Inhoudsopgave van Editie 1 - 2022 - Wetenschap in Beeld

ZIEKTEN Al ruim 100 jaar liggen twee paar longen in formaline in het museum voor medische geschiedenis in Berlijn. De longen waren van twee jonge soldaten die op 27 juni 1918 aan de Spaanse griep stierven. Nu zijn genetici erin geslaagd om het oude virus te vinden en te sequencen in het longweefsel. Het gaat om een vroege variant, waardoor we veel nieuwe kennis kunnen opdoen over de ontwikkeling van de Spaanse griep. Die brak begin 1918 uit en de eerste golf was vrij mild, maar tegen augustus verspreidde een dodelijker variant zich over de wereld, die miljoenen slachtoffers maakte. Toen de tijd dat de vierde en laatste golf in 1920 wegebde, was circa een op de drie mensen wereldwijd besmet geweest en had de pandemie zo’n 50 miljoen levens…

VOLKEREN De eerste stammen van Homo sapiens die Azië hebben bevolkt, bezweken onder de zware omstandigheden. Dat blijkt uit een nieuwe Chinese DNA-analyse van in Azië gevonden botfragmenten. De onderzoekers analyseerden botfragmenten van mensen die 3400-40.000 jaar geleden in Azië leefden, en daaruit komt een duidelijk beeld naar voren. Bij de oudste botten zijn er grote overeenkomsten in het DNA, ook als de vindplaatsen duizenden kilometers uit elkaar liggen. Dat bewijst dat de mensen tot dezelfde migratiegolf behoorden. Ook de botresten van de jongere vondsten zijn nauw verwant, maar de analyses laten zien dat de oudste en jongste botten geen verwantschap vertonen. Zo kunnen de onderzoekers twee migratiegolven in Azië in kaart brengen: De eerste mensen bereikten het continent 40.000 jaar geleden. Ze wisten zich hier 7000 jaar te redden,…

Recent leerde ik het getal van Descartes kennen, ook bekend onder de naam 198585576189. De wiskunde zit vol met vernoemingen (de driehoek van Pascal, de stelling van Pythagoras), maar nooit eerder zag ik een geheel getal dat ‘van’ iemand is. De verdienste van 198585576189 is dat het niet perfect is. U leest het goed. Perfecte getallen zijn getallen waarvan de delers optellen tot het getal zelf. 28 = 1 + 2 + 4 + 7 + 14 bijvoorbeeld. Perfecte getallen zijn zeldzaam en van de oneven getallen denkt men al eeuwen dat er geen enkele perfect is. Alleen: niemand weet het zeker. Tot nu toe bleek ieder voorgesteld bewijs dat oneven getallen nooit perfect zijn zelf imperfect. Hoe toon je aan dat zo’n bewijs niet klopt? Het simpelst is om…

➝ KLIMAAT EN MILIEU ➝ OVERBEVOLKING…

Mexico-Stad heeft te maken met een ernstige watercrisis. De megastad met 21 miljoen inwoners leegt zijn grondwaterreservoirs vlugger dan ze kunnen worden gevuld. Het water onder de voeten van de burgers wordt zo snel opgepompt dat de hoofdstad, die 2200 meter boven de zeespiegel ligt en op voormalige meeren rivierbodems is gebouwd, een meter per jaar zakt. Tegelijkertijd wordt Mexico-Stad geteisterd door zware regens tijdens het moessonseizoen, die regelmatig overstromingen veroorzaken. De 400 meter hoge wolkenkrabber Lluvioso kan het probleem oplossen met 600 meter brede luifels, gemonteerd op 100 meter hoogte. Zo’n luifel bestaat uit tien opblaasbare vleugels, en bij regen ontvouwt hij zich met baleinen als een omgekeerde paraplu. Naar schatting kan elke wolkenkrabber 332.000 kubieke meter regenwater per jaar opvangen. De stad vangt al op kleinere schaal regenwater…

OP DE AARDBODEM VS zetten in op verlengde armen 1 De Cosmic Explorer, die rond 2035 klaar moet zijn, wordt een gigantische detector met armen van 40 kilometer lang, 10 keer zo lang als de armen van bestaande detectoren. Daarmee wordt hij ook 10 keer zo gevoelig. De locatie is nog niet bepaald. ONDER DE GROND Europa gaat voor heel nieuw ontwerp 2 De Einstein Telescope moet in 2035 klaar zijn. In plaats van een L-vorm krijgt de Europese detector de vorm van een driehoek met 10 kilometer lange zijden. Hij wordt 200-300 meter onder de grond gebouwd. Dit vermindert de ruis van aardbevingen en vergroot de gevoeligheid. IN DE RUIMTE Ruimtedetector vangt de grootste knallen op 3 Botsingen tussen superzware zwarte gaten veroorzaken gravitatiegolven met golflengten langer dan de…

Als je het koud hebt, werkt je immuunsysteem slechter, waardoor je vatbaarder bent voor infecties met virussen en bacteriën. Een van de redenen is dat de bloedvaten in de kou samentrekken om niet te veel warmte aan de omgeving te verliezen. Wanneer de doorbloeding vermindert, ontvangen de slijmvliezen van de luchtwegen minder immuuncellen en antistoffen uit het bloed. Hierdoor kunnen verkoudheidsvirussen de aanval van het immuunsysteem ontwijken, zodat ze weefselcellen kunnen infecteren en zichzelf vermenigvuldigen. Of je verkouden wordt, hangt er echter niet alleen vanaf of het immuunsysteem de aangevallen cellen op tijd bereikt. Immunoloog Akiko Iwasaki van de Yale University in Connecticut in de VS toonde in 2015 aan dat kou de afweer afremt en minder effectief maakt. De onderzoeker kweekte cellen van het neusslijmvlies van muizen in het…

Honderden virussen veroorzaken verkoudheidsklachten. Verkoudheid is een virale infectie van de bovenste luchtwegen, en terwijl we alleen griep kunnen krijgen van drie verwante virussen – influenza A, B of C plus hun subtypen – kunnen meer dan 200 virussen uit acht uiteenlopende virusfamilies tot verkoudheid leiden. De reden waarom we over verkoudheid spreken als één ziekte, is dat de virussen grotendeels dezelfde symptomen veroorzaken. Meestal gaat het om keelpijn, een loopneus, hoesten en niezen, maar zelden om koorts, en de symptomen gaan meestal binnen twee tot tien dagen over. Meestal wordt verkoudheid veroorzaakt door de zogeheten rhinovirussen, maar soms ook door coronavirussen. Dit is echter niet hetzelfde type coronavirus dat de wereld teistert met de coronapandemie, namelijk SARSCoV-2. Alle verkoudheidsvirussen infecteren de slijmvliezen van de bovenste luchtwegen, dus de neus,…

Oog dreigt uit oogkas te springen De oogkas is korter geworden om in de indeukte schedel te passen. Hierdoor loopt de bulldog een verhoogd risico dat het oog uit de oogkas valt bij een harde stoot. Smalle neus zuigt te weinig lucht aan De neus is kort en heeft weinig ruimte. De lucht moet hard door de nauwe doorgang worden gezogen. Dit maakt het moeilijk voor de bulldog om op dieren te jagen. Scheve tanden maken het jagen onmogelijk De tanden zijn scheef gaan staan als neveneffect van de sterke onderbeet, een van de kenmerken van het ras. De bulldog zou in het wild moeilijk dieren kunnen doden en eten.…

Waterdamp vormt wolken 1 26,5 °C warm water op zeeniveau verdampt. De warme, vochtige lucht die opstijgt, zuigt nieuwe lucht van onderaf aan. Naarmate er meer waterdamp de lucht in gaat, wordt de luchtcirculatie sterker en vormen zich wolken. Aardrotatie brengt wind aan het tollen 2 De waterdamp en de toestromende lucht creëren een onweersbui. Door de afbuigende kracht van de draaiing van de aarde, het corioliseffect, wervelen wolken rond de kern van de storm, waardoor het oog van de orkaan ontstaat. Orkaan komt op de kust af 3 Het wolkensysteem draait rond het oog van de orkaan als een onstuitbare motor, en zuigt vochtige zeelucht op. Hoe hoger de temperatuur van de zee, hoe langer de orkaan wordt gevoed en hoe verder landinwaarts hij kan komen alvorens te verdwijnen.…

ASTRONOMIE De aarde wordt langzaam lichter, maar het vergt een rekensom om tot die conclusie te komen.Onze planeet krijgt er 40.000 ton per jaar bij doordat de zwaartekracht stof en meteorieten uit de ruimte aanzuigt. Daarnaast neemt de massa van de aarde toe vanwege de opwarming. Warmte is gelijk aan energie, en meer energie betekent – zoals Einstein aantoonde met zijn beroemde formule e = mc2 – meer massa. De opwarming voegt jaarlijks 160 ton toe aan de massa. En dan het tweede deel van de som: de aarde raakt ook massa kwijt, en dat gaat op twee manieren. Ten eerste draait ze steeds langzamer om haar as doordat de maan van ons af beweegt en zijn zwaartekracht aan ons trekt. De afname van snelheid leidt tot een afname van…

Op dit moment verschijnt een van de helderste sterrenhopen van de Melkweg, de bolhoop Messier 3, aan de hemel. Samen met de andere bolhopen is deze gevormd in de prille Melkweg, toen er heel veel waterstofgas in het heelal aanwezig was. Naarmate de waterstof in de Melkweg werd opgebruikt, stopte ook de vorming van bolhopen. Sindsdien hebben de meeste zich ontwikkeld tot platte spiraalstelsels, en we kennen slechts zo’n 250 bolhopen in de Melkweg. Messier 3 is naar schatting 8 à 11,4 miljard jaar oud en bestaat voornamelijk uit zeer oude rode sterren. Messier 3 bevindt zich op 33.900 lichtjaar van de aarde. Ter vergelijking: de Melkweg heeft een diameter van 100.000 lichtjaar. In het donker zonder te veel lichtvervuiling is de hoop met het blote oog te zien, maar…

HEELAL De Jupitermaan Europa is even groot als de maan van de aarde en is bedekt met een bevroren zee. Door de aanwezigheid van water hebben astronomen Europa uitgeroepen tot een van de meest waarschijnlijke plaatsen om leven in de ruimte te vinden, en nu is er een nieuwe aanwijzing dat de theorie wel eens juist zou kunnen zijn. Nieuwe analyses duiden erop dat er waarschijnlijk actieve vulkanen verborgen liggen onder het oppervlak van Europa. Volgens wetenschappers kan vulkanische activiteit een omgeving creëren die rijk is aan chemische energie, die samen met water een voedingsbodem voor leven kan Al is Jupiter een gasplaneet zonder vast oppervlak, zijn massa is 318 maal die van de aarde. Uit analyses blijkt dat de vulkanische activiteit ontstaan is door de aantrekkingskracht van de reuzenplaneet…

6 nummers € 29,95 + MINI CAMERA t.w.v. € 50 • Afmetingen slechts 2x2x2 cm• Automatische infraroodopname in het donker• HD-kwaliteit met geluid• Tot 10 uur ononderbroken opnemen aangesloten op stroom• Lithiumbatterij met een levensduur van 60 minuten• Ondersteunt micro SD-kaart tot 32 GB (niet inbegrepen)• Foto feature• Inclusief bevestigingsclip en flexibele beugel Wil je op afstand je huis of tuin in de gaten houden? Of wil je je sportprestaties of presentaties kunnen terugkijken en evalueren? Dan is deze Mini cube-camera het perfecte hulpmiddel. Deze zeer kleine, multifunctionele camera weegt slechts 12 gram en heeft een compact design. Met behulp van de bijbehorende bevestigingsclip en flexibele beugel kan hij makkelijk overal geplaatst of bevestigd worden. En dankzij infraroodtechnologie kun je nu zelfs in het donker opnemen. De Mini cube-camera ontvang…

Het noordpoolijs krimpt volgens NASA elk decennium met 13,1 procent sinds 1981. Maar wat als we het smelten, waardoor de opwarming van de aarde en dus de klimaatverandering wordt versterkt, zouden kunnen vertragen? Een Chinees architectenteam bedacht een drijvende, onderzeese ‘wolkenkrabber’, die water bevriest om de krimpende ijskappen weer aan te vullen. Maar eerst moet de wolkenkrabber een deel van het zout uit het zeewater halen. Zout (NaCl) verlaagt het vriespunt van water doordat het in water oplost in natrium-en chloorionen, waardoor watermoleculen moeilijker ijskristallen kunnen vormen. Door het zoutgehalte van het water te verlagen via het proces van omgekeerde osmose bevriest het zeewater makkelijker. Bij omgekeerde osmose wordt water onder druk door een halfdoorlaatbaar membraan geperst, dat watermoleculen doorlaat, maar bijvoorbeeld geen zouten en organische stoffen. De elektriciteit die…

Spaanse griep, SARS, COVID-19 – de wereld wordt regelmatig op de proef gesteld door besmettelijke ziekten die zich razendsnel verspreiden. Om de bewoners van moderne steden tijdens toekomstige pandemieën snel en doeltreffend te kunnen isoleren, heeft een nieuw type wolkenkrabber drie zones: een quarantainezone onderaan voor besmette mensen, een tussenzone voor gezondheidscontroles en bewoners met onbekende status, en een bovenste zone waar niet-geïnfecteerde bewoners zich veilig onder elkaar kunnen begeven. Zodra hun infectiestatus verandert, verhuizen bewoners met appartement en al door het gebouw. Alle appartementen kunnen op rails tussen de drie infectiezones worden verplaatst met behulp van magnetische levitatie. De technologie is nog niet eerder toegepast in gebouwen, maar is al wel bekend van hogesnelheidstreinen. Daarbij laten elektrische spoelen en magneten de trein boven het spoor zweven, waardoor die snelheden…

Toen Galileo Galilei op 7 januari 1610 zijn nieuwe telescoop op Jupiter richtte, was hij de eerste die drie van de grootste manen van de gasreus zag: een revolutie in de astronomie. Maar de kijker van de oude meester was een speeltje vergeleken met de geavanceerde telescopen van nu, die het hele zichtbare heelal in kaart brengen en de ontwikkeling van sterrenstelsels traceren tot aan de vorming van de eerste sterren. Nu staan astronomen op de drempel van een nieuw tijdperk, waarin we, dankzij baanbrekende technologie, voor het eerst de donkere kant van het heelal kunnen zien die een gewone telescoop niet ziet. Cruciaal zijn de zogeheten gravitatiegolven, die de ruimte doen trillen wanneer grote, compacte massa’s als zwarte gaten en neutronensterren heftig versnellen of instorten. In 2015 zijn twee…

Driehoek toont bron van de golven 1 De Einstein Telescope vormt een driehoek, en vanuit elke hoek worden laserstralen twee kanten op geschoten. Wanneer alle drie de detectoren signalen van dezelfde gravitatiegolf oppikken, valt na te gaan waar die vandaan komt. Ultrakoude spiegels vergroten gevoeligheid 2 De spiegels in de hoeken van de driehoek worden gekoeld tot bijna het absolute nulpunt. Daardoor zijn ze minder gevoelig voor temperatuursinvloeden van buitenaf. Dit maakt de Einstein Telescope tot de meest gevoelige. Extra detectoren zorgen voor breder zicht 3 Naast de drie detectoren die gravitatiegolven van botsingen tussen gewone zwarte gaten meten, is er Toekomstige detectoren zullen oudere gravitatiegolven opvangen dan de huidige. De Einstein Telescope gaat het verst terug in de tijd en meet golven die nog geen 0,1 miljard jaar na…

Verkoudheid is niet te genezen met huismiddeltjes, en de vele tips over bijvoorbeeld warme melk met honing hebben geen simpele wetenschappelijke onderbouwing. Maar je kunt je er wel beter door voelen. Je verliest veel vocht als je neus loopt en je constant moet niezen, en daarom is de beste remedie tegen verkoudheid uitrusten en voldoende drinken. Je moet echter geen alcohol of cafeïnehoudende drankjes drinken, aangezien deze vochtafdrijvend zijn en het probleem juist verergeren. Sommige wetenschappelijke onderzoeken laten zien dat honing en melk wel een gunstig effect kunnen hebben op de symptomen van een verkoudheid. Voor honing geldt dit vooral voor hoest bij kinderen, maar sommige studies hebben ook uitgewezen dat honing het verloop van de verkoudheid verkort en keelpijn vermindert. De resultaten van deze studies lopen sterk uiteen, dus…

Verkoudheid wordt overgedragen als een virus van de bovenste luchtwegen van een ziek persoon wordt overgebracht op iemands slijmvliezen in de neus, mond of ogen. Verkoudheidsvirussen zijn erg besmettelijk, wat betekent dat een volwassene gemiddeld twee tot drie keer per jaar verkouden wordt, terwijl dit voor kinderen 6-12 keer is. Het virus infecteert het neusslijmvlies, waardoor de neus gaat lopen met een waterige afscheiding die uiteindelijk gelig en stroperig wordt. De afscheiding, in de volksmond snot genoemd, is gevuld met nieuw gevormde virusdeeltjes die anderen kunnen besmetten. Dit kan op drie manieren gebeuren. Meestal gebeurt het door direct lichamelijk contact van hand tot hand, wanneer een verkouden persoon zijn neus afveegt en de hand schudt van iemand die vervolgens in zijn ogen wrijft. Indirect contact komt ook voor als virusdeeltjes…

Dankzij DNA van oude hondenbotten konden we de reizen van de hond over de hele wereld volgen. Zo blijkt dat de diversiteit van honden explodeerde na de ontmoeting van twee volken in Europa en dat honden de mens naar Amerika volgden. EUROPA Honden uit noord en zuid vinden elkaar 1 Ruim 7000 jaar terug kwamen honden uit het Midden-Oosten naar Europa – waarschijnlijk tijdens een volksverhuizing – en rond dezelfde tijd trokken honden uit het Finse Karelië naar het zuiden. De ontmoeting van de twee stammen leidde tot een grote genetische diversiteit. EUROPA Één lijn wint 2 Zo’n 4000 jaar geleden begon de genetische diversiteit van honden in Europa af te nemen. Eén stamboom werd dominant (de andere stierven uit) en daar kwamen moderne Europese hondenrassen uit voort, zoals Duitse…

Staartradar geeft kracht aan Twee soorten vliegtuigen gebruiken de orkaanjagers: een Gulfstream-jet vliegt op 12,5-13,7 kilometer hoogte over de storm, terwijl twee WP-3D Orions op 2,4-3 kilometer hoogte de storm invliegen. De dopplerradar in de staart analyseert de neerslag en de kracht en richting van de orkaan. Dropsondes dalen af Dropsondes zijn geavanceerde meetinstrumenten die uit het vliegtuig worden geworpen en aan een parachute door de orkaan afdalen. Onderweg meten de sondes verticale profielen van druk, temperatuur, vochtigheid en wind. Bekijk Katrina van binnenuit In 2005 kwamen 1836 mensen om toen orkaan Katrina de VS trof. Het was de meest verwoestende orkaan van allemaal, die meer dan 81 miljard dollar schade aanrichtte. Dit is Katrina’s oogwand midden in de storm. Meer orkanen dan ooit boven Atlantische Oceaan In 2020 waren…

Stroom splitst zeewater 1 Gezuiverd zeewater wordt in een elektrolysevat gepompt, waar twee elektroden onder stroom worden gezet – een kathode en een anode. De kathode trekt de waterstof naar zich toe, de anode de zuurstof. Een membraan houdt de twee gescheiden. Waterstof onder druk 2 De waterstofmoleculen verdampen, maar het waterstofgas wordt opgevangen en gecomprimeerd tot 350 keer de atmosferische druk. Dan wordt het in druktanks gedaan, die gebruikt worden om de brandstoftanks van de veerboot te vullen met 44 ton waterstof.…

KLIMAAT Waterdamp heeft veel meer invloed op de energie in de atmosfeer dan koolstofdioxide (CO2). Zo vertegenwoordigt waterdamp ongeveer 60 procent van het broeikaseffect, dat ervoor zorgt dat de gemiddelde temperatuur op aarde niet ruim onder nul is, maar 15 °C. Het zou dus veel meer invloed op de temperatuur hebben om alle waterdamp te verwijderen dan al het CO2. Anders dan CO2 veroorzaakt waterdamp echter niet zelf klimaatverandering. De hoeveelheid damp in de atmosfeer volgt de veranderingen die door andere factoren worden veroorzaakt. De temperatuur van de atmosfeer bepaalt namelijk hoeveel waterdamp deze kan bevatten. Als we meer waterdamp zouden uitstoten in de atmosfeer, zou er gewoon meer neerslag vallen. En als we waterdamp aan de atmosfeer onttrokken, zou de verdamping van bijvoorbeeld het zeeoppervlak worden verhoogd en zou…

LICHAAM Zweten helpt het lichaam met het regelen van de temperatuur, dus je moet het zweet alleen van je voorhoofd en andere plekken wissen als het eraf druipt. Anders wordt het koelende effect tenietgedaan, want zweet vormt een dun, vochtig laagje op de huid, waaruit het water verdampt. Voor verdamping, dus de faseovergang van water naar waterdamp, is energie nodig, en die energie komt van de overtollige lichaamswarmte. Dit is zo efficiënt dat 1 gram zweet 2427 joule (J) verbruikt bij het verdampen. Transpiratievocht kan meer dan de temperatuur reguleren. Zo scheidt het lichaam via zweet ook chemicaliën uit. Uit een Chinese studie uit 2016 bleek dat het lichaam zware metalen als kwik via de zweetklieren naar buiten werkt. Zweet draagt verder bij aan een gezonde huid en houdt het…

VLIEGTUIGEN Op 24 oktober 2003 landde de Concorde na zijn laatste commerciële vlucht. Gedurende 27 jaar was het Brits-Franse toestel het enige supersonische vliegtuig in lijndienst, maar uiteindelijk werd het te duur om in bedrijf te houden en vloog de Concorde eruit. Sindsdien hebben diverse vliegtuigfabrikanten plannen gehad om supersonisch vliegen nieuw leven in te blazen, en nu heeft Boom Supersonic een grote stap gezet met het supersnelle passagiersvliegtuig Overture. Een van de grootste luchtvaartmaatschappijen die er zijn, United Airlines, heeft er zojuist 15 besteld bij Boom Supersonic, en de twee bedrijven gaan samenwerken bij de ontwikkeling van het vliegtuig en de speciale brandstof die het zal gebruiken. De Concorde werd ontworpen in de jaren 1960, en met de Overture moeten de ingenieurs helemaal opnieuw beginnen. Op het eerste gezicht…

OPPERVLAK IS BEVROREN Aan de oppervlakte is de temperatuur-170 °C. De zoute zee die de maan bedekt, is daarom permanent bevroren en vormt een harde schil. ZWAARTEKRACHT RUKT AAN DE BODEM Jupiters zwaartekracht trekt en rukt zo hard aan Europa dat er wrijvingswarmte ontstaat, die de zee vloeibaar houdt en het bodemgesteente laat smelten. VULKANEN VOEDEN LEVEN IN DE DIEPTE De vulkanische activiteit als gevolg van de zwaartekracht creëert hete bronnen op de zeebodem. Hier zou leven kunnen gedijen.…

TEST JE BREIN Doe onze IQ-test op iq-test.wibnet.nl. AARDBEVING Met computersimulaties hebben geologen een mogelijke verklaring gevonden voor een bepaald type aardbevingen dat ontstaat op diepten waar dat helemaal niet zou moeten kunnen. Meestal ontstaan aardbevingen op diepten tot ongeveer 70 kilometer. Massieve rotsplaten wrijven tegen elkaar, waardoor er spanning ontstaat. Al deze spanning komt vrij in de vorm van een aardbeving, die een ramp kan veroorzaken. Dieper onder de grond is het gesteente door de hitte zo zacht dat de spanningen zich niet op dezelfde manier kunnen opbouwen, maar toch worden op diepten van 300 tot 700 kilometer nog aardschokken veroorzaakt. Wetenschappers vermoedden dat dit het gevolg is van een ander proces. Hierbij komt water plotseling vrij en laat het een holte achter die het gesteente doet instorten, waardoor…

Boomstammen en bladeren zijn de bouwmaterialen van een gloednieuw type wolkenkrabber in New York. Het concept Living Skyscraper kan het evenwicht tussen staal, glas en beton en groene ruimten in steden enigszins herstellen. De boomwolkenkrabbers zullen een verticaal park vormen en worden gebouwd van hardhout dat, volgens de Oekraïense bedenkers, zodanig zal worden gemodificeerd dat het sneller en rechter groeit dan normaal, waarbij de boomtoppen uitwaaieren in grillige, organische vormen. Door twee bomen te enten kunnen ze met elkaar vergroeien. Dit wordt gedaan door van elke boom een stuk schors af te snijden, de groeilaag bloot te leggen en de plekken tegen elkaar te plaatsen. Het idee van boomstructuren is niet nieuw. In India weven mensen al eeuwen bruggen van levende boomwortels. Wetenschappers aan de Technische Universität München in Duitsland…

De ruimte tussen wolkenkrabbers is op straatniveau beperkt. Maar in de lucht is er veel ruimte tussen de hoge torens, en hier maakt het wolkenkrabberconcept Urban Parasitic System gebruik van. Een van de doelstellingen is goedkopere huisvesting te bieden voor de groeiende stadsbevolking. Het concept bestaat uit modules die kunnen dienen als woningen, winkels, sportscholen of bioscopen. Ze variëren in grootte van circa 6 x 6 x 6 meter tot 15 x 15 x 15 meter en zijn onderling en met de omringende wolkenkrabbers verbonden door sterke staaldraden. Bewegende verbindingen en trillingsdempers beschermen de constructie tegen weer en wind. De verdeling van de modules tussen de gebouwen is geïnspireerd op de groei van slijmzwammen. In Londen zijn constructies tussen hoogbouw niet onbekend. In 2021 werd op 35 meter hoogte Sky…

Laserstralen doven elkaar 1 De interferometer wordt zo ingesteld dat de lichtgolven van de twee laserstralen in tegenfase zijn. Het resultaat is zogeheten negatieve interferentie, waarbij de twee laserstralen elkaar opheffen. Gravitatiegolf komt aanrollen 2 Wanneer een gravitatiegolf door de detector rolt, wordt de ene arm iets langer en de andere iets korter. Daarom zijn hun lichtgolven verschoven ten opzichte van elkaar wanneer ze terugkeren. Detector vangt de golf op 3 Als de gravitatiegolf sterk genoeg is, worden de laserstralen zo ver verschoven dat hun lichtgolven in fase gaan. Het resultaat is positieve interferentie, waarbij ze elkaar versterken, en zo komt de gravitatiegolf aan het licht.…

DAAROM RADEN WE DIT ARTIKEL AAN: Orkanen zijn de laatste 50 jaar 25 procent in kracht toegenomen, en die trend zal zich voortzetten. De opwarming van de aarde heeft de orkaangordel verschoven, waardoor ook de Middellandse Zee zwaardere orkanen te verduren krijgt. A lsof je in een oud achtbaanwagentje door een wasstraat rijdt. ’ Zo omschreef korvetkapitein Kevin Doremus van de Amerikaanse National Oceanic and Atmospheric Administration (NOAA) zijn ervaring met het aanvliegen van de categorie 5-orkaan Dorian in 2019 – de sterkste storm die ooit in de Bahama’s is geregistreerd. En deze achtbaan wordt elk jaar ruwer. Een onderzoeksteam van de universiteit van Okinawa in Japan nam de orkaangegevens van de laatste 50 jaar door en ontdekte dat orkanen niet alleen krachtiger geworden zijn, maar ook langer op sterkte…

Mensen zijn culturele wezens, niet alleen in die zin dat we kunst kunnen waarderen, maar ook in de oorspronkelijke betekenis van het woord cultuur: wij geven gedrag van oudere generaties aan nieuwe door door te observeren en te leren. We zijn dus dieren die kennis kunnen doorgeven aan anderen die van ons kunnen leren. Dankzij het vermogen om cultuur door te geven kunnen we auto’s bouwen, mensen naar de maan laten reizen en internet ontwikkelen. Hoewel chimpansees bijvoorbeeld kunnen leren door elkaars gedrag te observeren, zijn mensen de enige dieren die kennis kunnen accumuleren. Of we daar echt gelukkiger van zijn geworden valt te betwijfelen, maar als prestatie van de soort is het indrukwekkend. Door ons vermogen om onze eigen situatie met die van anderen te vergelijken kunnen we ons…

Grote waterstoftanks aan boord 1 De waterstof wordt opgeslagen in tanks onder het voertuigdek, onder een druk van 350 keer de atmosferische druk. De tanks hebben plek voor 44 ton waterstof, genoeg om de 500 km tussen Kopenhagen en Oslo af te leggen. Brandstofcellen wekken stroom op 2 De brandstofcellen werken als een batterij. Elk waterstofatoom raakt een elektron kwijt en verandert in een positief geladen ion. De waterstofionen gaan door het membraan in de brandstofcel heen, maar de elektronen worden tegengehouden en weggeleid als stroom. Stroom laadt accu’s op 3 De stroom uit de brandstofcellen wordt gebruikt om accu's op te laden – die bestaan uit racks met kleinere accucellen. De accu’s werken als reserve voor de elektromotoren en kunnen het schip aandrijven als de brandstofcellen niet actief zijn.…

In andere Europese landen werden unieke fossielen uit de oertijd gevonden, maar de Engelsen stonden met lege handen. Toen de Piltdownmens in 1912 werd gevonden, was de Britse fossielenkoorts op zijn hoogtepunt. Al 80 jaar werden overal in Europa botten van oermensen opgegraven, terwijl de Britten vanaf de zijlijn moesten toekijken. In 1829 werden in België de resten van een Neanderthaler gevonden. De Fransen volgden al snel met de zogeheten cro-magnonmens, terwijl de Duitsers de Heidelbergmens ontdekten. Nu de Britten nog; die hadden geen noemenswaardige fossielen. Ze waren heer en meester op zee en hadden het grootste rijk ooit, maar op het gebied van de archeologie en paleontologie liepen ze hopeloos achter. Professionals en amateurs zochten daarom de eilanden af in de hoop de Britse eer te redden. Toen Charles…

HETLICHAAM In de 16e, 17e en 18e eeuw leden zeelieden vaak aan scheurbuik vanwege een tekort aan vitamine C. Deze vitamine is met name te vinden in fruit en groenten, die op zee niet beschikbaar waren. Scheurbuik veroorzaakt depressie, huidbloedingen, gewichtsverlies, vermoeidheid en verzwakking. Het tandvlees zwelt op en wordt paars en sponzig, en tanden vallen uit. Verder genezen wonden meestal niet zoals het hoort. De Inuit in Groenland hadden geen toegang tot fruit en groenten, maar leefden volledig op vlees. En toch kregen zij geen scheurbuik. De verklaring is dat vitamine C niet alleen in groenten en fruit voorkomt, maar ook in dierlijke ingewanden. De meeste dieren kunnen, in tegenstelling tot mensen, vitamine C produceren in hun lever. Daarom wordt de vitale vitamine aangetroffen in magen en darmen van…

De Turingtest is ontworpen om te bepalen of een computer kan denken. Een examinator stelt een mens en een computer een reeks vragen, en als de examinator niet kan bepalen of hij communiceert met een computer of met een mens, dan moet de computer volgens Alan Turing wel intelligent zijn. De examinator zou bijvoorbeeld de vraag kunnen stellen: ‘Wat is 78,21 maal 34,56?’ De computer kan de vergelijking in een fractie van een seconde oplossen, maar als hij slim genoeg is, zal hij opzettelijk langzaam antwoorden om menselijk over te komen.…