Inhoudsopgave van Editie 1 - 2021 - VIVA

Tijdens de lockdown heeft de verkoop van ouderwetse gezelschapsspellen een ware vlucht genomen. Een trend die ik van harte omarm. Misschien wel omdat het bij mij vroeger thuis allesbehalve aangemoedigd werd. Nu ik de kinderen van mijn zus bloedfanatiek spelletjes zie doen die behalve met een winnaar gegarandeerd eindigen met mot aan tafel, begrijp ik steeds beter waarom. Want fanatiek en gedreven zijn gaat doorgaans niet hand in hand met tegen je verlies kunnen. Kijk daarvoor maar naar Donald Trump. Toch kun je de weerzin tegen verliezen maar beter laten varen, zo concludeert VIVA’s Suus Ruis. Waarom? Blader daarvoor snel door naar pagina 22. Zelf ben ik ook superfanatiek in sport en spel. Ik denk dat ik alles kan, wil altijd de beste zijn en ben heel competitief. Mensen kunnen…

1 Experimenteer met verliezen in situaties waarin je je veilig voelt. Doe regelmatig een spelletje met mensen bij wie je je op je gemak voelt. Of met een kind (dan is verliezen een stuk minder lullig). 2 Mediteer. Ja sorry hoor, daar zijn we weer, maar mediteren en mindfulness gaan over het loslaten van bepaalde gedachten. Dus als jij vanbinnen kookt over je nederlaag, kun je op die manier je woede laten krimpen. 3 Kanaliseer je winnaarsdrang online. Ga online gamen (als dat je ding is natuurlijk) tegen anonieme tegenstanders die net als jij willen winnen. Zo hou je je ‘echte’ relaties vriendelijk. 4 Gebruik je competitiviteit als motivatie. Zet je verlangen om te winnen om in iets constructiefs. Train voor de 10k of oefen met een Rubiks kubus. 5…

Heeft u veelbewogen maanden achter de rug? ‘Het is een rare periode, ook in de politiek. De afgelopen tijd ging het veel over corona, de gezondheid van mensen en hoe zij hun baan houden, maar natuurlijk ook over de begroting en de aankomende verkiezingen.’ En over de toeslagenaffaire. Lag u wakker van wat er boven tafel kwam? ‘Ik lig niet zo snel wakker, maar ik had er wel buikpijn van.’ Kunt u er de vinger op leggen hoe het zo mis heeft kunnen gaan? ‘Het lijkt erop dat er een aantal dingen tegelijk is misgegaan. Allereerst zijn de regels niet goed, anders had het nooit zo groot kunnen worden. Het systeem van toeslagen, dat bedoeld is om mensen te helpen door ze een voorschot te geven, leidt vaak tot grote…

De minister-president had zich voor de tweede keer sinds het uitbreken van de pandemie in het torentje achter zijn bureau gezet, om via de televisie het volk toe te spreken. Het volk wist dat het ernst was en zat thuis aan de beeldbuis gekluisterd. En inderdaad: de boel ging op slot. De minister-president legde helder en zonder omwegen uit waarom deze maatregelen van belang waren. Het volk probeerde hem te volgen, de logica te begrijpen, de teleurstelling een plek te geven. Maar zijn woorden werden overstemd door geluiden van buiten. Pannendeksels werden tegen elkaar geramd, leuzen geroepen en met gefluit en gejoel probeerden betogers de boel te verstoren. De minister-president bleef koeltjes en adresseerde de demonstranten zelfs. ‘Het is geen onschuldige griep, zoals sommigen hierbuiten denken.’ Een leider die zijn…

Clarissa (34): ‘‘Wat doe jij nu?’ schreeuwt m’n oud-collega in mijn oor. ‘Je zou toch voor jezelf beginnen?’ Haar schelle stem knalt mijn hoofd binnen en vermengt zich met alle andere klanken om me heen: muziek, geroezemoes, klinkende glazen in de spoelbak. Buiten staan jongens te schreeuwen en er schieten auto’s en brommers voorbij. Ik open mijn mond om te antwoorden, maar sluit ’m meteen weer. Dit heeft geen zin. ‘Sorry, even frisse lucht,’ zeg ik en schuifel richting de uitgang. Buiten leun ik tegen de muur. Mijn hart bonkt, mijn benen trillen. Als mijn jas niet nog binnen hing, zou ik meteen naar huis gaan.’ ‘Fel licht, lawaai, drukte: ik raak meteen van mijn à propos’ Blinde paniek ‘Ik heb me al duizend keer in zo’n situatie bevonden. Vroeger…

1 GÁÁN OP DIE ZWEMBAAN Nu de sportscholen nog gesloten zijn, is zwemmen een welkome afwisseling op mijn hardlooprondje. Buiten zwemmen om precies te zijn. En dat kan bij het De Mirandabad in Amsterdam. Als ik ’s ochtends vroeg voor het werk gezwommen heb, kan ik de hele wereld weer aan. Zeg maar dag tegen je winter- of coronadepressie! AMSTERDAM.NL/DEMIRANDABAD 2 HUMOR OM TE LACHEN Zorgen voor genoeg ontspanning versterkt je immuunsysteem, zo stelden experts als Erik Scherder en Diederik Gommers in een brandbrief aan het kabinet. Dat doe ik door het bingen van Big mouth, een übergeestige, gedurfde animatieserie voor volwassenen over drie tieners en hun puberteitsperikelen. Van onder meer een van de makers van Family guy. SEIZOEN 1 T/M 4 STAAN OP NETFLIX 3 SLAAP JE FIT Dat…

‘VACCINEREN DOE JE VOOR JE OMGEVING’ Waar 2020 in het teken stond van corona, zal in dit nieuwe jaar de focus liggen op hoop. Hoop dat we het virus onder controle krijgen, hoop dat het ‘oude normaal’ terugkeert en hoop dat het vaccin ons hiermee gaat helpen. Deze week wordt ook in ons land eindelijk de eerste injectie gezet. Desondanks is er nog veel twijfel, want is het vaccin wel veilig? En wat zijn de langetermijngevolgen? Uit onderzoek van I&O Research blijkt dat de vaccinatiebereidheid schippert rond de 60 procent. En ook de beroepsorganisatie voor verplegenden en verzorgenden luidt de noodklok, want slechts 36 procent van het zorgpersoneel zou zich willen laten inenten. Terwijl juist deze groep de eerste vaccinaties krijgt toegediend. Volgens Brigit Toebes moeten we daarom nadenken over…

Ik weet niet hoe het met jullie zit, maar ik had voor de coronacrisis nooit uitgebreid bij mijn immuunsysteem stilgestaan. Het was iets dat me beschermde tegen ziektes, en soms ook niet, denk aan al die keren dat ik een griepje had of verkouden was. Noem me een onbenul, maar dat je de vatbaarheid daarvoor deels zelf in de hand hebt, daarvan had ik geen idee. Maar dat is dus wél zo, waarbij we voor de begrijpelijkheid eerst even moeten kijken naar wat dat immuunsysteem dan eigenlijk is. Het makkelijkste is om het je voor te stellen als een legertje cellen dat verspreid is over je hele lichaam en in actie komt als iets – een virus, bacteriën – ons lichaam binnendringt. Alles bij elkaar is het immuunsysteem een van…

Donderdag Dit zou zomaar eens de avond kunnen worden waarop de vriendschap van Tijmen en mij een plus krijgt. Ter voorbereiding heb ik onder de douche elke kier en plooi uitgesopt en het vachtje van mijn benen en kruis weggeschoren. Daarna smeerde ik me in met heerlijk geurende bodyolie (cadeautje van Fien) en verschoonde ik mijn bed. Om de muffe vakantiehuisjeslucht weg te krijgen, heb ik de krankzinnig dure geurkaars van Martijn aangestoken. Kleding was nog een lastige. Als je oudjaar met z’n tweeën in een vakantiehuisje viert, is een glitterjurk geen optie. Daarom is het een zwart soepel vallend jurkje geworden waarin mijn borsten goed uitkomen. Rond zes uur klopt Tijmen aan met in zijn hand een grote plastic tas. ‘Ik wist niet wat je lekker vond, dus ik…

Mark Rutte of Hugo de Jonge ‘Hugo de Jonge, omdat hij zo veel shit over zich heen krijgt.’ Autobiografie of roman ‘The plot against America van Philip Roth.’ Rijtjeshuis of villa ‘Rijtjeshuis. Ik ben van eerlijk delen, dus ik kan moeilijk in een villa wonen.’ Week op een huisjespark of dag op een pretpark ‘We hebben in de herfst op Texel in zo’n knus huisje gezeten. Heerlijk.’ Maatpak of joggingbroek ‘Een maatpak is de realiteit, joggingbroeken draag ik niet echt.’ Patatje met of oesters ‘Allebei lekker, maar niet gecombineerd.’ Betweter of stil in een hoekje ‘Dan ben ik een betweter.’ Netflix uitkijken of halve marathon rennen ‘Netflix. Ik vind Undercover leuk en Suburra. Steengoede series, maar niet alles wat ik kijk is per se een teken van goede smaak.’ Hond…

Als je me vraagt: Lies, waar word jij nou écht blij van? Video’s van kittens die hun eerste stapjes zetten? Een kaasplank met al jouw lievelingskazen? De eerste lentedag dat je zonder jas naar buiten kunt? Dan zeg ik, neen. Waar ik direct een diep gevoel van blijdschap van krijg, is vriendelijke klantenservice. Wegens aanhoudende wifiproblemen bel ik bijvoorbeeld vrijwel maandelijks met mijn provider. Elke keer sta ik dan een halfuur in de wacht en moet ik luisteren naar een stem die zegt dat het ‘wat langer duurt dan u van ons gewend bent’, terwijl dit exact is wat ik van ze gewend ben. Vervolgens krijg ik iemand aan de telefoon aan wie ik het hele verhaal opnieuw moet uitleggen en die me oplossingen aanbiedt die ik al heb geprobeerd…

De fantasie overmeesterd worden in het openbaar Vera (34): ‘Mijn vriend en ik zijn bijna een jaar samen en hebben een gevarieerd seksleven. Als een van ons iets nieuws wil proberen, zeggen we dat tegen elkaar. Toch was er lange tijd één fantasie die ik voor mezelf hield. Ik wilde stiekem overmeesterd worden op een openbare plaats. Door mijn vriend natuurlijk, maar in mijn hoofd deed ik wel alsof ik hem niet kende en het eigenlijk niet wilde. Een verkrachtingsfantasie dus, al gebruik ik die term niet graag. Na wat googelen – en de ontdekking dat er een Wikipediapagina over bestaat – besloot ik mijn geheime fantasie op een avond in bed toch op te biechten aan mijn vriend. Hij vond het een geil idee.’ De realiteit ‘Kort daarop sloegen…

Suzanne van Luijn (36) is HR manager ‘We zijn voor meer rust en ruimte naar het platteland verhuisd. Vanuit de woonkamer kijken we uit op de weide, dat geeft zo’n vrij gevoel! Samen met het verse brood dat de bakker op zaterdag aan de deur hangt, de verse eitjes die we om de hoek kopen en spontane telefoontjes van de boer in de buurt dat er kalfjes zijn geboren, maakt het dat het hier na drie jaar nog steeds een beetje als vakantie voelt.’ Lisa van der Sijde-Kouwenhoven (37) is hondentrimster ‘Wat ik heerlijk vind aan wonen op het platteland, is de band met de buurt. Iedereen staat hier altijd voor elkaar klaar. De kinderen hebben de ruimte om lekker buiten te spelen en doen dat ook de hele dag.…

Brigitte (31): ‘Op de middelbare school hielden mijn vriendinnen bij met wie ze gezoend hadden en hoe vaak. Steeds vroegen ze om mijn lijstje. Maar ik moest er niet aan dénken om met iemand te zoenen. Jongens waren ook niet in mij geïnteresseerd en verder dacht ik er niet over na. Toen ik vijftien was, werd ik voor het eerst mee uit gevraagd door een jongen. Ik vond hem niet zo leuk, maar om er toch een beetje bij te horen, sprak ik met hem af. Bij hem thuis op bed keken we een film. Niet dat ik daar iets van heb meegekregen, ik was zó nerveus dat ik trilde als een rietje. Oh god, straks is de film afgelopen en dan moet er misschien wat gebeuren, dacht ik. En…

v: Na twintig jaar huwelijk heeft mijn man aangegeven er een punt achter te willen zetten. Ik ben intens verdrietig en wil niks liever dan voor ons huwelijk vechten, maar hij lijkt zijn definitieve keuze te hebben gemaakt. Wat nu? a: ‘Deze beslissing lijkt nogal uit de lucht te komen vallen. Is dat zo? In dat geval is het belangrijk om uitleg te vragen. Want wat is er dan precies bij je partner veranderd? Dat kan van alles zijn, maar jij hebt het recht om dit te weten. Hoe pijnlijk ook, het is nog veel erger om in onzekerheid te zitten over waarom een relatie van twintig jaar opeens over is. Dat is bijna niet te verteren. Probeer daarnaast ook uit te zoeken of de breuk inderdaad definitief is. Misschien…

Hardlopen éxtra Als je dagelijkse hardlooprondje wel een uitdaging kan gebruiken, is er nu de run-dip-run. Bij deze nieuwe sport ren je eerst een aantal kilometers om halverwege een duik in een koude plas, sloot of zee te maken, zo’n twee minuten in het water blijft, om daarna weer terug te rennen richting huis. De bedenker is Koen de Jong, die met onder anderen Wim ‘Iceman’ Hof de wereldwijde bestseller Koud kunstje schreef. De fanatieke hardloper ontdekte door Hof de voordelen van een dip in ijsbaden en zo ontstond deze sport voor diehards, die juist in deze tijd hét perfecte anti-stressmiddel is. Coole ontstresser Run-dip-run is een training voor je lichaam én je mind. Door in een wak of koud water te gaan, schiet je lichaam in een stressreactie. De…

HOOFDREDACTEUR Debby Gerritsen CHEF REDACTIE Hanneke Seesing CHEF VORMGEVING Rachel Ericson VORMGEVER Hayley Eckhardt PRODUCER Tamara van IJzendoorn EINDREDACTEUR Loes Hoenen REDACTIE MANAGER ONLINE Tessa Heinhuis FREELANCE EINDREDACTIE Leontien Brinkhof, Aisling Kieft, Rinke Lukassen, Mariska Vermeulen FREELANCE VORMGEVING Liedia Wakanno-van den Broek, Wike Zijlstra FREELANCE MEDEWERKERS Fleur Baxmeier, Fleur van Bentum, Dirk-Jan van Dijk, Maartje Fleur, Samantha Lakker, Im Fong Liu, Valérie Ntantu, Kimberly Palmaccio, Liesbeth Rasker, Isabel Ribbink (stagiaire), Suus Ruis, Angela de Vlaming, Jill Waas, Géza Weisz, Milou van der Will, Michelle Wolfkamp, Naomi Zonnebelt (stagiaire), Jessica van Zanten FREELANCE ONLINE Lisa Hoogmoet, Susan Dalstra, Anne-Flore Muller DIRECTEUR DPG MEDIA Erik Roddenhof DIRECTEUR MAGAZINES Joyce Nieuwenhuijs ADVERTEREN? 088-0139640, sales.nl@dpgmedia.nl, dpgmedia.nl VRAGEN AAN DE REDACTIE? redactie@viva.nl MEER VIVA? VIVA.nl. facebook.com/VIVAonline, twitter.com/VIVA_nl…

‘Ik ben bang dat we hierdoor uit elkaar groeien, terwijl ik hem niet kwijt wil’ ‘Ik ben iemand die altijd de regels opvolgt. Richtlijnen neem ik serieus, ik doe wat er van mij verwacht wordt. Het ‘brave meisje’ dus. Maar mijn vriend Maarten wordt kriebelig van autoriteiten. Hij is een beetje dwars en opstandig. Ik vond dat altijd heel sexy, juist omdat ik zo anders ben. Die verschillen maakten onze relatie alleen maar leuk, totdat de coronacrisis uitbrak. Sindsdien wordt alles op de spits gedreven. Tijdens de eerste lockdown maakten we ons allebei grote zorgen. We werken samen in de evenementensector en kwamen plotseling thuis te zitten. We hielden ons aan de maatregelen, want de dreiging van corona vonden we doodeng. Wekenlang kwamen we amper buiten en we spraken met…

Hotspots 3x fit in 2021 1 Squatgoals Bij de Booty Club in Amsterdam loop je in normale tijden binnen voor een intensief lesje om te werken aan je been- en bilspieren. Helaas laat dat nog even op zich wachten, maar ze bieden ook online lessen aan. Zo kun je thuis gewoon door met je training. Voor een klein bedrag per maand krijg je elke week drie work-outs via Instagram. BOOTYCLUB.NL 2 Acht keer zes Via Calipso Studio in Groningen kun je RIPPED aanschaffen: een online programma van acht weken met zes verschillende work-outs per week, zoals HIIT en Abs&Booty. De work-outs duren maximaal dertig minuten en kun je doen wanneer het jou uitkomt. CALIPSOFITSTUDIO.COM 3 Thuistraining Ook Fit Happens in Rotterdam heeft goed nagedacht over online work-outs. Op hun…

Dans maar Of je nu gaat voor een romantisch slow nummer of een beetje fout dansen op een van je favoriete nummers, er zitten heel wat voordelen aan dansen en ook een paar waardoor je meer geniet van de actie in de slaapkamer. Tijdens het dansen komt endorfine vrij. In de volksmond wordt dit stofje ook wel het gelukshormoon genoemd, omdat je er heel erg blij van wordt. Hoe actiever je bent, hoe hoger je endorfine-niveau wordt. Daarnaast zorgt dansen ervoor dat je letterlijk en figuurlijk lekker in je vel zit. Niet alleen krijgt je zelfverzekerdheid een boost, maar ook je totale mentale gesteldheid. Al die positiviteit kun je mooi meenemen naar de slaapkamer. Club slaapkamer Maar de woon- of slaapkamer omtoveren tot thuisdiscotheek heeft meer voordelen. Door er thuis…

Ik weet niet hoe het met jullie zat, maar bij mij stond afgelopen november CNN bijna 24/7 aan. Niet alleen waren de Amerikaanse verkiezingen nooit eerder zo spannend, het was vooral een ware soap, met in de hoofdrol een uit de kluiten gewassen wortelkleurige kleuter die stampvoetend zijn nederlaag weigerde te erkennen. Pas twee weken na de officiële zege van zijn concurrent gaf hij heel voorzichtig en allesbehalve van harte toe dat zijn tegenstander Joe Biden de verkiezingen had gewonnen (‘Maar het was wel doorgestoken kaart!’). Iets later zei hij echter weer dat Biden slechts in de ogen van de ‘nep media’ had gewonnen. Trump is hét schoolvoorbeeld van een slechte verliezer. Grote kans dat een spelletje Monopoly of Yahtzee met hem ook niet bepaald gezellig is. Hoewel Trump op…

Lodewijk Asscher (27 september 1974) studeerde rechten. In 2002 begon zijn politieke loopbaan bij de Amsterdamse gemeenteraad, waarna hij van fractievoorzitter van de PvdA in Amsterdam slalomde naar wethouder, waarnemend burgemeester van Amsterdam, vicepremier en minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Vanaf 2016 is hij lijsttrekker van de PvdA, dus hij is druk campagne aan het voeren voor de op handen zijnde verkiezingen in maart. Asscher woont in Amsterdam met zijn vrouw Jildau, met wie hij drie zoons heeft.…

ROLVERDELING Pak deze fijne roller met salicylzuur en jeneverbesstamcellen erbij en rol rechtstreeks over de oneffenheden. Ideaal voor de acne-gevoelige huid en bij incidentele puistjes. 1 HANDWERK Handig om deze multitasking anti-bacteriële handgel met 70% alcohol en natuurlijke essentiële oliën bij je te hebben, want hij reinigt en hydrateert. 2 SMEER ’M Dit serum met natuurlijk salicylzuur bevordert de groei van gezonde huidcellen, vermindert onzuiverheden en verkleint de poriën. Ja, graag! 3 EVEN RUSTIG Gebruik deze mist om je huid te kalmeren zonder aan je gezicht te hoeven zitten. Vijgencactus, aloë vera en plantaardige etherische oliën zorgen voor een hydratatieboost. 4 TOVERTONER Een zachte toner herstelt en versterkt je huid én vernauwt je poriën. Dep ’s ochtends en ’s avonds twee tot drie druppels op je gereinigde huid. 5 POEDEREN…

‘Afgelopen juni ben ik gestopt als administratief medewerker om me fulltime op mijn werk als bespaar-expert en content creator te richten. Ontzettend spannend zo midden in de crisis en tegelijkertijd de beste keuze ooit. Sindsdien haal ik nog meer mooie klussen binnen met werk dat ik het liefst doe: schrijven over besparen. Mijn schrijversavontuur begon in 2017 met mijn bespaarblog Gierige Gerda. Het jaar ervoor raakte ik in financiële problemen toen mijn relatie strandde en ik zonder baan thuis zat. Ik moest dus ineens flink op mijn uitgaven letten. Gelukkig vond ik snel een baan, maar dat was maar voor een paar maanden. Ik moest dus nog altijd slim met geld omgaan. Inmiddels weet ik als geen ander dat je geld nodig hebt om te kunnen besparen; zo kun je…

‘Zodra een man mij wil, verlies ik m’n interesse’ Dani (35): ‘Voor de veertiende keer in een uur check ik mijn mobiel. Het geluid staat aan, maar je weet maar nooit. Nope, nog geen bericht van Joost, nu al drie dagen niet. Hoewel ik bij onze laatste date mijn twijfels had, brachten zijn koele kus en gehaaste afscheid me volledig van mijn à propos. Mijn vele appjes, van luchtig tot wanhopig, heeft hij tot dusver genegeerd. Ik overweeg zijn werk te bellen, daar móét hij wel opnemen. Maar wat zal ik zeggen: ‘Ik mis je zo?’ Ik weet niet eens of dat waar is. De psycholoog bij wie ik sinds twee jaar kom, zal ongetwijfeld zeggen dat ik alleen zijn afwijzing niet kan verdragen. Dat het me niet om hém…

‘Ik lag op de grond in de woonkamer. Hij had me eerst hard geslagen, daarna geduwd en toen was ik met mijn hoofd ergens tegenaan gevallen. Ik weet niet wat het was, iets hards. Pijnscheuten door mijn hoofd. Ik moet blijven leven, dacht ik steeds. Ik moet wel blijven leven. Het duurt nog maar een paar dagen. Dan is het voorbij.’ Foute kerel ‘We leerden elkaar kennen tijdens onze studie. Hij was een enorme klets, gezellig, net als ik. We gingen naast elkaar zitten, zochten elkaar op in de pauzes. Ik leerde Spaans, hij sprak het vloeiend. Ik zocht avontuur, hij danste salsa, had veel gereisd, vertelde prachtige verhalen. Wat kan ik zeggen, ik was hoteldebotel. Na een maand woonden we samen. Zijn idee. Of eigenlijk: zijn eis. Het was…

Gezonde saag paneer Voor 2 personen Voor de tofoepaneer: 250 g stevige tofoe • 1 citroen • 2 el edelgist • 1 el witte miso • 1 tl kokosolie, gesmolten Voor de saag: 1 ui • 2 teentjes knoflook • stukje verse gemberwortel van 5 cm (ca. 15 g) • 2 tomaten • 500 g bladspinazie • 1 el olijfolie • 1 tl komijnzaad • 2 tl garam masala • ½ tl kurkuma • ½ tl chilivlokken • 2 el sojaroom Serveren met: 2 volkorenchapati’s, -roti’s of zilvervliesrijst Verwarm de oven voor op 180 °C. Bekleed een bakplaat met bakpapier. Pers de tofoe in de tofoepers of leg het blok op een bord tussen twee theedoeken en plaats daarop een gewicht. Laat de tofoe 30 minuten uitlekken en steviger worden.…

‘Sinds ik zwanger ben, waardeer ik mijn lichaam meer’ Naam: Bobbie | Leeftijd: 27 jaar | Lengte: 1.80 meter | Gewicht: 76 kilo | Kledingmaat: 38 Behamaat: 80E | Relatie: ja | Trots op: benen | Minder blij met: niets ‘Al zolang ik me kan herinneren, heb ik een kinderwens. Afgelopen januari besloten mijn vriend en ik dat het de tijd was en liet ik mijn spiraal verwijderen. Ik gebruikte al tien jaar anticonceptie en door al die hormonen was mijn cyclus in de war geraakt. Ik had een gekke menstruatie, maar na drie maanden was het toch raak. De eerste veertien weken heb ik me behoorlijk belabberd gevoeld. Ik was niet misselijk, maar ik had nul energie. Door mijn extreem lage bloeddruk werd het snel zwart voor mijn ogen.…

Terwijl we aftellen, gaat mijn telefoon; wat een vreemd moment om te bellen Op mijn knieën voor mijn moeders kerststal draai ik een nieuw vuurlampje onder het strooien dak, leg de ezel terug naast Josef en klop spikkels nepmos van mijn broek. Als ik de schakelaar indruk, flakkert het vlammetje weer. ‘Mooi,’ zegt mijn moeder. ‘En nu nemen we zo’n lekker ding met krenten erin.’ Ze wijst naar de oliebollen. Kirsten en ik kijken elkaar aan. Vorige week deed ma’s huisarts een klokkentest, een proef om dementie te ontdekken, maar dat was het niet. Er staat nu een afspraak bij een neuroloog. We moeten afwachten. ‘Wanneer kun je in je nieuwe huis?’ Mijn moeder kijkt naar Kirsten. Het gezicht van mijn zus straalt. ‘Ik krijg elf januari de sleutel. Dat…