Inhoudsopgave van Editie 4 - 2022 - Wetenschap in Beeld

DRONES Een drone van bijna 25 meter lang landt na het vervoeren van een groot aantal kleinere drones die pakketjes naar particuliere adressen in de stad brengen. Amper drie uur later stijgt het vaartuig weer op voor zijn volgende missie: een of meer kleine satellieten in een baan rond de aarde sturen. Dat zijn de plannen voor ’s werelds grootste drone, de Ravn X, ontwikkeld door de start-up Aevum, die een contract heeft getekend met het Amerikaanse leger. In vorm en grootte lijkt de Ravn X meer op een gevechtsvliegtuig dan op een drone, en met zijn 25.000 kilo zit de Ravn X in een hogere gewichtsklasse dan zijn rivalen. De multifunctionele drone gaat met een alternatieve aanpak de strijd aan met de grote SpaceX-raketten die de huidige ruimtewedloop domineren en…

VERLEDEN 60 goed bewaard gebleven voetafdrukken leveren wetenschappers het zekerste bewijs tot nu toe dat de mens het Amerikaanse continent veel vroeger innam dan gedacht. De laatste jaren zijn er meer vondsten gedaan die de theorie weerleggen dat de mens 13.500 tot 16.000 jaar geleden voor het eerst in Amerika aankwam, toen de ijstijd zijn greep op de aarde aan het verliezen was. Het ijs van Noord Amerika was toen zo sterk gesmolten dat er een doorgang door Alaska en Canada ontstond die mensen uit de steentijd vanuit Siberië konden nemen. De datering van de vondsten – zoals bewerkte stenen werktuigen en dierenbotten – is echter onzeker, en er is twijfel gerezen over de vraag of de vondsten wel door mensen zijn gemaakt. Maar nu is er eindelijk overtuigend bewijs. In…

De steden op aarde slibben dicht door het verkeer, terwijl op het platteland de afstanden groot zijn en het openbaar vervoer ver weg is. Volgens het bedrijf Joby kunnen elektrische helikopters beide problemen oplossen. Het bedrijf werkt samen met de NASA aan het testen van een eVTOL (electric vertical take-off and landing), die als een helikopter én als een vliegtuig kan landen. In de toekomst kunnen elektrische helikopters en drones hoog boven het overige verkeer passagiers en goederen vervoeren. De luchttaxi is naar verwachting in 2024 klaar voor gebruik.…

Blue Origin: Veer wordt landingsplaats 1 De nieuwe raket van Blue Origin, New Glenn, zal in Florida worden gelanceerd, maar nadat de 57,5 meter lange eerste trap is uitgebrand, zal hij landen op de omgebouwde veerboot Jacklyn. De New Glenn zal eind 2022 zijn eerste vlucht maken. De Bo 3: Vrachtschip lanceert miniraket 2 China heeft de 21 m lange raket Chang Zheng-11H ontwikkeld voor lancering vanaf een omgebouwd vrachtschip, de De Bo 3. De raket, die twee satellieten rond de aarde heeft gebracht, wordt met gas in een buis afgevuurd en dan ontstoken. Sea Launch: Pionier krijgt nieuwe eigenaars 3 Het internationale consortium Sea Launch heeft meer dan 30 keer een 60 meter lange Zenit-3SL-raket vanaf het Odyssey-platform gelanceerd. Het bedrijf is nu in Russische handen en mogelijk vertrekt de nieuwe Russische…

Een simpel blad wordt een heel landschap als je het onder een microscoop bekijkt. Op de foto, die de eerste prijs won in de wedstrijd Nikon Small World Photomicrography, vergrootte de fotograaf het blad van een Amerikaanse eik 60 keer en voegde kunstmatige kleuren toe om de details naar voren te halen. De witte sterren zijn fijne plantenhaartjes die het blad beschermen tegen weer en insecten. De paarse gebieden zijn de poriën die de gasstroom in de plant regelen, terwijl de nerven die het water door het blad vervoeren, cyaanblauw zijn.…

Een drone stort zich eind maart 2020 op zijn doel. Vlak boven de grond ontploft hij, en een dodelijke regen van metalen granaatscherven daalt neer op de soldaten. Het incident wordt beschreven in een VN-rapport. Voor het eerst maakt de organisatie melding van drones die op pad zijn gestuurd om te doden zonder dat een mens de aanval helemaal controleerde via een satellietverbinding en joystick. ‘Konvooien en terugtrekkende troepen werden vervolgens opgejaagd en aangevallen door dodelijke autonome wapensystemen. Ze waren geprogrammeerd om aan te vallen zonder dataverbinding tussen de operator en het wapen,’ luidt de beschrijving van de onbemande droneaanval in het VNrapport over het incident in 2020 in Libië. De droneaanval maakte deel uit van Operatie Peace Storm, door de Libische regeringstroepen gelanceerd om troepen rond de hoofdstadTripoli die…

Een van de slechtste beslissingen in de geschiedenis van de Amerikaanse gezondheidszorg – of nieuwe hoop voor de behandeling van dementie. Een baanbrekend geneesmiddel tegen alzheimer waar kranten wereldwijd euforisch over kopten, is pas in de VS goedgekeurd. Maar artsen en wetenschappers zijn diep verdeeld over de vraag of dat juist was. Het geneesmiddel, aducanumab of Aduhelm genaamd, is het eerste goedgekeurde geneesmiddel dat de progressie van de hersenziekte rechtstreeks aanpakt. Het geneesmiddel verwijdert klonters van het eiwit bèta-amyloïd in de hersenen van alzheimerpatiënten, en deze plaques worden wel beschouwd als de eigenlijke oor-zaak van de ziekte. Aducanumab klinkt dus als een groot succes. Maar dat is het niet. De experimenten waarbij het middel op patiënten werd getest, pakten zeer slecht uit. En toen de Amerikaanse FDA een panel van…

Moleculen doen cellen herleven Microglia, de immuuncellen van de hersenen, (foto), helpen bèta-amyloïd en taudraden af te breken. Bij alzheimerpatiënten zijn de microglia verzwakt, maar middelen als CpGmoleculen kunnen de immuuncellen nieuw leven inblazen. Antistoffen verwijderen plaque In de hersenen van alzheimerpatiënten zitten plaques van het eiwit bèta-amyloïd (rood) tussen de hersencellen. Die kunnen een belangrijke rol spelen bij de ziekte, en er worden dan ook verschillende vaccins en antistoffen tegen ontwikkeld. Vaccin ondersteunt celskelet Het eiwit tau helpt hersencellen hun vorm te behouden, maar bij alzheimerpatiënten vormt het eiwit draden (rood) en destabiliseert het de cellen. Er zijn meerdere middelen tegen tau in ontwikkeling, waaronder het vaccin AADvac1.…

Nieuwe killersauriër duikt op in Denemarken In 2021 bleek na analyse van twee tanden uit de Deense krijtrotsen van Møns Klint en Stevns Klint dat er een onbekende gast in het water zwom: Prognathodon, een roofdier dat 16 meter lang kon worden. Nieuwe serie SCANDINAVIË ONTSTAAT SCANDINAVIË ONTSTOND IN DE HEL SCANDINAVIË WAS EEN MONSTER PARADIJS ZOEKTOCHT NAAR DE EERSTE SCANDINAVIË RS Een enorm geschubd dier struint door wat ooit Denemarken zal zijn. Zijn gespleten tong komt telkens uit zijn bek om de geur van een prooidier op te pikken. Dan zwiept hij met zijn staart om vaart te maken. Als een speer schiet het beest door het water, recht op een haai af. De bek opent zich volledig en omsluit de haai, die met één beet wordt gedood en…

RUIMTEVAART Ruimtetoerisme vervuilt tot dusver heel weinig. Commerciële lanceringen door de drie grootste partijen, Virgin Galactic, Blue Origin en SpaceX, zijn pas in de zomer van 2021 van start gegaan en dus nog zeer beperkt in aantal. De hele ruimtevaartindustrie levert nog geen procent van het totale brandstofverbruik van de internationale luchtvaart. Daar zal de komende jaren echter verandering in komen, want Virgin Galactic denkt bijvoorbeeld aan 400 lanceringen per jaar. En dan kan de vervuiling totaal uit de hand lopen. Raketten verstoken immers veel brandstof om het aardse zwaartekrachtveld te overwinnen. Afhankelijk van het type motor belanden er bij raketlanceringen zowel gassen als deeltjes in de atmosfeer. De meest voorkomende deeltjes zijn roet en aluminiumoxide, en beide soorten koelen de aarde. Het witte aluminiumoxide kaatst het zonlicht terug naar de…

GEOLOGIE De grootste diepte waarop de mens onder de grond heeft gebouwd, is 4000 meter. Dat record berust bij de Mponeng-goudmijn in Zuid-Afrika. De naburige mijnen TauTona en Savuka volgen met ongeveer 3900 meter. Het is een prestigerace om zo hoog mogelijk te bouwen, maar bij de mijnen gaat het erom de goudaders zo ver te volgen als loont. Op 4000 meter diepte hebben mijnwerkers circa 12.000 ton gesteente per vierkante meter boven hun hoofd. De druk van boven is zo gigantisch dat de mijngangen doorlopend met gewapend spuitbeton moeten worden gestabiliseerd. Is een mijn uitgediend, dan wordt hij opgevuld met stenen en beton, zodat hij niet bezwijkt en finaal instort. Een andere uitdaging is dat het gesteente op 4000 meter diepte zo’n 70 °C heet is. Om het draaglijk te…

Wat gewicht betreft is de groene anaconda de grootste slang op aarde. Hij kan wel 200 kilo wegen, en de grootste anaconda’s zijn zo dik als een tractorband. Qua lengte legt de anaconda het echter af tegen de netpython, Python reticulatus. De netpython is de langste slang op aarde en kan 10 meter lang worden. De grootste anaconda die met zekerheid bekend is, is een vrouwtje dat in 1960 in Zuid-Brazilië werd afgeschoten. Ze was 8,45 meter lang en 1,11 meter in omtrek en woog maar liefst 227 kilo. Anaconda heeft VS ingenomen De anaconda leeft vooral in moerassen bij de grote rivieren in de Zuid-Amerikaanse jungle. De grote groene anaconda leeft in het noordelijke gedeelte van Zuid-Amerika in de landen Venezuela, Colombia, Brazilië, Ecuador, Bolivia, Peru, Guyana en Trinidad.…

MARS Als we al het materiaal voor een toekomstige marsbasis van de aarde naar de rode planeet moeten brengen, kost dat veel te veel raketreizen en dus geld. Om die reden is het noodzakelijk om technieken te bedenken om lokale grondstoffen in te zetten als sterk bouwmateriaal. Onderzoekers van de University of Manchester in Groot Brittannië stellen nu dat deze materialen gemaakt moeten worden door de astronauten zelf, met bloed, zweet – en urine. De onderzoekers hebben proeven gedaan waarbij ze het eiwit albumine, dat in ons bloed zit, mengden met stof met dezelfde kenmerken als het stof op Mars. Het resultaat was een materiaal dat de onderzoekers AstroCrete noemen en dat zo sterk is als beton. De tests in het laboratorium lieten zien dat AstroCrete een druk van 25 megapascal…

MILIEU De meeste koeien lopen vrij rond en laten hun uitwerpselen en urine in de stal of in de wei vallen waar het ze uitkomt. Op het veld kunnen koeienvlaaien en -urine de bodem en het grondwater verontreinigen, en ammoniak uit koeienmest breekt af tot distikstofmonoxide (ook bekend als lachgas), een zeer krachtig broeikasgas. Om de vervuiling aan te pakken heeft een internationaal onderzoeksteam proeven gedaan met het zindelijk maken van kalveren. In een proefstal richtten de onderzoekers een toilet voor kalveren in, waar de uitwerpselen werden opgevangen en op de juiste wijze afgevoerd. Koeien houden hun poep en plas normaal niet op, dus bij de training kregen ze een beloning als ze op de juiste plek hun behoefde deden. En plasten ze ernaast, dan was een straal koud water hun…

DIEREN Door hun naam en eetgewoonten hebben vampiervleermuizen misschien een slechte reputatie, maar ze behoren tot de meest sociale dieren op aarde. Ze helpen elkaar bij de broedzorg en spuwen met plezier een straaltje bloed uit voor een hongerige soortgenoot. Nu blijkt uit een studie dat socialiseren ook belangrijk voor ze is wanneer de bloeddorst ’s nachts toeslaat. En vleermuizen die elkaar kennen, zoeken elkaar vaak op als ze hun vloeibare menu gaan nuttigen. Voorheen werden vampiervleermuizen voornamelijk bestudeerd in hun nest. Maar om het sociale gedrag ’s nachts te kunnen volgen, rustten onderzoekers van Ohio State University in de VS 50 vampiervleermuizen uit met een volgapparaatje van 2 gram. De vleermuizen maakten deel uit van een kolonie van een paar honderd dieren in een holle boom op een veeboerderij in…

Aanbevelingsalgoritmes waren recent twee keer in het nieuws. In de kern werken ze allemaal hetzelfde: op basis van wat je eerder leuk vond, zoeken ze anderen die ‘op jou lijken’ en raden ze je iets aan dat die mensen ook leuk vonden. Maar hoe vind je snel je weg in de hooiberg van miljarden gebruikers en triljoenen filmpjes? Daarover ging nieuwsbericht 1: een nieuw algoritme kon dit sneller dan bestaande. De nieuwswaarde zat erin dat het algoritme ‘gewone’ computers een truc leert waarvan tot dan toe gedacht werd dat alleen kwantumcomputers die kunnen uitvoeren. Dit roept vragen op over hoe verschillend die computers eigenlijk zijn. Nieuwsbericht 2 ging over Facebook dat in 2018 zijn algoritme veranderde. Toen dit bleek te leiden tot polarisatie en extremisme weigerde Facebook dit terug te…

Reis begint met een boottocht 1 Passagiers worden met een speedboot naar de lanceerplaats in de buurt van een stad gebracht. Het lanceerplatform ligt zo ver in zee dat niemand last heeft van het lanceringslawaai. Elk Starship kan circa 1000 passagiers vervoeren. Gewichtloosheid is bij de prijs inbegrepen 2 Na negen minuten is het Starship in de ruimte en bereikt het 27.000 km/h. De motoren gaan uit en de passagiers hebben een prachtig uitzicht en zijn gewichtloos tot ze weer in de atmosfeer komen. Een hitteschild be schermt het Starship tegen oververhit ting. Raketmotor zorgt voor zachte landing 3 Als de bestemming nadert, gaan de raketmotoren weer aan – nu om het Starship af te remmen, zodat het zachtjes kan landen op een zeeplatform. De passagiers worden aan land gevaren en de raket…

Drone stijgt op met een bom De drone is uitgerust met vier rotors, een camera, een infraroodcamera voor nachtzicht en kunstmatige intelligentie om doelen op de grond te herkennen. Hij draagt een springkop met een gewicht tot 1,3 kilo. Doelwit wordt bepaald Vanaf de grond kan een menselijke operator videobeelden zien van de dronecamera. De drone kan 30 minuten vliegen op zijn accu, en de operator kan tot op 10 kilometer afstand met hem communiceren. De drone valt zelf aan, zonder radiocontact. Duikvlucht treft de vijand Als het doelwit is bepaald, daalt de drone en brengt hij vlak bij het doelwit explosieven tot ontploffing. De lading bevat metaalsplinters die enkele meters rond het doelwit mensen kunnen verwonden en doden.…

Even terug naar 2014. Planten onderzoeker Antony van der Ent is diep in het regenwoud van het Pacifische eiland Nieuw Caledonië gedoken. Hij is op zoek naar een unieke boomsoort, Pycnandra acuminata, die nergens anders op aarde voorkomt – een boom die een hoeveelheid metalen kan absorberen waarbij alle andere levende organismen ziek zouden worden en sterven. Van der Ent heeft geluk. Hij vindt een exemplaar van de boom, neemt zijn mes en maakt een snee in de schors. Hij herinnert zich nog hoe hij zich voelde toen hij het sap uit de open wond zag wegvloeien. ‘Het was echt spectaculair om de blauwgroene latex, die 25 procent nikkel bevat, voor het eerst met eigen ogen uit de boom in het regenwoud van Nieuw Caledonië te zien sijpelen,’ vertelt hij…

12 nummers BOEK T.W.V. €45 Actueler dan ooit Dit boek maakt ons bewust van de schoonheid en de kracht van onze planeet. Tegelijk vormen de luchtfoto’s een bron van bezinning en reflectie op de veranderingen op aarde. De bijzondere nieuwe foto’s van de Franse fotograaf Yann Arthus-Bertrand worden ondersteund metspeciaal voor deze volledig herziene editie geschreven teksten. Daarin belichten deskundigen de grote uitdagingen van vandaag: de wereldbevolking, vluchtelingen, de landbouwproblematiek, de impact van nieuwe technologieen, biodiversiteit en de strijd diejongeren voeren voor het klimaat. Oat maakt dit boek nog urgenter dan ooit: onze aarde is zo unieken bijzonder dat we nu actie moeten ondernemen. Inmiddels wereldwijd meer dan vier miljoen exemplaren verkocht Het boek De aarde vanuit de heme/ ontvang je nu gratis bij een jaarabonnement (12 nummers) op Wetenschap…

VOEL JE GEKRIEBEL OP JE HUID? We hebben een lijstgemaakt van hallucinatiesvan alle vijf de zintuigen– en onze lezers gevraagdof ze wel eens hebben gehallucineerd. Kijk op: www.wibnet.nl/hallucinatie Hallucinatie zit op een stoel 1 Gezichtshallucinaties zijn vaak duidelijke, gedetailleerde visioenen van bijvoorbeeld mensen of dieren die er heel echt uitzien. Vaak vermengen de beelden zich met de werkelijkheid, waardoor bijvoorbeeld een niet-bestaand iemand op een echte stoel zit. Stemmen vullen je hoofd 2 Gehoorhallucinaties komen heel vaak voor in de vorm van stemmen. Ze kunnen zich voordoen als het geluid van iemands eigen gedachten, of van anderen die tegen je praten. Soms komen hallucinaties met muziek of korte, plotselinge geluiden voor. Tong proeft metaal 3 Smaak-en reukhallucinaties zijn moeilijk uit elkaar te houden, maar smaakhallucinaties kunnen een sterk zoute of bittere gewaarwording…

1 Objecten in de Kuipergordel hebben langgerekte banen (blauw), die allemaal in ongeveer dezelfde richting van de zon af wijzen. 2 Een onbekend, zwaar object met een baan de andere kant op (rood) kan ervoor zorgen dat de kleine objecten dezelfde kant op gaan.…

MILJOEN JAAR GELEDEN 541 Ontwikkeling van dieren komt op stoom Tijdens de Cambrische explosie ontstaan verschillende nieuwe diersoorten. De eerste weekdieren en wormen verschijnen. Sommige dieren worden 20 centimeter lang, wat relatief groot was voor die tijd. 190 Dinosauriërs heersen op het land In de vroege jura zwerven verschillende dinosaurussoorten rond in wat nu Scandinavië is. Hier leven gehoornde en gepantserde dinosauriërs, agressieve raptors en de langnek Plateosaurus. 240 Reptielen domineren de binnenwateren De oudste sporen van grote roofdieren duiken op in het trias. De dolfijnachtige ichthyosauriërs, met hun lengte van 36 meter en 22 centimeter grote ogen, jagen diep in de Scandinavische wateren. 66 Massa-extinctie maakt weg vrij voor zoogdieren Dinosauriërs, mosasauriërs en tal van andere dieren sterven uit in de nasleep van de meteorietinslag in Mexico. Zoogdieren en…

Ook na de tewaterlating werd de Great Eastern achtervolgd door pech. Al tijdens de eerste reis ontplofte een stoomketel, waarbij grote schade werd aangericht en vijf mensen omkwamen. Het jaar daarop, in 1860, verdronken de kapitein en drie matrozen nadat ze in een storm overboord waren geslagen. Het bevestigde het beeld dat de Great Eastern gedoemd was. Door de tegenvallende kaartverkoop besloten de eigenaars de Great Eastern in te zetten naarNoord-Amerika in plaats van naar Azië en Australië. Al bij de tweede overtocht in 1861 leed de Great Eastern schipbreuk. In een orkaan liep het schip op een klif bij Long Island, New York. De rots sloeg een gat in de wand, maar de binnenste romp hield het water buiten. Vanwege de vele ongelukken en de dalende passagiersaantallen verkocht de…

ASTRONOMIE Uitsluitend de allergrootste telescopen kunnen planeten fotograferen die om andere sterren dan de zon draaien, en die we exoplaneten noemen. Zelfs de dichtstbijzijnde bevinden zich op een afstand van biljoenen kilometers, en hun zwakke licht is zeer moeilijk op camera vast te leggen. De planeten zenden geen licht uit, maar weerkaatsen wat licht van hun ster. Met de bestaande technologie kunnen astronomen daarom alleen foto’s maken van zeer grote planeten die ver van hun ster draaien. En alleen planeten groter dan Jupiter, onze grootste planeet, zenden voldoende licht uit om gefotografeerd te kunnen worden. En ze mogen niet zo dicht bij hun ster staan dat ze overstraald worden. In 2004 wisten astronomen van de ELT-telescoop in Chili een exoplaneet in een baan rondom de bruine dwergster 2M1207 rechtstreeks in beeld…

Het lijkt op rook of een nevel in de ruimte, maar dit is een mannelijke zeester die sperma schiet. Elke zomer ontvouwt zich een adembenemend schouwspel in de zee als zeesterren zich verzamelen om zich voort te planten. De bevruchting vindt plaats in het water, waar duizenden mannetjes en vrouwtjes sperma en eitjes spuiten uit hun geslachtsorganen, die zich uitstrekken tot in de poten. Het is niet zeker hoe de zeesterren het kuitschieten synchroniseren, maar misschien reageren ze op de lengte van de dag, de watertemperatuur of de maanstanden.…

KLIMAATVERANDERINGEN De noordelijke straalstroom is een krachtige westenwind die over de hele wereld waait. De breedtegraad waarop de straalstroom woedt, varieert per jaar, maar door klimaatveranderingen zal het weersysteem de komende decennia opschuiven naar het noorden. En dat kan ernstige gevolgen voor het klimaat in Scandinavië krijgen. Tot nu toe was er weinig bekend over het verband tussen de straalstroom en het weer. Maar nu hebben klimatologen voor meer informatie diep in het Groenlandse ijs geboord. In ijskernen valt de jaarlijkse hoeveelheid neerslag tot enkele honderden jaren terug af te lezen. De klimaatwetenschappers namen 50 boormonsters her en der in Groenland en analyseerden de hoeveelheid neerslag en de chemische samenstelling van de water moleculen van jaar tot jaar. Op basis van de kennis over de koers van de straalstroom en de…

MEDISCHETECHNOLOGIE Vaccins tegen ziekten als het coronavirus, pokken, tbc en polio hebben miljoenen mensen behoed voor zwaar lijden en de dood. Maar vaccineren gebeurt meestal met een injectienaald. Nu hebben onderzoekers van de Amerikaanse Stanford University en University of North Carolina echter een methode ontwikkeld die minder invasief en effectiever is dan vaccinatie met een naald. Het gaat om een kleine, 3D-geprinte pleister met micronaalden. Als er een vaccin op de naaldjes zit, wordt de pleister op de arm aangebracht, en ongemerkt boren de naalden zich net diep genoeg in de huid, zodat het vaccin in het lichaam komt. Met een 3D-printer kunnen de micronaalden goedkoop en met een tot nu toe ongekende precisie gemaakt worden, en de pleister heeft een aantal voordelen ten opzichte van de conventionele methode. De ontvanger…

Transportroute is korter ▪ VEILIGHEID: Bij lanceringen vanaf het land kunnen de resten van een geëxplodeerde raket neerregenen op bevolkte gebieden, net als oude losgekoppelde rakettrappen. ▪ EFFICIËNTIE: De raket kan niet vanaf het optimale punt op aarde worden gelanceerd, dus is er extra brandstof nodig om satellieten in de juiste banen te brengen. ▪ LOGISTIEK: Als de raket dicht bij het lanceerplatform wordt geassembleerd, is het vervoer (ook van vloeibare raketvloeistof) tot een minimum beperkt. ▪ KOSTEN: Het is veel goedkoper om een lanceerplatform en controlecentrum op het land te bouwen en exploiteren dan een drijvend platform, waarvoor ook een commandoschip nodig is. Raket krijgt meer mee ▪ VEILIGHEID: Geen risico voor de mens. Als de raket bij de lancering explodeert, wordt alleen het onbemande platform getroffen en vallen de…

Robottanks voeren aanvallen uit 1 Een groepje tanks bestaat uit onbemande en zelfrijdende robottanks die via een follow me-functie en gps de groepsleider volgen. Vóór de strijd krijgen de robottanks gps-coördinaten van de doelen waarop ze moeten vuren. Autonome schepen vallen aan vanaf zee 2 Vanaf zee worden fregatten ingezet om de strijd aan land te ondersteunen. Een onbemand verkenningsschip ontdekt een vijandelijke duikboot die de fregatten bedreigt en waarschuwt de zeemacht via satellietcommunicatie. Drones vallen aan in zwermen 3 Vanuit de lucht wordt een zwerm van honderden kamikazedrones losgelaten. Die kunnen individueel aanvallen of in een gezamenlijke zelfmoordmissie. Ze navigeren dankzij een combinatie van sensoren en AI.…

Immuuncellen verwijderen gevaarlijke stof 1 Hersencellen kunnen een schadelijk afvalproduct, bèta-amyloïd (geel), produceren en afscheiden. In gezonde hersenen nemen speciale immuuncellen, microglia (blauw), de stof op. Doordat ze die afbreken, kan de stof zich niet ophopen. Afvalstof hoopt zich op in de hersenen 1 Als de microglia niet optimaal functioneren, klontert bèta-amyloïd samen tot plaques. Als een plaque groeit, helpt hij waarschijnlijk hersenweefsel af te breken, wat uiteindelijk de ziekte van Alzheimer veroorzaakt. Medicijn lost plaque op 1 De antistof aducanumab (rood) bindt zich aan bèta-amyloïd. Het voorkomt dat het afvalmateriaal samenklontert, en de plaque die er al is, lost op. Op die manier hopen onderzoekers de afbraak van hersenweefsel te vertragen.…

Kobaltslurper ruimt op in kopermijnen Kobalt wordt gebruikt in accu’s voor elektrische auto’s. De plant Haumaniastrum robertii kan het metaal uit afvalgrond van kopermijnen in Centraal-Afrika extraheren. De opbrengst kan oplopen tot 25 kilo kobalt per hectare. Nikkelslurper geeft barre grond nieuwe waarde Sommige bodems zijn zo rijk aan nikkel dat er geen gewone gewassen groeien. Wel kunnen ze worden beplant met de effectieve metaalslurper Alyssum murale, die 400 kilo nikkel per hectare kan opleveren. Thalliumslurper maakt duur metaal goedkoper Het metaal thallium zit in veel elektronica en optische materialen. Thallium winnen via traditionele mijnbouw is duur, maar de plant Iberis linifolia kan het uit de afvalgrond van zink-en loodmijnen halen.…

Van de ene op de andere dag verscheen er een bonte stoet mensjes rond meneer B, een goed opgeleide, getrouwde man van 25 jaar, die net heel veel minder was gaan drinken. De mensjes waren maar 1 meter groot en staarden hem aan met wijd open ogen, een verwrongen mond en een vreemde uitdrukking. In hun feesttenue volgden ze hem door het huis, en hij kon hun voeten horen stampen op de vloer. Twee weken lang had meneer B bijna constant gezelschap van de wezens. Toen ging hij naar de dokter. De arts identificeerde de ervaring van meneer B als een lilliputterhallucinatie, en de oorzaak was een delirium tremens, een stoornis die kan optreden na het stoppen of fors minderen met alcohol. En meneer B is lang niet de enige.…

Gat krijgt gezelschap van een komeet 1 In de buitengebieden van het zonnestelsel draaien miljarden kleine ijsbollen rond in de Oortwolk. De objecten die de wolk verlaten en dichter bij de zon komen, noemen we kometen. Sommige daarvan kunnen zich dicht bij het zwarte gat bevinden. Komeet valt uiteen en licht op 2 Als een komeet te dichtbij komt, wordt hij uiteengereten door de zwaartekracht van het zwarte gat. Zijn materiaal vliegt naar het gat toe en wordt opgeslokt. Tijdens het proces wordt het materiaal heet en gloeit het even fel op. Nieuwe telescoop kan lichtflits ontwaren 3 Met de komende telescoop Rubin in Chili is de lichtflits te zien van het zwarte gat dat een komeet verslindt. Astronomen van Harvard University in de VS hebben berekend dat dit een paar…

De hoogvlakte van de maan heeft een oranje tint, dankzij mineralen die rijk zijn aan siliciumdioxide, maar arm aan ijzer en titanium. De grote donkere vlekken van de maan zijn enorme vlakten van gestolde lava. Ze zijn rijk aan titaan of ijzer en zijn blauwachtig of donkerrood. De lichtste plekken op de maan zijn ontstaan door meteoroïden die gaten in de bodem sloegen en er materiaal over uit hebben gestort. ACHTER HET VERSCHIJNSEL…

De komeet Thatcher doet 415 jaar over een rondje om de zon. In 1861 bezocht hij voor het laatst het binnenste zonnestelsel, waartoe ook de aarde behoort, en hij komt pas in 2276 weer terug. Toch krijgen we elk jaar in april te maken met wat de komeet achterlaat: een regen van vallende sterren, de Lyriden geheten, een meteorenzwerm in de vroege ochtenduren. Kometen bestaan uit rots, stof en ijs, en terwijl ze door het zonnestelsel trekken, laten ze stof en rotsblokken achter. Hun baan wordt dus een lange strook komeetrestanten. Eind april raakt de aarde deze band, en het resultaat is dat stof en stenen met ongeveer 177.000 kilometer per uur in onze atmosfeer neerstorten en verbranden als vallende sterren. Onder donkere omstandigheden kun je doorgaans 10 tot 20…