Inhoudsopgave van Editie 8 - 2023 - Wetenschap in Beeld

De Engelse term uncannyvalley wordt gebruikt om het verband te beschrijven tussen de mate van ‘menselijkheid’ van een object – zoals een robot – en de emotionele reactie die het oproept. Hoe meer een robot op een mens lijkt, hoe beter we ermee uit de voeten kunnen – maar slechts tot op zekere hoogte. Want als de gelijkenis te groot wordt, kunnen we ons juist heel ongemakkelijk voelen bij een robot. Deze ‘dip’ in de curve is de uncanny valley, ofwel het griezeldal. Misschien ken je dat onbehaaglijke gevoel zelf wel als je robots ziet die erg realistisch zijn. Zo niet, dan moet je maar eens kijken naar de ‘hond’ van het bedrijf Boston Dynamics. Op een gegeven moment wordt de gelijkenis gewoon eng. Het griezeldal is ook de reden…

TECHNIEK De kans om te overlijden bij een vliegtuigongeluk is één op 11 miljoen. Maar áls het je dan overkomt, is het niet onbelangrijk waar in het vliegtuig je zit. Dat zegt Doug Drury, hoogleraar aan de Central Queensland University in Australië, die een artikel schreef over het onderwerp in The Conversation. Als je naar de statistieken kijkt, zit je volgens de onderzoeker op de meest populaire en comfortabele stoelen bepaald niet het veiligst. Integendeel. In geval van nood zijn de middelste stoelen van de achterste rijen in het vliegtuig het veiligst. Drury baseert zijn conclusie onder meer op 35 jaar aan gegevens over vliegtuigongelukken in het Amerikaanse Time Magazine. Het blijkt dat de passagiers op de achterste middenstoelen een sterfte van 28 procent hebben bij een crash. Voor de…

BEWUSTZIJN DE ROBOTS GEVAREN In de film The Matrix uit 1999 hebben robots de mensheid tot slaaf gemaakt, en in de Terminator-films woedt er een vernietigingsoorlog tussen de mens en een intelligent wapensysteem. Populaire cultuur zit vol spectaculaire oorlogen tussen robots en mensen, maar volgens onderzoekers schuilt het gevaar meer in gewone, schijnbaar vreedzame robots. Robots worden zo slim dat hun kunstmatige intelligentie ons niet alleen kan verslaan met schaken en onze auto’s voor ons kan besturen – ze kan nadenken over zichzelf, en dat is behoorlijk complex. De deskundigen zijn verdeeld: de pleitbezorgers voorspellen een prachtige toekomst met robothulpjes, terwijl critici een en al onheil voor zich zien. Wie moeten we geloven? Minirobot krijgt bewustzijn Kunstmatige intelligentie kent globaal vier niveaus. Robots bevinden zich tot nu toe vooral op…

Wetenschappers keren het recept om 1 Spiegelmedicijnen maken begint met het genetische recept van het eiwit in de vorm van een RNA-molecuul. Het molecuul is een lange keten van basen, die allemaal spiegelbeelden zijn van de normale versies. Cel bouwt omgekeerde eiwitten 2 Kleine fabriekjes in de cellen, ribosomen genaamd, bouwen eiwitten op basis van het recept in het RNA-molecuul. De onderzoekers keren het hele ribosoom om, zodat het het omgekeerde recept kan begrijpen en omzetten in een spiegeleiwit. Afbrekende enzymen passen niet 3 Gewone eiwitten herkennen de afbrekende enzymen van het lichaam dankzij hun vorm, zodat ze ze kunnen vastpakken en ophakken. Maar de spiegeleiwitten passen niet in de vorm van de enzymen en blijven daarom langer in het lichaam.…

Plastic buizen vormen de basis 1 De basis bestaat uit 50 meter lange buizen van het stevige, transparante plastictype ETFE. De buitenste buizen zijn voor kassen, de binnenste voor woningen. De buizen zijn versterkt met Dyneema-kunststof, zodat ze kunnen worden opgeblazen. Grindlaag beschermt tegen straling 2 Er komt een 3 meter dikke laag stof en grind bovenop de habitat. Marsstof beschermt de bewoners tegen schadelijke straling en meteorieten. Het werkt ook als isolatie, waardoor astronauten binnen beter warm kunnen blijven. Basis wordt opgeblazen 3 De zwaartekracht op Mars is veel zwakker dan op aarde. Als de basis daarom wordt opgepompt tot de helft van de normale druk op aarde, is dat al voldoende om het gewicht van de grindlaag te kunnen weerstaan. Licht wordt in het huis gereflecteerd 4 Direct zonlicht…

Duizenden verdringen zich in nauwe doorgang 1 Het steegje dat langs het Hamilton Hotel in Seoel loopt, vult zich met mensen van beide kanten. Het steegje is 42 meter lang en heeft geen vluchtwegen – bovenaan is het circa 7 meter breed, onderaan slechts 3,6 meter. De dichtheid wordt te hoog 2 De dichtheid bereikt 12 mensen per vierkante meter – terwijl de kritische drempel vijf is. Mensen hebben moeite met ademhalen en kunnen zich niet vrij bewegen. De meute houdt zichzelf tot op zekere hoogte overeind. Groep maakt massale valpartij door 3 Krachten van het ene lichaam beïnvloeden de andere. Zodra iemand zijn houvast verliest, treedt een domino-effect op, waarbij mensen in de plotselinge leegte worden geduwd en tegen elkaar vallen. De mensen onderaan stikken.…

Al tien jaar richt de röntgentelescoop XMM-Newton zijn blik op het sterrenbeeld Schorpioen: hij heeft daar straling opgevangen van een van de meest extreme verschijnselen in het heelal – een neutronenster. De ruimtetelescoop moest de grootte en de massa van de ultracompacte ster helpen schatten, maar tijdens de analyse ontdekten astronoom Victor Dorosjenko en zijn collega’s van de Universität Tübingen in Duitsland iets wat een van de raarste ruimteobjecten nog mysterieuzer maakt. Alle modellen duiden erop dat de massa van een neutronenster niet kleiner kan zijn dan 1,4 zonnemassa’s, maar uit de metingen blijkt dat Dorosjenko en zijn collega’s een kleinere hebben gevonden, die de klassieke theorie in twijfel trekt. De neutronenster HESS J1731-347 is twee keer zo licht als logisch zou zijn. Dit zet de kennis over neutronensterren op…

Hefwerktuig tilt loodzware segmenten op 1 The Crystal rust op vier 250 meter hoge torens en bestaat uit negen segmenten van 1100 ton. Om de constructie te vergemakkelijken, worden drie segmenten op de grond gebouwd en dan door 16 hydraulische liften opgehesen. Lagers vangen aardbevingen op 2 Als bescherming tegen aardbevingen rust The Crystal op 26 wrijvingslagers, die ten opzichte van elkaar kunnen bewegen. Zware gewichten vangen de energie van de bewegingen van de andere wolkenkrabbers op. Staal is licht en bestendig 3 Het binnenste skelet is van staal, omdat dat minder weegt en beter bestand is tegen aardbevingen dan bijvoorbeeld beton. De buitenbekleding bestaat uit 5000 platen aluminium, die het gewicht laag houden.…

In de zomer van 2022 trok er door Europa en grote delen van het noordelijk halfrond een ongekende hittegolf. In Groot-Brittannië steeg het kwik voor het eerst naar meer dan 40 °C. Centraal Portugal vestigde met 47 °C een nieuw Europees record. En toen het in de herfst uiteindelijk afkoelde, hadden de zomertemperaturen in heel Europa 20.000 levens geëist. De zomer was dan ook de heetste ooit gemeten in Europa. Zo lag de gemiddelde temperatuur 0,4 °C hoger dan in de zomer van 2021, die ook al records brak. Maar in de toekomst zal een zomer als in 2022 helemaal niet ongewoon zijn. Bij de verbranding van kolen, olie en gas komt CO2 vrij, dat het broeikaseffect veroorzaakt en de planeet opwarmt. Sinds de uitstoot begon te stijgen met de…

EEN VRAAG VOOR ◼ Q & A stuur je in via www.wibnet.nl/qa. ◼ Alleen vragen die in het tijdschrift verschijnen, worden beantwoord. TECHNOLOGIE De productie van zonnepanelen bestaat uit een aantal stappen, die stroom verbruiken en het klimaat belasten met CO 2. Het basisbestanddeel van de meeste zonnecellen is de halfgeleider silicium, die in mijnen uit het mineraal siliciumdioxide wordt gewonnen. Een halfgeleider is een elektrisch geleidend materiaal dat ook in onder andere computerchips zit. Naast de vervuiling bij de productie wordt het milieu belast door transport, installatie en reiniging van zonnepanelen. Hoe slecht zonnepanelen precies zijn voor het milieu, hangt van meerdere factoren af. Zo maakt het uit of de stroom voor de productie van groene bronnen als windmolens komt, of van fossiele bronnen als kolencentrales. Het type stroom…

HEELAL Het buitenste deel van de atmosfeer van de zon is de corona. Meestal is de corona niet met het blote oog te zien, doordat het licht van de zon hem overstraalt, maar tijdens een zonsverduistering wordt de corona zichtbaar. De corona bestaat uit een aantal gassen van miljoenen graden Celsius heet. Door die hitte botsen de gasatomen en vormen ze plasma, dat bestaat uit negatief geladen elektronen en positief geladen ionen. Onder andere ijzeratomen, die de helft van hun 26 elektronen hebben verloren, helpen de krans om de zon te creëren. De corona is veel heter dan het oppervlak van de zon: 1 tot 5 miljoen °C tegen 6000 °C. Waarom de temperatuur zo ver van het oppervlak stijgt, was voor de wetenschap altijd een raadsel, maar de theorie…

Elke ademhaling is een hap plastic Microplastic neemt de aarde over – en ook de lucht die je inademt. Nu vinden onderzoekers ook plastic diep in onze organen. Ontdek waar de piepkleine plasticdeeltjes vandaan komen en hoe we het probleem oplossen. NIEUWS ◼ Zeestijging verjoeg Vikingen uit Groenland ◼ Zeil verwijdert ruimteschroot ◼ Hersenscans worden 64 miljoen keer zo scherp Q & A ◼ Wanneer verdient een windmolen zichzelf terug? ◼ Zijn intelligente kids de pispaaltjes? ◼ Hoe groot kan een zwart gat worden? Reuzenraket brengt kunstenaars naar de maan Een miljardair en acht kunstenaars vliegen naar de maan met de grootste raket ooit. Maar wie zijn deze creatievelingen, hoe wordt hun verblijf en welke route nemen ze? Ontdek alle details van deze historische reis. 5 IDEEËN OVER SEKS ‘Vrouwen hebben een…

Stel je een groepsfoto voor met meer dan 3 miljard mensen die stuk voor stuk herkenbaar moeten zijn. Astronomen kregen dat voor elkaar toen ze de Melkweg in kaart brachten met de Dark Energy Camera. Al fonkelt de grote foto van de sterren, het is slechts een klein stukje van het totaalplaatje (inzet). De onderzoekers gebruikten speciale software om overlappende lichtstippen van elkaar te scheiden. Zo wisten ze 3,32 miljard hemellichamen te registreren.…

NATUUR Hij is verantwoordelijk voor wel 90 procent van alle sterfgevallen door paddenstoelen: een halve zou al genoeg zijn om een volwassen mens te doden. Onderzoekers noemen de onschuldig ogende groene knolamaniet (Amanita phalloides) dan ook de veruit dodelijkste paddenstoel ter wereld. Biologen van University of Wisconsin-Madison ontdekten dat het organisme een nieuwe manier heeft gevonden om zijn DNA te verspreiden, waardoor hij in bossen over de hele wereld kan opduiken. Het onderzoek is gebaseerd op analyses van het genoom van 86 knolamanieten die sinds 1993 in Californië en sinds 1978 in delen van Europa zijn verzameld. Bij de Amerikaanse monsters stelden de onderzoekers vast dat paddenstoelen die in de loop der tijd in twee gebieden waren verzameld, precies hetzelfde genetisch materiaal bleken te hebben, waardoor ze in principe…

Camera’s filmen het spel van robotarm 1 De robotarm buigt, komt omhoog en omlaag terwijl vijf camera’s dat filmen en de input naar zijn kunstmatig intelligente besturingscomputer sturen. Zoals een kind in een spiegelzaal leert de robot hoe de bewegingen eruitzien. Robot maakt model van bewegingen 2 De kunstmatige intelligentie van de robotarm tekent de vorm van zichzelf en de richting van zijn bewegingen. Bij elke beweging worden de tekeningen een beetje preciezer, waardoor de arm zichzelf steeds beter kan besturen. Zelfbewuste AI lost taken op 3 Uit deze ervaring heeft de robot een zelfbeeld gevormd – een vorm van zelfbewustzijn – en nu kan hij zich voorstellen waar hij heen kan gaan als hij bepaalde bewegingen maakt. Daardoor kan hij bijvoorbeeld een bal vangen.…

De schimmel Cordyceps heeft niet voor niets de bijnaam zombieschimmel. Zodra de parasiet een insect zoals deze mot besmet, is zijn lot bezegeld. Het web van de schimmel, het mycelium, zuigt voedingsstoffen uit het lijf en verdringt de weefsels. En als het insect dood is, komen de vruchtlichamen van de schimmel uit het dode lichaam tevoorschijn en … komt het dier weer tot ‘leven’. De rijpende vruchtlichamen laten miljoenen sporen los die zich door de lucht verspreiden en op zoek gaan naar nieuwe slachtoffers.…

Een schotelvormig vaartuig stijgt op aan boord van een ruimteraket. Na een baan om de aarde van een uur opent de neus van de raket en duikt de ronde constructie naar buiten, die tijdens zijn afdaling een snelheid van 29.000 km/h bereikt. Door de weerstand van de dampkring wordt het vaartuig gedurende zijn val gloeiend heet. In het water van de Stille Oceaan wacht een schip met NASA-ingenieurs. Eigenlijk zou het vreemde vaartuig moeten opbranden door de botsing met de dampkring. Maar de constructie kan zich transformeren en ongedeerd in het water storten: het vaartuig is namelijk opblaasbaar. Vlak voordat het ruimtevaartuig uit een Atlas V-raket kwam, werd er stikstof ingepompt, waardoor hij vervijfvoudigde en zo werd afgeremd tijdens de afdaling. Het is 10 november 2022 en NASA heeft voor…

Computer beoordeelt capaciteit 1 Computersimulaties kunnen laten zien aan hoeveel mensen een evenement plek biedt. Ze kunnen ook flessenhalzen aanwijzen, de capaciteit van in-en uitgangen beoordelen en berekenen hoeveel tijd een evacuatie in beslag zal nemen. Camera’s volgen bewegingen van de menigte 2 Door bewaking via camera’s en drones kan kunstmatige intelligentie de bezoekers tellen en de massabewegingen in de gaten houden. De technologie kan de dynamiek van de menigte analyseren en ingrijpen als de situatie kritiek wordt. Polsbandjes brengen bewegingspatronen in kaart 3 Veel festivals hebben polsbandjes met elektronische chips weten komen hoeveel mensen zich in een bepaald gebied bevinden.…

Glas verbindt Amerikaanse flatgebouwen ◼ WAAR: Minneapolis, VS. ◼ GROOTTE: 15 km ◼ WANNEER: 1962 Al 60 jaar lang kunnen inwoners van de stad Minneapolis zich verplaatsen tussen kantoorgebouwen, hotels, supermarkten en vele andere gebouwen via het Minneapolis Skyway System – een stelsel van overdekte loopbruggen waarmee voetgangers hoog boven straatniveau tussen de gebouwen van de stad kunnen lopen. Circa 80 woonblokken zijn verbonden door zo’n 15 kilometer aan skyways. Wolkenkrabber zweeft boven groenstrook ◼ WAAR: Shenzhen, China ◼ LENGTE: 380 m ◼ WANNEER: 2009 Boven een groen landschap zweeft het Chinese Vanke Center Shenzhen, een 380 meter hoge horizontale wolkenkrabber met appartementen, kantoren en een hotel. Het idee van de horizontale wolkenkrabber is om op de begane grond ruimte vrij te maken voor groenvoorzieningen en meren. Het bouwwerk rust op acht zuilen…

Drink voldoende water Je lijf bestaat voor 60 procent uit water en als je zweet, moet je water drinken om uitdroging – en hoofdpijn, duizeligheid en misselijkheid – te voorkomen. Normaal kun je toe met 2 liter water per dag, maar tijdens een hittegolf kun je het dubbele nodig hebben. Zet de ventilator uit als de hitte op zijn ergst is Het lichaam koelt af doordat zweet op de huid verdampt. Een ventilator kan de verdamping versnellen, maar bij extreme hitte werkt dat niet. Als de lucht boven de 37 °C is, zal de luchtstroom het lichaam niet koelen, maar juist verder opwarmen. Houd de temperatuur in de slaapkamer laag Een warme slaapkamer werkt slecht voor de remslaap, waarin de hersenen indrukken en informatie verwerken. Als je het raam overdag,…

LICHAAM Volgens de Amerikaanse gezondheidszorg is er geen veilige afstand van een brandende sigaret. Met andere woorden: Als je sigarettenrook ruikt, sta je bloot aan de tot 7000 giftige chemicaliën daarin. Het Amerikaanse bedrijf Inogen, dat zuurstofapparaten produceert voor mensen met een verminderde longfunctie, heeft een buitenproef gedaan met een deeltjesteller. Al bleek dat de concentratie gevaarlijke deeltjes afneemt met de afstand tot de roker, deze was nog altijd 46 procent hoger wanneer de sigaret zich op 8 meter afstand bevond. Meeroken verhoogt het risico op onder meer kanker. Dat bleek uit een analyse die verscheen in 2018, waarin de resultaten van 40 studies werden vergeleken. Zo bleek ook dat het effect van meeroken het grootst is bij vrouwen, bij wie de kans op zowel borst-als longkanker toeneemt. Meeroken houdt…

GETALBEGRIP 1 Kirsten is met haar vrienden op het strand en ze geven elkaar cijferpuzzels. Alma daagt de anderen uit met onderstaand wiskundeprobleem. Ze laat het hen zien op een stuk papier en nu moeten ze het tegen elkaar opnemen in tijd. Carina is duidelijk sneller dan de anderen, want ze vindt een slimme manier om de som op te lossen. Hoe doet zij dat? (Voor dit raadsel wordt niet de oplossing van de som gezocht, maar de slimme rekenmethode.) (237 + 711 + 1185 – 948) * 2 =? B: Een van de getallen is een sleutel om de som sneller uit te kunnen rekenen. E: De logica van de oplossing heeft te maken met priemgetallen. A: Een van de getallen kan verplaatst worden naar het einde. C: De 2,…

HEELAL Kunnen zwarte gaten hun eigen sterrenstelsel verlaten? Blijkbaar wel, want astronomen hebben onlangs een zwart gat ontdekt dat zich snel uit de voeten maakt. Al ruim 50 jaar geleden voorspelden astrofysici dat er zwarte gaten bestaan die hun stelsel verlaten, maar die zijn tot nu toe nooit gevonden. Deze ontdekking, die gedaan werd door onderzoekers van Yale University in de VS, is dus niet alleen op zichzelf fascinerend, maar bevestigt ook een vermoeden dat astronomen al tientallen jaren hebben. Het team nam met de Hubble Space Telescope het dwergsterrenstelsel RCP 28 onder de loep, op een afstand van circa 7,5 miljard lichtjaar van de aarde, toen ze een mysterieuze, glanzende lichtstreep opmerkten. Ze vermoedden dat het ging om een zogeheten supermassief zwart gat: een reusachtig zwart gat, doorgaans in…

MENS Glad, krullend, fijn of golvend. De vorm van de meer dan 100.000 haren die je hoofdhuid bedekken verschilt enorm van persoon tot persoon en is het gevolg van een goed geolied samenspel tussen tal van genen. Maar kan de evolutie verklaren waarom sommige van onze voorouders krullend haar ontwikkelden en andere steil haar? Een team van Pennsylvania State University is op zoek gegaan naar het antwoord met behulp van pruiken, etalagepoppen en sensoren. De studie laat zien dat een grote bos krulhaar in het verleden wellicht een belangrijke voorwaarde was om te overleven. Mensen zijn de enige zoogdieren waarvan het lichaamshaar bijna onzichtbaar is, terwijl het haar op het hoofd juist dicht en dekkend is. Een theorie die in het verleden door wetenschappers naar voren is gebracht is dat…

Ik ben dol op ‘zoek de vout’-raadseltjes. Dit prachtexemplaar is door mijn vriend dr. B verzonnen. Eb en vloed worden (hoofdzakelijk) veroorzaakt door de aantrekkingskracht van de maan. Maar volgens dr. B is de invloed van de zon veel groter. De zon en de maan zien er vanaf aarde precies even groot uit, maar de zon staat verder weg en moet dus groter zijn. Stel de zon staat twee keer zo ver weg, dan is zijn diameter dus twee keer zo groot (om er vanaf hier even groot uit te zien). Maar met een twee keer zo grote diameter is zijn volume en dus massa acht keer zo groot. Zijn aantrekkingskracht is dan dus ook acht keer zo groot. Nu valt die aantrekkingskracht weg met het kwadraat van de afstand,…

Hitteschild wordt gevuld met stikstof 1 Op een hoogte van 125 kilometer boven het aardoppervlak wordt het hitteschild opgeblazen met stikstof en groeit daarmee van 1,3 tot 6 meter, voordat het met 29.000 km/h de dampkring raakt. Keramische vezels zijn bestand tegen hitte 2 Het hitteschild wordt 1600 °C als het door de atmosfeer gaat. De onderkant wordt beschermd door een deken van keramische vezels, gevoerd met isolatiemateriaal, waardoor het schild de hoge temperaturen kan weerstaan. Het schild ploft ongedeerd in zee 3 De snelheid neemt af tot circa 800 km/h, waarna de parachute zich ontvouwt, waardoor het hitteschild verder wordt afgeremd. De parachute valt rustig in zee en wordt op een schip gehesen.…

Vier uur voordat de tragedie toeslaat, is het chaos in het bruisende district Itaewon in Seoel. Duizenden en nog eens duizenden feestende jongeren stromen uit de metro de smalle steegjes in, waar discobeats klinken uit bars, nachtclubs en restaurants. Meer dan 100.000 mensen gaan op 29 oktober 2022 de straat op om het eerste Halloween na drie coronajaren te vieren. Maar veel feestgangers voelen zich onveilig in de menigte, en de politie in de hoofdstad van Zuid-Korea krijgt om 18.34 uur de eer-ste noodoproep. ‘Mensen op straat kunnen geen kant op. Het voelt alsof je doodgedrukt wordt. Ik kon op het nippertje wegkomen, maar het is te druk, u moet iets doen, er is handhaving nodig,’ smeekt de stem. Om 21.10 uur komt er nog een oproep. ‘Halloweenfeest … een…

ARMSLAG VLUCHT BIJ NAUW CONTACT EFFECT: Je voorkomt dat je vast komt te zitten in een mensenzee. WAAROM? Deskundigen hebben berekend hoe snel mensen bewegen en hoeveel ruimte een gemiddelde persoon inneemt, en adviseren als vuistregel een gemiddelde van 2,5 mensen per vierkante meter voor bijvoorbeeld concerten. Met die capaciteit kan het publiek nog wegkomen. De aanbevelingen lopen echter uiteen – zo is er een groot verschil tussen een familievoorstelling en een heavymetalconcert. Er mogen echter nooit meer dan drie à vier personen per vierkante meter zijn. HOE? Let op gevaar en reageer erop. Als je als concertganger geen fysiek contact hebt met de mensen om je heen, is de dichtheid van het publiek waarschijnlijk nog geen drie mensen per vierkante meter. Maar als je steeds tegen mensen opbotst, zijn…

THEORIE 1: Kern zit vol met quarksoep De dichtheid van de kern van een neutronenster is het maximum dat nog kan in het heelal – daarna verandert de ster in een zwart gat. De druk kan neutronen verbrijzelen tot een compacte soep van hun bouwstenen, de up-en downquarks. THEORIE 2: Kern is een gigantisch superatoom Pionen zijn deeltjes die een up-en een downquark bevatten. Omdat de kwantumtoestanden van de pionen gecoördineerd en identiek zijn, kunnen ze zich gedragen als één zeer compact superatoom, dat de kern van de neutronenster vormt. THEORIE 3: Mutatie vormt de kern De kern kan ook bestaan uit gemuteerde neutronen, hyperonen, die nog meer samengeperst kunnen worden. Ze bevatten drie quarks, net als protonen en neutronen, maar een van die quarks is omgezet in een zware, speciale quark.…

Op het eerste gezicht lijkt de skyline van Chongqing in China op iedere andere stad. Maar op vier wolkenkrabbers van 250 meter rust een vijfde. De kolos van glas en staal heet The Crystal en is het opvallendste deel van het wolkenkrabbercomplex Raffles City. De liggende wolkenkrabber van 300 meter is een voorbeeld van een nieuwe trend in de techniek: in de zoektocht naar een beter gebruik van de ruimte in grote steden gaan gebouwen nu niet alleen meer omhoog, maar ook de breedte in. The Crystal is niet het enige liggende gevaarte, en in de komende jaren zullen horizontale wolkenkrabbers niet alleen hotelkamers en uitkijkposten bevatten, maar ook hele stadssamenlevingen. Eerst moeten ingenieurs echter iets verzinnen om duizenden tonnen glas en staal honderden meters boven de grond in evenwicht…

Stad zonder auto’s of wegen 1 The Line bestaat uit twee parallelle, 500 meter hoge wolkenkrabbers. Auto’s en wegen komen er niet, want niemand zou meer dan vijf minuten hoeven te lopen naar bijvoorbeeld een dokter of winkels. Langere reizen gaan per hogesnelheidstrein. Spiegelglas laat het licht binnen 2 De buitengevel wordt bedekt met spiegelend glas, dat een deel van het zonlicht doorlaat. De ontwerpers hebben het gebied tussen de twee wolkenkrabbers zo uitgedacht dat het ’s zomers en ’s winters zoveel mogelijk zonlicht binnenlaat. Plaats voor 9 miljoen inwoners 3 Bewoners leven in modules van maximaal 80.000 mensen, net als in een gewone stadswijk. Het is de bedoeling dat The Line in totaal 9 miljoen inwoners zal huisvesten wanneer de metropool in 2045 klaar is.…

Gewoonlijk zit de puntkokkel onbeweeglijk vast op de rotsbodem, maar in de paartijd tilt hij plotseling zijn schelp op en komt hij overeind. In die houding is het zachte binnenste van de zeeslak ontbloot, dus hij moet snel zijn: binnen een paar seconden schiet hij een waaier aan rode eitjes het water in. Een ogenblik later zit de puntkokkel weer even stil als voorheen – de rest hangt af van het toeval. Om de kans op bevruchting te maximaliseren, is de paring strak gesynchroniseerd: alle slakken zetten hun eitjes en zaad tegelijk af.…

Tour is fysieke nachtmerrie De Tour de France is een van de belangrijkste sportevenementen van de zomer, waarbij mensen wereldwijd de prestaties van 176 wielrenners uit 22 teams volgen. 1 Hoeveel calorieën verbrandt een wielrenner tijdens een hele Tour? A) 13.000 B) 130.000 C) 1.300.000 D) 13.000.000 2 Welk land heeft nog nooit een Tour-winnaar geleverd? A) Luxemburg B) Colombia C) Australië D) Zuid-Afrika 3 Hoe zwaar moet een Tour de France-fiets minstens zijn? A) 3,8 kilo B) 6,8 kilo C) 9,8 kilo D) 12,8 kilo 4 Waarom is de trui van de koploper geel? A) Geen enkel team reed in het geel B) De sponsorkrant had geel papier C) Geel is de kleur van de zon D) Niemand weet eigenlijk waarom ANSWER Pubquiz Vraag 1: B) 130.000. Renners verbranden…