar anderen belichamen ze de laatste kans van de mensheid om te overleven. Het tafereel zou zo uit een sciencefictionfilm kunnen komen, maar het was 930.000 jaar geleden werkelijkheid voor onze voorouders. Onderzoek toont aan dat een ramp fataal was voor 99 procent van de mensheid, die destijds bestond uit de soort Homo erectus. Uiteindelijk bleven er ruim duizend individuen over. De overlevenden hadden alle schijn tegen, maar wisten toch de crisis te boven te komen, en hun succes is waarschijnlijk te danken aan…

HEELAL Over circa 5 miljard jaar komt de zon aan zijn einde. Eerst zal hij heftig opzwellen tot een zogeheten rode reus en dan instorten tot een witte dwergster. De zon zal Mercurius en Venus opslokken, maar of dat ook met de aarde gebeurt, weten onderzoekers niet zeker. Maar onze planeet zal zeker verschroeid worden en onbewoonbaar raken. Jupiter en de andere gas-en ijsreuzen verder weg in het zonnestelsel hebben meer geluk. In 2021 vond een internationaal onderzoeksteam van de Zwitserse Universiteit van Bern een Jupiterachtige planeet die rond een witte dwergster in een ander zonnestelsel draait. De ster heeft de dramatische dood die onze zon te wachten staat al ondergaan. De planeet MOA-2010-BLG-477Lb weegt evenveel als Jupiter en bevindt zich op dezelfde afstand van zijn ster. Daarom is zijn voortbestaan…

14 vallen kunnen ons wegvagen Klimaatverandering is maar een van de crises die ons einde kunnen betekenen. Zweedse onderzoekers hebben wel 14 gevaarlijke vallen geïdentificeerd. En 12 daarvan kunnen op elk moment dichtklappen. NIEUWS ■ Eerste bouwstenen van de Melkweg ontdekt. ■ Zeeworm heeft enorme ogen en een vreemde taal. ■ Nieuwe techniek activeert lui zaad. Q & A ■ Hoe kan een zwart gat straling uitzenden? ■ Hoe groen is aardgas eigenlijk? ■ Waarom knarsen sommige mensen met hun tanden? MISSIE NAAR EUROPA NASA zoekt naar leven op ijsmaan Heel veel water, genoeg energie en de juiste elementen – de maan Europa voldoet aan alle voorwaarden voor leven. Daarom gaat de Europa Clipper van NASA de maan van dichtbij onderzoeken. Vrouwencollectief onder water Een school potvissen bestaat alleen uit…

GEZONDHEID Ze hebben een pootspanwijdte tot 10 centimeter, een stel indrukwekkende giftanden en een van de krachtigste en gevaarlijkste giffen ter wereld. Tunnelwebspinnen zijn berucht in heel Australië en hebben meerdere doden op hun geweten. Maar een groep onderzoekers van het University of Queensland Institute for Molecular Bioscience probeert al jaren om ze juist precies het tegenovergestelde te laten doen: levens redden. En met een recent onderzoek hebben ze misschien een belangrijke stap in de goede richting gezet. De onderzoekers namen een van de in totaal 40 soorten tunnelwebspinnen die in Australië leven onder de loep. Op Fraser Island (of K’gari), een bekend zandeiland voor de oostkust van Australië, leven de harige achtpoten al zo’n 20.000 jaar in isolatie. Hierdoor hebben ze een gif ontwikkeld dat aanzienlijk verschilt van dat van…

Vóór de laatste ijstijd leefden er veel makaken in Europa, maar nu zijn de circa 300 exemplaren op Gibraltar de enige in het wild levende apen op ons continent. Deze zogeheten berberapen komen echter waarschijnlijk uit Noord-Afrika. Ze leven in gemengde groepen, en anders dan bij andere makaken helpen de vaders bij de berberapen ook mee met de opvoeding. De vrouwtjes paren zo veel dat de mannetjes niet altijd weten welke jongen van hen zijn. Deze foto scoorde hoog bij de Close-up Photographer of the Year 2023.…

Philippe de Donato en Jacques Pironon brachten aardgas in kaart in Lotharingen in het noordoosten van Frankrijk toen ze plotseling moesten stoppen om te controleren of hun meetapparatuur niet kapot was gegaan. Het aardgas onder de grond van de verlaten kolenmijn leek een ongewoon hoog waterstofgehalte te hebben. De twee Franse geologen realiseerden zich na een aantal analyses dat ze misschien wel 250 miljoen ton waterstof hadden gevonden, dat diep in de aarde wordt gevormd. Geologen weten dat er waterstof in de bodem zit, maar niemand verwachtte er zo veel van te vinden – de ondergrondse waterstofreserve in Lotharingen lijkt tot nu toe de grootste ter wereld te zijn. De vondst leidde tot waterstofkoorts onder geologen, ingenieurs en energiegiganten, die nu op jacht zijn naar witte waterstof – van de…

13,8 MILJARD LICHTJAAR: We zien de sterrenstelsels zoals ze nu zijn → Binnen de 13,8 miljard lichtjaar dijt de ruimte langzamer uit dan de snelheid van het licht. Het licht van sterrenstelsels kan ons dus bereiken en ons nageslacht kan het licht zien dat stelsels nu uitzenden. Een ruimteschip dat met de lichtsnelheid reist, kan alle stelsels in dit gebied bereiken. 46 MILJARD LICHTJAAR: We zien alleen oud licht van sterrenstelsels → De grens van het zichtbare heelal is 46 miljard lichtjaar. Stelsels binnen die afstand zijn zichtbaar omdat ze licht hebben uitgezonden dat ons nu bereikt. Hun toekomstige licht zal ons echter nooit bereiken, dus al zouden we ze miljarden jaren observeren, we zouden geen ontwikkeling zien. 61 MILJARD LICHTJAAR: Licht van stelsels is nog onderweg → We kunnen…

1 Zenuwen leveren de oplossing De stof PnPP19 bereikt zenuwcellen in de penis, waar het enzymen activeert die stikstofmonoxide (NO) produceren. De zenuwcellen geven vervolgens NO af aan de spiercellen in de wanden van de bloedvaten. 2 Spiercellen slaan calcium op In de spiercellen zet NO een kettingreactie in gang waardoor calciumionen (Ca) in de cellen worden opgeslagen in speciale kamers. De calciumionen houden normaal gesproken de spiercellen actief. 3 Zachte bloedvaten richten de penis op Zonder calciumionen ontspannen de spiercellen zich en worden de wanden van de bloedvaten zachter. Het bloed stroomt nu vrij naar het zwellichaam in de penis, dat zich verwijdt. Daardoor wordt de penis stijf.…

Er draaien momenteel ruim 9000 actieve kunstmanen rond de aarde. Ze stellen ons onder andere in staat om met elkaar te communiceren, te navigeren via gps of het weer in de gaten te houden. De meeste satellieten staan tussen de 160 en 2000 kilometer boven ons, de rest staat hoger. De hoogte hangt af van het soort satelliet en wordt zorgvuldig geregeld. Zo staan observatiesatellieten vaak laag, zodat ze scherpere beelden van de aarde kunnen maken. En gps-satellieten draaien meestal op 20.200 kilometer hoogte, omdat een reis rond de aarde op deze hoogte 12 uur duurt. Dit betekent dat de satelliet aan het eind van elke dag op dezelfde plek eindigt, wat een betrouwbaarder navigatiesysteem oplevert. Maar hoewel de satellieten ver weg staan, zijn ze verrassend makkelijk te zien. Dit…

IJSBERG B-15 DRAAGT BIJ AAN ONDERZOEK → B-15 is de grootste ijsberg sinds er satellieten zijn. Hij brak in 2000 af van de grootste ijsplaat van Antarctica, het Ross-ijsplateau. Een ijsplaat is een gletsjertong die naar zee drijft. De ijsberg was met 295 bij 37 kilometer ruim 100 keer zo groot als de hoofdstad van Frankrijk, Parijs. De B-15 werd nauwlettend gevolgd door satellieten en onderzoeksschepen terwijl hij noordwaarts door de Zuidelijke Oceaan dreef en langzaam uiteenviel. De laatste grotere stukken van de ijsberg smolten pas in 2018. We hebben veel gegevens over de complexe interacties tussen grote ijsschotsen, zeestromingen en de atmosfeer te danken aan de B-15. AFKOMSTIG VAN: Ross-ijsplateau JAAR VAN AFKALVING: 2000 OPPERVLAKTE: 11.007 km2 IJSBERG A-38 VEROORZAAKT HONGERSNOOD → De A-38 was 144 kilometer lang en…

1 Worm reageert niet op lichte aanraking Een lichte aanraking op de worm activeert slechts één uitloper of dendriet van de gevoelszenuw in de huid, en het stroomstootje in de zenuw is niet zo sterk dat er een signaal naar de motorische zenuw gaat. De spier beweegt niet. 2 Worm vlucht na stevige aanraking Een sterkere druk activeert twee zenuwuiteinden, die een zwak signaal in de gevoelszenuw creëren. Het gecombineerde signaal is zo sterk dat de zenuwcel de motorische zenuw activeert. De spier trekt samen en de worm slaat op de vlucht. 3 Worm blijft door de geur van voedsel De druk op de gevoelszenuw triggert nog steeds een signaal naar de motorische zenuw, maar een voedselgeur activeert een reukzenuw, die een remmend signaal naar de gevoelszenuw stuurt. De signalen…

NATUUR Vissen, inktvissen en zeeschildpadden zijn haarloos, maar één groep onderscheidt zich van de overige zeedieren. Walvissen zijn zeezoogdieren – en zoogdieren hebben doorgaans haar. Haar heeft echter het nadeel dat het een dier minder gestroomlijnd maakt en is niet zo praktisch in de oceaan. Daarom is het haar van walvissen grotendeels verdwenen sinds hun voorouders 40 à 50 miljoen jaar geleden het water in doken. De walvissen hebben nog wel haarresten uit het verleden. De haargroei is echter minimaal en varieert van soort tot soort. Walvissen hebben meestal maar 30 tot 100 haren. Bij sommige soorten zijn ze bijna onzichtbaar, andere soorten zijn alleen als foetus behaard. De haarzakjes zitten voornamelijk op de snuit en rond de kaken – dezelfde plekken waar veel landzoogdieren snorharen vormen. Bultruggen hebben relatief zichtbaar…

MENS Het sap van de reuzenberenklauw is giftig en kan ernstige blaren op de huid veroorzaken. Het plantensap bevat furocumarinen, die de huid extreem gevoelig maken voor uv-straling. De combinatie van reuzenberenklauw en zonlicht kan leiden tot ontstekingen en ernstige blaarvorming. De plant is ook gevaarlijk om te eten – je kunt er buikpijn, diarree en hoofdpijn van krijgen. En als het sap in contact komt met de ogen, kun je blind worden. Dieren kunnen beter omgaan met reuzenberenklauw, waarschijnlijk doordat de regelmatige inname van kleine doses gif het lichaam dwingt om tolerantie op te bouwen. Maar veeartsen komen nog steeds wel herkauwers tegen die door het eten van de reuzenberenklauw ernstige wonden in en rond de bek hebben opgelopen. MENSEN EN DIEREN REAGEREN VERSCHILLEND A De berenklauw bevat gifstoffen die…