Inhoudsopgave van Editie 3 - 2018 - Quest Special

Verboden nummer Alle verhalen zijn goed, op één na. De allereerste Questooit, uit 2003, was zo slecht dat de gehele oplage werd vernietigd. Niemand mocht het lezen. Pas nu, vijftien jaar later, duikt één enkel verhaal uit dat verboden nummer op in deze bundel. Omdat het voor de redactie een wijze les was: zo moest het dus NIET. Raarste interview ‘U spreekt met Paul Serail van het tijdschrift Quest Historie’, zeg ik als de telefoon opgenomen wordt. ‘O’, klinkt het. ‘Wat erg.’ Nee, niet alle interviews verlopen even vlot. En er zijn nog wel meer uitdagingen waar de makers voor komen te staan. In Best of Quest vertellen redacteuren het verhaal achter het verhaal. Dat levert grappige, mooie en vooral verhelderende inkijkjes op. NU IN DE WINKEL Thuis laten bezorgen?…

Op vakantie gaan doet de meeste mensen goed. Maar als je dat met je gezin doet, kan het ook voelen als een flinke klus. Hoe dat komt? Op een gezinsvakantie is je vrijheid beperkt omdat je rekening met elkaar moet houden. Vrijetijdswetenschapper Jeroen Nawijn promoveerde in 2012 aan de Erasmus Universiteit Rotterdam op een onderzoek naar toerisme en geluk. Het gevoel van vrijheid bleek voor mensen het grootste goed te zijn tijdens de vakantie. Dat kan in kleine dingen schuilen: je nog een keertje omdraaien in bed, een extra kopje koffie voordat je op pad gaat. Maar ook in grote zaken, zoals het gevoel dat je kunt gaan en staan waar je wilt. Blijft de vraag hoe je dat voor elkaar krijgt als je puberzoon liefst de hele dag op…

Lopen op twee poten is moeilijk voor een niet-vogel. Ook daarom kunnen mensen pas laat lopen Een zeeschildpad schuifelt het strand op. Met haar achterpoten graaft ze een kuil. Daar legt ze haar eieren in waarna ze het nest met zand bedekt. Zo, de zorg voor de kinderen zit er weer op. De aanstaande moeder gaat terug naar zee en kijkt, voor zo ver we weten, niet meer om naar haar jongen. Dat hoeft ook niet. Als de diertjes uit het ei komen, haasten ze zich naar het water. Zwemmen kunnen ze al en ze zoeken hun eigen voedsel. Veel reptielen, vissen, insecten en amfibieën hebben een vergelijkbare aanpak. Ze hebben geen kind aan hun kinderen. Bij zoogdieren ligt het anders, die zogen. Een pasgeboren zebra wiebelt wat op zijn…

Taal wordt ingewikkeld met steeds nieuwe woorden. Vroeger kon je relaxen, ontspannen, verpozen en recreëren. Nu is chillen heel gewoon. Waar zijn al die nieuwe woorden goed voor? Het lijken misschien woorden voor hetzelfde, maar dat is niet helemaal waar, zegt Vincent de Rooij van de Universiteit van Amsterdam. ‘De gevoelswaarde van die verschillende woorden is heel anders.’ Een nieuw woord verrast nog, shockeert soms en dat kan ook betekenis overbrengen. Maar door veelvoudig gebruik raakt de betekenis van oudere woorden uitgesleten. Zo maakt het woord ‘mieters’ nu niet meer duidelijk dat je uit je plaat gaat, zoals dat in de jaren vijftig nog wel het geval was.…

Tijdens de middelbareschoolleeftijd roken, drinken en blowen jongeren veel minder dan vroeger. ‘Maar zo braaf zijn ze niet, ze zijn vooral later’, zegt jeugdonderzoeker Ninette van Hasselt van het Trimbos-instituut. ‘Vanaf het zestiende jaar, als de puberteit stevig inzet, drinken de meeste jongeren wel en gedragen ze zich net zoals de jongeren van vroeger. Daar maak ik me zorgen over.’ In totaal neemt het aantal drinkende tieners wel af. Maar van de tieners die drinken, neemt het aandeel ‘bingedrinkers’ niet af: zo’n driekwart drinkt weleens vijf glazen of meer achter elkaar. Onder invloed van drank kunnen er allerlei dingen misgaan. ‘De meeste slachtoffers van alcohol vallen nog altijd in het verkeer. Vooral onder jongvolwassenen.’…

De grondlegger van de populaire familieopstellingen is de Duitse psychoanalyticus en oudpriester Bert Hellinger. Hij is niet opgeleid aan een erkende therapeutische opleiding, maar heeft een eigen filosofie ontwikkeld. Zeer ingrijpende familiegebeurtenissen, zoals de dood van een kind, kunnen volgens hem onbewust generaties lang doorwerken. Zaken die lang geleden speelden in de familie, kunnen zo zelfs nu nog voor problemen zorgen. Dat zijn volgens Hellinger niet alleen maar psychische problemen. Ziektes en pijnklachten kunnen volgens hem komen doordat iemand onbewust de pijn van een jong overleden kind of tante draagt. Een familieopstelling maakt volgens Hellinger duidelijk wat de oorzaak van de problemen is die iemand ervaart. En ook hoe die opgelost zouden kunnen worden. Je leert bijvoorbeeld dat je niet langer het leed van een ander moet dragen. De methode…

Van nature vind je in de darmen van mensen en andere dieren bifidobacteriën, microben uit het geslacht Bifidobacterium. Het viel Henry Tissier van het Institut Pasteur in Parijs op dat in de poep van gezonde baby’s veel bacteriën zaten. Die gaf hij in 1899 de naam ‘bifidus’. Baby’s met diarree hadden veel minder van deze bacteriën. In 1907 kwam Tissiers directeur Ilja Metsjnikov met het idee dat de bewuste bacteriën er misschien wel voor zorgden dat boeren in Bulgarije vrij oud werden. Zij aten veel yoghurt en andere producten gemaakt van gefermenteerde melk. Daar zitten melkzuurbacteriën in, zoals bifido’s. Metsjnikov zou daarop elke dag zure melk gedronken hebben. Bifido’s zitten tegenwoordig in heel wat yoghurts en in heel wat drankjes.…

Elkaar vergeven lucht op. Maar heb je ruzie gemaakt met je partner, dan moet je hem of haar ook weer niet te snel vergeven. Psychologen van de University of Tennessee ontdekten dat vergevensgezinde mensen meer misdragingen van hun partner te verduren krijgen dan minder inschikkelijke types. 135 pasgetrouwde stelletjes vulden elke avond een vragenlijst in. Had hun partner zich die dag misdragen door te zeuren, te schreeuwen, of sarcastisch of slecht gehumeurd te zijn? En hadden ze hem of haar vergeven? Partners die nog dezelfde dag waren vergeven voor hun niet zo beste gedrag, misdroegen zich de dag erop twee keer zo vaak als partners die niet waren vergeven.…

Beeldredacteur Gaby Baas over ‘Brave pubers’ ‘Op mijn middelbare school zaten op de rechtertrap altijd de ‘nette’ jongens en meisjes. Op de linkertrap zaten wij. Wij luisterden naar Sound-garden en we wilden onze kleren niet wassen omdat dat slecht was voor het milieu. Voor ons was het belangrijk hoe mensen van binnen waren, de rest telde niet. In dit nummer staat een verhaal over de pubers van nu. Wij vroegen ons af: zijn zij minder rebels dan pubers vroeger waren? Het leek mij geweldig om foto’s te laten maken van tieners van nu, in hun dagelijkse kleren. En die te combineren met hun ‘rebelse’ alter ego’s: punkers en nozems. We gingen in de weer met haarvet, brommers en blauwe verf. Het resultaat is gaaf. Kijk maar op pagina 26.’ Ome…

Sara Roosevelt De moeder van de Amerikaanse president Franklin Roosevelt (1882-1945) deed niet echt haar best om haar afkeer van haar schoondochter Eleanor te verbergen. Als huwelijkscadeau liet ze een huis bouwen in Manhattan, maar wat ze er niet bij vertelde, was dat ze er zelf naast ging wonen. De huizen waren op elke etage met deuren verbonden. Sara bemoeide zich met alles wat Eleanor deed, inclusief de opvoeding van de kinderen. Toen Sara overleed, zei haar schoondochter daar geen traan om te hebben gelaten. Aartshertogin Sophie van Beieren Toen Elisabeth Wittelsbach (beter bekend als Sisi) wilde trouwen met keizer Frans Jozef, vond diens moeder dat helemaal niks. Aartshertogin Sophie, die ook Sisi’s tante was, wilde liever dat haar zoon trouwde met Sisi’s zus Helene. Toen Frans Jozef voet bij…

Gezinnen zijn er in alle soorten en maten. Hoe zit het met de harmonie als er geen of slechts gedeeltelijke biologische verbintenis is? Dat hangt af van veel factoren, weet Katya Ivanova die aan de Universiteit van Amsterdam onderzoek naar stieffamiliebanden deed. De belangrijkste factor is de tijd die je samen doorbrengt. Hoewel de relatie tussen biologisch verwante ouders en kinderen gemiddeld gezien sterker is dan die tussen stiefouders en -kinderen, kunnen stiefouders en -kinderen heel hecht zijn, vooral als ze lange tijd samenwonen. ‘Wat familie nu precies is, bepalen we als maatschappij en als individu continu’, zegt Ivanova. In landen waar de overheid niet veel zekerheid biedt, bieden ouders en kinderen die vaak aan elkaar. Denk aan ouders die hun volwassen kinderen geld toestoppen, of kinderen die voor hun…

Waar katten en muizen grote nesten leggen, staat er bij apen doorgaans maar één naam op het geboortekaartje. Waarom krijgen wij mensen gewoonlijk maar een kind tegelijk en niet zes of honderd? Katten en muizen krijgen veel jongen die snel volwassen worden, maar de kans dat ze het halen is niet zo groot, zegt Liesbeth Sterck, hoogleraar ecologische determinanten van gedrag aan de Universiteit Utrecht. De afweging is: zal ik veel jongen krijgen en weinig energie besteden per jong, of zet ik liever alle ballen op één jong? Apen kunnen hun jongen in het algemeen behoorlijk goed beschermen tegen roofdieren, vertelt Sterck. ‘Bij orang-oetans gaan nauwelijks baby’s dood.’ Ze kunnen het zich veroorloven om maar een jong tegelijk te krijgen.…

Zehma. Fiwey. Chawwa. Trinna*. Nee, dit zijn geen woorden uit een verre taal. Je kunt ze zomaar in de Amsterdamse Bijlmer horen. Ze horen bij de taal die jongeren daar spreken, waarin veel Surinaamse invloeden en een heleboel creativiteit zitten verwerkt. Als jongere moet je maar net weten welke woorden in zijn. Met vet, cool en gaaf kom je er duidelijk niet meer. Wie bedenkt nieuwe woorden? En waarom worden die bedacht? Taal sluit buiten De woorden hierboven staan in het Smibanese Woordenboek, en dat staat weer op het bureau van Vincent de Rooij, antropoloog-taalkundige aan de Universiteit van Amsterdam. In het woordenboek is de taal van de Bijlmer vastgelegd. Die is vooral bij jongeren populair, al zijn er ook wel ‘oudere jongeren’ die deze woorden blijven gebruiken. Om het…

Een ambulance racet met sirene en zwaailicht door Utrecht. De wagen rijdt een donker park in, waar een groepje jongeren bezorgd rond een zeventienjarig meisje staat. In het gras staan wat halflege drankflessen. Het meisje ligt bewusteloos op een parkbankje. Het begon als een gezellig avondje drinken. Maar de jongeren kwamen erachter dat dat ook mis kan gaan en raakten in paniek. Toch wordt het allemaal minder. In Nederland is drankmisbruik onder pubers in twaalf jaar tijd meer dan gehalveerd. Het cannabisgebruik halveerde in diezelfde periode bijna. In 2001 telde de gemiddelde middelbareschoolklas nog vier dagelijkse rokers, nu is dat minder dan één. In 2012 was de leeftijd waarop de helft van de jongeren seks had gehad 17,1 jaar. Dat was vijf jaar later opgeschoven naar 18,6. En de criminaliteit?…

Denk je dat een therapie werkt? Dan is de kans groot dat je je daadwerkelijk beter voelt na de behandeling. Zelfs als het helemaal geen echte therapie is. Dat komt door het zogeheten placeboeffect. Chinese onderzoekers van de Shanghai Jiao Tong University School of Medicine vergeleken in 2014 de effecten van diverse ‘behandelingen’ bij angststoornissen. Een deel van de mensen kreeg cognitieve gedragstherapie: de echte behandeling. Een tweede deel onderging een placebobehandeling. Zij hadden net zoveel sessies, maar praatten alleen maar over een neutraal onderwerp. Een derde groep kreeg geen enkele behandeling en kwam op een wachtlijst. Wat bleek? De echte behandeling had in alle gevallen het meeste effect. Dit reduceerde de angstklachten het meest. Maar de placebobehandeling (het gewone kletsen) deed mensen óók goed. Alleen de aandacht en het…

Mensen verschillen onderling nauwelijks in hun DNA. Maar ons DNA komt ook sterk overeen met dat van andere soorten. De Italiaanse datawetenschapper Riccardo Sabatini berekende dat een geprinte versie van ons DNA 262.000 pagina’s zou tellen. Dat zijn ongeveer 500 flinke boeken. Slechts 500 pagina’s daarin zouden anders zijn dan die van een willekeurig ander mens. We delen ongeveer 98,8 procent van ons DNA met bonobo’s en chimpansees, en 98,4 procent met dat van gorilla’s. Met orang-oetans delen we ‘slechts’ 96,9 procent van ons DNA. Met andere diersoorten zijn we minder sterk verwant. Zo delen we circa 90 procent van ons DNA met katten en 70 procent van ons DNA met zebravisjes. Zelfs met bananen delen we zo’n 60 procent van onze genetische code. Gelukkig lijken de meesten van ons…

Hoe zit het bij jullie met familieruzie? Dat vroegen we aan 868 bezoekers van Quest.nl ■ Als kind had ruim een op de zes bezoekers elke dag ruzie in het gezin. Een op de drie ruziede zeker wekelijks. Slechts vijf procent van de lezers ruziede vroeger helemaal nooit. Tenminste, als we ze op hun woord mogen geloven. ■ Ruzie met broers en zussen kwam veel vaker voor dan met de ouders. Slechts een kwart van de lezers had de meeste ruzie met vader of, net iets vaker, moeder. Mannen hadden vroeger vooral met hun broer(tje) ruzie, terwijl vrouwen even vaak bonje hadden met broer als met zus. ■ Al die vroegere ruzies hebben bij de meesten gelukkig weinig schade opgeleverd. De meeste respondenten hebben als volwassene goed contact met broers…

Elk jaar maken we een Quest Extra over een thema dat ons op de redactie bezighoudt. Dat was vorig jaar ‘eten’. Het jaar ervoor ‘dieren’. En dit jaar staat onze special in het teken van ‘ familie’. Sinds ik moeder ben geworden en met mijn vriend ineens een gezin ben, is mijn familie enorm gegroeid. En ik had al niets te klagen: mijn ouders zijn twee keer gescheiden en opnieuw getrouwd. En wie eens familie van mij was, blijft dat. Inclusief de opa’s en oma’s die daarbij horen. Mijn vriend komt uit een gezin met vier jongens. Die ook wel van een borrel houden. Je kunt het uittekenen, Kerst duurt bij ons twee weken. Voor de één is dat een horrorscenario en reden om het land tijdelijk te verlaten, voor…

Jongerentaal blijft wel bestaan, maar zodra iemand zich geen jongere meer voelt, stopt diegene meestal met de zelfontwikkelde taal. Waar komt die behoefte aan dat saaie, gewone Nederlands dan vandaan? Volgens antropoloog-taalkundige Vincent de Rooij past het in een breder proces. ‘Als je settelt als volwassene, heeft dat invloed op je leefstijl. De meeste mensen stoppen op een bepaald moment met zuipreizen. Zo werkt dat ook met taal.’ Zodra mensen hun plekje veroveren in de maatschappij, daalt hun behoefte zich af te zetten. Wie tien jaar terug nog jongerentaal sprak, kan nu zomaar in een vinexwijk Nederlands spreken volgens het boekje.…

Tieners die hun grenzen verkennen: dat klinkt link. Maar psycholoog Eveline Crone van de Universiteit Leiden, die gespecialiseerd is in het puberende brein, benadrukt dat risico’s niet altijd fysiek gevaarlijk hoeven te zijn. ‘Je kunt ook het randje opzoeken door sociale risico’s te nemen. Door op te komen voor anderen die in de problemen zijn, bijvoorbeeld. Of door een discussie te starten over maatschappelijke ontwikkelingen waar jongeren mee te maken hebben, zoals schooltijden of vuurwerk.’ Zoiets past pubers als een jas. Ze bekijken de wereld opnieuw en ze komen erachter dat er allerlei grote en kleine onrechtvaardigheden zijn. ‘Jongeren zijn vaak de motor achter innovaties. Bedrijven huren ze in om te hacken en zo bugs in hun programma’s te ontdekken.’…

Troost niet Moeders die kinderen troosten bij pijn en verdriet, versterken alleen maar de neiging van het kind om meer te gaan huilen. Dat dacht de Amerikaanse psycholoog John Watson, die aan het begin van de vorige eeuw gedrag en emotie onderzocht. Volgens hem kweekten moeders zo een generatie van slappelingen. De oplossing? Watsons idee was simpel: behandel je kind zoveel mogelijk als een volwassene. Knuffel en kus hem of haar bij voorkeur niet. Watson voedde zijn beide zoons op volgens de principes die hij verkondigde. Het pakte niet goed uit. Zijn eerste zoon pleegde zelfmoord. Ook zijn tweede zoon deed een poging om zijn leven te beëindigen. Zoon twee schreef de psychische problemen van de broers toe aan hun liefdeloze opvoeding. En nu? Huilen hoort bij de normale ontwikkeling…

Genen spelen een rol als kinderen obees zijn, net als de omgeving (misschien ligt er altijd chips in de kast). Maar ook microben kunnen bijdragen. De bacteriën die je bij je draagt, noem je het microbioom. Een slecht dieet kan tot een slecht microbioom leiden, zegt darmmicrobioloog Jan Knol. ‘Er leven dan bijvoorbeeld meer enterobacteriën in je darm.’ Die maken endotoxinen aan, wat een ontstekingsreactie geeft. Bij de geboorte geeft de moeder haar microbioom door aan de baby. ‘Een moeder met een niet zo goed microbioom is een minder goede donor voor de baby. Dat is een risicofactor om obees te worden.’ Wellicht kunnen de darmen van obese moeders in spe in de toekomst gereinigd worden, om vervolgens bacteriën toe te dienen van een donor met een gezond microbioom. De…

Mensen die conflicten uit de weg gaan, zitten langer met de bijbehorende stress opgescheept. Dat bleek uit onderzoek van de University of Michigan naar het ruziegedrag en het geestelijke en lichamelijke welzijn van bijna 2000 mensen. Gedurende acht dagen gaven proefpersonen aan of ze betrokken waren geweest bij een conflict, of juist een ruzie uit de weg waren gegaan. Wat bleek? Mensen die conflicten vermeden, hadden de dag erna meer last van lichamelijke klachten als misselijkheid en pijn dan mensen die het conflict aangingen. Daarnaast hadden ze veel meer van het stresshormoon cortisol in hun speeksel en ze hadden ook meer moeite om te kalmeren.…

Wie woont bij wie per honderd kinderen in Nederland? Cijfers uit 2015 over kinderen van 0 t/m 15 jaar. Bron: CBS Gezin houdt stand Het aantal kinderen dat bij beide ouders woont neemt af, maar niet snel. In 1996 woonde 86 procent van de kinderen met vader en moeder onder één dak. Nu is dat 80 procent. In een gemiddelde klas van dertig kinderen leven er dus nog altijd 24 samen met beide ouders. Moeder staat klaar Gaat het mis met een relatie, dan belanden de kinderen bijna automatisch bij de moeder. ‘Dat zit heel diep in onze cultuur’, zegt Inge van der Valk, die aan de Universiteit Utrecht onderzoek doet naar scheidingen en ouderschap. ‘Traditioneel zorgen vrouwen vooral voor de kinderen en werken mannen fulltime. Dat schuift wel wat…