Inhoudsopgave van Editie 2 - 2018 - Quest Special

Kijk, een Nederlander! Op een verre vakantie herken je je landgenoten vaak meteen. Komt dat misschien door hun Nederlandse neus, dat Hollands mondje, de laaglandse ogen of is het een combinatie van alles? Ook de kleding zal helpen en de toeristenblik. Een blonde reus die door Bangkok sjokt, valt ook wel op. Vaak genoeg blijkt dat alsnog een Duitser te zijn, of een Deen. Misschien kun je de gemiddelde Nederlander direct herkennen, overal en altijd. Maar waar herken je ze dan aan? Quest ging op zoek naar dé Nederlandse man en vrouw, een beeld dat bijna negen miljoen exemplaren van beide seksen tot twee personen mengt. Is er een karakteristiek Nederlands lichaam? Je denkt intuïtief misschien aan een lang, blond, blauwogig persoon. Klopt dat? Hoe ziet de gemiddelde Nederlander er…

André Kuipers woonde en werkte 204 dagen in de ruimte. De astronaut is ervan overtuigd dat buitenaards leven bestaat. Of dat ook intelligent is, is vraag twee. ‘We proberen signalen van intelligent buitenaards leven op te vangen. Dat gebeurt met programma’s als SETI, Search for Extra Terrestrial Intelligence. Vooralsnog heeft dat onderzoek niets opgeleverd.’ Misschien missen we een signaal en duiken aliens ineens op rond de aarde. Zijn we volgens de astronaut dan klaar voor een ontmoeting? ‘Dat ligt eraan wat ze komen doen. Als ze agressief zijn, vraag ik me af of onze technologie tegen die van hen op kan. Zij zijn immers naar ons toegekomen met geavanceerde ruimteschepen. Misschien hebben we geluk en doen aardse microben hen de das om, zoals in de film War of the Worlds.’…

De anus is niet zomaar een domme uitlaatklep voor poep en gas. Integendeel. Dit lichaamsdeel zit vol met sensorische zenuwuiteinden, met allerlei specialismes. Zo zijn sommige ervan specifiek uitgerust om de sensatie van aanraking te kunnen voelen. Andere reageren op temperatuur, weer andere op veranderingen in druk. Op basis van de informatie die de sensoren zo afgeven, kan dit deel van je lichaam exact onderscheiden of er een wind of een drol aankomt.…

Wetenschappelijk onderzoek naar deze vraag is er nooit gedaan. Maar de scheikundige John Christie van de Australische La Trobe University suggereert op het online wetenschappelijk forum MadSci Network drie mogelijke oorzaken. Allereerst de zwaveldioxide die vrijkomt als je een lucifer ontbrandt. De scherpe geur hiervan pikken de geurreceptoren onmiddellijk op, waardoor ze daarna meteen worden verdoofd. Die combinatie kan ervoor zorgen dat je de poeplucht niet ruikt. Een tweede mogelijkheid is dat de chemische substanties in wc-stank, zoals zwavel, stikstof en fosfor, geholpen door de vlam van de lucifer een verbinding aangaan met het zuurstof in de ruimte. Misschien wordt de stank daardoor minder. Verder kan het nog zo zijn dat de stank-moleculen zich binden aan de teerdeeltjes in de rook. Die worden op die manier uit de lucht gehaald.…

Slakkenpost E-mail en chat zijn onlosmakelijk met ICT verbonden. Zonder computers kun je dat wel vergeten. Maar ook telefoneren is er niet meer bij als alle computers platgaan. Het verbinden van bellers gaat volledig digitaal. Terug naar oude communicatievormen dan maar. Helaas, het is zelfs de vraag of je brief nog aan zal komen. De posterijen zouden in eerste instantie vastlopen als computers niet meer werkten, vertelt woordvoerster Tahira Limon van PostNL. ‘We gebruiken sorteermachines om de post te sorteren. Dat is een geautomatiseerd proces en dat zou dus uitvallen.’ Uiteindelijk zou het postbedrijf weer over kunnen stappen op de klassieke sorteer-methode: met de hand. Uiteindelijk komt je post dan toch op zijn bestemming terecht. ‘Maar dat zou een stuk langer duren.’ Eén troost: praten blijft gewoon werken, ook zonder…

‘Bacteriën zijn net mensen’, zegt Alex Friedrich. Hij is arts-microbioloog bij het Universitair Medisch Centrum Groningen. ‘Er zijn miljarden mensen op aarde. Allemaal Homo sapiens, maar ze zijn zeker niet hetzelfde. Je hebt goede en slechte mensen. Zo zit het ook met de Escherichia coli.’ De goede E. coli-bacteriën ‘wonen’ in onze darmen. Ze helpen ons lichaam bij het verteren van eten en bij de productie van vitamine K. Kortom: ze zijn erg belangrijk voor onze gezondheid. E. coli- slechteriken hebben juist ziekmakende eigenschappen. Je komt ze soms tegen in rauw rundvlees, rauwe groenten en rauwe melkproducten. Van deze ‘pathogene’ variant kun je heel ziek worden en zelfs doodgaan. Denk maar aan de uitbraak van EHEC in 2011, waarbij honderden mensen last kregen van nierfalen. En dan zijn er ook…

Uit de serie sketches ‘Debiteuren/Crediteuren’ in het tv-programma van Jiskefet. Meneer Jos, een van de personages in die serie, liet geregeld iets uit zijn lunchtrommel in de prullenbak verdwijnen met de kreet ‘toedeledoki!’ Het woord is waarschijnlijk een soort mix van ‘toedeloe’ en ‘okidoki’. Of de mannen van Jiskefet het zelf verzonnen hebben, is onduidelijk, maar zij waren in 1995 wel degenen die het bekendheid gaven bij een groot publiek. Zo’n tien jaar later blies iemand anders het woord nieuw leven in: Jerney Kaagman. Zij nam als jurylid bij Idolsregelmatig afscheid van kandidaten met een droog ‘toedeledoki’. In 2008 vroeg Genootschap Onze Taal aan lezers van hun blad om voorbeelden van catchphrases: zinnetjes die bekend waren van film of tv en ook in het dagelijks leven werden gebruikt. ‘Goeiesmorgens’ (ook…

Wij klagen wat af hier, over het weer, files, politiek, werkstress... Maar doen we dat echt meer dan in andere landen? Daarvoor is geen wetenschappelijk bewijs. Cultuuronderzoekers hebben landen nooit op algemeen ‘zeuren’ vergeleken. Wel op consumentenklachten. Een studie uit 2001 stelde vast dat mensen minder klachten indienen in culturen met grote machtsafstanden. Ontevreden Zuid-Koreanen klaagden minder vaak dan Amerikanen. Dat betekent niet dat ze nooit zeuren. Ze vertelden wel familie en vrienden over hun slechte ervaringen, om te waarschuwen. Turkse onderzoekers ontdekten helemaal geen cultuurverschillen. Turkse, Israëlische, Britse en Nederlandse hotelgasten klaagden even hard als de reservering niet goed was. Mogelijk zullen de ondervraagden in het echt anders reageren dan in de enquête. Maar in principe zagen ze klagen allemaal als hun goed recht.…

Het was 1999 toen een fysioloog van de University of Toronto elektroden in het brein van een vrouw plaatste. Deze William Hutchison prikte vervolgens in mevrouws vingertop en keek welke zenuwcellen als reactie oplichtten op de scan. Vervolgens liet hij haar toekijken terwijl een van zijn medewerkers zich in de vinger prikte. Wat bleek? Exact dezelfde hersencellen vertoonden activiteit. Eerder was al vastgesteld dat apen zogenaamde ‘spiegelneuronen’ hadden, nu was bewezen dat de mens ook daarover beschikte. En aangezien die zich bevonden in dat deel van het brein waar emoties tot stand komen, begonnen wetenschappers te vermoeden dat het best eens door deze neuronen zou kunnen komen dat we in staat zijn te voelen wat een ander voelt. Vele studies en experimenten later staat vast dat als we bijvoorbeeld iemand…

‘Je wordt op uitbundige wijze in het zonnetje gezet’, belooft de horoscoop in de maand september. ‘Niet moeilijk over doen maar genieten!’, is de tip van de astroloog in het tijdschrift. Minpunten heeft de maand ook in petto. ‘Dat gevoel van onrust vraagt om aandacht.’ Maar: ‘Geluk ligt voor het oprapen. Begin maar eens met ergens een dikke streep onder te zetten.’ Herkenbaar? Dat is begrijpelijk en vreemd tegelijk. Vreemd, want om welk sterrenbeeld het gaat, weet je nog niet. Er is een kans van elf uit twaalf dat dit helemaal niet over jou gaat. Toch is het ook begrijpelijk, want deze tekst is voor iedereen herkenbaar. Iedereen heeft weleens last van onrust en als je er over leest, dan denk je er meteen weer aan. Dat mensen vage algemeenheden…

8.35 Douchen Goeiemorgen, lekker geslapen? Niets is fijner dan de dag beginnen met een warme douche. De flinke voetafdruk van zo’n dagelijks stortbad zal voor niemand een verrassing zijn. En dat komt nog niet eens zozeer door het waterverbruik. ‘Je wc verbruikt over een dag gezien meer dan een gemiddelde douche’, weet Geert Bergsma van milieu-onderzoeksbureau CE Delft. Wat douchen vooral belastend maakt, is dat je al dat water ook nog opwarmt. Alternatief? Er is een apparaat ontwikkeld dat douchewater dat al door het putje is gegaan, gebruikt om vers douchewater op te warmen. Zo’n apparaat wordt doorgaans een douche-wtw genoemd. Wtw staat daarbij voor warmteterugwinning. ‘Dat is goed nieuws voor langdouchers’, zegt Bergsma. ‘Ze zijn al verkrijgbaar, maar het zal nog even duren voor ze standaard in huizen worden…

Nee. En ja. Dat zit zo. In principe is het totale gewicht de som van het gewicht van de pot, dat van de lucht in de pot en dat van de vlieg. Alle drie oefenen kracht op de weegschaal uit. Ook als het insect niet op de bodem luiert, maar vliegt. Tenminste, dat is het eenvoudige antwoord. In werkelijkheid kan het gewicht met een vliegend insect net iets hoger of juist lager zijn dan het gewicht met een vlieg op de bodem. Dat hangt ervan af of de vlieg naar boven gaat of naar onderen: als hij met zijn vleugels lucht omlaag duwt (en dus extra kracht uitoefent op de weegschaal), wordt het gewicht íetsje hoger. Gaan zijn vleugels de andere kant op, dan juist een piepklein beetje lager. Maar…

B-merken zijn vaak geïnspireerd op A-merken. Ze zijn minder bekend. Door op reclame te besparen, liggen spullen voor minder in de winkel. Zo kan de fabrikant er toch veel van verkopen. Soms komen A- en B-producten uit dezelfde fabriek. Meestal is er een verschil in samenstelling: het bier bevat een ander soort graan, of er zit iets goedkopere elektronica in de tv. Ook kan de kwaliteitscontrole minder strikt zijn. Toch is een A-merk televisie niet per se beter dan een B-exemplaar. Net zomin hoeft het B-bier van Schultenbräu viezer te zijn dan een A-glas Heineken. Een B-merk kan het zelfs tot A-merk schoppen. Dat is gebeurd met Samsung, dat aanvankelijk goedkope kopieën maakte. Vanaf de jaren negentig richtte het zich op nieuwe technologie en strak design, en het deed slim…

Er zijn heel veel dieren die hun tong kunnen uitsteken en die in theorie dus ook op die tong zouden kunnen bijten. Heel vaak zullen ze het niet doen. Ze hebben, net als wij, een prachtig systeem dat in de gaten houdt of je niet op je tong bijt. Dreigt er iets mis te gaan, dan worden de spieren razendsnel aangestuurd om ongelukken te voorkomen. Zo zal het bij een koe ook zijn. Bovendien heeft een koe maar één rij voortanden, in de onderkaak. Die gebruikt ze om het gras af te scheuren die ze met haar megatong omhoogtrekt. Met zo’n grote lap in je mond zit een ongeluk in een klein hoekje, maar zonder bovengebit zal dat weinig pijn doen. Achter heeft ze twee rijen kiezen om te herkauwen.…

Schoonmaakmiddelen: die zijn beroerd voor het milieu en als je ze doorslikt, is er een gerede kans dat je doodgaat. Sigaretten zijn ook bewezen killers. Concentreer je je op eten en drinken, dan wordt het ingewikkelder. Hoe vergelijk je de schadelijke effecten van een diepvriessnack met die van ijs? En hoe groot zijn die effecten? ‘Dat hangt af van hoe vaak je het eet en hoeveel’, zegt Jasper de Vries van het Voedingscentrum. Eén keer per week een pak koek kopen kan weinig kwaad. Doe je het elke dag, dan verhoog je de kans op aandoeningen. Volgens de Gezondheidsraad kun je een aantal dingen beter laten staan: alcoholische dranken, suikerhoudende dranken (fris en vruchtensap), bewerkt vlees (vleeswaren, hamburgers, worst), harde vetten (roomboter, frituurvet, bakmargarine) en geraffineerde graanproducten (wit brood, witte…

Het klinkt flauw, maar uiteindelijk is daar maar een echt antwoord op: omdat ‘wij’ ribbelchips kopen. Voedselproducenten bedenken het liefst zoveel mogelijk variaties op een succesvol product. Hoe groter de ‘productmix’, hoe meer plaats een merk inneemt in de schappen. En dat zorgt voor naamsbekendheid en omzet. Van de honderd nieuwe smaken en vormen die er bedacht en getest worden, schopt een handvol het uiteindelijk tot de winkel. De succesnummers mogen blijven, de mislukkingen verdwijnen weer geruisloos. De chips met ribbels bleek meteen al bij de introductie, aan het begin van de jaren negentig, al een hit. Fans roemen de rijke smaak. Opvallend, want de ingrediënten en voedingswaarden van gewone paprikachips en geribbelde paprikachips zijn gelijk. Ook is het productieproces hetzelfde: alleen de messen die de aardappelen snijden, verschillen van…

De een propt veel meer voedsel in zijn mond dan de ander. En wat een zuigeling naar binnen werkt, en wat een hongerige puber allemaal naar binnen schrokt, loopt ook zeer uiteen. Maar ga je af op de dagelijkse hoeveelheden die het Voedingscentrum van specifieke voedingsmiddelen voorschrijft, dan kun je in elk geval berekenen hoeveel iemand in zijn volwassen leven zou moeten eten. De levensverwachting van een man in Nederland is 80,1 jaar volgens het CBS, die van vrouwen 83,3 jaar. Je bent volwassen op je achttiende, dus een man eet 80,1 minus achttien jaar als een volwassen kerel. Dat zijn zo’n 22.682 dagen. Vrouwen eten zo’n 23.851 dagen als volwassene. Als je de dagelijkse hoeveelheden (volgens het Voedingscentrum) vermenigvuldigt met het genoemde aantal dagen, kom je uit op de…

Alleen de vrouwelijke muggen zuigen bloed. Ze hebben de eiwitten die erin zitten nodig om eitjes te maken. De steekbeesten kunnen ongeveer vijf milligram bloed drinken. Qua volume komt dat in de buurt van een mosterdzaadje. Dat klinkt misschien als weinig, maar het staat ongeveer gelijk aan het lichaamsgewicht van een mug. En met dat extra gewicht kan ze vervolgens ook nog wegvliegen.…

Al sinds zijn ontstaan, zo’n 4,5 miljard jaar geleden, draait de aarde in dezelfde richting om zijn as. Zou onze planeet om wat voor reden ook plotseling de andere kant op gaan draaien, dan komen er allereerst miljarden mensen om. Hoewel we er niets van merken, tolt de aarde namelijk behoorlijk hard: bij de evenaar met wel 1600 kilometer per uur. Zou de aarde van het ene op het andere moment met diezelfde snelheid de andere kant op gaan bewegen, dan worden talloze mensen met een enorme klap tegen muren, rotsen en andere objecten aangekwakt. Bovendien woeden er tijdelijk ongekend krachtige en verwoestende stormen. Maar laten we aannemen dat de rampzalige periode direct na de ‘ommekeer’ achter de rug is. Wat er dan op den duur gebeurt, dat bepaalden wetenschappers…

Met een kompas weet je altijd welke kant je op loopt, doordat de naald van het ding naar de noordpool wijst. Dat komt door de geomagnetische polen van de aarde, die van onze planeet een gigantische magneet maken. Vlieg je de ruimte in, dan zal je kompas nog zeker tienduizenden kilometers de aardse noordpool aanwijzen. Maar hoe verder je komt, hoe zwakker het aardmagnetisch veld wordt. Op een gegeven moment zal de kompasnaald naar de zon wijzen, want die heeft een veel sterker magnetisch veld dan onze planeet. Hetzelfde gebeurt in de buurt van Jupiter, want ook die heeft een sterk magnetisch veld. Zo zal de naald telkens worden aangetrokken door het sterkste magnetische veld. Kom je buiten het bereik van ‘onze’ planeten en het magnetisch veld van onze zon?…

Regenbogen verschijnen aan de horizon als er zonnestralen op regendruppels vallen. In die druppels wordt het licht van de zonnestralen gebroken, en valt het uiteen in een spectrum van verschillende kleuren. Zonder zonnestralen geen regenboog. Zou je zeggen. Toch bestaan er ook regenbogen die ’s nachts opduiken. In dat geval komt het licht van de maan. Maar om zo’n nachtelijke regenboog (ook wel een maanboog genoemd) te spotten, heb je wel veel geluk nodig. De maan geeft normaal gesproken niet genoeg licht. Voor zo’n maanboog moet hij bijna of helemaal vol zijn. Hij mag ook niet al te hoog aan de hemel staan, anders valt het licht niet in de goede hoek op de regendruppels om een regenboog tevoorschijn te toveren. En: het moet voor je neus regenen, met de…

Een gemiddelde van 102 decibel (dB), dat is wat het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) maart dit jaar adviseerde als maximaal geluidsniveau bij muziekevenementen. Ter vergelijking: een gesprek heeft een sterkte van ongeveer 60 dB, een drukke verkeersweg 80 dB, een kettingzaag 105 dB en een sirene 170 dB. Maar omdat geluidsbeleving voor iedereen anders is, kan die 102 dB voor de een snoeihard klinken, terwijl de ander die als niet meer dan ‘stevig’ ervaart. Kan het volume niet gewoon een tikje lager, zodat niemand zich eraan stoort? Nou, nee. Ten eerste omdat je de muziek dan bijna niet meer hoort. Als je een bandje versterkt tot maximaal 80 dB, dan is het alsof je naar achtergrondmuziek luistert in een winkel of restaurant. Daarbij maakt het publiek bij een…

Je gaat stinken. En daarnaast, zo waarschuwen dermatologen, kan het niet reinigen van de huid leiden tot een ophoping van dode huidcellen. Hier kun je vervolgens hyperkeratose van krijgen: een verdikking van de buitenste huidlaag. Elke huid zal anders reageren, maar een huid die niet wordt gewassen, gaat jeuken en er kan ook uitslag ontstaan. Tel daar nog een overvloed aan gist bij op, plus waarschijnlijk bacteriën en schimmel op de lies, onderarmen, voeten en het achterwerk. Genoeg redenen om straks toch maar weer onder de douche te stappen.…

In de cellen van een ui zit een enzym dat alliinase heet. Ook bevat een uiencel zwavelverbindingen. In een onaangesneden exemplaar is de alliinase netjes gescheiden van de zwavelverbindingen, waardoor de twee chemische elementen vreedzaam naast elkaar kunnen bestaan. Maar o wee als je er een mes in zet, zo weet iedereen die weleens met uien kookt. Want als je snijdt, maak je de cellen kapot, en kunnen de alliinase en zwavelverbindingen zich met elkaar mengen. Als gevolg van een chemische reactie ontstaat daarbij het gas propaanthial-S-oxide. Als dat in je ogen komt, prikt dat. Het is een bijzonder effectief verdedigingsmechanisme: met deze manier van chemische oorlogsvoering schrikt de ui bacteriën en dieren af. En wij moeten ervan huilen. Dat is een manier van ons lichaam om zich tegen het…

‘Leren lopen is een natuurlijk proces. Het kind geeft zelf aan waar het wel en niet aan toe is’, vertelt kinderfysiotherapeut Johanna Innemee. ‘Het bouwt de motorische vaardigheid hiervoor heel langzaam en in fasen op. Eerst gaat het staan met behulp van bijvoorbeeld een bank. Dan zet het voorzichtig wat pasjes langs die bank. Vervolgens komt de oversteek naar een tafel en het wandelen achter een loopkar. Totdat het kindje in staat is zelf los te lopen. Deze fasen kunnen bij elkaar wel een paar maanden in beslag nemen.’ Omdat de dreumes alles op zijn eigen tempo doet, is daarbij van overbelasting meestal geen sprake. Terwijl dat nu juist spierpijn veroorzaakt. ‘Dus nee, een kind dat leert lopen, zal daar geen last van hebben’, zo concludeert Innemee. ‘Tenzij het wordt…

De term cultfilm wordt nogal willekeurig gebruikt en dat is best verwarrend. Is het een ‘kleine productie’ die onverwacht populair wordt, zoals het Franse drama Intouchables(2011)? Is het lachwekkend slechte pulp, met vliegende schotels aan draadjes? Of een grote bioscoopproductie die flopt en later herontdekt wordt? Het betreft in ieder geval altijd een film die in een selecte kring populariteit geniet. Misschien is dat wel de beste definitie. Niet iedere flop is trouwens voorbestemd om een cultfilm te worden. Er moet wel ‘iets’ zijn waarin hij zich onderscheidt. De megalomane sf-film Starship Troopers (1997) van Paul Verhoeven was zo slecht dat iedere pulpfan hem moest zien. Maar er zijn ook positieve voorbeelden. The Big Lebowski (1998) heeft fans die alle dialogen uit hun hoofd kennen. The Shawshank Redemption (1994) is…

De mens heeft zoveel verschillende hondenrassen met elkaar gekruist, dat de Canis familiaris(de hond dus) inmiddels de grootste verschillen vertoont van alle gedomesticeerde dieren. Wat denkt een hond als hij een trillend truitje op stokjes ziet? Geen onbelangrijke vraag, want het antwoord erop bepaalt of er een kans is op voortplanting. Onderzoekers in Frankrijk bogen zich over die vraag door negen honden plaatjes te laten zien van koppen van de meest uiteenlopende hondenrassen. Die moesten ze proberen te onderscheiden van die van geiten, koeien en paarden die op het eerste gezicht best op honden leken. De honden bleken in staat om op basis van visuele kenmerken hun soortgenoten te onderscheiden. Maar hoe de honden dat deden is nog speculeren. Dit onderzoek suggereert in ieder geval dat honden een visueel ‘hondenpatroon’…

Net als elk ander bedrijf moet een dierentuin over een evacuatieplan beschikken, vertelt Sandra Brandts van Koninklijke Burgers’ Zoo in Arnhem. Als veiligheidskundige denkt zij noodscenario’s uit, iets dat bij een dierentuin wel wat meer om het lijf heeft. Want: ‘Ieder bedrijf kan getroffen worden door een brand of storm. Maar weinig bedrijven krijgen te maken met een ontsnapt dier of bijtincident.’ In noodsituaties kan de dierentuin niet om de bezoekers heen. Die zijn al best lastig in veiligheid te brengen, zegt Brandts. Burgers’ Zoo is 45 hectare groot. Bij een evacuatie moeten alle medewerkers aan de slag om de mensen naar buiten te brengen. ‘Als iedereen tegelijk naar buiten gaat, komt er een enorme mensenstroom op gang.’ Naast de zoo ligt het Nederlands Openluchtmuseum, waar in het geval van…

Mensen hebben een bepaald type huidcellen, die melanocyten worden genoemd. Onder invloed van de zon maken die bruingekleurde pigmentkorrels aan. Deze beschermen de huid in eerste instantie tegen de schadelijke uv-straling, tegelijkertijd veroorzaken ze die zonnige teint. Het zijn deze pigmentcellen en -korrels die bepalen hoe bruin iemand uiteindelijk kan worden. ‘Het aantal pigmentcellen van een donkere of een lichte huid is op zich gelijk’, zegt dermatoloog Menno Gaastra van Centrum Oosterwal in Alkmaar. ‘Maar er is wel verschil in hoe groot de cellen kunnen worden en dus hoeveel pigmentkorrels ze kunnen bevatten.’ Dat heeft invloed op hoe bruin je kunt worden. ‘Op een gegeven moment zijn de pigmentcellen namelijk vol,’ zegt Gaastra. ‘Daardoor bereikt het bruinen een maximum en stopt.’ De huidcellen van een donkere huid raken minder snel…

Volgens het Landelijk Informatiecentrum Gezelschapsdieren houden we huisdieren om verschillende redenen. Voor de gezelligheid, ter afleiding, omdat het leuk is om voor dieren te zorgen én omdat het interessant is om ze te observeren. In deze laatste categorie moeten we de aantrekkingskracht van niet-aaibare huisdieren zoeken. Zo schrijft een liefhebber van vissen op AquariumTips.nl: ‘De variatie in vorm en gedrag, de prachtige kleuren en mooie tekening, het blijft verbazen.’ En in de Facebookgroep Wandelende Takken Forum verklaart iemand zijn liefde voor de insecten als volgt: ‘De schoonheid, het onderling gedrag. Het zijn gewoon intrigerende beestjes.’ En een ander verklaart: ‘Ik heb geen huisdier nodig om te knuffelen, daarvoor heb ik mijn vriend. Ik vind het heerlijk om het gedrag van deze insecten te bestuderen. Ze zijn fascinerend.’ Dat neemt niet…

Een ei heeft een bolle en een puntige kant. Je zou je kunnen voorstellen dat de bolle kant als eerste komt, en dat de rest er dan gemakkelijk achteraan glijdt (net als bij een baby het hoofdje). Maar je zou je ook kunnen voorstellen dat de puntige kant als eerste de randen van de cloaca (het gat waar het ei uitkomt) iets open-perst. Want dan kunnen die zich daarna verder oprekken om de bolle kant eruit te laten. In de praktijk blijkt dat soms de bolle kant en soms de puntige kant als eerste komt. De bolle kant komt iets vaker voor, maar het verschil is verwaarloosbaar klein. Dat komt doordat het ei om de eigen as draait als het door de eileider naar buiten reist. En dan is het…

Veruit het meeste harige fruit komt van oorsprong uit exotische oorden. Daar waar het heet is en heel veel insecten rondvliegen, van piepkleine exemplaren tot torren van formaat pantserdivisie. Wil een beetje exotische vrucht zijn zaad tegen dergelijke gevaren beschermen, dan dient hij zich hiertegen te wapenen. Bijvoorbeeld met een harig vachtje, zoals de kiwi: dat weerhoudt klein kriebelgespuis ervan om te eten van de vruchten. Andere soorten hebben een wat stekeliger jasje, zoals de ananas, ook om ongewenste bezoekers op afstand te houden. Een ander voordeel van die haren en stekels: ze zorgen ook voor een groter oppervlak om vocht mee vast te houden. Topfruit Wil je een keer echt goed fruit eten? Koop dan een ananas. De naam van deze vrucht, die vermoedelijk oorspronkelijk uit Paraguay en het…

Bij een bloedtransfusie krijg je rode bloedcellen, bloedplaatjes of bloedplasma van iemand anders. Die bevatten geen celkernen, dus ook geen DNA. Krijg je een lever of een nier van iemand anders? Dan zit in dat orgaan het DNA van de donor opgesloten. Na de transplantatie heb je dus twee soorten DNA in je lijf, waarvan eentje heel lokaal. Ze mengen niet. Rolf Sijmons, hoogleraar medische genetica aan het Universitair Medisch Centrum Groningen, vertelt dat het DNA van de donor erg belangrijk is voor het succes van de transplantatie. ‘We zoeken een orgaan dat goed bij de donor past. Dat doen we op basis van bloedgroepen en zogenaamde HLA-kenmerken. Beide worden door ons DNA bepaald. Familieleden hebben een grote overeenkomst in het DNA. Daarom zijn zij vaak geschikt als donor.’ In…

‘Hoe hoger het assimilatiegehalte, hoe groter de zuurstofproductie. Zo simpel is het’. Dat zegt Jeremy Harbinson, plantwetenschapper aan de Wageningen University. Assimilatie betekent in dit geval: ademhaling. Planten ‘halen adem’ met huidmondjes in de bladeren. Ze nemen koolstofdioxide (CO2 ) op en ademen zuurstof uit. Hoeveel zuurstof een plant maakt, hangt af van verschillende factoren zoals zonlicht en water, bladoppervlak en de kleur van het blad. Maar het belangrijkst is het type fotosynthese van een plant. Fotosynthese is het omzetten van CO2 in suikers met behulp van zonlicht. 95 procent van alle planten op aarde heeft C3 -fotosynthese. Vijf procent is een zogenoemde C4 -plant. Deze planten produceren meer zuurstof dan hun C3 -collega’s. C4 -planten vind je vooral in de tropen, maar ook op de akkers. Mais en grassen…

Een beetje sneu is het misschien wel, een tijger laten jagen op een niet-bestaande prooi. Maar dat is wel het idee als je het dier uit de tent lokt met een laserlampje. Er is maaréén plek waar we deze vraag kunnen onderzoeken: in de dierentuin. Helaas, Burgers’ Zoo vindt het zielig om leeuwen met een laserlampje te ‘pesten’ en bij Blijdorp valt het ook niet binnen de doelstellingen. Mensen op YouTube hebben minder moeite met zulke plagerijtjes. Daar valt te zien dat tijgers, leeuwen en jachtluipaarden een laserlampje volgen. Maar vooral kleinere soorten als wilde katten en servals uit Afrika worden echt enthousiast van het rode puntje, zo blijkt.…

Stom toevallig heeft de Amsterdamse stadsbioloog Martin Melchers zojuist de proef op de som genomen. Althans, dat schrijft hij terug als we hem onze vraag mailen. ‘Ik ben net terug van vakantie, en daar heb ik voortdurend een groep zilvermeeuwen, fazanten en wilde eenden met brood en patat gevoerd. Ze stopten met eten als hun ‘krop’ vol zat.’ Dat is de verbreding van de slokdarm waarin vogels extra voeding kunnen opslaan. ‘Daarna vlogen of liepen ze weg. Misvormingen, zoals te dik zijn, komen in de natuur niet voor. Ik heb tenminste nog nooit wilde dieren gezien die aan vetzucht lijden. Wel goed doorvoede of magere dieren, afhankelijk van het beschikbare voedsel. Huisdieren kunnen wel dik worden, maar die leven ook in een volstrekt onnatuurlijk milieu.’ Luierend liggen ze te wachten…

Hans Nienhuis van HoogspanningsNet.com kan er kort over zijn. ‘Mastenbouw in de bergen is een feest voor wie van helikopters houdt’, zegt hij. ‘In elke fase zijn ze hét gereedschap.’ Ze laten eerst het beton en wapeningsstaal voor het fundament neer op het terrein. Op volgorde van constructie brengen ze daarna een voor een de verschillende metalen mastdelen over. Monteurs schroeven die ter plekke aan elkaar vast. Dan moeten de zogeheten ‘geleiders’, de stroomdraden, er nog in. De helikopter vliegt een nylon touw van de ene mast naar de andere. Een monteur legt dat in de katrollen van de masten. Aan het uiteinde ervan wordt een stalen kabel vastgemaakt. Een machine trekt het touw terug door de katrollen. Het touw wordt zo vervangen door de kabel. Dan wordt de haspel…

Of je een duidelijk litteken overhoudt aan een verwonding, hangt af van een aantal factoren. Ten eerste is dat de leeftijd. Een jonge huid geneest weliswaar sneller, maar de kans bestaat dat daarbij te veel nieuwe huid wordt aangemaakt. Het gevolg is dat er dan grotere en dikkere littekens kunnen ontstaan. Daarnaast spelen huidskleur en erfelijkheid een rol. Met een donkere huid heb je bijvoorbeeld een groter risico op verdikte, rode littekens. Verder is er de plek op het lichaam waar de huid beschadigd is geraakt. Zo blijven op de borst vaak opgezette, duidelijk zichtbare littekens over, terwijl wonden in het gezicht vaak zonder sporen genezen. Littekens op gespierde en beweeglijke delen, zoals je rug, schouders en gewrichten, rekken makkelijker uit. Daardoor zijn ze in een later stadium soms beter…

Mochten er intelligente aliens bestaan, dan vragen ze zich misschien wel af wat de mensheid in hemelsnaam bedoelde met die gekke, goudkleurige plaat aan de onbemande ruimtesondes Pioneer 10 en Pioneer 11. De ruimtesondes werden in de jaren zeventig gelanceerd om de buitenste regionen van het zonnestelsel te verkennen. De plaat was een idee van de Amerikaanse astronoom Carl Sagan. Als we toch twee ruimtesondes lanceren, dacht hij, laten we dan een boodschap meesturen voor eventuele aliens. Het is een rechthoekige, vergulde plaat aluminium met daarop een tekening van een naakte man en vrouw. Op de achtergrond staan schematische afbeeldingen van de sonde, ons planetenstelsel en de positie van ons zonnestelsel in de melkweg. Het antwoord van de aliens op het bericht laat nog op zich wachten.…

Een kleine rondgang langs modeblogs laat meteen zien dat er nogal uiteenlopende theorieën zijn over dit knopenraadsel. Eén ding is duidelijk: al sinds de negentiende eeuw is het zo dat damesknopen links zitten en die van mannen rechts. Een vrij aannemelijke theorie luidt dat het te maken had met de wapens van mannen. Die droegen ze meestal in de rechterhand en dus is het makkelijker om met je linkerhand je knopen vast (of los) te maken. Vrouwen gaven borstvoeding en de meeste vrouwen dragen hun kind op de linkerarm. Voor hen is het weer makkelijker om de rechterhand te gebruiken. Nog een andere theorie: in de negentiende eeuw droegen vrouwen hoepelrokken, korsetten en onderjurken. Die onderjurken hadden allemaal knoopjes, die de dames niet zelf dichtknoopten. Die klus was voor de…

Zijn katten en kleine kinderen objecten? Zo ja, dan zijn dat misschien wel de meest gekiekte ‘dingen’ op aarde, als je tenminste afgaat op de gemiddelde tijdlijn op sociale media. Of wat dacht je van al die vingertopjes die per ongeluk ontelbare foto’s verpesten? Maar nee. Dieren, mensen en lichaamsdelen kunnen we onmogelijk goed rekenen als ‘object’. De cameralens is dan weer wel overduidelijk een voorwerp. Er is geen foto waarop die ontbreekt. Alleen zie je daar op de foto niets van. Dus de cameralens tellen we net als dieren, mensen en lichaamsdelen niet mee. En of koffiekopjes nu vaker gefotografeerd zijn dan drinkglazen, schoenen vaker dan jurken, en parasols vaker dan zwembaden? Daarover zijn helaas geen cijfers beschikbaar. Wat wél bekend is: • New York is de meest gefotografeerde…

‘Je hebt platen waarbij het niet anders kan dan dat je er vrolijk van wordt’, vertelt dj Gerard Ekdom van Radio 10. ‘Bij Walking on Sunshine van Katrina and the Waves. En bij discokrakers zoals Give Me the Night van George Benson.’ Treurig worden is net zo makkelijk. Ekdom: ‘Een keer per jaar maak ik mezelf aan het huilen met Sometimes it Snows in April van Prince. Lang geleden stond ik eens te draaien op een feest dat al flink was ingekakt. Ik startte Nightswimming van R.E.M. in, omdat dat nummer voor mij een tijd symboliseert die nooit meer terugkomt. Naast mij barstte een meisje in tranen uit. Ik vroeg haar wat er aan de hand was. Toen zei ze: ‘Dat nummer symboliseert voor mij een tijd die nooit meer…

Je kunt het hem niet vragen. Toch weten we dat het voorover buigen boven de wieg met een grote glimlach op je gezicht, wat tantes altijd doen op kraamvisite, echt zin heeft. Uit een onderzoek aan de universiteiten van Oslo (Noorwegen) en Uppsala (Zweden) blijkt dat pasgeboren baby’s emoties kunnen onderscheiden als je tot maximaal dertig centimeter van ze verwijderd bent. Vanaf zestig centimeter ziet de baby je waziger en met nog meer afstand blijft er voor het wurmpje alleen een wazige vlek over van je gezicht. Hoe ze dit zo zeker weten? Tijdens hun onderzoek lieten de wetenschappers videobeelden zien aan twee à drie dagen oude baby’s. Daarop zagen ze gezichten die veranderden van uitdrukking. De reacties van de baby’s bleken heel willekeurig van meer dan dertig centimeter. Maar…

De meeste complottheorieën betreffen machthebbers, zoals overheden. Fred Spijkers werkte bij Defensie en kreeg de opdracht om de weduwe van een militair te vertellen dat haar man was omgekomen doordat de overledene een fout had gemaakt met een landmijn. Spijkers weigerde, omdat hij dacht dat het niet de schuld van de man was, maar dat er een constructiefout in de landmijnen zat. Defensie ontsloeg Spijkers hierop en bestempelde hem als politiek crimineel, paranoïde en schizofreen. Meer dan twintig jaar later bleek uit onderzoek van de Nationale Ombudsman dat Spijkers gelijk had en dat de top van Defensie de Kamer en het volk stelselmatig had misleid. Mensen die stelden dat de overheid hen afluisterde, werden net als Spijkers weggezet als mensen met achtervolgingswanen. Sinds de onthullingen van voormalig CIA- en NSA-medewerker…

‘Het is zeker geen politiek correct antwoord en ook absoluut geen aanrader’, zo begint hoogleraar neurobiologie van gedrag aan de Universiteit Utrecht Louk Vanderschuren, ‘maar het schijnt dat opiaten zoals heroïne en fentanyl een extreem euforisch gevoel geven.’ Vanderschuren verwijst naar Trainspotting. In een van de scènes van deze film tracht de hoofdpersoon aan zijn vrienden uit te leggen hoe een shot heroïne ongeveer voelt: ‘Denk aan de lekkerste seks die je ooit hebt gehad, en vermenigvuldig dat gevoel met duizend!’ Zijn vrienden willen graag een dure tv, een mooie auto of een leuk gezin. Voor hem hoeft dat allemaal niet. Hij heeft heroïne. De rest van de film laat vooral zien hoe gevaarlijk deze drug is. Want dat extreem lekkere gevoel heeft een hoge prijs: heroïne is ontzettend verslavend.…

Daar is onderzoek naar gedaan aan de University of North Carolina (Verenigde Staten). Volgens de wetenschappers achter dat onderzoek heeft het alles te maken met de beperkte oppervlakte van een lift. Die biedt ons onvoldoende ruimte om genoeg afstand van elkaar te nemen. Voor de armlengte die we gewoonlijk graag tussen onszelf en de ander houden als we elkaar niet kennen, is in een lift doorgaans geen plaats. Daarom stappen we ook meteen van het midden naar een hoek als er een tweede persoon in de lift stapt. Om zoveel mogelijk sociale afstand te creëren, gaat die ander op dat moment hoogstwaarschijnlijk in de tegenovergestelde hoek staan. Komt er een derde binnen? Dan herschikken we ons in een driehoek. Terwijl we met een vierde persoon automatisch allemaal een eigen hoek…

4 oktober 1983. In een gevangenis in Texas ligt James Autry vastgebonden op een brancard. Hij ligt klaar voor executie door middel van een dodelijke injectie. Een wat misleidende term, want in werkelijkheid wordt hierbij niet één keer, maar vier keer geïnjecteerd. De eerste injectie is voor een infuus met een zoutoplossing, vervolgens wordt een narcosemiddel ingespoten, dan een spierverlammend middel en tot slot een fatale dosis kaliumchloride. Bij Autry zijn de eerste spuiten al gezet als de telefoon gaat. Het Hooggerechtshof zal zich nogmaals over zijn zaak buigen. Dat uitstel leidt uiteindelijk niet tot afstel: in 1984 wordt hij alsnog geëxecuteerd. Toch is het maar goed dat in 1983 steriele naalden zijn gebruikt. Want heel af en toe wordt op het laatste moment gratie verleend. Als een terdoodveroordeelde al…

Je weet zeker dat je het weet. Je bent er zo dichtbij, maar toch lukt het je niet om dat ene woord of die ene naam over je lippen te krijgen. Wat is dat gevoel, dat iets op het puntje van je tong ligt? ‘Het ontstaat doordat je een deel van de informatie van het woord al hebt opgehaald uit je geheugen,’ zegt Peter Hagoort, directeur van het Max-Planck Instituut voor Psycholinguïstiek. Stel dat je op zoek bent naar de naam van die ene exotische vogel. Dan weet je waarschijnlijk al hoe lang de naam ongeveer is, hoeveel lettergrepen hij heeft en vaak ook welke letters er in voorkomen. Je weet ook al wat er precies mee wordt aangeduid. ‘Het enige wat je nu nog mist, is het ‘klankjasje’’, zegt…

25 lezers van Quest en collega’s doen mee met een kleine bier-proeverij. Ze hebben zich niet alleen opgegeven omdat ze gratis bier kunnen drinken, maar ook omdat ze denken het verschil te kunnen proeven tussen verschillende merken pils. Zes pils-bieren krijgen ze voorgeschoteld en op een briefje staan zes namen: Heineken, Amstel, Grolsch, Hertog Jan, Finkbräu en een alcoholvrij biertje. Opdracht: achterhalen welk bier in welk glas zit. En geef ze ook even een cijfer a.u.b. De deelnemers zitten in afzonderlijke kamers, de redacteuren die obertje spelen weten ook niet wat er in welk glas zit. Of ze de glazen helemaal leegdrinken mogen de deelnemers zelf weten. ‘Het is onmogelijk’, zuchten veel proevers als ze het bier achter de kiezen hebben. ‘Ik dacht: dit is Heineken. Maar bij het volgende…

Het antwoord op die vraag is kort maar krachtig: nee. De mens is de enige soort die zijn voedsel kookt. Maar er zijn wel dieren die hun eten ‘bereiden’, onder meer om het gemakkelijker en met gebruik van minder energie te kunnen verteren. Een van de bijzonderste recepten komt van de miersoort Pheidole spadonia. De diertjes plaatsen kleine stukjes vlees op de buiken van larven, die het vlees urenlang in verteringsenzymen marineren, totdat er een proteïnedrankje ontstaat voor de volwassen mieren. Toen wetenschappers deze bereidingswijze ontdekten, waren ze nog het meest verbaasd over hoe weinig voedsel aan de lepels van de larvenkoks bleef hangen. ‘Ze namen zelden zelf een hapje.’ Bereiden beesten ook voedsel voor een betere smaak? Onderzoek bij makaken doet vermoeden van wel. Om de apen naar een…

De links- of rechtshandigheid van Israëli’s is onafhankelijk van hun etnische oorsprong, socio-economische klasse of leesrichting. Zo luidde in 1979 de conclusie van een Israëlisch/ Amerikaans onderzoek onder 1171 middelbare scholieren. De wetenschappers wilden weten of mensen die Hebreeuws spreken, en dus van rechts naar links schrijven, misschien ook vaker linkshandig zouden zijn. Nee dus. Maar hoe zit dat in landen waar ze Arabisch spreken en dezelfde schrijfrichting hebben? Daar vind je juist minder linkshandigen, vertelt Clare Porac, emeritus professor psychologie aan de Pennsylvania State University (VS). ‘De islamitische cultuur ontmoedigt en verbiedt soms zelfs schrijven met links’, laat ze per mail weten. ‘Omdat de linkerhand wordt gebruikt voor ‘onreine’ toiletactiviteiten.’ Lees: de billen afvegen. De meeste linkshandigen, elf tot dertien procent, komen volgens Porac voor in West-Europa, Noord-Amerika, Australië…

Vliegen kunnen prima in een rechte lijn vliegen, vertelt Marcel Dicke, hoogleraar entomologie aan de Wageningen University. ‘Als ze een doel hebben, doen ze dat ook.’ Een vlieg die ruikt dat er wat te smikkelen valt, of dat even verderop een kadaver ligt te rotten waar ze mooi wat van haar eitjes in kan leggen, zoemt er in een rechte lijn op af. ‘Het kan zijn dat de vlieg het geurspoor even verliest. Dan zigzagt het dier om het spoor terug te vinden.’ Ook een vlieg die geen doel voor ogen heeft, zal zigzaggend brommen. ‘Ze vliegen kriskras, zodat ze een groter deel van de ruimte doorkruisen. Zo kunnen ze meer sporen oppikken van voedsel dat ergens kan liggen.’…

Tussen de 40.000 en de 50.000 gulden telde de familie Cromhout in de jaren 1660 neer om vier panden aan de Heren-gracht in Amsterdam te laten bouwen. Om dat bedrag te verdienen, zou een geschoold ambachtsman ongeveer 200 jaar moeten werken. En hij zou er grofweg 200.000 grote broden van kunnen kopen, waarvan een gezin van vier 800 jaar brood kon eten. Omgerekend naar hedendaags geld kwam het bedrag neer op zo’n 450.000 euro. Veel geld, maar een bescheiden prijs voor vier grachtenpanden. De omrekening heeft wel zijn beperkingen. Zo was arbeid in de zeventiende eeuw goedkoper dan nu, en voedsel duurder. De familie Cromhout koos voor een van de gewildste en dus duurste locaties in de Nederlanden. In het rustiger Delft kocht je in die decennia al voor 6000…

De aardappel kwam in de zestiende eeuw naar Europa. De teelt bleef eerst nog beperkt tot botanische tuinen, maar in 1697 dook de aardappel ook op in Zeeuws-Vlaanderen en in 1699 in de Betuwe. Daar werd hij eerst nog verbouwd als veevoer. Pas in de achttiende eeuw brak de aardappel echt door als voedsel voor het volk. ‘Vooral voor armere mensen werd de aardappel toen het hoofdbestanddeel van het menu’, vertelt Piet van Cruyningen, agrarisch historicus (Wageningen University). Vóór de aardappel was brood het hoofdbestanddeel van ons menu. In het westen van Nederland werd brood vooral gemaakt van tarwe, in het oosten en zuiden van rogge. Granen vormden heel lang de spil in een groot deel van onze voedselproductie. Ook de belangrijkste drank in die tijd werd vervaardigd uit graan:…

In Tsjernobyl (Oekraïne), in 1986 ontruimd na een kernramp, zijn straten en pleinen weliswaar flink groener dan vroeger, maar nog wel als zodanig herkenbaar. De stad is dus niet helemaal door de natuur opgeslokt. Zo’n vaart zal het hier vermoedelijk ook niet lopen als we stoppen met onkruid wieden. Tenzij we ook de waterflora laten woekeren. Want dan slibben sloten dicht en kunnen we water niet meer aan- of afvoeren, zegt Peter Groen van het Hoogheemraadschap Noorderkwartier. Binnen twintig jaar zijn de meeste sloten volgens hem dichtgegroeid. En zonder dijksloten drogen veendijken sneller uit, ontstaan scheuren en breuken, en stroomt water uit de afwateringskanalen en ringvaarten polders en steden binnen. ‘Normaal gesproken kunnen we de schade bij zo’n lek beperken dankzij sluizen.’ Maar wat als die niet meer functioneren doordat…

Dat ligt eraan hoe oud je bent en waar je allemaal geweest bent. In een week voor de toren van Pisa word je vaker door anderen vastgelegd dan in een heel leven op de Brunssummerheide. Dus hoe vaak je in je leven door anderen gefotografeerd wordt? Die vraag is haast niet te beantwoorden. Waar je wel een wilde slag naar kunt slaan: hoe vaak word je vastgelegd als je een weekendje naar Parijs of Londen gaat? We hebben wat van onze eigen stedentripjes geanalyseerd. Als iedere toerist evenveel foto’s maakt en andere toeristen op zijn foto’s heeft staan, dan sta je gemiddeld bij evenveel vreemden op de foto als er vreemden op jouw foto’s staan. Op onze eigen kiekjes (zie kader) telden we per dag 39 vreemden. Om te bepalen…

‘De mens is een visueel ingestelde soort, die overdag goed kan zien, maar in de nacht niet’, zegt Jasper Buikx, bioloog van dierentuin Artis. ‘Dat is de reden waarom hij bang is in het donker.’ Of prooidieren, die na zonsondergang het meest te vrezen hebben, ook deze typische menselijke emotie hebben, is volgens Buikx moeilijk te zeggen. ‘We weten niet helemaal zeker of dieren angst hebben zoals wij dat kennen. Wat wel vaststaat, is dat ze acuut stressgedrag vertonen. Dat maakt ze alerter wanneer ze ’s nachts niet goed kunnen zien, en stelt ze in staat meteen te vluchten of te vechten. Veel prooidieren leven daarom bijvoorbeeld in groepen, zodat ze samen meer kunnen zien en horen. Ook zorgen ze ervoor dat ze de kwetsbare periodes zo kort mogelijk houden.…

Volgens de National Anthems of the World Organisation heeft op dit moment elk land een volkslied behalve Cyprus. Dit gebruikt het Griekse volkslied omdat het zich cultureel verbonden voelt met de Grieken. De noordzijde van het eiland, dat onder Turks bewind valt, speelt bij officiële gelegenheden de Turkse hymne. De gewoonte om met een patriottische muzikale compositie de loftrompet te steken over de natie, stamt uit het Europa van halverwege de achttiende eeuw. Daar vond men het een mooie manier om de koning en de grootsheid van zijn land te eren. Later namen republieken en de koloniën deze traditie over. Nu hoor je te pas volksliederen, vooral voor en na voetbalinterlands en andere grote sportwedstrijden. ■ Het Oegandese volkslied is met acht muziekmaten het kortste ter wereld. ■ Met een…

Uit de slang wel, als hij tijdens zijn ‘vlucht’ naar binnen maar niet te erg beschadigd raakt. Maar als het goed is, is je stofzuiger sterk genoeg om de vlieg helemaal de stofzuigerzak in te slurpen. En dan wordt het een stuk lastiger voor het dier. De kans is groot dat hij verstrikt raakt in het stof en vuil dat zich al in die zak bevindt, en al helemaal als hij als gevolg van zijn reis door de slang en de abrupte landing in de zak verwoningen heeft opgelopen die hem minder wendbaar maken. Waarschijnlijk zal de vlieg dan ook snel stikken. Niet voor niets raden ongedierte-bestrijders aan om de stofzuiger erbij te halen als je van de vliegen in je huis af wil komen.…

Meer komen er misschien niet, maar er bestaat wel een kans dat de overgebleven soortgenoten steeklustiger worden. Bij het doodslaan komt er namelijk gif vrij uit de angel. Daarbij wordt een bepaald feromoon afgegeven, een stof die is bedoeld om boodschappen over te brengen. Dat ruiken de andere wespen en zo denken ze dat er ergens gestoken is. Dat maakt ze alerter en agressiever. Het is daarom raadzaam om de plek waar je net een wesp naar de andere wereld hebt geholpen even met een sopje af te nemen. En om het stoffelijk overschot op te ruimen. Een veilig alternatief voor moord schijnen etherische oliën met bijvoorbeeld citroengras of kruidnagel te zijn. Wespen houden niet van de geur, waardoor hun aanwezigheid met wel zeventig procent afneemt, zo blijkt uit onderzoek.…

Zelfs nog aanstekelijker, zegt Mariska Kret, cognitief psycholoog aan de Universiteit Leiden. ‘Tenminste, als je kijkt naar orang-oetans. Zij beginnen te krabben als ze dat een ander zien doen, maar reageren niet als een soortgenoot gaapt.’ Kret reageerde verrast toen ze deze vraag kreeg voorgelegd. ‘Dit is precies wat we nu samen met Apenheul aan het onderzoeken zijn.’ Het experiment met de orang-oetans is een observatie-studie, die inmiddels afgerond is. Een experiment met mensen nog niet. ‘Naar krabben en gapen is nog maar weinig psychologisch onderzoek gedaan, in de primatologie wordt dit gedrag vaker bestudeerd. Een orang-oetan is overigens wel een soort op zich. Ze leven behoorlijk zelfstandig. Het kan dus zijn dat hetzelfde onderzoek bij socialere aapsoorten als gorilla’s of chimpansees weer andere uitkomsten oplevert.’ Wat is eigenlijk het…

Vervang al het zeewater door Fanta en onze aarde verandert van een blauwe bol in een gele planeet. Als je Fanta Orange gebruikt dan, want Fanta Cassis is paars en Fanta Pomelo is rood. Maar in de zee verandert niet alleen de kleur. Zoutwatervissen kunnen niet tegen zoet water en zonder vis leggen zeehonden en orka’s ook het loodje. Ook andere dieren en planten die gebouwd zijn op zout water zullen sterven. Zwemmen zoetwatervissen nu de Fantazee in? Dat gaat ze niet lukken. Fanta smaakt zoet doordat er veel suiker in zit. ‘We hebben een paar keer een siroop-lozing gehad’, zegt Piet Verdonschot, hoogleraar aquatische ecologie aan Wageningen University. In 1999 scheurde een opslagtank met melasse op het terrein van DSM Gist in Delft. De dikke suikerstroop stroomde in de…

Dat ligt aan de grassoort, de bodem, wat voor weer het is… En hoe vaak er een koe of een golfclub langskomt. Maar ook aan wat je een grasspriet noemt. Is een grasblaadje een grasspriet? Dat blaadje gaat een paar weken mee, vertelt Paul Struik. Hij is hoogleraar gewasfysiologie aan Wageningen University. Voor hem is de spriet de zogeheten ‘spruit’ van de plant. Een grasplant bestaat uit een wortelgestel met daarop een aantal spruiten, legt Struik uit. Aan elke spruit zitten een paar levende bladeren. Die worden gekortwiekt door de maaier. Op zeker moment wil de plant gaan bloeien. De spruit begint te ‘strekken’. ‘Het groeipunt komt omhoog. Als dat wordt weggemaaid, sterft de spruit.’ Een spruit gaat doorgaans een of twee maanden mee (in de winter wat langer). Maar…