Inhoudsopgave van Editie 1 - 2024 - Wetenschap in Beeld

Veel mensen vinden dat zijzelf, hun kinderen of kleinkinderen te veel tijd doorbrengen op een scherm met sociale media. Het is waar dat de hoeveelheid schermtijd voor veel mensen tegenwoordig snel toeneemt. Helaas loop je niet alleen het risico dat je op deze manier veel tijd verspilt, je loopt ook het risico dat je een minder empathisch en inlevend persoon wordt, zo blijkt uit onderzoek op dit gebied. Niet echt een ontwikkeling die onze wereld nodig heeft. In de loop van de menselijke geschiedenis heeft de ontwikkeling van empathische eigenschappen ons grote evolutionai voordelen gegeven. Zogeheten spiegelneuronen in onze hersenen hebben ons geleerd om de ervaringen van anderen over te nemen ons in te leven in hun gevoelens en bedoelingen. Hierdoor kunnen we de wereld zien vanuit het perspectief van…

HEELAL Heb je altijd al een kaart van Mars willen zien? Dan heb je geluk, want nu is er een gepubliceerd. De United Arab Emirates (UAE) Space Agency heeft een complete kaart van de rode planeet gepubliceerd – in een hoge resolutie. Hierop zijn details van ravijnen, opgedroogde rivieren en bergen te zien. Met deze kaart hopen astronomen te weten te komen waarom het klimaat op Mars zo radicaal veranderde – een planeet waar zo’n 3,5 miljard jaar geleden volop water stroomde. De kaart is bedoeld om de capaciteit van de Hope-sonde van de VAE te testen. De sonde en de kaart maken deel uit van de Emirates Mars Mission, ook wel bekend als Hope of Al-Amal. Astronomen van de New York University Abu Dhabi (NYUAD) hebben de kaart samengesteld en…

A ls alle zoogdieren ineens zouden verdwijne n, zou dat een ramp zijn, maar de meeste ecosystemen zouden zich snel herstellen. Maar het einde van micro-organismen betekent het einde van het leven – en misschien staat dat nu te gebeuren. De soortenrijkdom van de planeet bevindt zich in een vrije val. Iconische soorten als de blauwe vinvis en de panda worden al lang bedreigd. De afgelopen jaren is duidelijk geworden dat insecten ook gevaar lopen, maar tot nu toe kon niemand zich voorstellen dat bacteriën, schimmels en andere microben konden uitsterven. Nu is gebleken uit onderzoek dat het microscopische leven op aarde ook onder druk staat door de opwarming van de aarde en vervuiling. En we moeten ze dringend redden, want microben zijn zo klein en zo talrijk dat veel…

Atmosfeer krijgt zuurstof 1 Cyanobacteriën en andere microben in zeeën en meren zetten zonlicht om in chemische energie via fotosynthese. Ze absorberen kooldioxide (CO2) en water (H2 O) en zetten ze om in biomassa, dat voedsel is voor zeedieren, en zuurstof (O2), dat wij inademen. Afval wordt hergebruikt 2 Schimmels en bacteriën breken dood organisch materiaal af, zoals bladeren, omgevallen bomen en kadavers. De microben scheiden afbrekende enzymen af en staan naast stikstof (N) en mineralen (P en Mg) ook koolstof af, die verandert in CO2. Planten krijgen water en voeding 3 Grote netwerken van mycorrhizaschimmels brengen water (H2 O) en mineralen (P en Mg) rechtstreeks naar plantenwortels. Stikstofbacteriën halen stikstof (N) uit de atmosfeer en zetten die om in een vorm die planten kunnen opnemen.…

JAREN 2020 Water haalt ruimteschroot neer 1 Kleine watermotoren zorgen ervoor dat satellieten hun baan rond de aarde kunnen veranderen of behouden. De motoren halen ook verouderde satellieten neer, zodat ze kunnen verbranden in de dampkring. Dit voorkomt dat ze als ruimteschroot eindigen en andere satellieten in gevaar brengen. JAREN 2030 Tankstations in een baan om de maan 2 Robots halen water uit stof en ijs op de maan. Het water gaat mee met satellieten rond de maan, die fungeren als vliegende tankstations voor ruimtevaartuigen op verre reizen. De watersatellieten fungeren ook als ‘sleepboot’ voor andere satellieten. JAREN 2040 Schepen tanken onderweg zelf bij 3 Sondes met watermotoren zullen boorapparatuur meekrijgen, zodat ze bijvoorbeeld op Mars, planetoïden of ijzige manen kunnen landen en ijs kunnen winnen, zuiveren en in de tank gooien als…

Laserfusie perst energie uit waterstof Bij de National Ignition Facility (NIF) in Californië experimenteren natuurkundigen met het oogsten van energie uit laserfusie. Laserstralen persen waterstofatomen zo hevig samen dat ze versmelten tot helium. Hierbij komen ladingen energie vrij. Vervormde magneten houden de brandstof vast Onder hoge druk en bij een temperatuur van 20 miljoen °C smelten waterstofisotopen samen in de reactor Wendelstein 7-X. Om te voorkomen dat de reactorwanden smelten, houdt een ring van magneten (bruin) het hete plasma (paars) in bedwang. Nieuwe reactor stuurt fusie-energie naar het stopcontact In 2007 begon de bouw van de ITER-fusiecentrale in Frankrijk. Waterstofisotopen worden hier verhit in een ‘tokamak’ – een soort reactor die het hete plasma vasthoudt in een krachtig magnetisch veld. De ITER zal in 2035 energie produceren.…

Circuits worden duurzaam Voor ontwerpers van elektrische circuits is de wet van Ohm een hulpmiddel van onschatbare waarde. Met deze formule kunnen ze snel de spanning, weerstand en stroom in het circuit berekenen en aanpassen. Zo kan het nodig zijn om weerstanden toe te voegen of te verwijderen om de stroomsterkte te bereiken waarbij andere componenten kunnen werken. Zonder de wet van Ohm moesten ontwikkelaars het met vallen en opstaan doen. Lage stroomsterkte minimaliseert verlies Bij het transporteren van elektriciteit over lange afstanden is het belangrijk om energieverlies te minimaliseren, zoals met transformatoren die de spanning verhogen en de stroomsterkte verlagen. Een lage stroomsterkte in de stroomkabels betekent dat ze niet warm worden en dus weinig energie verliezen. Vlak bij de consument verlagen andere transformatoren de spanning en verhogen ze…

Sterren stralen veel licht uit doordat hun oppervlak zo heet is. En de temperatuur is af te lezen aan de kleur van de ster. Net zoals ijzer bij verhitting van roodgloeiend naar blauwig of witgloeiend kan gaan, zo zullen de koudste sterren rood zijn en de heetste een blauwe tint hebben. Blauwe sterren hebben meestal een oppervlaktetemperatuur van zeker 10.000 °C, terwijl roodachtige sterren nog geen 3000 °C zijn. Ter vergelijking: de oppervlaktetemperatuur van onze eigen gelige zon is 5600 °C. Meting van de temperatuur is een van de beste methoden om kennis over de sterren op te doen, want door de temperatuur te vergelijken met de energieuitstraling van de ster, die ook iets zegt over zijn omvang, valt te achterhalen wat voor type ster het is en hoe veel…

FINANCIËLE SECTOR Bankiers krijgen hulp bij moeilijke taken In de financiële sector moeten mensen gegevens van jaarrekeningen analyseren en investeringen voorstellen. AI is zeer geschikt voor zulke taken, omdat de computer snel patronen kan vinden in complexe gegevens, die bijvoorbeeld aangeven hoe markten en bedrijven het in de toekomst zullen doen. De technologie zal daarom ongetwijfeld de meest routinematige banen in de financiële sector overnemen, en kan een nuttig hulpmiddel worden om werknemers te ondersteunen bij lastige taken. KLANTEN SERVICE Chatbots moeten antwoord geven Mensen die de klantcontacten voor hun rekening nemen, mogen wel bang zijn voor kunstmatige intelligentie, omdat die ongetwijfeld veel banen in de sector zal overnemen. Een van de kerncompetenties van chatbots is het beantwoorden van vragen, dus ze zullen klanten makkelijk kunnen informeren over de kwaliteit…

In het Europa van 45.000 jaar geleden leefde er één volk dat zowel cultureel als genetisch op elkaar leek. Dit dachten we over de eerste Europeanen – maar die vlieger blijkt niet op te gaan. De theorie van één volk is gebaseerd op DNA van zeer weinig menselijke resten, dat de complexe geschiedenis van Europa lang niet weerspiegelt. Maar met de enorme vooruitgang in DNA-onderzoek van de afgelopen jaren kunnen we nu zelfs piepkleine beetjes sterk gedegradeerd DNA onderzoeken. En dit werpt een heel nieuw licht op de vroege Europeanen. In plaats van één volk vormden de eerste Europeanen allerlei groepen – die elkaar waarschijnlijk op leven en dood bestreden. Oude vondsten krijgen nieuw leven De oudste vondst van moderne Europeanen is rond de 45.000 jaar oud en komt uit…

Bij een overvloed aan prooien raken haaien in een vreetbui en klappen ze hun kaken dicht rond alles wat binnen hun bereik komt – inclusief een andere haai of een ongelukkige duiker. De fotograaf waagde de gok en begaf zich midden in de grote school vissen bij Ningaloo Reef in Australië, waar wel honderd grijze rifhaaien aan het smullen waren. De haaien hadden de school in een smalle doorgang gedrongen en stonden te dringen rond het banket. De foto was een van de winnaars van de fotocompetitie Ocean Art 2022.…

Deze ijzige vlakte is de eindbestemming. De lange reis is eindelijk voorbij. Hij is de eerste die het noordelijkste punt van de aardbol betreedt. Velen voor hem hebben gefaald in hun pogingen om de Noordpool te bereiken. Maar nu is hij er. Het is 1908. Of 1909. Of misschien 1948? En de man op de Noordpool is waarschijnlijk een Amerikaan, of misschien een Rus. Wie de Noordpool heeft veroverd, is al ruim een eeuw onderwerp van intensief debat en gedetailleerd onderzoek. In hun jacht op de roem om als eerste 90° noorderbreedte te hebben bereikt, zetten ontdekkingsreizigers hun leven op het spel – en dikten ze hun verhalen soms wat aan. Noordpool dobbert rond in IJszee Het probleem met de Noordpool is dat hij niet aan land ligt. De geografische…

NATUUR Een wetenschappelijk artikel toonde in februari 2023 aan dat slechts 6 procent van alle zoogdieren in het wild leeft – mensen en vee zijn goed voor de overige 94 procent. De studie werd uitgevoerd door een Israëlisch team onder leiding van Lior Greenspoon, promovendus biosfeermodellering aan het Weizmann Institute of Science in Rehovot. Samen met tien andere onderzoekers heeft ze tellingen van honderden zoogdiersoorten geanalyseerd en een wiskundig model gebouwd dat het aantal individuen van wilde soorten die moeilijk te tellen zijn kan voorspellen. De grote aantallen individuen van zoogdiersoorten werden vervolgens omgerekend tot biomassa, ofwel gewicht. Zo staat een olifant van vijf ton gelijk aan 250.000 huismuizen van 20 gram. Uit de berekeningen bleek dat alle wilde zoogdieren samen 60 megaton wegen, ofwel 60 miljoen ton. Dit is…

De kust van Holderness in Oost-Engeland is een van de plaatsen in Europa waar de zee de kustlijn sterk wegvreet – met gemiddeld 2 meter per jaar. De bodem bestaat uit zachte moreneklei. Als die erodeert, verdwijnen fijne deeltjes naar zee in plaats van zich op de kust af te zetten. Het strand is daardoor erg smal, waardoor de krachtige Noordzeegolven rechtstreeks op de rotsen inbeuken en ze uithollen. De foto van de verdwenen weg was een van de geselecteerde beelden in de competitie Earth Photo 2023.…

TECHNOLOGIE Ingenieurs zijn heel gemotiveerd om nog grotere windturbines te ontwikkelen. Je zou denken dat een aantal kleinere windturbines net zo goed is als één grote, maar dat is verre van het geval – vooral op open zee. De bladen van grotere windturbines zijn langer en breder, wat betekent dat ze een groter deel van de wind kunnen vangen, zelfs bij lage windsnelheden. Nu zijn ingenieurs erin geslaagd om de krachtigste windturbine ooit aan de praat te krijgen. Voor de oostkust van China in de Straat van Taiwan heeft de energieproducent China Three Gorges Corporation het model Mingyang MySE 16-260 geïnstalleerd, dat een recordvermogen van 16 MW opwekt. De turbine is het resultaat van tientallen jaren vooruitgang, waarbij het vermogen ongeveer elke zeven jaar verdubbelt. De Chinese windturbine kan naar verluidt…

Schimmels lijken op dierencellen 1 Schimmels zijn eukaryoten, net als dieren en mensen, wat betekent dat ze een celkern met DNA (geel) en mitochondriën (blauw) hebben die energie produceert. Anders dan dierlijke cellen hebben schimmels een celwand om het dunne celmembraan. Bacteriën zijn de kleinste microben 2 Bacteriën zijn prokaryoten: eencellige organismen zonder celkern en mitochondriën. Het DNA (rood) stroomt vrij door de cel, maar net als schimmels hebben bacteriën een harde celwand. Hun grootte varieert van 0,2 µm tot 2 cm. De rest bestaat uit protisten 3 Protisten zijn alle eukaryote organismen die niet kunnen worden ingedeeld bij dieren, planten of schimmels – zoals diatomeeën en amoeben. Protisten hebben een celkern en mitochondriën, maar de meeste hebben geen celwand.…

De Vigoride-5 satelliet draait rond de aarde op ruim 500 kilometer afstand. Hij zet zijn raketmotor aan en stijgt 3 kilometer hoger. Zo’n verandering van baan is heel gewoon, maar de motor van de satelliet is heel bijzonder. Hij draait op zuiver water. In de kleine, revolutionaire raketmotor wordt het water door microgolven verhit tot duizenden graden, omgezet in plasma en uitgestoten door een straalpijp. Met Vigoride-5 bewijst het ruimtevaartbedrijf Momentus dat gedestilleerd water raketmotoren kan aandrijven. Ook andere ruimtevaartbedrijven zijn momenteel raketmotoren aan het maken die worden aangedreven door water. De voordelen van het gebruik van water als brandstof zijn legio. Water is goedkoop, milieuvriendelijk, veilig om mee te werken, gaat lang mee en is makkelijk op te slaan. Bovendien is water overal beschikbaar – niet alleen op aarde,…

In 2024 stuurt NASA na ruim 50 jaar weer mensen naar de maan. De vier astronauten van de Artemis 2-missie zullen een achtje rond de maan maken. Terug in de dampkring vertraagt de capsule in een paar minuten tijd van 40.000 km/h tot nog geen 500 km/h. Door de wrijving ontstaat een temperatuur van 2700 °C en zonder het hitteschild, dat hier onder de capsule wordt aangebracht, zouden de astronauten verbranden. Het schild is bekleed met een materiaal dat gecontroleerd brandt en warmte wegleidt van het schip.…

Na een zes weken durend en spectaculair rechtbankdrama dat miljoenen mensen live op tv zagen, werd de beslissing in juni 2022 uiteindelijk genomen. De Amerikaanse actrice Amber Heard werd veroordeeld voor het belasteren van haar ex-man, Hollywoodster Johnny Depp. De rechtbank oordeelde dat haar bank beschuldigingen van huiselijk geweld vals waren. Maar lang voordat het proces begon, hadden de social media haar al schuldig bevonden. Dagelijks kreeg ze doodsbedreigingen en hatelijke berichten in de commentaren op Twitter, Instagram, Facebook en TikTok. ‘Mensen schrijven dat ze mijn baby in de magnetron willen stoppen,’ zei ze onder meer in de rechtszaal. Dit is slechts een van de talloze voorbeelden die laten zien hoe ongevoelig de toon van sociale media kan zijn, en uit onderzoek blijkt dat ons empathisch vermogen meetbaar afneemt naarmate…

OPENHEID EFFECT: Je zult anderen beter kunnen begrijpen. VERDIEP JE IN IEMANDS ACHTERGROND WAAROM? Het is moeilijk om je in anderen te verplaatsen als je hun sociale en culturele achtergrond niet kent. Een situatie die jij ongevaarlijk vindt, kan voor anderen onveilig of eng aanvoelen, of andersom. Hierdoor kunnen we elkaars bedoelingen verkeerd begrijpen en onnodig in conflict raken. Om te begrijpen waarom mensen doen wat ze doen, kan het nuttig zijn om ze op te zoeken en vertrouwd te raken met hun dagelijks leven. HOE? Door romans te lezen of films te kijken waarin de personages niet zijn zoals jij, kun je beter gaan begrijpen waarom anderen reageren zoals ze doen. Je kunt ook op zoek gaan naar omgevingen die je niet goed kent – bezoek bijvoorbeeld buurten met…

WHAT THE FACT? FACTCHECK: VAN LEZEN WORD JE SLIMMER Word je geboren met een schone lei van waaruit we onze intelligentie creëren, of heb je jouw IQ te danken aan jouw ouders? Onderzoekers schatten dat tot 80 procent van onze intelligentie erfelijk is. Toch bepalen de genen niet helemaal je lot. Een groot onderzoek duidt erop dat je je IQ met één tot vijf punten kunt verhogen voor elk jaar dat je blijft leren. Dus hop, lezen maar! 2 JAAR LEZEN VOOR DE PRIJS VAN 1 Ontdek de meest fascinerende verhalen, nieuwste ontdekkingen en boeiende feiten over de wereld en het universum om ons heen. We werpen licht op verbluffende uitvindingen en ontdekkingen, medische mysteries, klimaat(verandering), het heelal en de evolutie. Daarnaast staat het magazine vol met korte weetjes en…

In 2022 verschenen er artikelen met het pseudoniem ‘CNET Money Staff’ op het techmedium CNET in de VS. De artikelen waren meestal geschreven in een ietwat saaie taal en vol clichés, maar verder verschilden ze niet erg van de andere artikelen. Maar toen begonnen andere media en lezers fouten te ontdekken die erop wezen dat het de schrijver ontbrak aan financiële basiskennis; zo beweerde ‘CNET Money Staff’ in een artikel over rentetarieven dat een rente van 3 procent over 10.000 dollar een renteopbrengst van 10.300 dollar in een jaar oplevert – maar het is 300 dollar. Uiteindelijk moest het management van CNET met de billen bloot: de artikelen waren niet geschreven door een mens, maar door een kunstmatige intelligentie. Chatbot ChatGPT, in november 2022 gelanceerd door het Amerikaanse bedrijf OpenAI,…

DE LEERFASE DE LEERFASE Systematisering van het gebruik van woorden 1 ChatGPT is gevoed met miljoenen teksten en heeft alle woorden omgezet in een cijfertabel. Woorden die vaak in dezelfde context worden gebruikt of dicht bij elkaar staan, hebben dezelfde nummers gekregen op bepaalde plaatsen in de cijfertabel. VRAAG: Hoe heet de hoofdstad van Frankrijk? INPUT Vraag wordt vertaald in cijfertabellen 2 De chatbot zet elk woord van een vraag om in de cijfertabel die het woord in de leerfase heeft gekregen. Twee van de woorden – Frankrijk en hoofdstad – hebben een vijf op dezelfde plaats in het schema omdat ze vaak samen worden gebruikt. VERWERKING Zoeken naar bijpassende woorden in de database 3 ChatGPT zoekt in zijn database naar woorden waarvan de cijfertabellen overeenkomen met het patroon in…

30.000 jaar geleden: Migraties beginnen 1 De Fournol (geel) leven in West-Europa en trekken zuidwaarts naar het Iberisch Schiereiland als de ijskappen om zich heen grijpen. De Vestonice (rood) leven in Oost-Europa en migreren naar het huidige Italië. 19.000 jaar geleden: IJstijdvolk sterft uit 2 De Fournol vermengen zich met de lokale Solutréen (blauw) in Spanje. In Italië verdwijnen de sporen van de Vestonice plotseling. In plaats daarvan neemt een nieuw Balkanvolk, de Villabruna (groen), het gebied over. 13.000 jaar geleden: Nieuwe volken ontstaan 3 Als het ijs zich terugtrekt, verspreiden de Villabruna zich. In het westen vermengen ze zich met de Fournol-Solutréen tot de westelijke jager-verzamelaars. In het oosten vermengen ze zich met mensen uit Siberië (paars) tot de oostelijke groep.…

NATUUR In een tijd waarin extreme hittegolven enorme delen van de wereld teisteren, is het je moeilijk voor te stellen dat de aarde in de 4,6 miljard jaar van haar bestaan herhaaldelijk in een sneeuwbal veranderde, met gletsjers die een groot deel van het oppervlak bedekten. Dit gebeurde onder meer 717 miljoen jaar geleden. En nu denkt een groep geologen van de McGill University in Canada te kunnen verklaren hoe een serie heftige vulkaanuitbarstingen tot het ontstaan van al dat ijs kon leiden. De enorme uitbarstingen vonden plaats in wat nu het hoge noorden van Canada is. Gloeiend heet gesteente werd waarschijnlijk verspreid over 2,23 miljoen km2 – drie keer de Amerikaanse staat Texas. Het was dan ook een van de grootste lava-uitbarstingen in de geschiedenis van de aarde. Wetenschappers vermoedden…

PROCHLOROCOCCUS Kleine zeebacterie doet aan fotosynthese De oceaan zit vol met een van de kleinste organismen ter wereld. Prochlorococcus, een cyanobacterie, is slechts 0,5-0,7 μm in diameter. Hij is echter ongelofelijk talrijk – mogelijk is zijn totale biomassa groter dan de massa van alle andere micro-organismen in de oceaan bij elkaar. Prochlorococcus is zo succesvol doordat hij zelfs in voedselarme gebieden aan fotosynthese kan doen. De piepkleine cyanobacterie produceert veel zuurstof, verwijdert kooldioxide uit de atmosfeer en is een cruciale schakel in de mariene voedselketen. FUNCTIE: FOTOSYNTHESE EN BELANGRIJKE VOEDSELBRON MYCORRHIZASCHIMMELS Schimmelnetwerken verbinden de bomen Tot 90 procent van alle landplanten werkt samen via ondergrondse netwerken van mycorrhizaschimmels. De schimmels brengen water en mineralen naar plantenwortels vanuit gebieden die de planten zelf niet kunnen bereiken. De schimmels bevorderen de plantengroei…

Zenuwcellen van de hersenen spiegelen elkaar 1 De hersenen bevatten motorische neuronen (rood), die geactiveerd worden door sensaties en gedachten en die onze bewegingen besturen. Circa 10 procent daarvan heeft een ‘tweeling’, spiegelneuronen (groen), die door dezelfde impulsen worden geactiveerd. Beide neuronen worden geactiveerd bij pijn 2 Als we op onze hand slaan, worden motorische neuronen actief, we trekken onze hand weg en uiten onze pijn. De aanblik van de hamer die op de hand slaat, activeert ook spiegelneuronen, maar zonder noemenswaardig effect. Spiegelneuronen worden geactiveerd bij andermans pijn 3 Als we iemand anders op zijn hand zien slaan, worden de motorische neuronen niet geactiveerd, maar de spiegelneuronen wel. Die zorgen ervoor dat we onze hand enigszins naar ons toe trekken, terwijl we de pijn van de ander ervaren.…

Zwermen meteoren – dat zijn vallende sterren – komen elk jaar terug op precies dezelfde tijd. Bij de Boötiden is dat rond de jaarwisseling. De zwermen ontstaan wanneer de aarde in botsing komt met kleine deeltjes die zich jaar na jaar op precies dezelfde plaats in de baan van de aarde bevinden. Deze gesteente- of ijsdeeltjes zijn de overblijfselen van planetoïden of kometen die ooit zijn gepasseerd. Van veel meteorenzwermen weten we welk object de oorsprong was, maar in het geval van de Boötiden is dat nog steeds niet duidelijk. Astronomen houden het in elk geval op planetoïde 2003 EH1, die de vaan van de aarde ooit heeft gekruist. ZELF ZIEN Zoek op 4 januari om 6.00 uur een plek met weinig kunstlicht. Bij halvemaan zou de lucht donker genoeg…

SLIM Kan zich inleven in andermans gedachten In één experiment voorspelde ChatGPT net zo goed als een negenjarige dat iemand teleurgesteld zou zijn als een doos chocolaatjes leeg bleek te zijn. Dit duidt op een ontwikkeld vermogen om te begrijpen wat er in andermans hoofd omgaat. SLIM Heeft examens afgelegd in rechten en bedrijfskunde Onderzoekers hebben ChatGPT onderworpen aan dezelfde meerkeuzetests als studenten aan Amerikaanse universiteiten maken. Hoewel de chatbot er soms volledig naast zat, slaagde hij met een 7 voor rechten en scoorde hij zelfs een 10 voor bedrijfskunde. DOM Ziet geen verschil tussen waar en onwaar ChatGPT gebruikt geen echte kennis, maar raadt het volgende woord in het antwoord als een geavanceerde auto-complete-functie van de mobiel. Anders dan mensen beseft hij niet dat hij iets niet weet, waardoor…

Juiste antwoorden: 1:B, 2:B, 3:A, 4:C, 5:A, 6:C, 7:C, 8:A, 9:C, 10:A, 11:C, 12:B, 13:A, 14:C, 15:B, 16:B, 17:C, 18:A, 19:A, 20:B, 21:C, 22:B, 23:A, 24:C, 25:B, 26:C, 27:B, 28:C, 29:A, 30:B, 31:A, 32:C, 33:A, 34:C, 35:A, 36:A, 37:A, 38:A, 39:C, 40:B, 41:B, 42:B, 43:A, 44:B, 45:B, 46:B, 47:B, 48:A, 49:C, 50:B, 51:A, 52:C, 53:B, 54:A, 55:A, 56:A, 57:A, 58:C, 59:B, 60:B, 61:B, 62:A, 63:A, 64:C, 65:C, 66:C, 67:B, 68:A, 69:A, 70:B, 71:C, 72:B, 73:C, 74:B, 75:A, 76:B, 77:A, 78:B, 79:A, 80:C, 81:A, 82:B, 83:C, 84:A, 85:B, 86:A, 87:C, 88:B, 89:A, 90:B, 91:B, 92:C, 93:C, 94:C, 95:A, 96:C, 97:A, 98:A, 99:B, 100:C…

TECHNOLOGIE Vroeger loonde het best om de lamp te laten branden, maar dat is nu niet meer het geval. In ouderwetse gloeilampen slijt de gloeidraad tijdens het gebruik geleidelijk. Deze slijtage treedt vooral op als de lamp wordt aangezet, omdat er dan meer stroom door de gloeidraad gaat om deze op te warmen. De lamp slijt dus als je hem vaak aan- en uitzet, en hij verbruikt dan ook meer stroom. Slechts 10 procent van het vermogen dat een gloeilamp verbruikt, wordt licht, terwijl de rest wordt omgezet in warmte. Ouderwetse gloeilampen zijn daarom erg inefficiënt en lopen ver achter op zowel led-als spaarlampen. Spaarlampen bestaan uit een buis met het edelgas argon, kwik en een fosforlaag. Als er elektrische stroom door de buis loopt, wordt ultraviolet licht geproduceerd, waardoor…

GETALBEGRIP 1 De tabel hieronder toont de snelste rondetijden voor de eerste vijf auto’s. Als je beter kijkt, zie je dat de tijden met elkaar verband houden. Kun jij de logica erachter vinden en achterhalen wat de tijd was voor de zesde auto, Need for Speedos? L: 1:39 A: 1:47 S: 1:33 E: 1:51 R: 1:43 GEHEUGEN 2 Lees de tekst twee keer door, keer het tijdschrift ondersteboven en beantwoord de vragen. Steven gaat om 10 uur met Anton, Charlie en David naar padeltennis op Industrieweg 49. Charlie is 50 geworden en deze zaterdag verzilvert hij een cadeau van de andere drie: een dag vol activiteiten. Benjamin deed ook mee aan het cadeau, maar komt later Ze doen een korte warming-up voor de wedstrijd, die Charlie en David winnen van…

Nieuwe afslankpillen pompen je spieren op Afslankproducten veroveren de wereld stormenderhand, en nu staat er een nieuwe golf middelen klaar om hun plaats in te nemen – en sommige daarvan hebben een paar gunstige bijwerkingen. NIEUWS ■ Man en vrouw reageren anders op een hartstilstand ■ Atmosferisch verschijnsel laat het Zuidpoolijs smelten ■ De rover Curiosity vindt tekenen van leven op Mars Q&A ■ Waarom heb je twee dagen na het sporten spierpijn? ■ Kan benzine bederven? ■ Kunnen dieren rampen voorzien? Oude energiecentrales worden groen Ze stinken en zijn slecht voor de planeet, maar kolencentrales kunnen een rol spelen in de energievoorziening van de toekomst en ons – na wat aanpassingen – overspoelen met groene energie. Heerser van de zee neemt wraak Een beruchte bende orka’s terroriseert de laatste…