Inhoudsopgave van Editie 101 - 2023 - Tuinseizoen

Wanneer moet je de ABC-bomen snoeien en wanneer juist niet? Welke planten zijn nog mooi in november en wanneer kunnen de zomerbollen naar buiten? Als tuinier weet je het vaak wel en toch denk je er niet altijd aan. Daarom hebben we deze Jaarplanner gemaakt. De klusjes staan lekker overzichtelijk per maand en daarnaast hebben we ook nog een aantal onderwerpen wat meer uitgediept. Soms gaat dat over een gewas zoals pioenen en stokrozen, soms over een plantgroep zoals geurende heesters en plukbloemen. Diverse artikelen hebben een praktische insteek zoals snoeien en aanplanten, andere zijn bedoeld om je moestuinvaardigheden te vergroten. Zo laten we zien hoe je aardbeien en knoflook teelt, maar we vertellen ook hoe je pinda’s kunt kweken. Niet dat je daarmee de hele winter voorzien bent van…

Primula’s vind je in talrijke vormen en kleuren. Heel bekend en in het vroege voorjaar bij bijna ieder tuin-centrum verkrijgbaar, is de stengelloze sleutelbloem ofwel Primula vulgaris. De bloemen zijn uiteraard niet helemaal stengelloos, maar de steeltjes zijn zo kort dat de bloemen direct op de bladrozetten lijken te liggen. De plantjes worden zo’n vijftien centimeter hoog en de plant bloeit in talrijke kleuren, van wit en paars tot blauw en bruinrood. Er zijn inmiddels ook cultivars met meerdere kleuren maar alle vormen van Primula vulgaris hebben een geel hart; hiermee lokken ze vroege bijen naar hun bloemen. De kogelprimula (Primula denticulata) is met zijn bolvormige bloemen een echte blikvanger in de bloemenborder. Geen wonder dat hij in het Engels ‘drumstick primula’ wordt genoemd: zijn bloemen zien er inderdaad uit…

Om te kunnen zaaien heb je verse, ongebrande pinda’s nodig (onder ander online te koop). Zaaien doe je binnen en kan van januari-februari tot in mei. Zet de potten na het zaaien in een warme omgeving en houd de aarde vochtig. Heel handig is een vensterbankkasje. Je kunt ook een transparant plastic zakje over de pot trekken; zet het vast met een elastiek en je hebt een broeikasje. Zodra de plantjes ontkiemen, moeten ze warm en licht blijven staan. Dat kan een zonnige vensterbank zijn, maar ook een serre of kas waar de temperatuur tussen 20 en 25 graden schommelt. VERPOTTEN Een week of vier nadat de zaailingen zijn verschenen, kun je de jonge plantjes verpotten. Geef ieder plantje een eigen grote pot en geef ze regelmatig wat water. Niet…

Echte lavendel (Lavandula an gustifolia) is een plant uit de lipbloemenfamilie (Lamiaceae), waartoe ook kruiden als echte tijm (Thymus vulgaris), citroenmelisse (Melissa officinalis), echte marjolein (Ori ganum majorana) en echte salie (Salvia officinalis) behoren. Oorspronkelijk komt lavendel uit Zuid-Europa, waar de plant groeit op rotsige, kalkrijke hellingen. Lavandula angustifolia is de meest winterharde soort lavendel die er is, dat maakt hem heel geschikt voor tuinen in ons klimaat. De sterk vertakte plant is een laagblijvende halfheester, wat wil zeggen dat hij kruidachtige stengels heeft met een houtige basis. Van juli tot september verschijnen in het geurende struikje de bekende violetblauwe bloemen. Deze lavendel wordt circa 40 tot 80 cm hoog en is wintergroen. MET EEN KUIFJE Matig winterhard maar wel heel mooi in een pot is kuiflavendel (Lavandula stoechas), te…

Het voordeel van dahlia’s is dat je er eindeloos bloemen van kunt snijden, want hoe meer je plukt, hoe meer bloemen de plant geeft. Wie de ruimte heeft, zou een pluktuintje vol dahlia’s in allerlei kleuren kunnen maken, een paar vierkante meter geeft al armen vol bloemen. ZO PLANT JE DAHLIA’S 1 Plant dahlia’s op een zonnige plek in voedzame, goed doorlatende grond. Werk zo nodig eerst compost door de grond. Zorg dat de knollen net onder de grond komen en spreid ze goed uit. 2 Schep voorzichtig aarde rondom de knollen en druk de aarde rondom de dahlia stevig aan. Let op dat de knollen hierbij niet beschadigen of afbreken. 3 Zorg dat de aarde voldoende vochtig blijft, dan hebben je dahlia’s na een paar weken al sterke, veelbelovende…

Laten we eerlijk zijn: zo’n straatje met niet meer dan een trottoir voor iedere voordeur knapt toch enorm op als er op een zonnige plek wat tegels zijn gelicht en zo ruimte is gemaakt voor stokrozen (Alcea rosea). De hoge, fier rechtop groeiende stengels met hun kleurrijke bloemen komen prachtig uit tegen de gevels en geven de straat een vrolijk aanzicht. En het leuke is: de keuze aan bloeikleuren is enorm, van wit en geel tot roze en dieppaars. Ook kun je kiezen uit enkele en gevulde cultivars. De tweejarige stokrozen zijn dankbare planten die ons lang plezier bezorgen. KAASJESKRUID De plant behoort tot de familie van de kaasjeskruiden, Malvacea. Andere familieleden zijn onder meer Lavatera en hibiscus. Uiteraard is er met zo’n geweldige plant ook volop gekweekt waardoor er…

Als je zo’n tien tot twintig vierkante meter van je (moes-) tuin voor bessen reserveert, kun je een gezin van vier personen prima van lekker zomerfruit voorzien. Maar natuurijk kun je ook op een kleiner oppervlak, en ook in de siertuin, enkele struiken planten. Heb je weinig ruimte, kies dan frambozen; die vormen lange stengels die je langs klimrekken of pergola’s kunt leiden. Dan heb je een goede oogst op een klein oppervlak. Met hogere struiken kun je in de vasteplantenborder accenten zetten. Je kunt zelfs haagjes of schermen van bijvoorbeeld frambozen of aalbessen maken; je leidt de ranken dan langs horizontaal gespannen draden. En langs een latwerk geleid, onttrekken de planten lelijke muren aan het zicht. Wil je meteen kunnen snoepen, zet dan enkele heesters in grote potten en…

Er kunnen allerlei redenen zijn waarom iemand een onderhoudsarme tuin wil. Een druk leven waardoor je in de weekenden, of als je uit je werkt komt, gewoon lekker in de tuin wilt zítten in plaats van erin te werken. Of je voelt je minder fit naarmate je ouder wordt, maar wilt toch groen en bloemen om je heen en een fijn terras om ’s ochtends op je gemak een kopje thee of koffie te kunnen drinken. Wat ook de aanleiding is, het is fijn om dan een mooie tuin te hebben waarin de klusjes maar weinig inspanning vergen. VERHOOGDE BORDERS Zou je graag in een gemakkelijke houding willen tuinieren in plaats van op de grond geknield te planten, onkruid te wieden en te oogsten? Dan is een verhoogde border een…

AARDAPPELEN OPSLAAN Een flinke hoeveelheid aardappelen geoogst? Bewaar ze donker zodat ze niet gaan uitlopen. Een temperatuur van zeven tot tien graden is ideaal. Sla ze op in kisten en controleer regelmatig of ze niet gaan rotten. INKUILEN Met name wortel-en knolgewassen worden in zand bewaard. Soms worden ze echt in de tuin ingekuild, maar dan moet je wel grond hebben die goed afwatert en de grondwaterstand mag niet te hoog zijn. Veiliger is het om de groenten in kisten met scherp zand in een kelder op te slaan. Je kunt de groenten zonder schoon te maken in het zand leggen. Laat aangekleefde grond dus gerust zitten. INVRIEZEN Maak de groente eerst goed schoon (wassen, schillen, eventueel in stukjes snijden) en blancheer de groente. Meestal is kort koken (twee tot…

Lenteschoonmaak Zo langzamerhand is het tijd om de afgestorven vaste planten en siergrassen in je border af te knippen. De vorst moet hiervoor wel voorbij zijn. Check ook of de grond al voldoende droog is. Natte klei en leem trap je gemakkelijk dicht waardoor er bij een plensbui regenwater in je border blijft staan. De meeste stengels kun je laag bij de grond afknippen. Soms zijn de planten al wat uitgelopen dus let er op dat je de jonge scheuten niet beschadigt. Al het afgeknipte materiaal kan op de composthoop of je knipt het fijn en strooit het als mulch tussen de planten. NU MOOI! IJzersterke kornoelje Al vroeg in het jaar is Cornus mas op zijn mooist, als hij overladen is met fijne gele bloempjes die in trosjes bij…

Courgette is de Franse naam van de vrucht die in het Italiaans ‘zucchino’ wordt genoemd, wat ‘pompoentje’ betekent; en dat is weer het verkleinwoord van het woord ‘zucco’, pompoen dus. De bloemen en bladeren van courgettes lijken inderdaad sterk op die van pompoenen en dat is niet zo vreemd, want ze zijn volle familie van elkaar, de Cucurbitaceae. Hiertoe behoren verder onder meer augurken, meloenen en komkommers. Ook als het gaat om hun eetlust hebben courgettes veel weg van pompoenen; in een voedzame bodem zullen ze je rijkelijk belonen met vruchten. Botanisch gezien zijn courgettes en pompoenen eigenlijk bessen. Wel zeer grote bessen; de pompoen mag je zelfs de grootste bes in het plantenrijk noemen. En met zulke grote vruchten is het ook niet vreemd dat ze een royale mestgift…

1 Rozen Rozen staan schitterend in de tuin én in de vaas. Plant ze in goede grond, op een niet al te beschutte plek met veel zon; je hebt minder kans op schimmelziektes als de wind enigszins door de bladeren kan spelen. Voor de vaas snijd je de stengels met een scherp mes twee centimeter schuin af. Zet ze direct in koud water (zonder snijbloemenvoeding!) en vul de vaas elke dag bij. HOOGTE: variabel STANDPLAATS: zon BLOEITIJD: juni-juli, sommige met herbloei, doorbloeiers tot in oktober 2 Echinacea purpurea ‘Magnus’ (zonnehoed) Deze uit Noord-Amerika afkomstig plant voelt zich bijzonder goed thuis tussen siergrassen en andere natuurlijk ogende vaste planten die van zon en goed doorlatende grond houden. De bloemen zijn erg in trek bij bijen en vlinders. ‘Magnus’ geeft grote bloemen…

In de achttiende eeuw waren botanisten in Europa zeer opgetogen toen ze kennismaakten met de eerste cultivars van Paeonia lactiflora, afkomstig uit China. Tot dan toe waren er hier geen andere vasteplantpioenen bekend dan de minder verfijnde boerenpioenen (Paeonia officinalis). De boompioen is een heel ander type pioen; in tegenstelling tot wat de naam doet vermoeden, is dit geen boom maar een forse, bladverliezende struik waarvan sommige soorten en cultivars in ons klimaat meer dan twee meter hoog kunnen worden. De meest gekweekte boompioen is Paeonia suffruticosa. Deze heeft enorm grote, enkelvoudige of dubbele bloemen in purperen, roze of gele tinten, of ook wel in wit. Het is de nationale trots van China. Paeonia suffruticosa is daar al meer dan 1600 jaar in cultuur en door eeuwenlange veredeling hebben de…

Op plaatsen waar druk gevlogen en gefladderd wordt, zouden zomaar distels in bloei kunnen staan. Bijen, hommels, zweefvliegen en vlinders zijn namelijk dol op de planten. En dat zou je als tuinier eigenlijk ook moeten zijn… Schoonheden als de alpenkruisdistel (Eryngium alpinum), kruisdistel (Eryngium giganteum), vederdistel (Cirsium ZO GEBRUIK JE SNOEIGEREEDSCHAP rivulare) en kogeldistel (Echinops bannaticus en E. ritro) bloeien lang door met soms staalblauwe bloemen. Bovendien blijven de bloemen ook uitgebloeid nog lang mooi, zodat ze je tuin ook in de winter verrijken. Distels vragen weinig verzorging en doen het prima op droge, kalkrijke grond. Wel moet de grond goed doorlatend zijn, want ze houden niet van natte voeten. Ook gedijen ze het best op een plek in de volle zon. Verwar sierdistels overigens niet met onkruiden als de akkerdistel, die…

Aardbeien die je in augustus of begin september plant, hebben nog ruim de tijd om zich voor te bereiden op de winter. Misschien ben je geneigd om, met het oog op die koude wintermaanden, tot het voorjaar te wachten, maar de bloemen die nu al binnen in de plant worden aangelegd, hebben een koudeperiode nodig om straks vruchten te kunnen vormen. Dus laat maar komen, die koude maanden! Overigens kun je in het voorjaar wel aardbeiplanten kopen, maar die hebben enkele weken in een koelcel gestaan om de winter na te bootsen. Vaak zitten er dan al bloemen in en soms al een enkele vrucht, dan kun je doorgaans al vanaf mei oogsten. LANGE UITLOPERS Heb je al aardbeiplanten in je tuin, dan heb je ongetwijfeld gezien dat ze vanaf…

Over het algemeen kun je voorjaarsbloeiende bloembollen planten in het najaar, vanaf september tot december. Het is belangrijk dat je dat vóór de eerste nachtvorst doet. Zomerbloeiende bloembollen plant je in het voorjaar, zodra de kans op nachtvorst voorbij is. Vroegbloeiende soorten als sneeuwroem, krokussen en Scilla’s moeten vroeg geplant worden, rond september/oktober; zo kunnen ze voor de winter nog goed wortelen. Ook bloembolletjes die snel uitdrogen, zoals sneeuwklokje, Frittilaria en Erythronium, moeten snel de grond in. Maar tulpen en grote sieruien kun je het best planten als de bodem wat koeler is, in oktober of november. DIEPTE PLANTGAT Een handige vuistregel voor bloembollen planten: bedek de bolletjes met een laag aarde ter dikte van tweemaal de bolhoogte. Voor zandgrond hanteer je het best driemaal de bolhoogte. Er zijn een…

In de tuin stelt knoflook weinig eisen aan zijn omgeving. Om goed te groeien heeft hij enkel veel zon en een voedselrijke, niet te vochtige grond nodig. Het is raadzaam om de grond vóór het planten zorgvuldig los te maken, zodat overtollig water beter weg kan. Als ‘zaaigoed’ kun je de teentjes van volgroeide knoflookplanten gebruiken. Maar je kunt hem ook op een andere wijze vermeerderen. Sommige, rond juli bloeiende rassen ZO GEBRUIK JE SNOEIGEREEDSCHAP vormen broedbolletjes die je ook kunt gebruiken om nieuwe bollen te kweken. Maar tot de eerste oogst duurt het dan ongeveer een jaar langer dan wanneer je teentjes gebruikt. Knoflook uit de supermarkt is voor het telen in ons klimaat overigens minder geschikt, omdat die bollen meestal uit warmere regio’s komen en bij ons helemaal…

Hagen breken de wind, omzomen kleurige borders, fungeren als afscheiding, bieden vogels en andere dieren nest-of schuilgelegenheid én geven de tuin structuur, ook in de winter als veel andere beplanting verdwenen is. Redenen genoeg dus om een levende haag te verkiezen boven een schutting van bijvoorbeeld hout of een ander ‘dood’ materiaal. Toch geldt dat niet voor iedereen, want een haag brengt ook het nodige werk met zich mee. VAN MEIDOORN TOT TAXUS Heb je eenmaal de keus voor een levende haag gemaakt, dan ben je er nog niet. Afhankelijk van de grootte van je tuin, de plek van de haag en het doel wat je ermee wilt bereiken, moet je de juiste planten kiezen. In een grote tuin past makkelijker een losse, wat breder uitgroeiende haag, zoals bijvoorbeeld meidoorn…

1 Meet de pH-waarde van je tuingrond met behulp van speciale indicatorstrookjes die in tuincentra verkrijgbaar zijn. Lichtzure tot neutrale grond (6,5-7) is ideaal. Bij een lagere waarde helpt een kalkgift. Voor zeer zure bodems (minder dan 5) kun je beter zaad kiezen van soorten die tegen dergelijke grond kunnen. 2 De meeste weidebloemen houden van een droge, arme grond en staan graag in de volle zon. Maar ook voor een tuin die vochtiger is, zijn er geschikte bloemenmengsels met bijvoorbeeld wilde bertram, engelwortel of gewone dotterbloem. 3 De grond moet luchtig en doorlatend zijn. Wil je je gazon in een bloemenweide veranderen, dan moet je hem door verticuteren goed beluchten en er zand of fijn grind doorheen werken. 4 De bodem van de bloemenweide moet arm aan voedingsstoffen zijn.…

Boerenhortensia Vanaf half april mag je voorzichtig de uitgebloeide bloemen uit je boerenhortensia (Hydrangea macrophylla) knippen zonder de al zichtbare nieuwe knoppen te beschadigen. NU MOOI! Schaduwtopper elfenbloem Zoek je een sterke wintergroene bodembedekker voor in de schaduw die ook nog eens mooi bloeit, dan is deze elfenbloem met zwavelgele bloempjes een aanrader! Goed bestand tegen droogte maar hij houdt niet van natte voeten. KIEMPLANTJES VERZORGEN Eenjarigen voorzaaien kan nog steeds, maar wie vorige maand al begonnen is, ziet de kiemplantjes met de dag groter worden. Als ze te dicht op elkaar staan, kun je ze verplanten (verspenen) zodra ze hun eerste echte blaadjes hebben. Zet ze over in een nieuw bakje of in eigen potjes, zodat ze zich goed kunnen ontwikkelen. Vul bakjes of potjes met fijne potgrond, meng…

Jonge planten afharden Heb je zelf plantjes gezaaid? Hard ze dan begin mei langzaam af, zodat ze kunnen wennen aan de omstandigheden in de tuin. Niet alleen zijn de temperatuurschommelingen buiten veel groter dan binnen, je plantjes zijn ook nog niet gewend aan de wind en felle zon. Die wisselende omstandigheden buiten zorgen er uiteindelijk voor dat het tere blad van de jonge planten dikker en steviger wordt, maar dat proces duurt wel een paar weken. Zet je planten daarom bij mild weer buiten op een plekje in de luwte en uit de felle zon, maar haal ze ’s nachts en bij slecht weer nog even binnen. Als je een koude bak hebt, kun je ze daarin zetten; je hoeft dan alleen maar het deksel te openen en te sluiten.…

Energieke blauweregen Blauweregen (Wisteria) blijft maar groeien. Binnen een paar maanden kunnen jonge uitlopers wel twee meter lang worden. Tem deze onstuimige groeier door de jonge scheuten tot op ongeveer zes bladparen terug te snoeien (vanaf het oude hout). Bij de volgende snoeibeurt, in februari, knip je deze uitlopers nog eens terug, maar dan tot twee knopen. Op deze manier voorkom je dat de energieke blauweregen een warboel wordt en de plant zal extra rijk bloeien. NU MOOI! Vurige vuurpijl De exotisch ogende bloeiaren van Kniphofia ‘Royal Standard’ zijn spectaculair, mede door hun vurige tinten. Hoewel ze het op vochtvasthoudende grond goed doen, verdragen ze droogte ook goed. Een mulchlaag stellen ze zeer op prijs, óók in de winter om de plant te beschermen tegen strenge vorst. BLIJVEN PLUKKEN Als…

Vooruit denken Je bent er misschien nog niet zo mee bezig, maar augustus is een goede maand om alvast vooruit te plannen. Loop je borders langs en bedenk wat je dit najaar anders wil of wil verplanten. Maak foto’s en pak een notitieboekje erbij als geheugensteuntje voor straks. Ook kun je nu al voorjaarsbloeiende bollen bestellen. Ze worden pas vanaf september geleverd, maar nu heb je nog volop keus, zeker als je bijzondere cultivars wil. NU MOOI! Eenjarige zonnebloem De kleinere bloemen en subtielere kleur maken Helianthus annuus ‘Valentine’ verfijnder dan de meeste andere eenjarige zonnebloemen. Het effect is er niet minder om want de bossige planten geven meerdere bloemen van juli tot oktober. LANGE ZOMER AVONDEN Een snoer met lampjes en een paar windlichten zorgen al snel voor sfeer…

Wuivend de herfst in In de herfst, als hun halmen meewuiven op elk zuchtje wind, komt de schoonheid van siergrassen optimaal tot zijn recht. Denk bijvoorbeeld eens aan diamantgras, Calamagrostis brachytricha (foto) die chique grijsbruine pluimen heeft. Het pijpenstrootje (Molinia) en vingergras (Panicum virgatum) zorgen met hun fijne, wijd uitwaaierende halmen juist voor luchtigheid en kunnen plantengroepen in de border prachtig aan elkaar weven. Een geweldige solitair is lampenpoetsergras (Pennisetum alopecuroides); dit grasje vormt mooie ronde pollen met op flessenborstels lijkende halmen, die elegant naar alle kanten overhangen. NU MOOI! Kardinaalsmuts Euonymus europaeus is inheems en staat bekend om zijn bijzondere doosvruchten, die - als ze nog dicht zijn - de vorm hebben van een kardinaalsmuts. Als ze openspringen zijn de feloranje zaden zichtbaar; voor ons giftig maar de vogels…