Inhoudsopgave van Editie 5 - 2021 - Opzij

Van de uitgever De afgelopen jaren heeft OPZIJ, ondanks stijgingen van onze kosten, de prijzen nooit verhoogd. Maar recent verhoogden de papierproducenten wereldwijd hun prijzen ineens met meer liefst 15 - 20 procent. Dus kunnen we nu niet meer omheen. Met ingang van het decembernummer kost een los nummer € 7,99 en een jaarabonnement (zes nummers) € 47,50.…

Women vs. people De bloeddruk op de OPZIJ-burelen nam nog verder toe toen we zagen hoe de bevlogen woorden van de helaas te vroeg – ze was pas 87 en het Supreme Court had haar nog veel te hard nodig, getuige de gruwelijke onlangs goedgekeurde wetgeving in Florida ten aanzien van abortus – overleden Ruth Bader Ginsburg ernstig verdraaid werden. Misschien dat de woke-beweging hier blij van wordt, wij, vrouwen in welke vorm dan ook, niet. De ACLU (American Civil Liberties Union) moest uiteraard terugkomen op deze faux pas. “The decision whether or not to bear a child is central to a woman's life, to her wellbeing and dignity. It is a decision she must make for herself. When Government controls that decision for her, she is being treated as…

Pas ná haar pensioen opende de half-Indonesische Cynthia Pereira (1952) de deuren van haar eerste Indonesische restaurant. Haar beide ouders zijn na de oorlog vanuit Indonesië naar Nederland vertrokken: Cynthia groeide op met de smaken en recepten die haar moeder (1932) had meegenomen. Horeca-ervaring had Cynthia genoeg: samen met haar Italiaanse man runde ze jarenlang een Italiaans restaurant. Hoewel niet de keuken waar Cynthia mee was opgegroeid, zette deze keuken wel in op de toegankelijke en voor Nederlanders bekende smaken. Pizza’s en pasta’s waren minder risicovol dan de pittige, bewerkelijke keuken uit Cynthia’s jeugd. Dat betekende niet dat er geen eerdere pogingen waren gedaan om de Indonesische keuken naar Deventer te brengen: vier Indonesische restaurants gingen de familie Pereira voor. Helaas zonder veel succes. “Er opende een Indonesisch restaurant in…

Je zag ze huilen en demonstreren, je zag ze in zaaltjes en op de publiekstribune van de vergaderzaal in de Tweede Kamer. Je las hun dossiers. Later, veel later, toen de wereld er eindelijk aan toe was om hun ongelooflijke boodschap te geloven, kwamen ze op televisie. De slachtoffers van een van de grootste schandalen waar de Nederlandse overheid in de afgelopen twintig jaar bij betrokken is – beter: tot aan haar nek in zit. Het schandaal rond de onrechtmatige terugvordering van uitgekeerde toeslagen voor kinderopvang, waardoor duizenden onschuldige gezinnen in het verderf zijn gestort. Een schandaal dat nog steeds voortduurt. Omdat ze in een verkiezingsdebat, terwijl miljoenen mensen toekeken, de minister-president onbevreesd ‘Waarom denkt u dat u kan blij ven zitten, als eindverantwoordelijke?’voor de voeten wierpen. Al snel ging…

Over het boek Het valt niet te ontkennen: in onze huidige samenleving is jong in en oud out. Ouderen worden vooral bestempeld als kwetsbaar en knuffelhongerig. Een woud van treurwilgen dat je moet beschermen tegen uitsterven. Hedy d’Ancona kreeg genoeg van die stereotypering van zichzelf en haar leeftijdsgenoten. In Vrolijk verval relativeert ze het zieligheidsstempel en bekritiseert ze de zachte uitsluiting. Van de angstaanjagendheid van de ouderdom blijft weinig over in deze grappige en scherpe observaties van het dagelijks leven. Hedy d’Ancona (1937) is een belangrijk feministe en was vooraanstaand PvdA-politica. Ze werkte bij de VARA, en werd bekend als mede-oprichtster van de actiegroep Man-Vrouw-Maatschappij en het blad Opzij. Ze was staatssecretaris van Emancipatie, minister van Volksgezondheid, Welzijn en Cultuur. Ook was ze Eerste Kamerlid en tien jaar lang lid…

Toeslagenschandaal In totaal is op dit moment nog geen tien procent van de zaken in het toeslagenschandaal afgehandeld. Van de ruim 47.000 mensen die zich inmiddels hebben gemeld, zijn volgens Van Huffelen zo’n 35.000 mensen getoetst. Daar komen nog wekelijks mensen bij. Deze schandelijke constatering leidde niet tot enorme demonstraties of volksoproer. Kennelijk zijn we inmiddels zo murw geslagen, dat we hiervoor niet meer de barricaden opgaan. Net zoals we inmiddels de berichtgeving over de nog altijd niet gecompenseerde Groningers langs ons heen laten gaan en meewarig naar het Journaal kijken als er weer eens sprake is van een beving. KNIL-militairen Nog treuriger wordt het als we het over compensatie voor de Indonesische KNIL-militairen hebben. Nederland wist wel 4 miljard gulden te bedingen van Indonesië als compensatie voor de verzelfstandiging…

A Man of Integrity 2017 Mohammad Rasoulof De Iraanse regisseur Rasoulof levert met deze zesde illegale protestfilm een klassieke tragedie af die zich afspeelt in Noord-Iran, waar voormalig leraar Reza zich met zijn vrouw heeft teruggetrokken om aan de hoofdstedelijke corruptie te ontsnappen. Wanneer zijn stuk land door een lokaal bedrijf bedreigd wordt, neemt de spanning toe en levert Reza, uiterlijk onbewogen, een spannend verzet. Balloon 2018 Michael Herbig In 1979 deden twee bevriende gezinnen, met de Stasi op de hielen, een poging om in een zelfgemaakte luchtballon van Oost-naar West-Duitsland te vluchten. Of ze daarin slaagden is te zien in deze Duitse verfilming van deze waargebeurde geschiedenis. In 1982 werd het verhaal al eens verfilmd door Disney, onder de titel Night Crossing. Beast 2017 Michael Pearce De jongvolwassen, timide…

Als ik rond een uur of tien ’s morgens aan kom, krijg ik een kopje koffie aangeboden. “Uit het Senseoapparaat van Sandra,” zegt Frank. Dat apparaat staat in zijn keuken en ‘doet het nog prima!’ Jammer genoeg zijn die 600 paar schoenen inmiddels wegens ruimtegebrek verdwenen. Wel toont Frank na enig zoeken een verhuisdoos vol met bekers. “Die hebben we gewonnen op braderieën hier in de omgeving, die we samen afgingen toen we acht en tien jaar oud waren.” Op mijn verbaasde blik antwoordt Frank: “Ja, het is een beetje weggepoetst, maar Sandra en ik zijn als duo begonnen. We hebben ook nog singletjes gemaakt samen.” Ze blijken van 1960 tot 1967 samen te hebben opgetreden, daarna was het over, omdat Sandra ‘meer ruimte opeiste’. Dat ging overigens wel in…

“Ik geloof, dat in geen land zoveel lief wordt gehad als in Indië. Het is zeker door de warmte…” verzucht Eva uit De stille kracht (1900) van Louis Couperus, nadat zij een liefdesverklaring heeft ontvangen van een getrouwde man. In de koloniale literatuur over Nederlands-Indië wordt heel wat liefgehad, soms binnen het huwelijk maar vaker nog daarbuiten. Wij lezen er dan ook over allerlei soorten relaties: van het concubinaat tot het laten overkomen van een bruid uit het moederland. De Indische romans van Carry van Bruggen gaan bijvoorbeeld over een njai (inheemse concubine) die plaats moet maken voor een witte echtgenote, maar die is bereid over lijken te gaan om haar man te behouden; en over de hoge verwachtingen van een man die ‘met de handschoen’ (bij volmacht) trouwt en…

Julia stemt onmiddellijk in met een interview. Vol enthousiasme stuurt ze mij direct meer informatie over haarzelf en LPSE3, een acroniem voor het Instituut voor Onderzoek, Onderwijs en Informatie over Economie en Sociale Zaken, dat haar heeft gevraagd het Centrum voor Gender en Democratie op te richten, waarvan zij de directeur zal zijn. Bovendien ontving zij in maart van dit jaar een onderscheiding van de koning van België voor haar werk als activiste en geleerde. Het is een onderscheiding die zelden wordt toegekend aan iemand die niet de Belgische nationaliteit heeft, en het geeft aan hoe bijzonder en internationaal het werk van Julia is. Vijftien jaar lang was ze columniste voor een van de grootste Engelstalige kranten in Indonesië, de The Jakarta Post. Daarmee is ze de langstzittende columnist die…

Ik vergaapte me aan twee knalkleurige Dalí-achtige schilderijen van de Rotterdamse kunstenaar Marlou Fernanda. Naast mij stond een jonge vrouw, een natural beauty. Terwijl we elkaar nooit eerder hadden gezien, voltrok zich het ‘wondertje van vertrouwdheid’. Ik wierp nog een blik op de kunstwerken en vroeg terloops: “Ben jij ook kunstenaar?” Ze knikte en schonk me een warme glimlach. “Wat doe je dan?” Haar donkerbruine ronde ogen glansden. “Ik schrijf gedichten.” Ik wachtte af, er zou vast nog meer komen. “En ik ben spokenwordartiest, ik heb bij de opening van deze tentoonstelling een van mijn gedichten voorgedragen.” “Dat heb ik gemist! Zou je het nóg een keer willen doen, voor mij, privé?” Mijn impulsiviteit verrast mezelf nog elke keer. Voordat ik het wist liet ze poëtische Engelse woorden over haar…

Het slot is imposant en lieflijk tegelijk. Het ligt fier langs de Vecht en heeft een heerlijke tuin om loom te luieren en wat te wandelen. Toch gaan we naar binnen, want er is nieuws rondom het eeuwenoude slot. Onderzoek heeft onlangs uitgewezen dat het rond 1750 verbouwd werd met geld dat verdiend was in de koloniale handel en de slavernij. In hoeverre waren de bewoners van het slot betrokken bij deze praktijken? De tentoonstelling Slot Zuylen en Slavernij vertelt het verhaal. Vriendelijke vrijwilligers heten ons welkom. Als we melden dat we voor de tentoonstelling komen is het antwoord “Oh, die tentoonstelling heb ik nog niet gezien, hoor”. Liever vertellen zij ons hier een vrolijker verhaal over Belle. Zuylen is trots op haar Belle. Immers, zij was het die schreef…

Impact Er verschijnen met enige regelmaat biografieën van vrouwen die met ons willen delen hoe ze aan de top zijn gekomen. Een nieuwe en lezenswaardige nieuwkomer is Impact van Marian Spier. Marian Spier, oprichter en tien jaar lang het gezicht van TEDxAmsterdam Women, maakt deel uit van raden van toezicht van onder meer de VandenEnde Foundation en het Van Gogh Museum. Ze deelt haar visie op leiderschap, op rolmodellen, en laat zien hoe zij omgaat met vooroordelen, hoe je ‘levensstrategieën’ ontwikkelt en een goede balans vindt tussen werk en privéleven. Wat heeft ze geleerd van haar ouders, haar zakelijke mentoren, haar tribe – zoals Spier haar netwerk noemt – en van de vele ontmoetingen met mensen tijdens haar werk in Nederland en haar internationale zakenreizen. Ze vertelt over haar jeugd…

Woedend was ik, vanwege die huichelachtige troonrede. De voorgaande avond hadden Badriah, Derya, Janet, Naoual en Nazmiye in de uitzending Alleen tegen de staat verteld over de gevolgen van het toeslagenschandaal. Verstandige, hardwerkende vrouwen, met alledaagse wensen. Sterk in hun kwetsbaarheid. Op het moment dat de belastingdienst hen onterecht als fraudeur aanmerkte, hadden zij hun leven en dat van hun kinderen prima op orde. Die fouten heeft de overheid nog steeds niet hersteld. Gevorderde bedragen zijn nog niet volledig teruggestort en compensatie is nog niet verleend. Nog erger is dat nog steeds alle kinderen niet thuis zijn die als gevolg hiervan uit huis zijn geplaatst. Ouders moeten daar zelf achterheen, vaak zonder resultaat. De overheid heeft in de toeslagenaffaire mensen ‘letterlijk en figuurlijk onrecht gedaan,’ aldus de koning. Die ‘…fouten…

“In het huis van het feminisme zijn vele kamers.” Dat zei schrijfster Chimamanda Ngozi Adichie toen ik haar jaren geleden interviewde voor OPZIJ. We hadden het over prostitutie. Ik zei dat ik prostitutie zag als geweld tegen vrouwen. Zij stelde bezwaar tegen sekswerk gelijk aan bezwaar tegen vrije vrouwelijke seksualiteit. Ik sputterde dat prostitutie niets te maken heeft met vrouwelijke seksualiteit – kortom, we kwamen er niet uit. Maar bij het afscheid omhelsde ze me en toen zei ze het: “In het huis van het feminisme zijn vele kamers”. Wijze woorden, die de laatste tijd steeds meer aan belang winnen. Er zijn altijd verschillende stromingen binnen het feminisme geweest en we hebben onderling ook steeds heftige discussies gevoerd. Maar we realiseerden ons wel voortdurend dat we één groot, gemeenschappelijk doel…

Vlak voor ons zoomgesprek van start gaat, wordt bekend dat de tweede druk verschijnt van Suze Zijlstra’s kersverse boek De voormoeders. Er is veel belangstelling voor haar familiegeschiedenis, die ze beschrijft langs de Euraziatische vrouwelijke lijn. Met dank aan Suze is de geschiedenis van de Verenigde Indische Compagnie niet louter meer een mannengeschiedenis, zoals eeuwenlang het geval is geweest. Want Suze, zelf een verre nazaat van een VOC-opvarende en een Aziatische vrouw, heeft haar tot dan toe onzichtbare voormoeders tot en met de zeventiende eeuw geprobeerd te traceren. Ze gaat tien generaties terug. In haar boek schrijft ze dat al vrij snel na de oprichting van de VOC het beeld ontstond dat Hollandse vrouwen niet bestand waren tegen het leven in Azië. Vandaar dat de meeste Europese VOC-mannen na aankomst…

Dido Michielsen is schrijfster. Haar Indische debuutroman Lichter dan ik (2019) werd een bestseller en is door Esther Scheldwacht voor toneel bewerkt, de première is in oktober 2021. Momenteel werkt Michielsen aan het vervolg op Lichter dan ik, dat in september 2022 zal verschijnen bij uitgeverij Hollands Diep. Dankzij die Indische moeder maakte je kennis met exotische ingrediënten als knoflook, aubergine, trassi en natuurlijk sambal. In plaats van rijst met boter en suiker at je nasi goreng met een lepel, kip bleek botjes te bezitten die je af moest kluiven en pindakaas kon je blijkbaar in een dunne variant ook over je groente gieten. Maar het meest dierbare aan alle herinneringen is toch wel het feit dat die wadjan – die we later om onbegrijpelijke redenen een ‘wok’ zijn gaan…

“Wie wordt hiermee geholpen?” twitterde actrice Katja Herbers naar aanleiding van de aankondiging dat het Nederlands Film Festival voortaan uitsluitend genderneutrale prijzen gaat toekennen. “In ieder geval niet de vrouw (die nog altijd minder rollen tot haar beschikking heeft dan de man) en ook niet de Nederlandse film, die hiermee aandacht voor twee films minder genereert,” twitterde ze verder. Ze kreeg bijval van andere grote Nederlandse actrices. “Nederland is dol op het oplossen van nietbestaande problemen. Waarom niet een categorie erbij, in plaats van eraf,” reageerde Ilse Warringa, bekend van onder meer De Luizenmoeder (en winnaar in de categorie media van OPZIJ’s Meest invloedrijke vrouw 2018). Ook de mannen laten van zich horen: “Prijzen voor acteurs en actrices gehalveerd, tel uit je winst,” schreef Gijs Scholten van Aschat. Het zijn…