Inhoudsopgave van Editie 5 - 2024 - Wetenschap in Beeld

Een veelgebruikt beeld van de oneindigheid is ‘de stelling van de eindeloos typende apen’: als je een oneindig aantal apen voor typemachines zet en ze op de toetsen laat hameren, zal er één bij toeval het complete werk van William Shakespeare uittypen. Veel apen zullen iets typen als ‘aselghslie’ of ‘l<glksdagjklsdj’ of zelfs ‘lkgjslgjffhfkdfjsdo’, maar uiteindelijk zal er één aap de opening van De storm en doorgaan tot de laatste zin van Prospero’s epiloog. En als er echt oneindig veel apen zijn, zullen sommige ook de rest van Shakespeares werken uitschrijven – achter elkaar door. Zo onvoorstelbaar is oneindigheid. Misschien is het wel net zo met ons heelal. De voorwaarden voor leven lijken hier zo fijn afgestemd dat je je moeilijk meer dan twee mogelijkheden kunt voorstellen: of ze zijn…

MENS Er zijn nog maar weinig mensen die nog nooit een tandartsbehandeling hebben ondergaan – of dat nou het vullen van gaatjes was of het trekken van een verstandskies. Tegenwoordig zijn gaatjes (cariës) een van de meest voorkomende gebitsproblemen. En dat was 1000 jaar geleden ook zo, want een gevarieerd dieet van vlees, brood, noten en mede stelde de tanden op de proef. Daarom werden er geavanceerde behandelingen uitgevoerd. Dat blijkt uit onderzoek van de Universiteit van Göteborg in Zweden. Een onderzoeksteam heeft de tanden en kaken van 171 mensen uit de late Zweedse Vikingtijd in de 10e en 12e eeuw geanalyseerd. De onderzoekers bekeken 3292 tanden en kiezen van een opgraving bij de overblijfselen van een christelijke stenen kerk en een kerkhof achter de kloosterkerk Varnhem in West-Zweden. De…

Je zintuigen laten zich gaan Je komt moe thuis van je werk en ziet meteen dat het een rommel is in huis. Voor de zoveelste keer moet je om het speelgoed slalommen, en op het aanrecht staat nog de vuile vaat, al was er beloofd de afwas te doen. 90 miljoen gezichtscellen achter in het oog vuren signalen af door de hersenen naar het achterste deel van de hersenschors. Elektrische impulsen schieten kriskras door je hoofd. De signalen belanden onder andere in de hippocampus, een stel garnaalvormige celclusters diep in het brein. Hier worden de indrukken bewaard in het geheugen, terwijl oude herinneringen die her en der in de hersenen zijn opgeslagen, als puzzelstukjes in elkaar worden gepast. Die puzzel bepaalt hoe je gaat reageren. Verstand vecht tegen de woede…

Kanalen regelen de stroom van ionen 1 Binnen en buiten de cellen stromen positieve (groen) en negatieve ionen. De ionen kunnen de cellen alleen in en uit via zogeheten ionkanalen (blauw), die kunnen worden afgesloten zodat de cel de stroom van de ionen kan regelen. Hormoon maakt cel elektrisch 2 Een invloed van buitenaf, zoals een hormoon (blauw bolletje), opent speciale ionkanalen (blauw) die positief geladen ionen doorlaten. Omdat er buiten de cel meer positieve ionen zijn, zullen de ionen de cel in stromen. Elektrisch signaal verspreidt zich 3 De stroom ionen creëert een elektrische verandering in de cel. Sommige ionen stromen door speciale kanalen (paars) naar de buurcel, waar ze meer ionkanalen (blauw) openen – nu ondergaat de buurcel dezelfde elektrische verandering.…

’s Werelds grootste oren horen infrageluid De Afrikaanse olifant heeft de grootste oren van allemaal. Bij de grootste dieren beslaat het buitenoor wel twee vierkante meter. De oren zijn heel dik en stijf en daardoor bijzonder geschikt voor het opvangen van lage tonen. Uit onderzoek blijkt dat het constante diepe gerommel dat een olifantenkudde voortbrengt niet alleen afkomstig is van knorrende magen. Het gerommel bevat ook infrageluid, dat de olifantenkudde gebruikt om mee te communiceren. De reikwijdte van het geluid is niet volledig in kaart gebracht, maar olifanten kunnen elkaar tot op 8 à 10 kilometer afstand nog uitstekend horen. Gehoor fungeert als kompas Vogels hebben geen uitwendige oren. Slechts één botje leidt het geluid van het trommelvlies naar het zintuig in het binnenoor. Toch kunnen vogels infrageluid horen, en…

Vetbolletjes brengen mRNA naar cellen 1 De onderzoekers produceren mRNA (wit) met genetische instructies om het spikeeiwit van het virus te bouwen. Het mRNA wordt verpakt in vetbolletjes (geel) en geïnjecteerd. De vetbolletjes brengen het mRNA de cellen in. Cellen bouwen viruseiwitten 2 Je cellen gebruiken mRNA (gemaakt op basis van de genen in je eigen DNA) om eiwitten te bouwen. Het vaccin benut deze machinerie (geel) om spike-eiwitten (rode driehoekjes) te bouwen. Die worden uitgescheiden in de bloedbaan. Immuuncellen snijden eiwit in stukjes 3 De spike-eiwitten worden opgenomen door zogeheten antigeen-presenterende immuuncellen (wit). Deze breken het eiwit af tot kleine fragmenten die zich hechten aan MHC-II-moleculen (grijs) op de immuuncellen. Immuunsysteem bereidt zich voor op aanval 4 De T-helpercellen (lichtgeel) van het immuunsysteem binden zich aan de fragmenten en activeren andere immuuncellen…

TECHNIEK Tassen, verpakkingen, textiel, flessen – plastic is overal. Sinds 1950 is er wereldwijd meer dan 9,2 miljard ton plastic geproduceerd. Rond 1950 werd er jaarlijks 1,5 miljoen ton gepro-duceerd, maar in 2019 was dat maar liefst 368 miljoen ton. En we moeten weer van dat plastic af. Alleen al in 2018 werd wereldwijd zo’n 342,6 miljoen ton plastic afval geproduceerd. Het grootste deel hiervan is afkomstig van verpakkingen en textiel. Slechts 21 procent van het plasticafval wordt gerecycled, terwijl 24 procent wordt omgezet in warmte in verbrandingsovens. De overige 45 procent gaat naar de stort of belandt in het milieu. Als het zo doorgaat, hebben we volgens deskundigen in 2050 in totaal 12 miljard ton plastic in het milieu of op vuilstortplaatsen gedumpt. Hoewel afval scheiden steeds beter gaat,…

NATUUR In het krijt wemelde het van het leven in de oceanen, waar de evolutie op volle toeren draaide. En nu is er een zeer fascinerend zeemonster opgedoken. Dit reusachtige reptiel heeft 90 miljoen jaar onder de zonovergoten grond van Mexico gelegen – en hij heeft een bijzonder kenmerk. Het gaat om een mosasaurus, die circa 90 miljoen jaar geleden leefde, in het late krijt. Het dier is het eerst bekende exemplaar van zijn soort en is Yaguarasaurus regiomontanus gedoopt. Wetenschappers van het Museo del Desierto vonden een vrijwel complete schedel van het zeedier, die erop duidt dat het 5,2 meter lang moet zijn geweest. Het dier behoorde tot het uitgestorven plioplatecarpinae-geslacht van de mosasauriërs – de grootste roofdieren in zee tijdens het late krijt, toen de dinosauriërs nog op…

INSTABIEL HEELAL TE VEEL DIMENSIES ZORGEN VOOR PROBLEMEN In universa met meer dan drie ruimtelijke dimensies worden atomen instabiel, doordat elektronen niet in banen rond atoomkernen kunnen blijven draaien. Ook verandert de zwaartekracht zo dat planeten niet meer om sterren kunnen draaien. ONEVENWICHTIG HEELAL BOUWSTENEN KUNNEN NIET ONTSTAAN Als de vier bekende natuurkrachten – zwaartekracht, elektromagnetische kracht, sterke en zwakke kernkracht – niet precies in balans zijn, kan het universum geen vitale elementen zoals koolstof produceren. LEVEND HEELAL HAARFIJNE BALANS MAAKT LEVEN MOGELIJK Leefbare universa hebben precies de natuurwetten waardoor sterren en planeten kunnen ontstaan. Er kunnen zoveel vitale elementen worden gevormd dat er complexe chemie en dus leven kan ontstaan. LEEG HEELAL VERKEERDE MASSA VERNIETIGT ATOMEN In ons heelal is een neutron zwaarder dan een proton en een elektron…

Toren zuigt lucht en methaan aan 1 Lucht met methaan (CH4) en waterdamp (H2O) wordt aangezogen onder een omhulsel van doorzichtig plastic rond de schoorsteen. De luchtstroom wordt verwarmd door de zon en gaat de schoorsteen in, om turbines en generators aan te drijven. Methaan stuit op katalysator 2 Een folie op de grond is bedekt met nanodeeltjes van de fotokatalysator zinkoxide (ZnO) met een beetje zilver (Ag). Wanneer zonlicht de katalysator raakt, zet het de afbraak in gang van het methaan dat eroverheen stroomt. Eindproduct is kooldioxide en water 3 Methaan en waterdamp in de lucht worden door de fotokatalysator omgezet in CO2 en meer waterdamp. Beide gaan met de warme luchtstroom verder de schoorsteen in en worden op enkele honderden meters hoogte uitgestoten.…

Het aardmagnetisch veld beschermt ons als een schild tegen de straling van de zon. De botsing van de straling met dat veld kan zichtbaar worden vanaf de aarde in de vorm van het zuider-of noorderlicht. Dit verschijnsel ontstaat wanneer zonnestormen een golf van deeltjes naar de aarde sturen. Die deeltjes duwen tegen de veldlijnen van het magnetisch veld en genereren zo een stroom geladen deeltjes in de dampkring. De stroom creëert spanningsverschillen van honderdduizenden volt tussen de nacht-en de dagzijde van de atmosfeer. Als lokale omstandigheden de stroom onderbreken, kan er kortsluiting optreden, waardoor de geladen deeltjes via de veldlijnen naar de polen van de aarde gaan. Als ze op 90 tot 400 kilometer hoogte met zuurstof-en stikstofatomen botsen, stralen ze gekleurd licht uit. VOLG DE STERRENHEMEL > Kleurrijke gasnevels,…

WETENSCHAP NEEMT PROEF OP DE SOM DEPRESSIE ELEKTROSHOCK VERLICHT DEPRESSIE ACHTERGROND ? De amygdala en hippocampus helpen emotionele herinneringen te vormen, zoals een succes op het werk of een knuffel van je kinderen. Bij mensen met een depressie krimpen deze twee gebieden in de hersenen, waardoor de gelukkige momenten verdwijnen. Maar door ze een paar seconden bloot te stellen aan een zeer hoge spanning van wel 400 volt, kunnen ze weer gaan groeien. BEWIJS ! Tot 80 procent van de ernstig depressieve patiënten bij wie medicijnen of therapie niet helpen, herstelt volledig na behandeling met elektroshocks. Herstel treedt al na een week op en er zijn over het algemeen weinig bijwerkingen. Er is bijvoorbeeld geen bewijs dat elektroshocks blijvende persoonlijkheidsveranderingen veroorzaken. Veel mensen ervaren geheugenstoornissen, maar deze bijwerking duurt maximaal…

Toetanchamon leidde tot egyptomanie 1 De Britse archeoloog Howard Carter deed de vondst van de eeuw toen hij op 4 november 1922 de ingang vond van het graf waar de mummie van farao Toetanchamon bleek te liggen. Zandheuvels verborgen de ingang van het 3000 jaar oude, ongeschonden graf – met een prachtige sarcofaag en rijke grafgiften. De ontdekking leverde unieke informatie op over de begrafenisgebruiken, kunst en ambachten van de 18e dynastie en de farao zelf. Vóór de vondst wisten we vrijwel niets over de farao, die in 1333 v.Chr. op zijn negende de troon besteeg en tien jaar regeerde. Inmiddels is de mummie tot in detail bestudeerd, onder andere om erachter te komen waardoor de farao overleed. In de jaren 1920 leidde de vondst tot een bijna manische interesse in…

HEELAL De planetoïdengordel is een verzameling planetoïden tussen Mars en Jupiter. Volgens NASA bevat de gordel zo’n 1,3 miljoen bekende planetoïden, maar waarschijnlijk zijn het er nog veel meer. Sommige planetoïden zijn een paar meter groot, maar andere hebben een diameter van honderden kilometers. Daarom is een reis door de planetoïdengordel een moeilijke aangelegenheid voor bijvoorbeeld de ruimtesonde JUICE, die momenteel op weg is naar de manen van Jupiter. Maar om een planetoïde te raken, moet je heel precies richten. Want hoewel de gordel veel planetoïden bevat, is er ook heel veel leegte. Gemiddeld is de afstand tussen planetoïden bijna 1 miljoen kilometer – ongeveer 2,5 keer de afstand tussen de aarde en de maan. De planetoïden zijn echter niet gelijk-matig verdeeld over de 150 miljoen kilometer brede gordel. De…

HERSENEN Intelligentie wordt vaak ingedeeld in twee soorten: vloeibaar en kristallijn. Vloeibare intelligentie, die wordt gebruikt in klassieke IQ-tests, omvat het vermogen om te leren, problemen op te lossen en logisch te denken. Kristallijne intelligentie betreft het vergaren van kennis en het verkrijgen van inzicht door ervaring. Terwijl vloeibare intelligentie piekt rond je 30e-40e jaar, neemt kristallijne intelligentie toe tot in je zestiger jaren. Veranderingen in IQ verschillen sterk per persoon – vooral op jonge leeftijd. In een Brits onderzoek werd het IQ van 33 tieners zowel verbaal als non-verbaal getest aan de hand van opdrachten. Toen ze de test vier jaar opnieuw deden, was het verbale IQ bij 39 procent van de tieners veranderd en het non-verbale IQ bij 21 procent. Soms was het verschil meer dan 20 IQ-punten,…

OPLOSSINGEN OP PAGINA 96 KRAAK DE CODE Beantwoord drie vragen met verschillende delen van je brein en puzzel het codewoord bij elkaar. GETALBEGRIP 1 Wat komt er op de plaats van het vraagteken, gelet op de logica van de cijferreeks? GEHEUGEN 2 Lees de tekst twee keer, keer dan de bladzijde om en beantwoord de zeven vragen. Diane en Dennis hebben eindelijk, na vijf uur en 14 minuten in de wachtrij, kaartjes voor een comedy met hun favoriete artiest, Kenny Vielspass. Hij treedt de 12e op in de nu uitverkochte Grote Zaal van Funnybone House. 56 euro per kaartje was niet slecht, zeker gezien het voorprogramma van Jip de Groot, ook bekend als Jip de Kip, en Koert Karelsen, ofwel Koert Kanon. Plaatsen 12a en 12b, hoeveel mazzel kun je…

Bril scant gezichten 1 De camera van de bril scant de gezichten waar de politie naar kijkt en stuurt de informatie naar een draagbaar mobiel apparaat. Die vergelijkt de data met een database met de gezichten van duizenden gezochte en voormalige criminelen. Algoritme loopt criminelen na 2 AI draait een gezichtsherkenningsprogramma dat gezichten vergelijkt om een match te vinden. Volgens de ontwikkelaars kan het algoritme een database van 10.000 verdachten scannen in slechts 100 milliseconden. Agenten ontvangen persoonlijke informatie 3 Als het programma een match vindt, gaat de informatie over de verdachte naar het apparaat van de agent. Toen de bril in 2018 werd getest, leidde dat tot de arrestatie van zeven gezochte personen en 26 anderen met een valse identiteit.…

Onze eigen uitstoot stijgt 1 Sinds de industriële revolutie is het methaangehalte in de atmosfeer met 160 procent gestegen. Vergeleken met CO2 is methaan een zeer sterk broei-kasgas, dat een deel van de zonnewarmte vasthoudt en de temperatuur verhoogt. Bacteriën op toendra ontwaken 2 Door de opwarming van de aarde smelt de permafrost op de toendra, waar grote hoeveel-heden organisch materiaal liggen opgeslagen. Bacteriën krijgen toegang tot dit materiaal, dat wordt omgezet in meer methaan en de temperatuur verder verhoogt. Zeebodem laat zijn gassen vrij 3 Onder de Noordelijke IJszee ligt een onbekende hoeveelheid methaan gebonden in methaanhydraten ofwel methaanijs. Als het water opwarmt, kan het ijs ontdooien, waardoor het methaan opstijgt en het broeikaseffect wordt versterkt.…

ULTRAVEILIGE FIETSHELM Extra bescherming voor je hoofd Met Thousands Chapter MIPS is je hoofd goed beschermd tegen een harde klap, mocht je onverhoopt op het asfalt terechtkomen. De helm biedt weerstand tegen de roterende beweging die ontstaat als je hoofd de grond raakt in een scheve hoek, en kan worden vastgemaakt met een kettingslot. LEES MEER: explorethousand.com GEZIEN VOOR: € 145,00 KLIKMOTOR Bouw je fiets om tot e-bike Om met wat ondersteuning te fietsen hoef je helemaal geen nieuwe e-bike te kopen, want Skarper heeft een elektrische motor die je op je fiets kunt klikken. De motor wordt gemonteerd met een schijfrotor die de achterste schijfrem van de fiets vervangt, en de motor koppel je in een handomdraai los. LEES MEER: skarper.com GEZIEN VOOR: circa € 1475,00 GOEDE ZICHTBAARHEID IN HET VERKEER Achterlicht…

Hoogspanning houdt de cel onder controle 1 Normaal heeft een cel vrij weinig ionkanalen (blauw). Hierdoor is het makkelijker om de positieve ionen (groen) buiten te houden, waardoor ze zich buiten de cel ophopen en een groot spanningsverschil creëren. Dit vertraagt de celdeling. Extra kanalen laten kanker groeien 2 Een kankercel heeft vaak veel ionkanalen. Hierdoor kunnen de ionen vrijer bewegen en kan de cel geen groot spanningsverschil handhaven tussen zijn binnen-en buitenkant. Door de spanningsdaling gaat de kankercel woekeren. Zenuwgiffen herstellen hoogspanning 3 Gif (geel) van schorpioenen of kogelvissen is meestal gevaarlijk omdat het de ionkanalen van zenuwen blokkeert – maar het kan ook de ionkanalen van kankercellen verstoppen, waardoor het spanningsverschil toeneemt. Dit vertraagt de groei van kankercellen.…

Snelheidslimiet komt van chip 1 Niets is sneller dan het licht, maar waarom? Als je de simulatiehypothese volgt, weerspiegelt de lichtsnelheid gewoon de maximale snelheid van de signalen in de processor in de computer die de simulatie uitvoert. Symmetrie verlicht belasting 2 Het feit dat planeten rond zijn en DNA-strengen en sneeuwvlokken symmetrisch, laat zien dat de computer die de simulatie uitvoert gegevens in eenvoudige patronen ordent om zijn geheugen minder te belasten. De werkelijkheid is korrelig 3 Als je inzoomt op een game, wordt de wereld korrelig – hij blijkt uit piepkleine deeltjes te bestaan. Iets soortgelijks geldt voor onze werkelijkheid: als we genoeg inzoomen, bestaat alles uit elementaire deeltjes.…

KOPLOPERS IN HET ONDERZOEK Zahi Hawass Bekend om: Zijn deelname aan talloze opgravingen in Egypte – het meest recent de Gouden Stad, die wordt beschouwd als een van de belangrijkste vondsten ooit. Op zoek naar de Gouden Stad. Op het spoor van het graf van Nefertiti. Het zouden zo titels van Indiana Jones-films kunnen zijn, maar voor de Egyptische egyptoloog Zahi Hawass zijn het slechts twee krantenkoppen uit een lange reeks in een carrière die meer dan 50 jaar omspant. Sinds hij in 1968 voor het eerst zijn spade in het zand stak om in het verleden te graven, nam hij deel aan honderden belangrijke opgravingen. Als archeoloog, als opgravingsleider en als ambtenaar verantwoordelijk voor enkele van’s werelds grootste cultuurschatten – altijd vol zelfvertrouwen en zonder terughoudendheid om zijn eigen…

ANTWOORDEN OP DE MEEST GEGOOGELDE VRAGEN COVID-19 heeft ten minste 3 miljoen dodelijke slachtoffers gemaakt, en nog veel meer mensen werden ziek. Maar de coronapandemie heeft ook iets goeds opgeleverd: de voltooiing van een nieuw, zeer krachtig vaccintype: het mRNA-vaccin. Anders dan andere vaccins is dit niet gebaseerd op micro-organismen van de echte ziekte, zoals COVID-19. mRNA-vaccins zijn 100 procent kunstmatig, waardoor ze effectiever, goedkoper en sneller te produceren zijn. Lees hier meer over het mRNA-super-vaccin. Hoe werkt een vaccin? ! Vaccins leren je immuunsysteem om een ziekte te bestrijden zonder dat je eerst ziek wordt. Bij traditionele vaccins wordt een verzwakte versie van ziekteverwekkende bacteriën of een virus in het lichaam geïnjecteerd. Het lichaam ziet de micro-organismen als ongewenste indringers – vooral doordat vreemde eiwitten duidelijk verkeerd zijn. Het…

MENS Fysiek manifesteert stotteren zich als een verkramping van de stembanden. Als we spreken, trillen deze stembanden op de lucht die we in-en uitademen, maar de verkramping onderbreekt de luchtstroom. Er is in de wetenschap geen consensus over de oorzaak, maar er zijn zowel neurologische als fysiologische factoren geïdentificeerd, die tot op zekere hoogte erfelijk zijn. Mensen die stotteren ervaren vaak ook een psychologische impact. En het kan zijn dat ze in sommige sociale situaties prima functioneren en in andere nauwelijks een woord kunnen uitbrengen door het stotteren. De National Stuttering Association in de VS noemt bijvoorbeeld sollicitatiegesprekken als bijzonder uitdagend. Er is geen simpele behandeling voor stotteren. Er is geëxperimenteerd met verschillende soorten medicatie en elektrotherapie, die bij sommigen een positief effect hebben en bij anderen niet. Bij kinderen…

WERELDRECORD: 69 kinderen kreeg de Russische Valentina Vassiljev in de 18e eeuw na 27 zwangerschappen. MENS Mannen kunnen een bijna onbeperkt aantal kinderen krijgen. De Mongoolse heerser Dzjenghis Khan zou evenveel vrouwen als gebieden hebben veroverd. En uit genetische studies blijkt dat zeker 16 miljoen mannen die nu leven Y-chromosomen hebben die ze van Dzjenghis Khan hebben geërfd. Een preciezere schatting van het aantal kinderen hebben we van de Marokkaanse sultan Moulay Ismail de Bloeddorstige. De sultan leefde van 1645 tot 1727 en had rond de 1171 kinderen – van wie 700 zonen – met meer dan 500 vrouwen. De kinderen werden binnen een periode van 32 jaar geboren. Moulay Ismail de Bloeddorstige bevruchtte zijn harem tot het einde. Hij stierf op 82-jarige leeftijd, maar zijn laatste kind werd na…

NATUUR De vuistregel is dat warm water lichter is dan koud water, maar dat klopt niet altijd. Zoet water is namelijk het zwaarst bij 4 °C. Dus in een vat met water van respectievelijk 2 °C, 3 °C en 4 °C zal het warmste water naar de bodem zinken. De temperatuur van het water is een maat voor de beweeglijkheid van de moleculen. Hoe actiever ze zijn, hoe meer ruimte ze vereisen. Daardoor passen er als het water 80 °C is minder moleculen in een vat van 1 liter dan als het 10 °C is. Warm water heeft een lagere dichtheid (maat voor hoe dicht opeengepakt de moleculen zitten) dan koud water, maar dat verandert bij precies 4 °C. Bij die temperatuur zoeken watermoleculen namelijk al hun plaats op in…

abo.wib@vipmedia.nl Abonnementen: Abonnementsprijs Nederland en België € 69,95 per jaar (12 nummers); losse nummers € 6,95 (prijswijzigingen onder voorbehoud). Abonnementsprijs buitenland: Europa € 71,30 per jaar; buiten Europa € 80,00 per jaar. Abonnementen zijn tot wederopzegging tenzij anders vermeld en worden na afloop automatisch overgezet in een abonnement voor onbepaalde tijd (opzeggen kan wanneer u dat wilt). Kwartaalabonnementen zijn ook tot wederopzegging tenzij anders vermeld en worden telkens met een kwartaal verlengd (opzegging is per kwartaal). Opzegtermijn is in alle gevallen 1 maand. Opzeggen abonnement: schriftelijk, telefonisch of via e-mail naar de klantenservice. Vermeld bij correspondentie uw abonneenummer indien bekend. Adreswijziging: schriftelijk of via e-mail bij de klantenservice, minimaal 1 maand van tevoren. Nabestellen: telefonisch bij de klantenservice of via abo.wib@vipmedia.nl Opgave nieuwe abonnementen: wib.MijnTijdschrift.net of wibnet.nl Klantenservice: abo.wib@vipmedia.nl Adres…

Factcheck: Piramides zijn gebouwd door aliens. Nee. De Egyptenaren gebruikten steile hellingen met treden aan beide zijden om tonnen zware rotsblokken uit de steengroeven te halen. Arbeiders klommen voor de sleeptouw de trap op en trokken aan het touw dat aan het rotsblok was bevestigd. De palen fungeerden als katrollen en mogelijk werden er zelfs echt katrollen aan bevestigd. Wetenschap in beeld is hét magazine da t wetenschap inzichtelijk maakt! Ontdek de meest fascinerende verhalen, nieuwste ontdekkingen en boeiende feiten over de wereld en het universum. We werpen licht op verbluffende uitvindingen en ontdekkingen, medische mysteries, klimaatverandering, het heelal en de evolutie. Daarnaast staat het magazine vol met korte weetjes en heel veel échte facts. EEN ABONNEMENT BIEDT ALLEEN MAAR VOORDELEN! ✓ Het magazine als eerste thuisbezorgd.✓ Gratis digitaal lezen en…