Inhoudsopgave van Editie 9 - 2023 - Wetenschap in Beeld

Een Japanse miljardair wil acht artistiekelingen op een reis rond de maan sturen om te zien hoe dat hun expressie beïnvloedt. Het klinkt misschien als de plot van een rare B-film, maar het is de essentie van de missie dearMoon, bedacht en gefinancierd door de man van het kledingportaal Zozotown, Yusaku Maezawa. De missie staat gepland voor volgend jaar. De acht kunstenaars, onder wie een dj, een danser en een fotograaf, bestrijken allerlei kunstvormen. Ze zullen kunst maken tijdens de zesdaagse rond de maan in een Starship-vaartuig en hun ervaringen op termijn verwerken in hun kunst. In termen van puur wetenschappelijk onderzoek kan zo’n gigantische missie waarschijnlijk efficiënter worden gebruikt, maar in termen van culturele democratisering van de ruimtevaart zijn de perspectieven enorm. Astronauten hebben al verteld over het ‘overview…

MENS Nog geen halve seconde. Zo kort duurt het meestal voordat de hersenen de neus, ogen, mond en andere gelaatstrekken van een persoon hebben samengevoegd en gedecodeerd wie diegene is. Maar zo makkelijk is het niet voor iedereen. Een bepaald percentage van de bevolking heeft last van gezichtsblindheid, of prosopagnosie, en kan moeilijk gezichten herkennen. Sommige mensen herkennen zelfs hun eigen gezicht in de spiegel bijna niet eens, of ze zien weinig verschil tussen gezichten en voorwerpen. Onderzoek aan onder meer Harvard Medical School laat zien dat dit wellicht meer voorkomt dan gedacht. Voorheen werd verondersteld dat 2 tot 2,5 procent van de wereldbevolking gezichtsblindheid had. Maar de resultaten van Harvard duiden erop dat één op de 33, of 3,08 procent van de wereldbevolking, aan de criteria voldoet. En de oorzaken…

HEELAL Op 4 oktober 1957 bracht de Sovjet-Unie als eerste natie een satelliet in een baan om de aarde, de Spoetnik. Later zijn er veel meer satellieten gelanceerd. Zo veel zelfs dat de hoeveelheid ruimteschroot rond de aarde een probleem aan het worden is. De Europese ruimtevaartorganisatie ESA wil daar iets aan doen en testte met succes een prototype van een nieuwe technologie, die op grote schaal ruimteschroot kan opruimen. Om precies te zijn ontwikkelde de organisatie een zeil, dat satellieten en andere objecten uit hun baan kan trekken en ze naar de dampkring brengt – ook wel deorbiting genoemd. De technologie heet ADEO (Drag Augmentation Deorbiting System), en het prototype is een polyamide membraanzeil met aluminium coating van 3,6 vierkante meter, een speciaal gecoat nylon zeil dus. Het testzeil werd…

Door de ontwikkelingen in AI van de laatste tijd lees je vaak over de vraag of, en waarbij, AI mensen gaat vervangen. Nu speelde ik net nog een potje vier-op-een-rij met mijn kinderen, terwijl ik al in 1994 kennismaakte met een onverslaanbaar computerprogramma voor dat spel. Ik voorzie hetzelfde lot voor andere leuke dingen. Schrijven, schilderen, wiskunde: we blijven het doen, ook als AI’s het straks beter kunnen. Somberder ben ik over de bereidheid van bedrijven en overheden om hun werknemers te vervangen door software. Niet vanwege de recente vooruitgang in AI, maar doordat nu al allerlei mensen zijn vervangen door computerprogramma’s die, volgens ieder objectief criterium, slechter zijn in hun baan. Overal waar ik kom, ook bij instanties die macht over me hebben, moet ik communiceren met keuzemenu’s waar…

Inktvissen kunnen niet alleen hun weg vinden door doolhoven en iets leren van andermans fouten, ze hebben ook zelfbeheersing. Experimenten tonen aan dat een inktvis afziet van een reuzengarnaal die voor hem ligt, wanneer hij weet dat hij na twee minuten iets nóg lekkerders – een brakwatersteurgarnaal! – zal krijgen. Het vermogen om te begrijpen dat je je behoeftebevrediging kunt uitstellen als je daardoor iets beters krijgt, is een teken van een geavanceerde intelligentie zoals van chimpansees, kraaien en papegaaien. Biologen hebben zich afgevraagd hoe een eenvoudig weekdier zo’n intelligentie kon ontwikkelen, maar nu is een groep onderzoekers van Harvard University een antwoord op het spoor. Ze bestudeerden de manier waarop zenuwweefsel groeit in de transparante foetussen van de inktvis – en keken daarvan op. Zenuwweefsel wordt op bijna dezelfde…

Je opent de vriezer, haalt er een paar ijsblokjes uit en gooit ze in je spa. Het plezier van een gekoeld drankje kan groot zijn. Maar de tol is veel groter: terwijl de ijsblokjes smelten, komt het heelal dichter bij totale vernietiging. In je ijsblokjes zitten de moleculen in een ordelijk patroon aan elkaar vast, maar in je lauwe spaatje beginnen ze te smelten – de ordelijke structuren vallen uiteen en uiteindelijk zwemmen alle moleculen in het glas kriskras om elkaar heen. De mate van wanorde in het heelal is gegroeid, en zal alleen maar toenemen. Uiteindelijk zal alles worden weggevaagd. De wanorde die wordt beschreven door de 2e wet van de thermodynamica heet entropie en is niet zo eenvoudig te begrijpen als het zooitje in de slaapkamer van je…

MYTHE 1: ‘We groeien het meest in onze puberjaren’ → Pubers kunnen in een paar maanden tijd flink uitschieten. Toch groeit de mens in deze jaren niet het snelst. De groeicurven voor jongens en meisjes van 0-20 jaar tonen een gestage toename in lengte van kind tot volwassene, maar de groei is duidelijk het grootst in de eerste levensjaren. Een baby is gemiddeld 50 centimeter lang, en vier jaar later meer dan het dubbele – circa 105 centimeter. Op het hoogtepunt van de groei kunnen kinderen meer dan 20 centimeter per jaar groeien, een veel sterkere toename dan in de tienerjaren. Voor puberjongens piekt de groei omstreeks hun 14e levensjaar, wanneer ze ongeveer 10 centimeter per jaar erbij krijgen – een indrukwekkende groeisnelheid, maar slechts de helft van die van een…

HEELAL De huidige kosmologische theorieën stellen geen bovengrens aan de omvang van een zwart gat. In principe kan het groeien zolang er massa of energie in valt. Wel lijken er twee praktische grenzen te zijn aan de grootte van de allergrootste zwarte gaten: de supermassieve zwarte gaten (SMBH’s). Superzware zwarte gaten vind je bijvoorbeeld in het hart van spiraalstelsels en elliptische sterrenstelsels. De grootste zwarte gaten zijn sinds de oerknal blijven groeien. Daardoor hebben ze een totale massa kunnen bereiken van circa 10 miljard keer die van de zon. In de praktijk is een massa van 10 miljard zonnemassa’s de grootste omvang die een zwart gat kan hebben bereikt met de huidige ouderdom van het heelal. Bovendien duiden recente studies erop dat SMBH’s niet veel groter zullen worden. Dit komt door…

JAKARTA VERZAKT Indonesië bouwt nieuwe hoofdstad De metropool Jakarta stevent af op de verdrinkingsdood, dus de Indonesische regering neemt een drastisch besluit: de hoofdstad gaat naar Borneo, waar een groene miljoenenstad moet verrijzen midden in het oerwoud. NIEUWS ◼ Vet voorkomt dat kanker zich uitzaait in het lichaam ◼ Airbus heeft een ruimtestation klaar ◼ De aardkern is in oud stuk zeebodem gewikkeld Q & A ◼ Hoe overleefden kakkerlakken de massasterfte? ◼ Waarom is een kind zo kieskeurig? ◼ Hoeveel weegt een wolk? Nieuwe motoren maken vaart: Reis naar Mars in 45 dagen Willen we Mars koloniseren en het hele zonnestelsel verkennen, dan hebben we meer snelheid nodig. Gelukkig komt NASA met nieuwe raketmotoren die de ruimtereistijd verkorten met kernenergie en laser. Je onzichtbare vriend is jarig Google, een van…

NATUUR 252 miljoen jaar geleden werd de aarde getroffen door een ramp van bizarre proporties. Een gigantische vulkaanuitbarsting bedekte grote delen van de aarde met lava, waardoor bijna alle soorten op het land en in de zee werden uitgeroeid. Tot dusver dachten wetenschappers dat het zeereptiel ichthyosaurus – wat Grieks is voor ‘vishagedis’ – pas na de massasterfte opkwam. Maar na een verbluffende ontdekking in de Noorse eilandengroep Spitsbergen moet onze kennis over de ichthyosaurus worden herzien. Noorse onderzoekers vonden sporen van het dier in een 250 miljoen jaar oude steen. Volgens de onderzoekers wijst deze bevinding erop dat het zeereptiel 250 miljoen jaar terug al leefde – en mogelijk nog eerder, voordat de enorme ramp het grootste deel van het leven op aarde uitroeide. Tot nu toe konden de wetenschappers…

MENS Halverwege de 19e eeuw besteedde de Duitse arts Carl Reinhold August Wunderlich een aantal jaren aan het optekenen van de lichaamstemperatuur van duizenden mensen. Hij wilde weten wat de gezonde kerntemperatuur van de mens was, die destijds werd vastgesteld op gemiddeld 37 °C. Maar een paar jaar geleden ontdekte een onderzoeksteam van Stanford University dat onze kerntemperatuur de afgelopen 150 jaar elk decennium is gedaald en nu gemiddeld 36,4°C is. We worden dus geleidelijk steeds koeler, zonder dat wetenschappers precies kunnen verklaren waarom. Maar nu hebben artsen van de universiteit van Michigan een mogelijke oorzaak gevonden – in een bepaald orgaan. Om de oorzaak van de dalende temperatuur te vinden, keken ze naar meer dan 100 patiënten die waren opgenomen met bloedvergiftiging, een ernstige aandoening waarbij bacteriën de bloedbaan binnendringen…

Biochemicus Janice Brahney verzamelt stof in de wildernis in het westen van de VS om na te gaan of fosfor zich in de natuur via de lucht kan verspreiden. Maar terug in het lab ontdekt ze iets heel anders in haar monsters. Onder de microscoop blijkt het stof enorme hoeveelheden plastic deeltjes te bevatten – bolletjes, brokjes en vezels in allerlei kleuren. Brahney is zo ontzet dat ze besluit een verklaring te zoeken. Hoe kan die afgelegen, ongerepte wildernis zo onder het plastic zitten? Ze vindt het antwoord drie jaar later, in 2020 – rond dezelfde tijd dat andere wetenschappers hoog in de Pyreneeën in Frankrijk en in de sneeuw op de noordpool plasticvezels vinden. Haar studie heeft een zorgwekkend verschijnsel aan het licht gebracht, dat ernstige gevolgen kan hebben…

Bacteriën vangen plastic in slijmerig net → Onderzoekers van The Hong Kong Polytechnic University ontwikkelden genetisch gemodificeerde bacteriën die microplastic kunnen invangen. Bacteriën van de soort Pseudomonas aeruginosa maken samen een olieachtige film rond de plastic deeltjes, die dan samenklonteren en naar de bodem zinken. Het plastic kan dan worden verzameld en gerecycled. Tot nu toe is de technologie alleen getest onder gecontroleerde omstandigheden in een laboratorium, maar de onderzoekers hopen dat ze gebruikt kan worden om microplastic uit afvalwater te verwijderen. PLUS: De technologie kan plastic in de natuur invangen met bacteriën die er al zijn. Dit minimaliseert de ecologische voetafdruk van de methode. MIN: De gebruikte bacteriën zijn besmettelijk voor mensen. Daarom moet er een nieuw type worden ontwikkeld voordat ze in het milieu worden losgelaten. Nanoveren snijden…

→ HET VAARTUIG De grootste raket ooit stijgt voor het eerst op. → DE BEMANNING Kunstenaars zoeken inspiratie in de ruimte. → DE ROUTE Gravitatie van de maan slingert vaartuig rond. Wat zou er gebeurd zijn als kunstenaars als Pablo Picasso, John Lennon of Coco Chanel op een reis naar de maan waren gestuurd? Wat voor effect zou het op hen hebben en wat voor kunst zouden ze maken bij terugkomst? Dit soort vragen hielden de miljardair Yusaku Maezawa uit Japan zozeer bezig dat hij geld beschikbaar heeft gesteld om acht kunstenaars rond de maan te laten vliegen – de grootste bemanning ooit. De creatievelingen gaan mee met de raket Starship, die met 120 meter lengte de grootste ooit is. Het Starship voltooide zijn eerste testvlucht op 20 april van…

1 Helm heeft extra zuurstof De helm bevat zuurstof voor het geval er zuurstof ontsnapt door lekken in het ruimteschip. Hij dempt ook geluid en absorbeert schokken tegen het hoofd. 2 Stof beschermt tegen brand Het pak bestaat uit kevlar, dat gebruikt wordt in kogelvrije vesten, en nomex, dat net als kevlar een aramidevezel is en isoleert bij een temperatuur tot 400 °C. 3 ‘Navelstreng’ koelt Via een slang wordt het pak luchtgekoeld en bij een drukdaling aan boord van het Starship levert de slang zuurstof aan het pak.…

DE ENTROPIE NEEMT TOE In de wiskunde beschrijft de Griekse letter Δ (delta) een verandering. De letter S geeft entropie aan, dus de mate van wanorde. HET HEELAL EINDIGT IN CHAOS De verandering in entropie is groter dan of gelijk aan nul, wat betekent dat de mate van wanorde nooit vermindert. Het heelal wordt dus steeds chaotischer. Automotoren roeien met de energie De 2e wet van de thermodynamica stelt dat warmte zich altijd verplaatst van een warm lichaam naar een koud lichaam. Dit creëert de grootste entropie, maar maakt ook verbrandingsmotoren inefficiënt. Wanneer benzine in de cilinder wordt verbrand, ontsnapt de meeste energie als warmte, op zoek naar kou. Slechts 40 procent van de energie in de benzine stuwt de auto voort. Vriezer voegt chaos toe aan het heelal Iets…

Kweek je eigen voedsel in de tuin → Zelfs een kleine moestuin kan een grote oogst opleveren. Uit een bed van 25 m2 kun je al 100 kilo aardappelen per jaar halen – bijna de consumptie van een gemiddeld gezin. Bonen kunnen in de hoogte groeien en twee keer zo veel opbrengen als aardappelen. Vervang je hamburger door vis → Koeien, schapen en varkens eten veel. 77 procent van de landbouwgrond op aarde wordt gebruikt voor vee of om veevoeder te produceren, en slechts 18 procent van de energie die we binnenkrijgen, is afkomstig van vlees. Zeevissen nemen uiteraard geen ruimte in op akkers. Eet ook het onvolmaakte voedsel → In de EU-landen wordt jaarlijks zo’n 100 miljoen ton voedsel weggegooid, voordat of nadat het is verkocht. Het gaat vooral…

Misschien denk je dat je je vrolijke humeur van je vader hebt en je koppigheid van je moeder, en dat je grote liefde voor de natuur voortkomt uit de vele vakanties die je als kind doorbracht in een huisje in de bossen. We zijn gewend onze eigenschappen en karaktertrekken toe te schrijven aan nature of nurture, maar nu denken wetenschappers dat er een derde factor in het spel is, die mogelijk nog meer te zeggen heeft dan aanleg en opvoeding, namelijk puur toeval. De toevalligheden treden op tijdens de ontwikkeling van de hersenen, vanaf de foetale periode tot in de tienerjaren. Ze beïnvloeden de weg van de zenuwsignalen door de hersenen en spelen zo een cruciale rol in de vorming van je karakter. Dat betekent dat je je vrolijkheid en…

THEORIE 1 Alle zwarte gaten worden klein geboren → In de begintijd van het heelal stortten uitgebrande sterren in tot dwergstelsels, waarbij kleine zwarte gaten ontstonden die tot middenklassers versmolten. Toen de stelsels met elkaar groeiden, fuseerden ook de zwarte gaten. PLUS: We weten dat kleine zwarte gaten kunnen versmelten. Dit werd in 2015 voor het eerst gedocumenteerd door het meten van gravitatiegolven die door het heelal rollen als grote massa’s in beweging zijn. MIN: Middelgrote zwarte gaten die fuseren, zijn nog nooit waargenomen. THEORIE 2 Zwaargewichten zijn altijd groot geweest → De grote stelsels zijn gevormd door reusachtige gaswolken in het vroege heelal. In elke wolk heeft de materie aan de rand zich samengepakt tot sterren, terwijl het midden van de wolk is ingestort tot een superzwaar zwart gat.…

Weerhaken verwonden vrouwtje Mannelijke katachtigen hebben een penis met uitstekende haakjes. Daarmee wordt de ovulatie van het vrouwtje op gang gebracht. → Wie zwanger wil worden, moet pijn lijden. Katachtigen hebben een penis die vol zit met scherpe, weerhaakjes, die het vrouwtje tijdens de paring ernstig letsel kunnen toebrengen. Lange tijd werd gedacht dat dit fysieke contact voldoende is om de hormonen vrij te geven die de eisprong bij dieren met een zogeheten geïnduceerde ovulatie op gang brengen. Bij bijvoorbeeld katten, konijnen en lama’s vindt de eisprong altijd na de paring plaats, en niet op een vast tijdstip. Dr. Gregg Adams van de University of Saskatchewan in Canada komt met een nieuwe theorie. Hij vond de stof NGF, een zogeheten zenuwgroeifactor, in het sperma van lama’s. NGF zou zowel de…

LICHAAM Niet je zweet stinkt, maar de bacteriën op je huid ruiken vies. Als de zogeheten apocriene klieren vocht met vetten en afvalstoffen afscheiden, breken bacteriën dat alles af. De biochemie daarachter is nog niet helder. Maar we weten wel dat organische verbindingen, zoals vetzuren en thiolen (alcoholachtige stoffen), bij dit hele proces betrokken zijn. De apocriene klieren bevinden zich in de haarzakjes in de oksels en liezen, op de hoofdhuid, rond de navel en de anus, op de schaamlippen bij vrouwen en op de balzak bij mannen. Deze klieren worden pas in de puberteit geactiveerd. Daarom ruiken jongere kinderen niet naar zweet, hoe hard ze ook rondrennen. Ons zweet ruikt niet hetzelfde, en onderzoekers zijn er vrij zeker van dat de geur deels genetisch bepaald is. Als je je rond…

KLIMAAT De CO2-uitstoot van een windmolen hangt af van de grootte, de locatie en de mate waarin stroom voor de productie afkomstig is van hernieuwbare of fossiele energiebronnen. De vuistregel is dat een windmolen, ongeacht de grootte, binnen zeven à acht maanden gebruik de uitstoot van de bouw, installatie en het onderhoud terugverdient. Vestas noemt bijvoorbeeld 7,6 maanden voor zijn V150-4,2 MW-turbine, die in 2019 in productie ging. Die 7,6 maanden is het getal voor de EROI (Energy Return Of Investment), de energie die tijdens de levensduur van een energiebron wordt geproduceerd, gedeeld door de energie die in de bouw en het onderhoud gaat zitten. De vergelijking slaat verder uit in het voordeel van windmolens in de energiemix, die aangeeft welke energiebronnen er betrokken zijn bij de energievoorziening van een land.…

MENS In de jaren rond 980 begon een groep IJslandse Vikingen met het bouwen van nederzettingen in Zuid-Groenland. Deze Noormannen genoten van de middeleeuwse warme periode, waardoor de oceanen ijsvrij waren en ze huizen konden bouwen, groenten konden telen en dieren konden fokken op het grootste eiland ter wereld. In Noord-Groenland joegen de kolonisten zelfs op walrussen, waarvan ze de slagtanden grif verkochten aan handelaren in Europa, waar veel vraag was naar ivoor. Maar rond het jaar 1450 verdwenen de zeevaarders opeens uit hun nederzettingen, en er zijn geen schriftelijke of mondelinge aanwijzingen waarom dat precies was. Nu geeft een onderzoek van Harvard University ons eindelijk een deel van het antwoord. In de studie, verschenen in Proceedings of the National Academy of Sciences, zijn de onderzoekers een Vikingnederzetting in het zuidelijkste…

TECHNIEK MRI-scanners zijn een essentieel hulpmiddel voor zorgpersoneel over de hele wereld. Met de scanmethode kunnen ze veranderingen in de samenstelling van de lichaamsweefsels zien, wat kan helpen bij het opsporen van onder andere tumoren in de hersenen en verwondingen aan de gewrichten en zachte weefsels. Maar op het gebied van hersenonderzoek laat de MRI-scanner te wensen over. Onderzoekers van het Duke Centre for In Vivo Microscopy in de Amerikaanse staat North Carolina hebben daar echter iets aan gedaan. De afgelopen 40 jaar hebben ze de traditionele MRI-scanner enorm verfijnd en daarbij uitgerust met een veel krachtigere magneet, sterke spoelen en een computer die de vorige modellen ruimschoots overtreft. En het resultaat mag er dan ook zijn. De scans zijn namelijk 64 miljoen keer zo scherp als de scans van traditionele…

1 Auto’s strooien plastic rond Er rijden meer dan een miljard auto’s op de wegen op aarde – veruit de meeste op het noordelijk halfrond – en de banden en andere plastic onderdelen ervan slijten voortdurend. En ook het wegdek, dat soms plastic bevat, slijt. 2 Wind wervelt deeltjes hoog op De wielen van auto’s wervelen de plasticdeeltjes de lucht in, waar ze wegwaaien. Door warme lucht kunnen ze hoog komen en zich verspreiden naar bevolkte gebieden, maar ook naar afgelegen woestenijen als het noordpoolgebied. 3 Plastic daalt op ons neer Vocht zet zich af op de plasticdeeltjes in de atmosfeer. Die worden ten slotte zo zwaar dat ze met regen of sneeuw op de grond terechtkomen, waar ze kunnen worden opgenomen door planten, dieren of mensen.…

De fotograaf moest kou en andere ontberingen trotseren om een goede fotoval te kunnen zetten in het Indiase Ladakh-gebergte. De sneeuwpanter die erin trapte en per ongeluk dit zelfportret maakte, heeft geen moeite met zijn omgeving. Met zijn dichte vacht is hij aangepast aan het leven op hoogten tot 6000 meter, en hij gebruikt de steile hellingen gewoon om snelheid te maken als hij zijn prooi achterna zit. De foto van deze zeldzame kat was een van de winnende in de wedstrijd Nature TTL Photographer of the Year.…

1 Stamcellen vormen langgerekte neuronen In het netvlies van de inktvis zijn stamcellen verantwoordelijk voor de vorming van nieuwe, langgerekte zenuwcellen – net als bij de mens. Vóór de celdeling trekt de kern van de stamcel met DNA naar beneden. 2 Celkernen bewegen vóór de deling Deze beweging zorgt ervoor dat het genetisch materiaal juist wordt verdeeld tijdens de vorming van nieuwe zenuwcellen. Daardoor werken nieuwe zenuwcellen goed en hebben ze de juiste genetische informatie om het zenuwweefsel uit te breiden. 3 Compact zenuwweefsel vangt licht op De celkernen verspringen tijdens hun vorming, waardoor de zenuwcellen dicht opeengepakt worden in een zogeheten pseudogestratificeerd epitheel. Deze compactheid vergroot het vermogen van het netvlies om lichtsignalen op te vangen.…

0 MIN 1 Raket wordt gelanceerd De Super Heavy-raket verbrandt tot 20 ton vloeibare zuurstof en methaan per seconde om van de aarde op te stijgen. Na twee minuten en 51 seconden koppelt de Super Heavy zich los. Hij landt op aarde en kan worden hergebruikt. 38 MIN 2 Starship komt in positie Zodra het Starship de juiste positie bereikt, worden drie raketmotoren afgevuurd in een zogeheten translunaire injectie, waardoor het Starship op koers komt naar de maan op circa 384.000 kilometer van de aarde. 2 DAGEN 3 Vaartuig vliegt langs de maan Het Starship wordt ingevangen door de zwaartekracht van de maan en draait eromheen. Zo’n 16 uur lang kunnen de astronauten alleen de maanbodem zien, maar daarna zien ze de aarde boven de horizon van de maan ‘opkomen’. 5 DAGEN EN…

Er zijn nu meer dan 8 miljard mensen op aarde en evenveel monden te voeden. Dankzij verbeterde teeltmethoden en gewassen met een hogere opbrengst is vorig jaar circa 4 miljard ton voedsel geproduceerd. Als de opbrengst gelijk verdeeld zou worden, zou er genoeg zijn voor iedereen. Maar in de toekomst zal de oogst niet op peil blijven. Door klimaatverandering zullen akkers met maïs, tarwe en rijst, waar nu miljarden mensen van eten, de komende jaren een woestenij worden. En de gebieden die best wat meer warmte kunnen gebruiken, kunnen niet de verloren gebieden vervangen. Alleen met nieuwe voedselbronnen valt een wereldwijde hongersnood nog te voorkomen. Dus nu zoeken deskundigen naar voedsel voor de volgende generaties in de ruimte en in zee. Planten lopen vol met CO2 De klimaatverandering die nu…

12 nummers € 59,95 + backpack t.w.v. € 80 GA OP ONTDEKKING MET DEZE ROBUUSTE EN VEELZIJDIGE BACKPACK Deze backpack is gemaakt van hoogwaardig, waterbestendig materiaal. Ideaal voor avontuurlijke wandelingen in de natuur, fietstochten of een weekendje weg. De backpack heeft een inhoud van 30 liter, genoeg ruimte voor kleding en andere spullen. Het duurzame materiaal biedt bescherming tegen water en vocht, waardoor je spullen droog blijven, zelfs in regenachtige omstandigheden. Met verstelbare schouderbanden met daarop een slimme zak voor je mobiele telefoon en een binnenzak met ritssluiting voor het veilig opbergen van andere waardevolle spullen. De outdoor backpack ontvang je nu gratis bij een jaarabonnement (12 nummers) op Wetenschap in Beeld voor slechts € 59,95 (i.p.v. € 83,40). EEN ABONNEMENT BIEDT ALLEEN MAAR VOORDELEN! ✓ Het magazine als eerste thuisbezorgd.✓ Gratis…

Zelfs in de lucht zijn vogels niet veilig voor de caracal. De middelgrote katachtige, die in Afrika en het Midden-Oosten leeft, is een behendige vogelvanger. Met zijn lange achterpoten springt hij 3 meter hoog en haalt hij vogels met één klap neer. De kwastjes op zijn oren geven hem mogelijk een beter gehoor, waardoor geen enkele prooi aan zijn aandacht ontsnapt. Op de foto, winnaar van de wedstrijd Nature TTL Photographer of the Year, valt een flamingo in het Serengeti National Park ten prooi aan de caracal.…

DEMENS Als je met je vingers knipt, voert je middelvinger de snelste beweging van het menselijk lichaam uit. Toen onderzoekers van het Georgia Institute of Technology, VS, de versnelling van de middelvinger maten, bleek dat een vingerknip meer dan 20 keer zo snel is als een knipoog. Er zijn drie fasen in een vingerknip. Eerst druk je je middelvinger tegen je duim, waardoor je kracht opbouwt. Naarmate de spanning toeneemt, draait je middelvinger 53,5 graden om zijn as. Maak de beweging zelf maar eens, dan merk je hoe de twee laatste vingerkootjes van de middelvinger gedraaid zijn. Als er genoeg kracht is opgebouwd, begint de volgende fase, waarbij je je duim langzaam opzij duwt terwijl de middelvinger erlangs glijdt. De opgebouwde kracht komt vrij, wat resulteert in een enorme versnelling van…