Inhoudsopgave van Editie 2 - 2024 - Wetenschap in Beeld

TECHNOLOGIE Een van de grootste CO2-uitstoters in de transportsector is de luchtvaart. Daarom zijn er veel initiatieven om een duurzamere manier van passagiersvervoer door de lucht te ontwikkelen. Vloeibare waterstof is veelbelovend voor onbemande modellen. Nu is een Duits bedrijf er eindelijk in geslaagd om een piloot de lucht in te sturen met een vliegtuig dat uitsluitend wordt aangedreven door vloeibare waterstof. Het bedrijf H2FLY uit Stuttgart stuurt als eerste een bemand elektrisch vliegtuig aangedreven door vloeibare waterstof de lucht in. Het demonstratietoestel, HY4 geheten, heeft een geavanceerd waterstof-elektrisch brandstofcelsysteem en cryogeen opgeslagen vloeibare waterstof. In totaal maakte de HY4 vier testvluchten, waarvan één vlucht van meer dan drie uur. Eerdere waterstoftoestellen maakten vaak gebruik van waterstof in gasvorm, maar H2FLY vervangt die door vloeibare waterstof. Cryogene opslag van vloeibare waterstof…

MENSHEID In een Fins onderzoek dat 37 jaar beslaat, hebben onderzoekers een opvallend patroon ontdekt. Mensen die laat naar bed gaan, lopen een groter risico om vroeg te sterven dan mensen die liever op tijd naar bed gaan. Maar dat ligt – verrassend genoeg – niet aan hun slaapritme. Volgens de analyses van de onderzoekers is de oorzaak dat nachtbrakers meer drinken en roken dan ochtendmensen. In de studie analyseerden de onderzoekers data van 22.976 Finse volwassen tweelingen die van 1981 tot 2018 werden gevolgd. 42,9 procent van de deelnemers classificeerde zichzelf als ‘uitgesproken avondmens’ of ‘tot op zekere hoogte avondmens’. Eerdere studies wijzen uit dat mensen die laat naar bed gaan een hogere sterftekans hebben en bovendien de neiging vertonen meer risico’s te nemen dan ochtendmensen. Maar dit onderzoek duidt…

WINNAARS Drie New Frontiersmissies zijn al gelanceerd en een vierde wordt nu voorbereid. REISDOELEN Bekijk de zes doelen die NASA heeft aangewezen voor de volgende New Frontiersreis. FAVORIET De Saturnusmaan Enceladus heeft een vloeibare oceaan, die tekenen van leven kan bevatten. Het lichtgevende stipje wordt groter en tekent zich steeds duidelijker af tegen de sterrenhemel. Na meer dan negen jaar reizen nadert de ruimtesonde New Horizons eindelijk zijn doel: Pluto. Met bijna 50.000 km/h passeert de sonde de dwergplaneet, waarbij hij een schat aan gegevens vastlegt over Pluto’s massa, grootte, temperatuur en atmosfeer – en verbluffende close-ups maakt van de dwergplaneet en zijn maan Charon. New Horizons bereikte Pluto in de zomer van 2015 als eerste missie onder NASA’s ruimteprogramma New Frontiers. Het doel van New Frontiers is ons zonnestelsel…

Sinds begin 19e eeuw produceren we goedkope energie met steenkool. Een derde van alle elektriciteit in de wereld wordt opgewekt met steenkool, en in China – de grootste verbruiker – is dat zelfs 60 procent. In 2022 werd er meer steenkool verbrand dan ooit. Helaas is steenkool ook een van de smerigste brandstoffen en stoot het ongeveer twee keer zo veel CO2 uit als aardgas. Ook komen er bij de verbranding van steenkool giftige stoffen zoals lood en zwavel vrij, waardoor 6,7 miljoen mensen per jaar vroegtijdig overlijden vanwege luchtvervuiling. Alleen al vanwege onze gezondheid zou de technologie allang vervangen moeten zijn door groene alternatieven. Toch zijn de 8500 kolencentrales op de wereld actiever dan ooit, maar nu is het genoeg geweest. In plaats van vervuilende steenkool, moeten kolencentrales gaan…

Ruim 1,5 miljard euro bracht het afslankmiddel Wegovy op in de eerste zes maanden van 2023. De klanten, onder wie veel beroemdheden, stonden in de rij voor de apotheken, en producent Novo Nordisk kon de vraag amper bijhouden. De Wegovy-gekte begon in 2021, toen een medische studie vaststelde dat het actieve ingrediënt van het middel, dat ook in het diabetesmedicijn Ozempic zit, voor een gewichtsverlies van wel 15 kilo in anderhalf jaar kan zorgen. Toch kan het immens populaire afslankmiddel binnenkort worden ingehaald door andere medicijnen. De nieuwe generatie heeft bijvoorbeeld minder bijwerkingen en zorgt – vreemd genoeg – voor extra kilo’s in een ander belangrijk deel van je lichaam. Medicijn had geheim wapen Het werkzame bestanddeel van Wegovy heet semaglutide en het werd door het farmaceutische bedrijf Novo Nordisk…

VEROVERING Microben verspreiden zich over de planeet 1 De ruimtecapsules laten hun lading microben los die hopelijk zullen gedijen op de exoplaneet. De microben krijgen genen die ervoor zorgen dat ze zich razendsnel delen. Binnen enkele dagen bedekken ze grote delen van de bodem. VERKENNING Receptoren tasten omgeving af 2 Met speciale receptoren nemen de microben de temperatuur, druk en pH-waarden op het oppervlak waar. Als ze een bepaalde waarneming doen, worden genen geactiveerd die ervoor zorgen dat ze oplichten met behulp van bioluminescentie. RAPPORTAGE Telescoop ontvangt lichtsignalen 3 Door het licht van de microben zetten ook andere microben om hen heen hun biochemische licht aan, waardoor een groot deel van de exoplaneet wordt verlicht. De lichtflits bereikt de aarde na 4,2 jaar en de James Webb-telescoop pikt hem op.…

12 nummers € 59,95 + MINI BEAMER t.w.v. € 80 TECHNISCHE SPECIFICATIES: • Resolutie: 1920x1080P • Verhouding: 1,5:1 • Afmeting: 154x112x63 mm • Gewicht: 800 gram • Voeding: 15V 3,5A • Projectie: 1,2 tot 4,5 meter ENTERTAINMENT VAN DE BESTE KWALITEIT! Met deze mini beamer speel je makkelijk je favoriete films en series overal af. Hij is licht van gewicht en makkelijk mee te nemen. Of je nu op locatie een presentatie geeft of een gezellige filmavond met vrienden organiseert, deze beamer staat in een handomdraai klaar. Geniet van heldere, scherpe beelden en levendige kleuren. De bediening is ongelooflijk eenvoudig, dus iedereen kan er moeiteloos van genieten. Aansluiting met HDMI, USB, AV en koptelefoon. Voeding, afstandsbediening, AV-kabel en handleiding worden meegeleverd. De mini beamer ontvang je nu gratis bij een jaarabonnement…

Aardkorst in beweging 1 Een aardbeving ontstaat als de twee delen van de aardkorst aan weerszijden van een breuk ten opzichte van elkaar bewegen, waardoor trillingen zich in alle richtingen voortplanten. De snelste trillingen, P-golven, kunnen met 5 km/s reizen. Sensoren halen golven in 2 Als de P-golven een seismometer, een aardbevingssensor, raken, stuurt die zijn metingen via een mobiel netwerk of internet naar een datacentrum. Dit gaat met een lichtsnelheid van circa 270.000 km/s: veel sneller dan de beving. Waarschuwing op je telefoon 3 Het centrum verzamelt gegevens van vele seismometers en analyseert deze. Als de trillingen te wijten zijn aan een aardbeving, wordt er ruim een minuut voordat die ter plaatse is een bericht naar de autoriteiten en naar een mobiele app gestuurd.…

VS GEWONE ROUW GAAT VOORBIJ ■ DUUR: Meestal niet langer dan zes maanden. Flakkert vaak in golven op. ■ GEDACHTEN: Meestal positieve herinneringen. De rouwende zoekt activiteiten die herinneringen oproepen aan de verloren persoon. ■ SCHULDGEVOEL: Hangt af van de aard van het verlies, maar is meestal beperkt. ■ DAGELIJKS LEVEN: Verdriet kan in het begin invloed hebben op de dagelijkse activiteiten, maar dit neemt vrij snel af. ■ ZELFMOORDGEDACHTEN: Zelden. GECOMPLICEERDE ROUW ZET ZICH VAST ■ DUUR: Meer dan zes maanden. Relatief constant niveau. ■ GEDACHTEN: Constante gedachten over en intens verlangen naar de overledene. Vermijding van activiteiten die herinneringen oproepen. ■ SCHULDGEVOEL: Over wat je wel of niet hebt gedaan dat van invloed kan zijn geweest op het verlies. ■ DAGELIJKS LEVEN: Moeilijke omgang met werk en relaties met…

Spin lokt prooi vermomd als vogelpoep Slechts de helft van alle spinnensoorten vangt zijn prooi in een web. De andere jagen op prooien of lokken ze in een hinderlaag, zoals deze Australische spin, die zijn eigen unieke camouflage heeft ontwikkeld. De spin gaat op zijn buik op een blad liggen en trekt zijn poten in, zodat zijn zwartbruine lijf lijkt op vogelpoep of iets anders dat een insect in de verleiding kan brengen. Dan hoeft hij alleen nog maar te wachten tot zijn prooi voorbijkomt. De foto won de eerste prijs in de competitie Close-up Photographer of the Year.…

DIEREN Zo’n 3000 jaar geleden waren Chinese geleerden er al van overtuigd dat dieren natuurrampen kunnen voorspellen. Als ze naar het gedrag van dieren in het wild of in gevangenschap keken – vissen, reptielen, vogels, zoogdieren en soms zelfs insecten – zouden ze uren, dagen of zelfs weken van tevoren gewaarschuwd worden voor aardbevingen en vulkaanuitbarstingen, zeiden ze. Toen de Etna van 2012 tot 2014 een reeks uitbarstingen had en Midden-Italië in 2016 en 2017 door aardbevingen werd getroffen, toonden onderzoekers aan dat dieren reageerden in de uren die eraan voorafgingen. Zo verlieten veel geiten en schapen de hellingen van de Etna. Ze gingen naar plekken met veel vegetatie – een teken dat deze gebieden zelden worden getroffen door lavastromen. De weten-schappers concluderen dat dieren zeker 4 tot 6 uur van…

Het weer zit op slot Maandenlang viel er geen druppel regen, maar daarna kwam het wekenlang met bakken uit de hemel. Als je denkt dat het weer in de zomer van 2023 lang aanhield, dan klopt dat – maar nu slaat het op hol. Lees de uitleg in het volgende nummer. NIEUWS ■ Amerikaanse supervulkaan laat van zich horen ■ Zonnesonde breekt alle records ■ Kunstmatige intelligentie wijst het gevaarlijkste dier aan Q & A ■ Hoe koud kan het worden? ■ Is natte kleding in de winterkou beter dan geen kleding? ■ Barsten vulkanen vaker uit door de klimaatverandering? SST! Ingenieurs manen tot stilte Lawaai doodt elk jaar duizenden mensen en maakt miljoenen zwaar ziek. Gelukkig is er hulp op komst. Met ruisonderdrukkende apparaten proberen ingenieurs nu de wereld…

In november 2022 stuurde NASA een onbemande Orion-capsule rond de maan. Maar ook weer niet helemáál onbemand, want de etalagepop Moonikin Campos was aan boord. Terug op aarde wordt de etalagepop onderworpen aan nieuwe ontberingen in de vorm van versnellings-en trillingstesten. Dit zal helpen om de overlevingspakken, helmen en stoelen van de astronauten te optimaliseren voordat NASA eind 2024 mensen in een baan om de maan stuurt.…

NATUUR 230 miljoen jaar leefden dinosauriërs en zoogdieren zij aan zij. Terwijl zoogdieren altijd op hun hoede moesten zijn voor de vleesetende dinosauriërs, leken ze beter te gedijen tussen de plantenetende dinosauriërs. Nu hebben onderzoekers van het Canadian Museum of Nature een bijzondere ontdekking gedaan, waaruit blijkt dat de zoogdieren soms de confrontatie zochten met de dino’s. Op basis van een fascinerend fossiel uit China concluderen de Canadese onderzoekers dat sommige zoogdieren waarschijnlijk jacht maakten op vegetarische dinosauriërs. Het zeldzame fossiel is 125 miljoen jaar oud en toont een zoogdier dat in een dodelijk gevecht verwikkeld is met een dinosaurus die drie keer zo groot is. De dinosaurus is een Psittacosaurus lujiatunensis, een planteneter zo groot als een forse hond. Het zoogdier had nog een hele kluif aan de vegetarische dino:…

OSIRIS-REx nam monster van planetoïde In 2016 stuurde NASA OSIRIS-REx naar de planetoïde Bennu. In 2020 verzamelde de sonde een monster van het oppervlak. Dit kwam in september 2023 naar de aarde, en kort daarna werd bekend dat het materiaal water bevat. Juno liet nieuwe kanten van Jupiter zien De ruimtesonde Juno vertrok in 2011 en bereikte Jupiter in 2016. Het was de eerste sonde die over de polen van de gasreus vloog. Dit heeft ons meer geleerd over de weersystemen en het magnetisch veld van Jupiter. Dragonfly moet maan van Saturnus verkennen De Dragonflysonde wordt in 2027 gelanceerd en moet in 2034 de Saturnusmaan Titan bereiken. Hier stuurt hij een drone door de dichte atmosfeer om monsters te nemen en daarmee de mogelijkheden voor leven te onderzoeken. New Horizons…

Na twee decennia reizen door de interstellaire ruimte storten de ruimtecapsules neer op de kale exoplaneet. De inslag verplettert de zwerm capsules, maar daar gaat het juist om. En de passagiers zijn geen mensen, maar speciaal ontworpen microben. Deze taaie micro-organismen hebben genen gekregen waarmee ze zich pijlsnel delen. Al gauw hebben ze zich over het grootste deel van de planeet verspreid en beginnen ze lichtsignalen terug te sturen naar hun scheppers op aarde. Het scenario klinkt als een utopie, maar kan over een paar jaar werkelijkheid zijn – als we de man erachter, hoogleraar genetica George Church van Harvard University in de VS, mogen geloven. Microben bezitten een aantal cruciale eigenschappen waar robots nooit bij in de buurt zullen komen. Ze zijn klein, licht en flexibel – en ze…

LOS ANGELES Breuken kunnen Hollywood wegvagen Aardbevingen in Californië worden veroorzaakt door frictie langs de breukzone tussen twee continentale platen. De zone bevat een groot aantal actieve breuken waar de platen tegen elkaar schuren, waarvan de San Andreas de krachtigste is. Een miljoenenstad in de gevarenzone is Los Angeles, dat in 1994 voor het laatst een zware aardbeving meemaakte. De San Andreasbreuk was toen niet actief, maar volgende keer waarschijnlijk wel. DETECTIE EN BEVEILIGING: 80 procent MEXICO - STAD Bewoners krijgen een minuut de tijd Mexico-Stad ligt in de Trans-Mexicaanse Vulkanengordel en heeft al verschillende zware bevingen meegemaakt. De meest recente vond plaats in 1985, waarbij meer dan 10.000 doden vielen en hele wijken in puin werden gelegd. Daarom was Mexico-Stad een van de eerste grote steden die een goed systeem…

Zeldzame vis loopt op zijn handen Op de bodem van een rivier op het Australische eiland Tasmanië leeft een van de zeldzaamste vissen op aarde. Er leven er nog geen 3000 van in het wild, en de vis beweegt zich op een zeer ongebruikelijke manier voort. De Engelse naam van de soort betekent ‘gevlekte handvis’ en de vis loopt dan ook op zijn vinnen, die op handen lijken. Het kostte de fotograaf drie dagen om de ongewone vis te vinden en de juiste foto te maken, maar zijn inspanningen werden beloond met de eerste plaats in de fotowedstrijd Ocean Art 2022.…

ONTKENNING Zie je verlies onder ogen 1 Onmiddellijk na het verlies van een dierbare reageren de meeste mensen met ongeloof. Ze beseffen niet dat het gebeurd is en klampen zich vast aan de valse hoop dat het een nare droom is.Ontkenning helpt je door de eerste moeilijke tijd heen door de schok en emoties op afstand te houden. Het is echter geen genezingsproces, maar een tijdelijke oplossing. Na een paar weken moet je accepteren dat het verlies realiteit is. Dit kun je doen door even stil te staan en na te gaan wat er echt is gebeurd. Door rationeler te denken en te handelen, krijg je meer grip op je eigen situatie. WOEDE Laat frustraties de vrije loop 2 Als je het verlies hebt erkend, is de reactie vaak frustratie. Je vraagt…

MENS Onze hersenen bevatten circa 100 miljard zenuwcellen, die allemaal verbindingen kunnen hebben met duizenden andere cellen. Dit betekent dat er in de hersenen minstens 100 biljoen contactpunten tussen hersencellen zitten. Deze contactpunten, of synapsen, zijn te vergelijken met de transistors in een computerchip. Synapsen zijn echter nog geavanceerder omdat ze in grootte kunnen variëren en daardoor meer waarden aannemen dan alleen 0 of 1, zoals in de computerwereld. In 2016 ontdekte een onderzoeksteam van het Salk Instituut in de VS dat synapsen kunnen wisselen tussen wel 26 verschillende grootten. Op basis hiervan berekenden de onderzoekers dat de hersencapaciteit tien keer zo groot is als gedacht, en dat ze wel een petabyte aan informatie kunnen bevatten, ofwel een miljoen gigabyte. De onderzoekers maakten bekend dat de hoeveelheid gegevens destijds overeenkwam met…

TECHNOLOGIE In zombiefilms en tv-series als The Last of Us hamsteren personages brand-st of uit onder meer verlaten auto’s. Maar als de apocalyps een tijdje duurt, hebben ze niet zo veel aan die benzine, zo stelt de Deense hoogleraar Anne-Belinda Bjerre van de universiteit van Aalborg. ‘In theorie kan benzine jaren goed blijven in een hermetisch gesloten tank, maar als er een lek is, verdampt de benzine,’ zegt de hoogleraar. ‘Eerst verdampen de bestanddelen die de ontbranding in de motor soepeler laten verlopen: de ethanol en het octaan, de scheikundige verbindingen die je ruikt als je benzine tankt. ‘Benzine is niet één stof, maar bevat ook ethanol en andere toevoegingen die de verbranding makkelijker en schoner maken. Als die ontbreken omdat ze verdampt zijn, kan het lastig zijn om de…

Biologische pacemaker stuurt het hart aan 1 Een groepje cellen in de wand van de rechterboezem van het hart, de sinusknoop, verstuurt met regelmatige tussenpozen elektrische impulsen. Vandaar lopen de impulsen door het hart via diverse routes, die ervoor zorgen dat de spieren van het hart zich in de juiste volgorde samentrekken. Boezems pompen ritmisch 2 Als eerste trekken de twee boezems zich samen. De rechter bevat zuurstofarm bloed, dat al door het lichaam is gegaan, de linker zuurstofrijk bloed, dat langs de longen is gereisd. De boezems pompen het bloed naar de kamers. Kleppen zorgen voor eenrichtingsverkeer 3 De hartkleppen tussen de boezems en de kamers van het hart sluiten de doorgang af, en zorgen er zo voor dat het bloed niet kan teruglopen van de kamer naar de…

Hoofd zoekt naar plekken 1 Zeven van de 17 camera’s van de Marsrover zitten hier – op een hoogte van 2,2 meter. In combinatie met een laser verkennen ze welke objecten interessant zijn. Arm draagt gereedschapskist 2 De arm van de Marsrover is flexibel en draagt naast een boor en een stofzuiger ook wat gereedschap om grond en stenen te analyseren. Wielen brengen hem vooruit 3 De Marsrover heeft zes wielen. De twee voorste en de twee achterste kunnen los van elkaar bewegen, en zo kan het voertuig 360 graden draaien. HEELAL Sinds 2012 verkent de Marsrover Curiosity van NASA de Galekrater op de rode planeet. Er zijn aanwijzingen dat hier ooit water is geweest. In 2021 stuitte het wagentje op enkele scheuren in de modder, die zo’n 10 centimeter in…

MAAN Krater kan bombardement onthullen ■ BESTEMMING: Binnenste van de maan of reuzenkrater. ■ MISSIE 1: Monsters nemen in het Zuidpool-Aitkenbekken. ■ MISSIE 2: Binnenste van de maan analyseren. NASA heeft twee maanmissies genomineerd voor New Frontiers 5. De ene gaat naar het Zuidpool-Aitkenbekken, dat is ontstaan door een inslag ruim 4,2 miljard jaar geleden. Analyses van deze krater kunnen nieuwe inzichten opleveren over het zogeheten Late Heavy Bombardment, toen het planetoïden en kometen regende op de planeten in het binnenste deel van het zonnestelsel, waaronder de aarde. De tweede maanmissie moet seismische metingen van aardbevingen doen en zo een beter beeld krijgen van de interne structuur van de maan. KOMEET Komeet kan bouwstenen voor leven bevatten ■ BESTEMMING: Een nader te bepalen komeet. ■ MISSIE: Monsters nemen van oppervlak.…

Bij biomassa wordt de hele centrale gebruikt 1 In de eerste fase van een kolencentrale wordt het steenkool verpulverd en verbrand om water om te zetten in stoom. Als er in plaats van steenkool houtpellets worden gebruikt, kan de hele centrale in principe hergebruikt worden. Turbines draaien op aardwarmte 2 In de tweede fase drijft de energie in de stoom een turbine aan die warmte omzet in beweging. Vanaf dit stadium kan alles worden hergebruikt als de energie afkomstig is van 400-500 °C warm water uit de grond. Kernenergie zet generators in beweging 3 In de derde fase laten de turbines een generator draaien die elektriciteit opwekt. Als de steenkool wordt vervangen door een kernreactor, kan alles vanaf de generator gerecycled worden: het water wordt radioactief, waardoor andere turbines nodig…

Calorieën tellen Schrap 25 procent van je dagelijkse calorie-inname en eet 1700 in plaats van de gebruikelijke 2250 calorieën. Dat is het klassieke dieet, waarbij je de hele dag calorieën aan het tellen bent om te voorkomen dat je te veel eet.En hoewel het een zinvolle methode is, is het in de praktijk bijna niet vol te houden. Vanwege de daling van de calorie-inname scheiden je dunne darm, alvleesklier en vetweefsel minder verzadigingshormonen als leptine af, terwijl de maag juist meer van het hongerhormoon ghreline aanmaakt. Het gevolg is dat je hersenen een hevig hongergevoel produceren en je dwingen weer meer calorieën te gaan eten. HET OORDEEL VAN DE WETENSCHAP ■ VOORDELEN: Als je je aan de regels houdt, val je af en verlaag je het risico op ziekten ■ NADELEN:…

JAARLIJKSE DODEN DOOR AARDBEVINGEN Indische Oceaan, 26 december 2004: 227.898 doden. Haïti, 12 januari 2010: 160.000 doden. Turkije en Syrië, 6 februari 2023: 59.259 doden. Bij aardbevingen vallen meer doden dan bij alle andere soorten natuurrampen bij elkaar. Elk jaar komen gemiddeld 37.500 mensen om door aardbevingen, terwijl meer dan zes miljoen mensen gewond raken, hun huis verliezen of voor langere tijd geëvacueerd moeten worden. Dat komt vooral door een gebrek aan tijdige waarschuwingen en slechte huizen. Maar nu schiet de technologie te hulp. Wetenschappers ontwikkelen snelle waarschuwingssystemen voor mobiele telefoons, goedkopere apparatuur om aardbevingen te monitoren en flexibele flats die zelfs de sterkste aardbeving kunnen doorstaan. Platen staan onder druk Een aardbeving ontstaat als de tektonische platen tegen elkaar wrijven. De aardkorst bestaat uit acht grote en zeven kleinere…

Een 19-jarige man meldt zich bij de eerste hulp in Brooklyn, New York. Hij is depressief, apathisch en heeft last van doembeelden. Hij vertelt dat zijn moeder vier jaar geleden aan kanker is overleden en dat hij zichzelf verwijt dat hij niet beter voor haar is geweest. De man lag eerder een maand in het ziekenhuis met een zware depressie, maar in een ander ziekenhuis kreeg hij later de diagnose posttraumatische stressstoornis, PTSS. De artsen op de eerste hulp wimpelen het idee van een psychische stoornis echter af – volgens hen heeft de jongen last van gecompliceerde rouw. Deze diagnose is nieuw – hij werd pas in 2022 toegevoegd aan de lijst van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO). Rouw lijkt op een gebroken been Rouw geldt als een natuurlijk proces dat nodig…

HEELAL Wetenschappers hebben geen definitief antwoord op de vraag hoe groot een planetoïde moet zijn om al het leven op aarde te kunnen uitroeien, maar wel enkele schattingen. Als een planetoïde met een diameter van meer dan 50 kilometer de aarde raakt, zouden oceanen gaan koken. Dat schatten geologen Donal R. Lowe en Gary R. Byerly nadat ze tekenen hadden gevonden van een 3,3 miljard jaar oude inslag van die omvang. Maar zelfs zo’n inslag roeit niet per se al het leven uit. Sommige soorten, zoals beerdiertjes, overleven het wel. Een onderzoeksteam onder leiding van astrofysicus David Sloan van de Universiteit van Oxford schreef dit in een artikel dat in 2017 verscheen in het tijdschrift Nature. Het risico dat we zo’n grote inslag zullen meemaken tijdens de resterende levensduur van de…