Inhoudsopgave van Editie 5 - 2023 - Wetenschap in Beeld

Als ik denk aan wetenschap, komen er al snel beelden in me op van sterrenstelselclusters, chemische reacties en vaccinonderzoekers in witte pakken. Totdat ik het artikel over vriendschappen las (vanaf bladzijde 14 van deze Wetenschap in Beeld), had ik geen idee dat mijn eigen vriendengroep vol zit met relevante wetenschap die gemeten, gewogen en onderzocht kan worden. Vrienden kunnen belangrijk zijn in je leven, en hoewel het misschien niet zo voor de hand ligt om de mechanismen van je relaties te onderzoeken, valt er genoeg te leren. Wat zeggen de niveaus van de verschillende hormonen in je lijf over je kansen om nieuwe vrienden te maken? Wat betekent de interactie tussen de hippocampus en amygdala in je hersenen bij de vorming van een nieuwe vriendschap? En hoe beïnvloeden je lichaamsgeur…

MENSHEID Je spoelt de wc door om de inhoud ervan in het riool te laten verdwijnen. En dat gebeurt ook, maar het toilet doet daarnaast het tegenovergestelde. Als je doortrekt, komt er ook een zwerm van bacteriën vrij, die door het vertrek zweeft. Dit was al wel bekend, maar een onderzoek gepubliceerd in Scientific Reports werpt nieuw licht op deze ‘bacteriestorm’. Een groep onderzoekers van de University of Colorado Boulder gebruikte laserlicht om zichtbaar te maken wat we met het blote oog niet kunnen zien: een potentieel schadelijke zwerm van deeltjes die zich vanuit het toilet door het vertrek verspreidt. Het experiment bracht een aantal onaangename zaken aan het licht. Zo schoten de deeltjes met 2 meter per seconde uit het toilet en kwamen ze in slechts 8 seconden 1,5 meter…

NATUUR Honingbijen hebben het de afgelopen halve eeuw niet bepaald makkelijk gehad. Het aantal is over de hele wereld gekelderd. En met name de laatste tien jaar maken imkers melding van een toegenomen sterfte onder de bijen in hun kolonies. Nu blijkt uit een onderzoek van de universiteit van Maryland (VS) dat de levensduur van bijen sinds de jaren 1970 met 50 procent is gedaald. De meeste eerdere bijenstudies richten zich op omgevingsfactoren, zoals parasieten, pesticiden, ziekten en de aanwezigheid van voedsel. Maar de onderzoekers van Maryland gingen na hoe lang bijen kunnen overleven in een gecontroleerde omgeving in een lab. Ze verzamelden bijenpoppen van werkbijen van nog geen 24 uur oud om te zien hoe lang ze konden overleven zonder invloeden van buitenaf. Ze plaatsten de bijen in speciaal gebouwde…

Hormoontekort wakkert vriendschap aan 1 Met weinig testosteron (het mannelijke geslachtshormoon) en cortisol (het stresshormoon) heb je meer kans om vriendschappen aan te gaan. Als de niveaus tijdens de prille vriendschap verder dalen, ben je goed op weg. Netwerken brengt vreugde en empathie 2 De vriendschap komt tot stand als de interactie met je nieuwe vriend(in) de hersengebieden amygdala, hippocampus en prefrontale cortex activeert. Dit merk je aan positieve emoties, gedeelde fijne herinneringen en veel empathie. Vriendschap wordt een verslaving 3 Je vriend(in) triggert activiteit in een centraal deel van de nucleus accumbens, het beloningscentrum van de hersenen. Dit geeft je niet alleen plezier in het samenzijn, maar creëert tegelijkertijd een soort verslaving aan elkaar.…

Bouwstenen kwamen van buitenaf 1 Meteorieten hagelden uit de hemel op de prille aarde. Ze brachten moleculen mee die de bouwstenen zijn van het vroegste RNA-leven. Hiertoe behoren de nucleotiden met de vier basen A, G, C en U. Wisseling van nat en droog was ideaal 2 In meteorietkraters vormden zich meren, die opdroogden en weer volliepen. De moleculen werden dus blootgesteld aan straling en weer opgelost. Daardoor konden ze zich samenpakken en kleine ketens vormen. Vulkanen versnelden het proces 3 De meren werden volgestort met basaltglas van de frequente vulkaanuitbarstingen. Het glas was de cruciale katalysator die de chemische reacties versnelde, waardoor zich lange strengen RNA konden vormen.…

Bovenkaak toont aantal tanden 1 Een fossiele bovenkaak duidt erop dat Europa een eigen Torvosaurussoort had. Uit de grootte van de kaak bleek dat Torvosaurus gurneyi hooguit tien tanden links-en rechtsboven had, minder dan Torvosaurus tanneri uit Noord-Amerika. Tanden snijden prooi aan flarden 2 De karteltanden van Torvosaurus waren 10 centimeter lang: bijna even lang als de tanden van T. rex. Ze konden door spieren snijden, maar doordat ze smal waren, konden ze geen bot verbrijzelen zoals T. rex dat kon. Sterke armen met scherpe klauwen 3 De armen waren langer en sterker dan die van T. rex, en daardoor nuttiger. De gespierde armen hadden elk drie klauwen, waarmee het dier waarschijnlijk prooien vasthield. De kromme klauwen waren 12-13 centimeter lang. Staartwervel geeft lengte aan 4 Samen met de bovenkaak vonden de onderzoekers ook…

Nieuwe serie: DE 7 GROOTSTE UITDAGINGEN VAN DE KLIMAATCRISIS Door torenhoge temperaturen smolt 6 km3 van het ijs op Groenland op één zomerdag in 2022. Dat is 6000 miljard liter zoet water – meer dan genoeg om die zomer de dorst van de hele wereldbevolking te lessen. Maar ondanks de smeltende polen, krimpende gletsjers en spetterende stortbuien is schoon water wereldwijd een schaars goed. Eén op de vier aardbewoners heeft geen makkelijke toegang tot drinkwater. Elk jaar komen daardoor zeker 1 miljoen mensen om het leven, en het probleem neemt toe nu de klimaatveranderingen alsmaar doorzetten. Op een groot deel van de aarde is de watertoevoer afhankelijk van sneeuw, die het hele jaar door water levert voor de beken en rivieren. Maar op een warmere planeet valt er minder sneeuw en…

WAARSCHIJNLIJK Lichamen kunnen voorzichtig worden ingevroren 1 We kunnen al stukjes weefsel invriezen tot-196 °C in vloeibare stikstof zonder dat er ijskristallen ontstaan die de cellen beschadigen. Het is waarschijnlijk – maar nog niet zeker – dat dit ook kan met een heel lichaam. DUBIEUS Mensen kunnen worden ontdooid en weer tot leven worden gewekt 2 Het ontdooien moet volledig gelijkmatig gebeuren, anders zal het lichaam barsten. Dit is bereikt met weefsels die samen met ijzernanodeeltjes werden ingevroren en weer ontdooid in een magnetisch veld. Of de methode op een heel lichaam werkt, is twijfelachtig. SPECULATIEF Alle ziekten kunnen op een dag worden genezen 3 Wetenschappers werken serieus aan de ontwikkeling van nanorobots die misschien ooit onze cellen kunnen repareren en bijvoorbeeld kanker en dementie kunnen genezen. Maar het idee…

Printer weegt 19 ton 1 Black Buffalo 3D gebruikt voor zijn bouwproject de NEXCON, een van de grootste 3D-printers op de markt. De printkop is gemonteerd op een computergestuurde, mobiele stellage met een spanwijdte van 14 meter. Cement is de inkt 2 De printer gebruikt een speciaal cementmengsel en bouwt het huis laag voor laag op. De ‘inkt’ wordt vanuit een silo naar de printkop gevoerd. Deze kan betonlagen leggen met een snelheid van wel 25 cm per seconde. Het huis is klaar 3 Binnen een dag zijn alle muren geprint. Dan maken bouwvakkers het huis af en installeren ze het dak en de deuren, badkamers en keukens. Het huis ziet er nu precies zo uit als een woning die met traditionele bouwmethoden is neergezet.…

LICHAAM Na de publicatie van een grote studie in 2019 staat het onomstotelijk vast: de elektrische tandenborstel overtreft de handtandenborstel en beschermt zowel tanden als tandvlees beter. Het onderzoek besloeg 11 jaar en vergeleek de effectiviteit van de twee soorten tandenborstels. De proefpersonen met een elektrische tandenborstel hadden gezonder tandvlees en minder gaatjes en behielden bovendien hun tanden en kiezen langer dan handmatige poetsers. Het grote voordeel van de elektrische tandenborstel is dat hij roteert, waardoor hij tandplak beter verwijdert. En hoe minder tandplak, hoe minder tandbederf. Uit het onderzoek blijkt dat het gebruik van een elektrische tandenborstel het risico op gaatjes met wel 18 procent vermindert vergeleken met poetsen met een gewone tandenborstel. MET DE HAND VS ELEKTRISCH POETSEN TANDPLAK WORDT EFFECTIEF VERWIJDERD De roterende borstel van de elektrische tandenborstel…

DIT IS ERTEZIEN IN MEI Deze maand zijn er in de zeer dichte gebieden vol met stof en gas buiten het zonnestelsel donkere sterrennevels te zien. Deze zenden geen licht uit en zijn daarom alleen zichtbaar doordat ze het licht van de sterren daarachter blokkeren. In de donkere nevels ontstaan sterren, dus ze bevatten verschillende moleculaire verbindingen waaruit sterren bestaan, bijvoorbeeld waterstof en helium. Meestal vormen de nevels zich uit de resten van een supernova of hypernova. Hoewel de gebieden er leeg uitzien, vor-men ze de meest compacte delen van de gigantische moleculaire nevels, die bestaan uit dicht opeengepakte stof-en gasdeeltjes. De stofdeeltjes zijn veelal nog geen micrometer groot, en sommige deeltjes blokkeren het zichtbare licht vanwege hun omvang. Op dit moment zijn de twee donkere sterrennevels B142 en B143…

MENSHEID Als jij het ook zo lastig vindt om een bezoekje aan de sportschool in je agenda te proppen, is er goed nieuws. Volgens een nieuw onderzoek van de Edith Cowan University in Australië kun je wellicht je krachttraining halveren en toch dezelfde resultaten bereiken. De onderzoekers ontdekten dat het laten zakken van gewichten beter werkt dan ze op te tillen wanneer het je doel is meer spieren en kracht op te bouwen. De onderzoekers verdeelden hun proefpersonen in drie groepen en lieten hen tweemaal per week oefeningen met gewichten doen, terwijl één controlegroep tijdens het vijf weken durende onderzoek niet sportte. Een van de drie groepen beoefende de zogeheten excentrische training, waarbij ze de gewichten lieten zakken. Dit rekt de spieren op, waardoor ze krachtiger worden. Groep twee deed aan…

Heuvels vlakken af Experimenten tonen aan dat mensen een heuvel veel minder steil vinden als ze met een goede vriend(in) zijn. De heuvel voelt al minder steil als je alleen al aan de vriend(in) denkt, en hoe hechter de vriendschap, hoe vlakker de heuvel wordt ervaren. Winsten groeien Bedrijven met veel hechte vriendschappen onder collega’s hebben volgens een onderzoek 36 procent minder arbeidsongevallen, 12 procent meer winst en 7 procent meer tevreden klanten dan bedrijven met minder goede vriendschappen. De cijfers stijgen Leerlingen doen het significant beter als ze goede vrienden onder hun klasgenoten hebben. Op een Amerikaanse basisschool behoorden leerlingen met veel vrienden tot de top 25 procent in wiskunde en lezen.…

DAAROM RADEN WE HET ARTIKEL AAN Ontdek welke hoofdrol lava heeft gespeeld voor het eerste leven op aarde. Leer welke omstandigheden het leven een kans boden. De aarde 4 miljard jaar terug: de nog jonge planeet wordt bestookt met meteoren die op het oppervlak hameren, terwijl de brandende lava uit vulkanen spuit en sissend en stomend in meren stroomt. En hier, midden in de hel, gebeurt het wonder. In de schaduw van de vulkanen, waar de lava stolt tot basalt, komen vier soorten moleculen bij elkaar om samen een keten te vormen die steeds langer wordt. Het groeiende molecuul – de eerste streng RNA – is de kiem van het leven zelf. Wetenschappers proberen al tientallen jaren te begrijpen hoe leven kon ontstaan uit dode materie. Nu geven experimenten in…

Telescopen scannen voortdurend het luchtruim 1 Elke nacht fotografeert de Hawaïaanse Pan-STARR-Stelescoop de hemel. Van uur tot uur vergelijkt een computer de beelden, en als er een nieuw interstellair object als 'Oumuamua verschijnt, krijgen astronomen daar automatisch bericht van. Baan duidt op een vreemd object 2 Telescopen volgen het object gericht enkele dagen om zijn baan te bepalen. Terwijl de planeten, planetoïden en kometen in ons zonnestelsel gesloten banen hebben, hebben interstellaire objecten een open hyperbolische baan (geel). Sonde zet de achtervolging in 3 In de toekomst kan een sonde in het heelal op de loer gaan liggen en het interstellaire object achtervolgen, voordat het het zonnestelsel weer verlaat. Sensoren kunnen bepalen of het object natuurlijk is of is gemaakt door een buitenaardse beschaving.…

HET VERGETEN VERHAAL OVER… DE EVOLUTIE-THEORIE Volg de vergeten drama’s, verbeten duels en verlossende openbaringen die voorafgingen aan de grootste uitvindingen en wetenschappelijke doorbraken. Hij had lang gedacht over zijn theorie, die het scheppingsverhaal weerlegt – en die stelt dat wezens niet zijn geschapen naar Gods beeld, maar evolueren door de generaties heen. Hij had de materie van alle kanten bekeken en een manuscript geschreven – alleen maar om het weer weg te gooien, te bewerken, te herschrijven en te verduidelijken. Maar nu kan hij er zelf niet meer verder mee komen. En dus heeft hij besloten zijn theorie op te sturen naar de meest gerespecteerde natuurvorser die hij kent om opbouwende kritiek te krijgen. Hij sluit de envelop op 5 april 1858 en bezegelt daarmee zijn lot in de…

ETHIEK Mensen worden levend bevroren 1 Terminale patiënten zouden ingevroren moeten worden voordat de ziekte hun lichaam heeft aangetast, maar de procedure is riskant en de eerste paar keer zal iemand waarschijnlijk sterven tijdens het invriezen of ontdooien. Dit is een ethisch probleem. CONCLUSIE Dierproeven beloven te veel 2 Kikkers kunnen bevriezen en muizen leven langer met bepaalde medicijnen, maar die resultaten zijn niet zomaar van toepassing op mensen. Onze hersenen zijn bijvoorbeeld veel ingewikkelder, dus er kan meer misgaan tijdens het invriezen en ontdooien. REALISME Invriezen lost het probleem niet op 3 Zelfs als het mogelijk wordt om bevroren lichamen weer tot leven te wekken, is de methode niet praktisch. Het is ruimteverslindend en extreem duur, en veel mensen willen helemaal niet wakker worden in een toekomst waarin hun…

Fluormoleculen vormen een ring 1 Fluormoleculen (groen) worden in een ring bijeengehouden door een schil, die bestaat uit een waterafstotend chemisch rooster (blauw). De opening is slechts 1 nanometer breed: een miljoenste millimeter. Nanoringen worden gestapeld 2 De platte ‘nanoringen’ worden opgestapeld tot een met fluor beklede buis. Fluor is negatief geladen en zal chloorionen (wit), die zich in het zout (natriumchloride) van zeewater bevinden en ook negatief geladen zijn, afstoten. Membraan laat water door 3 De nanobuisjes vormen samen een membraan dat zo fijn is dat het samengeklonterde watermoleculen scheidt en zout vasthoudt, zodat alleen schoon water wordt doorgelaten.…

Alle bekende materie in het heelal, van sterrenstelsels tot de aminozuren in ons lichaam, wordt beschreven door het standaardmodel. Deze bijbel van de natuurkunde vertelt uit welke deeltjes atomen bestaan en welke krachten invloed hebben op hun gedrag. Het standaardmodel is de succesvolste wetenschappelijke theorie die er is en heeft onder meer de ontwikkeling van alle moderne elektronica mogelijk gemaakt. Maar de theorie heeft ook gebreken. Zo kan ze de zwaartekracht niet verklaren. Daarom wordt er continu aan gewerkt, en 10 jaar terug begon er een project rond de massa van het W-boson, een krachtvoerend deeltje dat bij radioactiviteit is betrokken. De resultaten, die in 2022 bekend werden, brachten een schok teweeg. Uit de uiterst nauwkeurige metingen bleek dat het W-boson zwaarder is dan het standaardmodel voorspelt. Het is…

VENEZUELA 1 Met zo’n 18 procent van de bekende oliereserves staat Venezuela op plaats één met 304 miljard vaten olie. De export wordt beperkt door o.a. de kwaliteit. SAOEDI-ARABIË 2 Het koninkrijk op het Arabisch Schiereiland heeft ruim 17 procent van alle olie in handen: 298 miljard vaten. Bovendien is Saoedi-Arabië ’s werelds grootste exporteur. CANADA 3 De op twee na grootste olievoorraad bevindt zich, wellicht verrassend, in en rond Canada, dat 10 procent of 168 miljard vaten heeft. Het is de op vijf na grootste olie-exporteur ter wereld. IRAN 4 Iran beschikt met 158 miljard vaten over 9 procent van alle ruwe olie. Met de overige landen van de OPEC, de organisatie van olieexporterende landen, staat Iran voor 79,4 procent van de oliereserves. IRAK 5 Irak staat op plaats vijf met 145 miljard vaten…

PSYCHOLOGIE Video’s van puistjes die worden uitgeknepen, worden op YouTube en Instagram miljoenen keren bekeken – wat misschien vreemd lijkt. Onderzoekers denken dat de oorzaak ligt in de interne strijd tussen walging en nieuwsgierigheid. De walging vertelt ons om potentiële gevaren – zoals besmettelijke ziekten – te vermijden. En puisten zijn daar een goed voorbeeld van. De walging concurreert echter met nieuwsgierigheid, een andere krachtige impuls. En veilig achter een scherm wint de nieuwsgierigheid het, althans voor sommigen. In 2021 onderzochten Oostenrijkse onderzoekers wat er gebeurt in het brein van liefhebbers en haters van puistenvideo’s bij het zien van zo’n filmpje. 80 proefpersonen keken naar 96 filmpjes van puistjes, fonteinen en stoomreiniging terwijl ze in een hersenscanner lagen. Bij beide groepen werd een hersengebied geactiveerd dat verband houdt met walging. Bij…

KRAAK DE CODE KRAAK DE CODEBeantwoord drie vragen met verschillende delen van je brein en puzzel het codewoord bij elkaar. GETALBEGRIP 1 GETALBEGRIPHoeveel cijfers tussen de 10 en 100 zijn 7 keer zo groot als de som van de getallen in die cijfers? Hint: Je kunt een vergelijking opstellen en de oplossing wiskundig berekenen. Met deze twee regels kun je de vergelijking opstellen en reduceren: S: 1 T: 2 R: 3 A: 4 K: 5 LOGICA 2 De 10 getallen geven de frequentie aan van iets wat verband 2 houdt met de getallen van 1 tot 10. Kun je berekenen wat het is en zeggen wat er op de 11e plaats komt, waar het vraagteken staat? 2 2 1 1 0 1 2 0 2 1? E: 1 X: 2…

Een dubbeldeksbus weegt 12 ton. Stel je nu een haai van 60 ton voor. Meerdere diergroepen hebben reuzen voortgebracht – en dit zijn de grootste. 1. Ichthyosauria In 2018 zijn de 205 miljoen jaar oude resten van een enorme ichthyosaurus beschreven. Dit zeereptiel was groter dan een blauwe vinvis en leefde vermoedelijk van vissen en inktvissen. LENGTE: 36 meter GEWICHT: 200 ton. 2. Baleinwalvissen De blauwe vinvis behoort tot de baleinwalvissen en is het nu het grootste dier. Zijn tong is zo zwaar als een olifant en er passen 50 mensen in zijn bek. LENGTE: 33 meter GEWICHT: 173 ton. 3. Sauropoda De Sauropoda moesten 500 kilo bladeren per dag eten om genoeg energie op te doen voor hun enorme lijf. LENGTE: 37 meter GEWICHT: 70 ton.…

HEELAL Op slechts 16 lichtjaar van ons zonnestelsel vandaan hebben astronomen twee planeten ontdekt in de bewoonbare zone van de rode dwergster GJ 1002. Hoewel we nog geen planeten hebben ontdekt waar met zekerheid leven – of ook maar water – voorkomt, zeggen onderzoekers dat deze exemplaren een doelwit kunnen zijn voor de LIFE-missie, een toekomstige speurtocht naar leven in de ruimte. De pas ontdekte exoplaneten, GJ 1002b en GJ 1002c geheten, draaien om een rode dwergster met een massa die gelijkstaat aan een achtste van die van de zon. Dit houdt in dat de ster relatief koel en zwak is, en dat de bewoonbare zone daardoor dicht bij de rode dwerg ligt. De binnenste van de planeten, GJ 1002b, draait in iets meer dan 10 dagen om de ster, terwijl…

GIDS ZO MAAK JE NIEUWE VRIENDEN Je staat in het hoekje van de kamer op een feest waar je niet wilt zijn. Je krampachtige pogingen om over koetjes en kalfjes te praten, zijn mislukt – je hebt niets gemeen met de rest. Maar ineens gebeurt er iets: je loopt iemand tegen het lijf die je aandacht trekt. Deze persoon is nog een onbekende voor je, maar voelt vreemd bekend aan. Meteen komt het gesprek op gang – en het gaat de rest van de avond door. Het lijkt misschien op liefde op het eerste gezicht, maar Cupido is in geen velden of wegen te bekennen. Je knoopt gewoon een nieuwe vriendschap aan. En onderzoekers hebben ontdekt wat je aandacht trok – dat kleine detail waardoor juist deze persoon zo vertrouwd…

RNA bestaat uit vier bouwstenen De strengvormige RNA-moleculen bestaan uit vier moleculen, nucleotiden genaamd, die elk hun base bevatten: guanine, adenine, cytosine en uracil. Strengen zijn eiwitrecepten In alle huidige organismen fungeren RNA-strengen als dragers van het recept voor eiwitten. Het recept wordt afgelezen in de ribosomen die de eiwitten vormen. RNA kan zichzelf kopiëren Als RNA-strengen zich op bepaalde manieren vouwen, worden ze zogeheten ribozymen. In het eerste leven kon RNA zich dankzij deze ribozymen kopiëren.…

Langnek is genoemd naar zijn vindplaats 1 Supersaurus lourinhanensis is genoemd naar zijn vindplaats in de Lourinhãformatie. De middelgrote sauropode mat 25 meter en had, net als andere sauropoden, de bekende lange nek en een lange staart die hem in evenwicht hield. Stegosaurus had extra lange nek 2 Miragaia longicollum viel onder de stegosauriërs, bekend van de beenplaten op hun rug en stekels aan het eind van hun staart. Het dier onderscheidde zich echter van zijn soortgenoten door zijn lange nek, die wel 17 nekwervels telde. Tiener was 4 meter lang 3 Ook Lourinhanosaurus is naar Lourinhã genoemd. Hoe groot de vleeseter kon worden als volwassene is onzeker, want er zijn alleen fossielen gevonden van jonge dieren, maar zelfs als tiener kon Lourinhanosaurus meer dan 4 meter lang worden.…

Lichttherapie misleidt kankercellen 1 In een onderzoek waarbij ratten werden blootgesteld aan blauw verrijkt licht, steeg hun melatoninegehalte ’s nachts. Melatonine remt de groei van kankercellen en liet de tumoren van de muizen flink krimpen. Natuurlijke melatonine Kunstmatige melatonine Chemisch bioritme is bedrieglijk 2 Het hormoon cortisol geeft het lichaam het signaal dat het dag wordt. Synthetisch cortisol dat voor bedtijd wordt toegediend, kan het lijf doen geloven dat het dag is, en kankercellen kunnen zich daardoor minder verspreiden. Natuurlijk cortisol Kunstmatig cortisol Kanker is ’s nachts kwetsbaar 3 In onze slaap hebben kankercellen minder actieve eiwitten die het DNA repareren. Dit maakt ze waarschijnlijk gevoeliger voor chemo-en radiotherapie, die werken door het DNA van de kankercellen te vernietigen. Actieve hersteleiwitten…

Geneeskunde was Darwin te bloederig 1 De vader van Charles Darwin was een succesvol zakenman en arts. Hij hoopte dat Charles hetzelfde carrièrepad zou volgen, en na school ging Charles bij zijn vader in de leer als arts. Later schreef Charles zich in voor geneeskunde aan de universiteit van Edinburgh in Schotland, maar echt lekker liep het niet. Darwin vond de lezingen dodelijk saai en beschreef één docent als ‘zo geleerd dat zijn wijsheid geen ruimte heeft gelaten voor rede’. Het praktische gedeelte was niet veel beter. Darwin had een hekel aan ontledingen, en het bijwonen van een operatie vond hij niet te doen. Vooral de reactie van de patiënt vond hij te heftig, want verdoving bestond nog niet. Het vooruitzicht van een leven met bloed en lijden stond Darwin tegen,…

Fotonen zorgen voor elektromagnetisme 1 Elektromagnetische straling plant zich voort via fotonen. Als een atoom door een foton getroffen wordt, gaat er een elektron naar een hoger energieniveau. Als het elektron terugvalt, wordt er een nieuw foton uitgezonden. Gluonen lijmen atoomkernen 1 Neutronen (l) en protonen bestaan uit quarks. De zwakke kernkracht houdt ze bijeen met krachtvoerende deeltjes, gluonen. De kracht is heel sterk. Kernenergie werkt door atoomkernen te splijten, en daarbij komt energie vrij. W en Z leiden tot zwakke kernkracht 1 Radioactieve stoffen zijn instabiel, omdat de atoomkern te veel neutronen heeft. Om de stabiliteit te herstellen, zetten ze een neutron om in een proton via W-en Z-bosonen, waarbij een elektron wordt uitgezonden.…

GEOLOGIE De magnetische polen van de aarde zijn in de geschiedenis van de planeet ontelbare keren van plaats gewisseld. Alleen al in de afgelopen 83 miljoen jaar is dat 183 keer gebeurd. Gemiddeld verstrijkt er dus slechts zo’n 450.000 jaar tussen de ompolingen. De perioden tussen ompolingen variëren echter sterk, dus ook al is de meest recente nu 786.000 jaar geleden, dat hoeft niet te betekenen dat het binnenkort weer zal gebeuren. Door magnetische mineralen te bestuderen die in verschillende tijden in lava gestold zijn, kunnen geologen zien hoe het magnetisch veld van de aarde in de loop der tijd georiënteerd is geweest. 72 miljoen jaar geleden wisselden de polen wel vijf keer in een miljoen jaar van plaats. Maar het duurt ook weleens meer dan 10 miljoen jaar. Toch…

Een abonnement op Wetenschap in Beeld brengt je in de verste uithoeken van het heelal. Lees over de organisatie Mars One, die mensen met een enkeltje naar Mars wil sturen, over nieuwe planeten, zwarte gaten en gevaarlijke planetoïden. Onze wetenschapsjournalisten werpen licht op verbluffende uitvindingen en ontdekkingen, medische mysteries, klimaat(verandering), het heelal en de evolutie. Daarnaast staat het magazine vol met korte weetjes. Een abonnement biedt alleen maar voordelen! • Het magazine als eerste thuisbezorgd. • Toegang tot website met meer dan 5.000 artikelen. • De artikelen komen tot leven met video’s en illustraties. • Abonneevoordelen zoals korting op specials. SLIMSTE KEUZE! 24 nummers € 80,- € 3,33 per nummer 12 nummers € 45,- € 3,75 per nummer 6 nummers € 25,- € 4,16 per nummer wib.mijntijdschrift.net of stuur de…