Inhoudsopgave van Editie 10 - 2023 - Wetenschap in Beeld

Het leven met tieners is… interessant, en velen zullen het artikel vanaf blz. 32 herkennen. De natuur heeft de meeste ouders zodanig gecodeerd dat ze van hun kinderen houden, en wees daar maar blij om als je eigen tieners ineens niet meer kunnen plannen, als hun emoties alle kanten op schieten en als ze plotseling blind zijn – voor de rommel die ze net zelf op de keukentafel hebben gemaakt. Al die vermogens vervliegen op slag, samen met de kunst om de melk terug in de koelkast te zetten en de wasmand te pakken. Maar zelfs zonder deze door de natuur ingegeven sympathie is er alle reden om tienergedrag met de grootst mogelijke vertedering en empathie te bekijken, ook al is dat niet altijd het eerste waar je aan denkt.…

MENS Wereldwijd sterven tegen de 10 miljoen mensen per jaar aan kanker, en in de EU is kanker na hart- en vaatziekten de belangrijkste doodsoorzaak. Daarom zijn onderzoekers al jaren op zoek naar effectieve behandelingen die de dodelijke kankercellen bestrijden. Amerikaanse onderzoekers hebben nu een nieuwe, ongebruikelijke techniek ontwikkeld waarvan is aangetoond dat die de verspreiding van kankercellen in het lichaam aanzienlijk vermindert. De atypische component daarbij is bruin vet, dat bij laboratoriummuizen rond kankertumoren werd geïnjecteerd – en dat bleek de groei van de kankercellen voor een deel tegen te houden. Bruin vetweefsel verschilt van witte vetcellen doordat het voedingsstoffen als vet en suiker verbrandt en de energie omzet in warmte. De experimenten van de onderzoekers toonden dan ook aan dat de bruine vetcellen de brandstof – suiker bijvoorbeeld…

HEELAL De toekomst ziet er voortaan veel comfortabeler uit voor astronauten, tenminste als ze op een ruimtemissie zijn. Dit zegt het Europese lucht- en ruimtevaartbedrijf Airbus. Het bedrijf heeft zojuist een nieuwe cabinemodule geshowd voor langere verblijven in de ruimte. En de nieuwe module is volgens Airbus comfortabeler om in te leven dan de huidige bemanningsmodules op bijvoorbeeld het internationale ruimtestation (ISS). LOOP is de naam van het gloednieuwe systeem van Airbus. De module is cilindervormig en heeft een diameter van 8 meter. De LOOP-module is verdeeld in drie etages, verbonden door een wenteltrap. Een kas met kunstmatig zonlicht omringt de trap, waardoor astronauten kunnen kijken naar iets organisch. De benedenverdieping bevat vier kleine slaapkamers waar de slaapzakken aan de wanden hangen. De middelste verdieping is het laboratorium, waar de…

De boter ligt half gesmolten op het aanrecht naast een leeg melkpak, de gootsteen staat vol met vuile borden, glazen en bestek. De tiener kijkt rustig naar zijn telefoon in plaats van op te ruimen – maar op het moment dat de ouders hem op de rommel wijzen, barst de jongere in tranen uit. Zo’n heftige – en in de ogen van de volwassenen onredelijke – reactie is het resultaat van een enorme reorganisatie in de hersenen. Het toporgaan van de tiener wordt in één keer afgebroken, verbouwd en weer opgebouwd. Het is zo’n zooitje in de hersenen dat tieners niet alleen een beproeving zijn voor hun omgeving, maar ook een gevaar voor zichzelf kunnen zijn. Toch blijkt uit nieuw onderzoek dat het chaotische tienerbrein bijzondere en zeer nuttige vermogens…

Een stel Spaanse onderzoekers daalt naar een andere wereld af. Ze duiken de zee in bij het eiland Ibiza en zwemmen naar een 36 meter diepe helling. Hun doel is een schat te vinden. Maar niet een van gouden munten en juwelen. Tussen het paarse koraal vinden ze wat ze zoeken: een lichtgeel, halfdoorzichtig wezentje dat lijkt op slappe hersenbrij. Je zou er geen stuiver voor geven, maar het is miljoenen waard. In zijn cellen zitten krachtige medicijnen die veel kunnen genezen, van kanker tot COVID-19. Het gelige kloddertje is een voorbeeld van het enorme potentieel van het DNA van zeeorganismen. Maar wie bezit de rechten op het genetische goud van de zee? De naties op aarde worstelen met het vinden van een antwoord op deze vraag, dat grote gevolgen…

12 nummers € 59,95 + backpack t.w.v. € 80 GA OP ONTDEKKING MET DEZE ROBUUSTE EN VEELZIJDIGE BACKPACK Deze backpack is gemaakt van hoogwaardig, waterbestendig materiaal. Ideaal voor avontuurlijke wandelingen in de natuur, fietstochten of een weekendje weg. De backpack heeft een inhoud van 30 liter, genoeg ruimte voor kleding en andere spullen. Het duurzame materiaal biedt bescherming tegen water en vocht, waardoor je spullen droog blijven, zelfs in regenachtige omstandigheden. Met verstelbare schouderbanden met daarop een slimme zak voor je mobiele telefoon en een binnenzak met ritssluiting voor het veilig opbergen van andere waardevolle spullen. De outdoor backpack ontvang je nu gratis bij een jaarabonnement (12 nummers) op Wetenschap in Beeld voor slechts € 59,95 (i.p.v. € 83,40). EEN ABONNEMENT BIEDT ALLEEN MAAR VOORDELEN! ✓ Het magazine als eerste thuisbezorgd.✓ Gratis…

GENERATIE 1: Silicium was de doorbraak 1 Deskundigen noemen de zonnecellen van kristallijn silicium de eerste generatie. Hun kracht is dat ze efficiënt zijn en jaren meegaan. Hun zwakte is dat ze niet flexibel zijn en dat het veel energie kost om ze te maken. GENERATIE 2: Nieuwe stoffen bieden flexibiliteit 2 Onder de tweede generatie valt de zonnecelfilm, die van verschillende materialen gemaakt kan worden. De film is flexibel en snel te produceren, maar heeft doorgaans een lager rendement en is minder duurzaam dan siliciumcellen. GENERATIE 3: Organische cellen worden goedkoper 3 De derde generatie zonnecellen bestaat uit anorganische en/of organische stoffen. Een organische zonnecel is meestal een dunne en lichte folie die overal op kan worden aangebracht, goedkoop is en een hoog rendement oplevert.…

Alice versleutelt het bericht aan Bob 1 Alice stuurt een bericht naar Bob en versleutelt het met zijn openbare sleutel (rood). Dit is alsof je een bericht in een koffer doet. De sleutel is een groot getal (C), dat bestaat uit twee vermenigvuldigde priemgetallen (A en B). Eva probeert de boodschap te stelen 2 Omdat de koffer met het bericht is vergrendeld met een openbare sleutel, kan iemand hem onderscheppen – Eva kan de koffer pakken, maar omdat ze alleen toegang heeft tot Bobs openbare sleutel, kan ze hem niet openen. Bob decodeert het bericht van Alice 3 Naast de openbare sleutel heeft Bob een privésleutel (groen) die de koffer kan openen. De privésleutel is gebaseerd op een van de twee priemgetallen (A). Het zou Eva duizenden jaren kosten om…

Het is augustus 1998 en Andy Bechtolsheim heeft het druk. Hij is een succesvolle investeerder in de IT en medeoprichter van een groot technologiebedrijf. En hij heeft later die ochtend een belangrijke vergadering. Op de veranda van zijn huis in Palo Alto, Californië, kijkt hij ongeduldig naar de presentatie van de jonge mannen en maakt dan een snelle rekensom. ‘Maak je niet druk over geld,’ zegt hij. ‘Ik schrijf nu meteen een cheque uit voor 100.000 dollar.’ Dan stapt hij in zijn rode Porsche en rijdt weg, naar zijn volgende vergadering – de twee jonge vrienden verbijsterd achterlatend op de veranda. De vrienden zijn Sergey Brin en Larry Page. En het kapitaal is bedoeld om verder te werken aan hun studentenproject, de zoekmachine Google. Nu, 25 jaar later, verdient het…

Levendige wereld had een kort leven In de zomer van 2008 kreeg iedereen met een Googleaccount de kans om een heel nieuwe wereld te betreden: Google Lively. Gebruikers in de virtuele wereld konden hun eigen personage – of avatar – creëren en andere avatars ontmoeten, bouwen aan de virtuele wereld of op ontdekkingstocht gaan. Maar heel weinig mensen maakten gebruik van deze opties. Op dat moment had de virtuele wereld Second Life al miljoenen gebruikers, maar al bood die van Google veel nieuwe, slimme functies, hij trok niet genoeg klanten. Binnen een half jaar besloot Google om Lively stop te zetten. Second Life bestaat nog steeds en heeft tegenwoordig meer dan 60 miljoen gebruikers. Nieuw platform verpletterd door Facebook Met 500 miljoen profielen was Facebook in 2010 ’s werelds grootste…

Zijn er ook voordelen aan de opwarming van de aarde? Ik vraag het me al een tijdje af. Niet om me beter te voelen over mijn CO2-uitstoot. Het is wel duidelijk dat kleine voordeeltjes niet opwegen tegen alle bosbranden. Bovendien is CO2 uitstoten een soort verslaving die zich weinig aantrekt van hoe ik me erbij voel. Het gaat me om iets anders: mijn begrip van hoe de wereld werkt. Klimaatverandering is niet een goed doordacht plan van een geniale superschurk, maar een onbedoeld gevolg van allerlei andere zaken. Het zou zelf dus ook onbedoelde bijverschijnselen moeten hebben in alle richtingen: negatief, positief en neutraal. Maar waar zijn ze? Op een feestje sprak ik een expert op het gebied van smeltende permafrost in Siberië. Zou dit zo’n voordeel zijn, vroeg ik…

Fundament van Mexico-Stad brokkelt weg Door de explosieve bevolkingsgroei is Mexico-Stad in de laatste 100 jaar wel 10 meter gezakt. In een wanhopige zoektocht naar water boren de bewoners steeds dieper onder de grond, waardoor de stad wordt ondermijnd. De kleilagen onder Mexico-Stad zullen blijven zakken en scheuren, en die ontwikkeling is niet te stoppen. Bodemdaling per jaar: Tot 50 cm. Oorzaak: Roofbouw van het grondwater. Gevolg: Regen en water uit de bergen vergroten de kans op overstromingen. Gebouwen storten in door verzakking. Miljoenenstad dreigt te verdwijnen De dichtstbevolkte stad van Afrika, Lagos in Nigeria, dreigt aan het eind van deze eeuw onbewoonbaar te zijn. Lagos ligt bijna 2 meter boven de Atlantische Oceaan, maar zakt bijna 10 cm per jaar. Ondertussen zullen de oceanen deze eeuw naar verwachting 1…

Een raket stijgt op. Het lijkt op een lancering die we al eerder hebben gezien, maar zodra het ruimtevaartuig in de neus van de raket loskomt, gebeurt er iets revolutionairs: een kernreactor splitst atomen en de energieontlading versnelt het ruimtevaartuig richting Mars. Vroeger duurde het 210 dagen om de rode planeet te bereiken, maar nu is de reis in slechts 100 dagen gepiept. Dat is het plan voor de eerste vlucht van een nieuw kernruimtevaartuig, die in 2027 zal plaatsvinden. En dat is nog maar het begin. Als het aan NASA ligt, kunnen we de reistijden in het zonnestelsel nog verder verkorten. Daarom investeert de organisatie in drie motoren die ruimtevaartuigen tot ongekende snelheden kunnen opjagen. Zo kunnen we in slechts 45 dagen naar Mars. Terwijl de sonde Voyager 1…

7.00 uur: Licht verandert tieners in nachtbrakers en ochtendzombies HIER GAAT HET MIS: Het bioritmecentrum raakt van slag, waardoor de interne klok op hol slaat. Tieners zetten hun bioklok twee uur vooruit, waardoor ze om zeven uur’s ochtends denken dat het vijf uur is. Verder blijken ze lichter en slechter te slapen dan anderen door de verbouwing van hun hersenen. Hersenonderzoeker Eva Telzer bestudeerde in 2015 het verband tussen slaappatronen en de hersenstructuur. En wat bleek? Als de lengte van de slaap sterk varieert per nacht, heeft dit een negatieve invloed op de totstandkoming van zenuwverbindingen tussen de centra van de tienerhersenen. De slaaplengte was zelf niet cruciaal voor het vormen van de juiste verbindingen, maar grote schommelingen dus wel. Jongeren zijn ook erg gevoelig voor licht in de avond, bijvoorbeeld…

De Gaia-telescoop meet de posities van 2 miljard sterren in de Melkweg. Gaia meet ook de golflengten van het licht van de sterren, en daarmee hun chemische samenstelling. Zo kan Gaia zien welke sterren in dezelfde sterrenhopen zijn ontstaan. De zwaartekracht die uitgaat van het sterrenstelsel rekt de sterrenhoop op. De precieze vorm van de hoop hangt af van de sterkte van de zwaartekracht in het draaiende stelsel. Recente waarnemingen van sterrenhopen van Gaia lijken niet overeen te komen met de gravitatiewet van Newton, en wereldwijd debatteren astrofysici over de mogelijke gevolgen daarvan.…

Wetenschappers kopiëren DNA 1 Wetenschappers nemen een weefselmonster van een organisme en halen het DNA uit de cellen. Dit wordt gekopieerd met behulp van de techniek PCR, waarna de onderzoekers genoeg DNA hebben om te analyseren. Computer brengt genen in kaart 2 Een sequentiemachine en een computer lezen de genetische letters van het DNA. Wetenschappers kunnen in de sequentie dan een specifiek gen zoeken dat verantwoordelijk is voor de productie van een nuttige stof in het organisme. Gist produceert bulkstof 3 De onderzoekers brengen het gen in gistcellen in, waarna de gist er veel van kan produceren. De stof wordt daarna geïsoleerd, zodat hij kan dienen als medicijn, voedseladditief of voor de productie van biobrandstof.…

TE LAND Gigantische zonnecentrales in de woestijn Er zijn al flinke zonneparken verrezen in woestijnen in China, India en Egypte, maar in de toekomst worden ze nog veel groter. Het meest ambitieuze project is van het bedrijf Sun Cable, dat een zonnecentrale wil bouwen in het noorden van Australië om de elektriciteit via 4200 kilometer aan kabels naar Singapore te sturen. Sun Cable kreeg in 2021 een voorlopige vergunning van Indonesië voor de onderzeese kabelroute door de eilandnatie. De zonnepanelen zullen 120 km2 beslaan – of 17.000 voetbalvelden – en een capaciteit van 3,2 gigawatt krijgen, genoeg om 15 procent van het elektriciteitsverbruik van Singapore te dekken. ■ VOORDELEN: Door de ligging in woestijnen dicht bij de evenaar is het aantal zonuren maximaal. ■ NADELEN: De stroom legt een lange…

De stijlvolle … ☑ Netatmo heeft naam gemaakt met een stijlvol vormgegeven en zeer betrouwbaar weerstation. Het modulaire systeem bevat een regenmeter, anemometer (windmeter) en thermometers die buiten en binnen geplaatst kunnen worden. Alle metingen worden weergegeven in een app waar je ook weergegevens van andere gebruikers kunt zien. LEES MEER: netatmo.com BASISSET GEZIEN VOOR: €157,41 … de kinderlijke … ☑ Weather Science heeft veel functies voor kinderen en jongeren: je kunt weersveranderingen bijhouden, je eigen wolk maken, experimenteren met statische elektriciteit en het broeikaseffect observeren. Als je klaar bent met het verkennen van het weerstation, kun je de fles hergebruiken om je eigen minikas te maken. LEES MEER bol.com GEZIEN VOOR: €19,95 … de praktische ☑ Ambient Weathers WS-2902 is een betrouwbaar en compleet weerstation met een LCD-display. Naast…

Alice stuurt fotonen naar Bob 1 Alice stuurt fotonen door een filter en wisselt willekeurig tussen twee standen. In de ene stand gaan verticaal en horizontaal gepolariseerde fotonen ongewijzigd door, terwijl schuin gepolariseerde fotonen willekeurig in verticaal of horizontaal veranderen. In de andere stand gaan de schuin gepolariseerde fotonen ongewijzigd door, en veranderen de horizontale en verticale. Fotonen nemen bits mee 2 Elk van de 13 fotonen (geel) die Alice verstuurt heeft een afgesproken waarde. Alice en Bob spreken af dat horizontaal gepolariseerde fotonen en schuin gepolariseerde fotonen met een hoek van 45 graden de waarde 0 hebben. Verticaal gepolariseerde fotonen en schuin gepolariseerde fotonen met een hoek van -45 graden hebben de waarde 1. Als Alice de fotonen meet, krijgt ze dus een 1 of 0. Bob meet de…

Blijf weg van de thuisbasis van de orkaan In Nederland kan het flink waaien, maar echte orkanen komen weinig voor. Florida in de VS is kwetsbaarder. Omgeven door warme zeeën – de Atlantische Oceaan en de Golf van Mexico – krijgt het gemiddeld één orkaan per jaar te verduren. Bereid je huis voor op de ramp Wanneer een orkaan toeslaat en bijvoorbeeld takken of dakpannen wegrukt, worden die gevaarlijke projectielen. Het is belangrijk om gebouwen voor te bereiden op de storm, zodat er niets van afwaait en ze zelf bestand zijn tegen rondvliegend puin. Blijf binnen, al lonkt de storm Lekker naar buiten als het waait is oké, maar je hoeft geen orkaantoerist te worden. Als de autoriteiten je afraden naar buiten te gaan, volg dat advies dan op. En…

MENS Broccoli? Nee bedankt. Tomaten? Jakkes. Kaas? Bah! Kinderen kunnen soms heel kieskeurig zijn aan de eettafel. Maar er kunnen voor een kind goede redenen zijn om sceptisch te zijn. De zintuigen van kinderen zijn over het algemeen gevoeliger voor smaak, en daardoor kunnen ze een gevoel van walging krijgen bij sommige soorten voedsel. Zoet is aantrekkelijk voor kinderen, terwijl ze zuur en bitter doorgaans vies vinden. Die tendens is het duidelijkst bij baby’s, die het geregeld op een huilen zetten als ze iets zuurs of bitters krijgen. Als ze wat ouder worden, is het niet meer zó erg. Dat komt door gewenning en veranderingen in de smaakbeleving. Bij een proef was het voor kinderen tussen de vijf en tien jaar veel makkelijker dan voor hun moeder om kleine concentraties…

Elk voorjaar keren padden terug naar dezelfde vijvers en meren om te paren. Vaak zijn de mannetjes zwaar in de minderheid en storten ze zich massaal op hetzelfde vrouwtje. Het winnende mannetje houdt het vrouwtje dagenlang vast en bevrucht haar eitjes, die ze legt in twee meterslange slierten gelei. Veel vrouwtjes halen dat echter niet – ze zinken vaak naar de bodem en verdrinken in de klomp wellustige mannetjes. De foto van het gewilde vrouwtje was finalist in de wedstrijd Close-up Photographer of the Year.…

NATUUR In de Baai van Chetumal in het westen van de Caribische Zee hebben onderzoekers een 274 meter diepe onderwatergrot ontdekt met een oppervlakte van 13.330 vierkante meter. Het is een zogeheten blauw gat, en alleen een 300 meter diep zinkgat in de Zuid-Chinese Zee – de Dragon Hole – is groter. Daarmee is het nieuw ontdekte gat het op één na grootste in zijn soort ter wereld. De onderwatergrot in Mexico – vlak bij de grens met Belize – werd al ontdekt in 2021, maar nu hebben onderzoekers van El Colegio de la Frontera Sur hun studie ernaar gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Frontiers in Marine Science. Blauwe gaten zijn enorme, verticale onderzeese zinkgaten in het kalksteen van kustgebieden en ondiepe zeeën. Veel van deze gaten herbergen een rijkdom…

HOOFDSTAD VERHUIST VAN JAVA NAAR BORNEO Terwijl Jakarta wegzakt, verrijst de nieuwe hoofdstad van Indonesië, Nusantara, in het regenwoud van Borneo. De metropool moet in 2045 klaar zijn, en de eerste fase wordt op 17 augustus 2024 door president Joko Widodo ingeluid. Hoewel Indonesië uit meer dan 17.000 eilanden bestaat, wonen veruit de meeste van de 274 miljoen inwoners van het land op Java. 31 miljoen van hen wonen in de huidige hoofdstad Jakarta. De stad is gebouwd op zachte, drassige grond aan de noordwestkust, waar 13 rivieren samenkomen. De nieuwe hoofdstad komt te liggen in de provincie Kalimantan op Borneo, hemelsbreed zo’n 1300 kilometer van Jakarta. Nusantara kan 2 miljoen inwoners huisvesten en wordt met een oppervlakte van 2560 km2 ruim twee keer zo groot als New York City.…

Combimotor Marsbasis komt dichterbij 1 Met een nieuwe raketmotor op basis van kernenergie en een zogeheten golfrotor kunnen we de reistijd naar Mars terugbrengen van 210 naar 45 dagen. De motor kan de vestiging van een basis op Mars flink versnellen. Deeltjesstroom Kernmotor maakt zonnetelescoop mogelijk 2 De zwaartekracht van de zon kan het licht van exoplaneten focussen als een lens, maar om het licht op te vangen moet een telescoop 82 miljard km vliegen. Dit zou 100 jaar duren, maar een kernmotor brengt de reistijd terug tot 15 jaar. Voortstuwing Voertuig naar andere stelsels gepusht 3 Een vaartuig dat wordt voortgestuwd door atoomklompjes kan tien keer zo ver komen als de Voyagersondes – in enkele decennia. Daar kan het vaartuig data verzamelen en een missie voorbereiden naar de buurster…

ERVARINGEN MAAK RUIMTE VOOR NIEUWE AVONTUREN WAAROM? ? Uit studies blijkt dat tieners veel meer risico's nemen dan kleine kinderen en volwassenen. Zo toonde een studie uit 2012 aan dat jongeren eerder geneigd zijn een spel te blijven spelen waarbij het zeer onzeker is of ze geld zullen winnen of verliezen. De reden voor dit gedrag is waarschijnlijk dat de tienerhersenen eerder dan die van volwassenen veel dopamine afscheiden, een neurotransmitter die een sterke roes veroorzaakt in een onbekende of onzekere situatie. HOE? ! Vanuit evolutionair oogpunt is het gunstig als tieners risico’s nemen, want het zorgt ervoor dat jongeren de wereld verkennen en nieuwe uitdagingen zoeken om van te leren. Daarom is het ook belangrijk om tieners de kans te geven hun verlangen naar nieuwe ervaringen te vervullen. Dat…

Diep in de zon versmelten twee waterstofatomen tot een extreem energetisch lichtdeeltje, een foton, dat vervolgens aan zijn lange reis naar de aarde begint. Als het balletje in een flipperkast zigzagt het foton naar de rand van de zon, die het pas na miljoenen jaren bereikt. Maar dan gaat het snel. In acht minuten legt het foton 150 miljoen kilometer naar de aarde af, waar het een zonnecel raakt. Als je je mobiel oplaadt, gebruik je dus de fusie-energie die in het binnenste van de zon ontstaat – maar helaas is het maar weinig, want zonne-energie dekt slechts 5 procent van het wereldwijde elektriciteitsverbruik. Als we optimaal gebruikmaken van de zon, kunnen we er 23.000 terawatt aan stroom uit halen, wat 5700 keer meer is dan het potentieel van waterkracht…

Bliep! In een fractie van een seconde gaat de informatie van je Visa-kaart naar de kaartlezer van de winkel, en je aankoop is voltooid. In die korte tijd worden je gegevens via internet naar Visa en naar je bank gestuurd, en zelfs wanneer iemand ze onderweg onderschept, kun je gerust zijn. De informatie is versleuteld met extreem grote priemgetallen die een hacker pas na miljoenen jaren ontrafeld zou kunnen hebben. Hierdoor is zo’n code vrijwel niet te kraken en zijn je gegevens veilig. Maar daar komt wellicht verandering in. Chinese onderzoekers hebben onlangs aangetoond dat de kwantumcomputer straks misschien snel genoeg is om codes te kunnen kraken die de toegang tot onder andere je bankrekening beveiligen. We moeten daarom nieuwe manieren vinden om vertrouwelijke informatie te versleutelen, en ook op…

In februari 2023 trof de wervelwind Gabrielle Nieuw-Zeeland met ongekende kracht. Windstoten tot 165 km/h raasden dagenlang over het Noordereiland. Elektriciteitsnetten, verkeer en steden werden lamgelegd. Toen de regen ophield en de wind ging liggen, waren de verliezen groot: er waren 11 mensen omgekomen en de storm had voor ruim 6,5 miljard euro schade aangericht. Gabrielle werd al snel bestempeld als de ‘storm van de eeuw’, maar er komen waarschijnlijk veel ergere stormen aan, nu cyclonen, orkanen en tornado’s veel meer kracht krijgen door de opwarming van de aarde – en niet alleen in Nieuw-Zeeland, maar wereldwijd. Als een orkaan je pad kruist, ben je aan hem overgeleverd. Maar met nieuwe geavanceerde weermodellen kunnen we stormen met ongekende nauwkeurigheid voorspellen, waardoor er minder levens en eigendommen verloren zullen gaan als…

Volgens Einstein zorgt de zwaartekracht van grote hemellichamen ervoor dat licht afbuigt, en dit gebeurt dan ook op deze foto van een ver sterrenstelsel. Het ligt achter een groot stelselcluster, waardoor de lichtstralen zich splitsen en afzonderlijk rond het obstakel gaan. Omdat de massa van de cluster ongelijk verdeeld is, moeten sommige lichtstralen verder reizen dan andere, en we zien het stelsel drie keer op drie tijdstippen. Als bonus heeft de James Webbtelescoop op de eerste foto een supernova vastgelegd.…

TECHNIEK Je kunt nog geen luchtloze banden onder je auto laten zetten. Niet-pneumatische banden (NPT – non-pneumatic tires) bestaan echter al en worden gebruikt voor een aantal andere voertuigen zoals vorkheftrucks, golfkarretjes en militaire voertuigen die niet lek mogen rijden. NPT’s zijn vrij makkelijk te produceren. Maar onderschat de voordelen van lucht niet. Zo hebben luchtbanden een goede vering, weinig rolweerstand en een laag gewicht. Een autoband zonder lucht kan echter niet lek raken. Fabrikanten werken daarom aan luchtloze banden, zoals de Eagle-360 van Goodyear. Deze band is gemaakt voor een kogelwiel dat op een magnetisch veld zweeft. Daardoor kan de band in alle richtingen draaien en wordt de auto zeer wendbaar. BANDEN ZIJN GEPIMPT A Het Air Free Concept van Bridgestone is voorzien van thermoplastspaken. Het zal echter nog…

15 mln ton water bevat een grote onweerswolk, een cumulonimbus, die 12 km hoog en 25 km in doorsnee kan zijn. NATUURKUNDE Een wolk weegt niets. Want als dat wel zo was, zou hij uit de lucht vallen. Een badkamerweegschaal zou dus op nul staan als je er een wolk op kon zetten. Wanneer een voorwerp in de dampkring beïnvloed wordt door de zwaartekracht, is het gewicht het resultaat van de massa ervan in verhouding tot zijn opwaartse kracht. De wolken bestaan uit vochtige lucht en de massa en opwaartse kracht van de lucht zijn in balans. De massa van 1 kubieke meter wolkenlucht is dus dezelfde als de massa van 1 kubieke meter lucht rondom de wolk. Als de wolkenlucht zwaarder is, daalt hij, en als die lichter is,…

Telescoop moet donker heelal in kaart brengen Het heelal bestaat grotendeels uit onzichtbare donkere energie. Maar de ruimtetelescoop Euclides gaat nu het onmogelijke doen: het onzichtbare zien. Dat zal ons leren of onze theorieën over het heelal kloppen. NIEUWS ◼ Onderzoekers vinden pijnknop in de hersenen ◼ Een op de twee dieren is bedreigd ◼ Robotslang moet water zoeken op Enceladus Q & A ◼ Worden ouders sneller oud door hun kinderen? ◼ Is de aarde kogelrond? ◼ Is een opgeladen telefoon zwaarder dan een lege? Creatieve jagers loeren in de diepte Slaan en bijten is zó primitief. In zee leven dieren die hun prooi vangen met stroomstoten en verlammende geluidsgolven. Dit zijn vijf woeste jagers van de oceaan. HET AKOORD VAN PARIJS IS DOOD! De aarde kookt over In…