Inhoudsopgave van Editie 1 - 2019 - Noorderland

Gezonder leven, meer aandacht geven aan vrienden en familie; ja, zelfs als de bewogen decembermaand voorbij is zijn we weer druk om onze goede voornemens vol te houden. De sportschoenen gaan net wat vaker aan en de agenda wordt volgepland met leuke uitstapjes. Maar pas op, ook weer niet té vol! De balans zoeken is soms al een kunst op zich. Ook op de redactie trekken we graag alles uit de kast om nieuwe, creatieve edities van Noorderland te maken. Elk nummer staan we te popelen om de leukste ideeën uit te werken en het magazine te vullen met inspirerende verhalen, regelrecht uit het prachtige Noorden. Het drukke vliegwerk; daar weten ze ook op het Groningse platteland alles van. In dit nummer dook Ankie Lok in de wereld van de…

De in Oostenrijk geboren Hein Mader (1925-2011) bracht het laatste deel van zijn leven door in Friesland en raakte er betoverd. De liefde voor het landschap dat hem inspireerde markeert ook een essentiële periode van zijn kunstenaarschap. Hij ging grotere objecten maken en zei daar zelf over: ‘Ik werk meer vanuit ruimte en vrijheid.’ Lange tijd koesterde Mader de wens dat zijn kunstwerken een plekje zouden krijgen in de provincie, in een beeldentuin misschien, bij voorkeur rondom Appelscha. Dat verlangen is postuum gehonoreerd door de gemeente Ooststellingwerf, die de kunstenaar een prominent podium gaf op de mooiste plekjes in de openlucht. Met dank aan het Culturele Hoofdstadjaar 2018, waarin de gemeente een groot aantal buiten- en binnenbeelden in tijdelijk beheer kreeg van de Stichting Collectie Hein Mader. Een omvangrijk oeuvre…

1 DRENTSE LIEFDE Of je er nou geboren bent of gewoon graag in deze mooie provincie komt; als liefhebber van Drenthe mag deze mooie plaat niet in jouw woonkamer ontbreken. Extra leuk: je kunt je favoriete, Drentse plek met een hartje markeren. Hoe zoet! • vanaf €16,95 // printsenposters.nl 2 DE BOOM IN Vergeet de poster en het canvasdoek: met deze behangsticker van KEK Amsterdam vrolijk je de kamer tijdens de donkere dagen echt op. Je plakt ‘m heel gemakkelijk op de muur en binnen een mum van tijd is de saaie wand omgetoverd tot een echte eyecatcher. • €149,95 // deens.nl 3 GA JE MEE? Neerzetten in de keuken of toch ophangen in het toilet? Dit kunstwerkje van Storytiles is, je raadt ‘t waarschijnlijk al, gedrukt op een bijzonder…

Door de week ligt bij logistiek manager Rik Gengler de telefoon naast z’n bed. ‘Gemiddeld één keer per campagne word ik ’s nachts gebeld, als er iets aan de hand is. En het gekke is, dat gebeurt altijd om 3 uur.’ Wat is het ergste dat er ooit is misgegaan? ‘We hebben een heel grote transportband, de “aorta”, en die is in 2017 een paar keer geknald,’ herinnert Gengler zich. ‘Dat was de grootste storing die ik in 25 jaar heb meegemaakt. Alles moest worden stilgezet, ook bij de boeren. Een hoop gedoe. Toen haalden we het NOS Journaal.’…

Soms denk ik wel eens dat ik toch geworden ben wat ik vroeger dacht dat ik nooit zou laten gebeuren. Ik hoop maar dat iedereen dat af en toe heeft, anders is het helemaal een beetje sneu. Kijk, dat je later niet wilt worden zoals je vader, dat heeft elke puberzoon met een slecht rapport wel eens. Daar groei je over heen. Vroeg of laat maak je jezelf wijs dat het allemaal voor je eigen bestwil was en dat je er niet slechter van geworden bent en je hoopt dat je zoon dat later ook zal geloven als hij eenmaal eigen kinderen heeft. Maar toen ik nog groots en meeslepend leefde, ruim vóór de kinderen, zou toch niemand gedacht hebben dat ik ooit zo’n mannetje zou worden van zekere leeftijd…

De appel moet goed drogen. Het handgeschepte papier ook. Zeker in het begin moet je alle zeilen bijzetten om er een mooi plaatje van te maken. Maar wanneer je eigen kunstwerk er mooi bijstaat, dan sta je al snel te popelen om er nog een te maken. Met een peer bijvoorbeeld. Nodig aan materiaal • papierresten • lijm • eventueel een fotolijstje • eventueel citroen • drie lapjes stof (ca. 15 bij 20 cm) • appel Nodig aan gereedschap • mes (of mandoline) • een stapel kranten • pan met water • zware boeken of stenen • keukenpapier • handdoek • een emmertje • snijplank • schuimspaan (of lepel) • schepraam • een plastic bak • een spons • eventueel een plankje ter grootte van een dubbelgevouwen krant • staafmixer…

De herberg van Henricks Klaus in een dorpje onder de rook van Münster is op een stormachtige winterdag als deze een veilig toevluchtsoord. De wind buldert in de schoorsteen en veroorzaakt vonkenregens in het haardvuur. Hij rukt aan de luiken en spookt door de kale bomen, maar het kabaal gaat verloren in het gepraat en gelach van de gasten. Het is zondag en dan kunnen de doordeweekse beslommeringen even aan de kant. Klaus, de waard en zijn vrouw Triene lopen af en aan met kannen schuimend bier. De meeste praatjes worden verkocht door een klein mannetje van amper drie turven hoog. Zijn schelle stem klinkt overal bovenuit. Aan zijn tongval te horen komt hij niet uit de streek. 'Du, Triene,' voegt hij de hupse waardin toe als die zijn tafel…

De poes is dood, leve de poes. Zo ongeveer verliep de opvolging. Het sterven was een slap en stil proces geweest, binnen een dag was het gebeurd. Meteen vreesde ik dat mijn socialisatie-project, kat Barend, zou wennen aan de afwezigheid van een soortgenoot. Dat hij bij de komst van een nieuwe prompt weer in de hal onder de kast zou gaan wonen. En dus tuften we binnen een paar weken het land door, de provincie in, om in een asiel vlak bij de Duitse grens – auto’s en katten regel je nu eenmaal op het platteland – een zwart poesje te gaan bekijken. Bescheiden en lief, zo had het asiel haar omschreven. ‘Ze is wel erg op zichzelf,’ zei de medewerkster eerlijk. Maar dat leek ons juist wel wat; onze…

Hoofdredacteur Rodi Nijp-van Reeken Redactie Ella Grit (stagiaire), Karlijn Noordhof Eindredactie Jolanda de Kruyf Vormgeving Manon Dijk, Robert Souhuwat en Giovanni Tupanno Redactiesecretariaat & online Karlijn Noordhof redactie@noorderland.nl Medewerkers Kees Boele, Mat Heffels, Henk Jongebloed, Max de Krijger, Jolanda de Kruyf, Ankie Lok, Marloes de Moor, Charlotte Pennink, Gert Tabak, Roelof Tienkamp, Tjeerd Visser, Cora Westerink, Jan Wierenga Met dank aan Stella Bos, Ineke Donker, Wim Ellens, René Hoep, Tjebbe de Jong, Jan Kruize, Ton ter Linden, Hester Oppedijk van Veen, Marianne Post, José van Riele, Harry Visser Coverfoto iStock Marketing Afdeling Marketing, marketing@noorderland.nl Adverteren Jacques Poppen, Tel. 050 - 549 98 98 j.poppen@noorderland.nl Uitgever Anton Pijper Drukkerij Pijper Druk BV Redactieadres: Stettinweg 15, 9723 HD Groningen, Postbus 5070, 9700 GB Groningen Telefoon: 050 - 544 58 45 Mail: redactie@noorderland.nl…

De smaak te pakken? Ooststellingwerf is rijk aan cultuur en heeft nog veel meer kunst in huis. Je vindt een bijzondere selectie van dik 40 beelden, tableaus en andere elementen in het boek Kunstwerken aan de weg die je naar wens (én conditie) kunt bewonderen middels een ritje op de fiets, een dagje uit met de auto of een fijne wandeling. Auteur Karst Berkenbosch verzamelde alle kunstwerken die veelal “gewoon” aan de kant van de weg staan, waaraan de passant zo vaak achteloos voorbij gaat. Van prominente beelden als De Geit van Oldeberkoop tot meer aan het oog onttrokken kunst als De Veenwerker van Appelscha. Alle info is bij TIP Appelscha verkrijgbaar.…

‘Er komt meer suiker de fabriek in dan er meteen uitgaat,’ zegt plantmanager Teun van der Weg cryptisch. Oftewel: een deel wordt eerst geparkeerd als diksap, een tussenproduct dat in april alsnog tot suiker wordt verwerkt. Diksap gaat ook deels naar de biochemie. ‘Het is een heel mooie koolstofbron voor bio-based processen. Daar worden boeken over volgeschreven.’ Toch is de consument nog niet zo ver, ziet Van der Weg. ‘Wij zien die kansen. Maar hoe je ’t ook wendt of keert, olie is nog altijd goedkoper dan suiker.’…

DE ARTISTIEKE TALENTEN VAN TON TER LINDEN ‘Als de tuin maar geen verdriet heeft,’ had Ton ter Linden gezegd, bij het afscheid van zijn zelfgeschapen Hof van Eden in Ruinen. Maar hij had het. Twintig jaar verder valt het de aimabele groenarchitect nog altijd zwaar om te praten over het vertrek uit de “Tuinen van Ruinen” die hem wereldfaam bezorgden. ‘Vreselijk, vreselijk,’ prevelt-ie en schudt zijn hoofd, ‘ik kom er niet meer, het doet pijn om te zien dat mijn dierbare tuinen er niet meer zijn.’ Levenswerk van één man Ton ter Linden geldt als absolute autoriteit in de internationale tuinarchitectuur. Als één van de grondleggers van The Dutch Wave behoorde hij tot de vernieuwers van de Nederlandse tuincultuur. Het grote publiek kent hem van zijn bezoektuinen met hun natuurlijke…

Ineke Donker noemt zich een selfmade kunstenaar. Onder de naam Korau maakt ze handgeschept papier van papierresten en van planten, groenten en fruit. ‘Ik doe het nu zo’n vijf jaar, de laatste twee jaar intensief. Ik heb cursussen gevolgd en raakte daardoor in de ban. En dat geeft me veel voldoening. Ik heb namelijk van kinds af aan al liefde voor papier. Nieuw papier maken vind ik intrigerend. Papier is overal om ons heen. Experimenten doe ik ook; papier en sieraden maken van plantenvezels, zoals grassen of paprika.’ Korau heeft verschillende verkooppunten, zoals boekhandel De Wijde Wereld en De Stadsakker in Groningen. Ineke geeft ook workshops. Deze workshops vinden plaats bij Kruid & Ambacht (ook een verkooppunt), aan de Rijksstraatweg in Haren. De kosten zijn €30, inclusief materiaal en koffie/thee…

Aan de basis van dit waargebeurde verhaal ligt een artikel dat ik vond in de Groningsche Volksalmanak voor het jaar 1901. Ik heb het hier en daar omwille van de leesbaarheid wat “ingekleurd”. Zo zijn bijvoorbeeld de personages van Henricks Klaus, zijn vrouw Triene en Duirt Sickinge, “de roofvogelman”, door mij verzonnen. De vraag rijst: hoe kon iemand ongemerkt met vijf vrouwen tegelijk getrouwd zijn? Een mirakel inderdaad, maar van invloed zal destijds zijn geweest de gebrekkige communicatie tussen steden en de onnauwkeurige registratie van huwelijken, geboorten en sterfgevallen. bunkermuseum.wordpress.com…

1 TUINVRIEND OP BEZOEK Meir Shalev uit Israël kan prachtig, op een zeer persoonlijke manier, schrijven over zijn eigen tuin. Hier en daar filosofeert hij er op los, en daarna is hij weer zeer humoristisch. De tuin geeft hem inzichten in het leven, reikt hem literatuur aan en ideeën om te koken. Al lezend is het net of je luistert naar een goede tuinvriend. Leuk en onderhoudend! MAIL EN WIN: Noorderland mag drie keer dit boek weggeven. Stuur een e-mail met de tekst “Mijn wilde tuin” naar redactie@noorderland.nl of schrijf een (brief)kaart naar Noorder-land, Postbus 5070, 9700 GB Groningen. 2 VROLIJKE GAST IN DE TUIN De bontbladige kardinaalshoed (Euonymus fortunei 'Emerald'n Gold') is in de winter echt een vrolijke gast in de tuin. Soms krijgt-ie onder invloed van de kou…

TENTOONSTELLING HEDEN T/M 3 MRT | DR Assen: Het Drents Museum heeft een primeur, want het werk van Carolein Smit is in de tentoonstelling L’amour fou voor het eerst in Nederland te bewonderen. Circa 30 keramische beelden en een wand-vullend reliëf worden in het museum tentoongesteld. Info: drentsmuseum.nl TENTOONSTELLING HEDEN T/M 31 MRT | GR Groningen: Tijdens Grrrom! Een tentoonstelling met een staartje in het Groninger Museum staan geen mensen of landschappen centraal, maar dieren! Er worden oude, moderne en hedendaagse schilderijen, tekeningen en sculpturen tentoongesteld, zoals hondenportretten van de Groninger schilder Otto Eerelman. Info: groningermuseum.nl TENTOONSTELLING HEDEN T/M 24 MRT | FR Leeuwarden: Lennart Lahuis ontving in 2015 de Koninklijke Prijs voor Vrije Schilderkunst. Nu is zijn werk te bewonderen in het Fries Museum in Leeuwarden. Met de werken…

Het oude postkantoor van Workum is afgelopen jaren flink verbouwd en doet nu dienst als galerie én B&B. De naam van deze B&B zegt eigenlijk al wat je kunt verwachten. Van de ontbijttafel tot de badkamer en van de slaapkamer tot de hal; overal in Arte Suite word je omgeven door kunst. Van postkantoor tot galerie Arte Suite in Workum is de perfecte plek voor iedere kunstliefhebber. Of je nu van oude meesters of hedendaagse kunstenaars houdt, in deze B&B vind je beiden. In 2014 verruilde eigenaar Marianne Post het drukke Amsterdam voor het Friese Workum. Daar zag ze het voormalige postkantoor dat al jaren leegstond. ‘De ruimte was donker, want er zat alleen een raam en een voordeur in. Het was een grote ruimte met een meterkast in het…

Weet jij hoe deze prachtige paddenstoel heet? Ik heb ‘m nog nooit eerder gezien. Mirjam Jansma ANTWOORD KEES: Zonder paddenstoelen zou onze aarde verstikken onder een enorme berg hout. Geen ander organisme is in staat om hout af te breken en weer beschikbaar te maken voor de voedselkringloop. Dat kan met een botte bijl zoals de biefstukzwam en de beruchte honingzwammen doen. Gewoon, meteen de grootste boomstam aanpakken. Dood of levend; maakt niet uit. De dwergjes op deze foto zijn wieltjes. Zij zijn al blij met het kleinste takje. Als het “bord” leeg is verhuizen ze. Zonder hulp, want hun schimmeldraden zijn overal tastend en zoekend in de bosbodem aanwezig. En voor wat verder weg gelegen hout zijn er miljoenen sporen. Zwevend op de wind met bestemming onbekend. Heb jij…

Er zijn twee Hein Mader Kunstroutes, beide met Appelscha als start- en eindpunt. Al mag je natuurlijk zelf kiezen waar je begint en hoe lang je onderweg wilt zijn. Route 1 (circa 45 km) voert naar Oldeberkoop, Elsloo en terug, route 2 (circa 55 km) maakt via het Fochteloërveen een lus naar Makkinga en Oosterwolde. Behalve de 19 buitenbeelden tellen beide tracés ook een aantal binnenbeelden van Mader; kunst onder dak bij B&B’s, hotels, op campings, in de plaatselijke bibliotheek en zorginstellingen. Je vindt alle locaties overzichtelijk bij elkaar in het routeboekje met veel aanvullende, ook toeristische informatie over het gebied. Dat is – zolang de voorraad strekt – gratis verkrijgbaar bij TIP Appelscha (Boerestreek 23), maar ook te downloaden via de site van de gemeente. Je vindt daar ook…

ACHTER DE FABRIEK LIGT DE BULT MET 18.000 TON BIETEN Met een blauwe stift is de kaart van Nederland aan de muur opgedeeld in genummerde vakken. In één oogopslag zie je het hele noordelijke bietenareaal: Noord- en Oost-Groningen, grote delen van Drenthe, de Friese kust. En Texel. ‘Dat is het enige gebied dat we nog per schip doen,’ vertelt Rik Gengler. ‘Vanuit Oudeschild naar Harlingen en dan over het Van Starkenborghkanaal.’ De kaart hangt op het kantoor van de agrarische dienst van Suiker Unie in Vierverlaten. Gengler is manager van deze afdeling, de bietenaanvoer valt onder zijn verantwoordelijkheid. ‘Globaal gaat alles boven de lijn Amsterdam-Arnhem hierheen, daaronder naar onze vestiging in Dinteloord.’ Dampende fabriekspijp Die massale aanvoer lijkt een wonderlijk raderwerk. ‘Je ziet hier geen file en ik stuur weinig…

In Vierverlaten lijken alleen maar mannen rond te lopen. Heeft Henk Mantingh wel vrouwelijke collega’s? ‘Jawel, op het hoofdkantoor. In de buitendienst nog niet.’ Op de landbouwschool zaten er ook maar weinig dames bij hem in de klas. Meer diversiteit zou hij toejuichen: ‘De fabriek vraagt veel logisch nadenken, zo veel fysiek werk wordt er niet meer gedaan. Het is aantrekkelijk voor iedereen.’ Transportbedrijf Wigchers laat weten: er rijden ook vrouwelijke chauffeurs op de bietencampagne en zij zijn van harte welkom.…

Benieuwd naar het bijzondere werk van Ton? Ton ter Linden en Gert Tabak nodigen je op zondagmiddag 3 maart in hun atelier uit. Het is de perfecte gelegenheid om beide kunstenaars te ontmoeten en de kunstwerken van Ton in het echt te bekijken. Bovendien zijn er aantrekkelijke aanbiedingen: voor 1/3 van de normale prijs heb je al een echte Ton ter Linden (zonder lijst) in huis. De heren hebben deze middag ook kunstenares Lammy Cremer uitgenodigd. Zij laat haar handgemaakte, artistieke colliers zien. Ook Jenneke ten Napel van Atelier Engel uit Dalen is aanwezig met haar eigengemaakte wenskaarten, cadeaudoosjes en (bescherm)engeltjes. Daarnaast zet glaskunstenares Annemarie Elberse de deuren van haar naastgelegen Atelier AE open. Van plan om 3 maart te komen? Opgeven is niet nodig. Je kunt spontaan binnenlopen. Tijd:…

Eigen kamer voor de cockpit René heeft, verspreid over de hele wereld, zes vliegtuigen van zijn maatschappij AirRHO staan. ‘Onder andere in Brazilië, Amsterdam, Azië en de Caribbean.’ Voor alle duidelijkheid: René is géén beroepspiloot. Multimiljonair is hij evenmin. Wel herbergt hij in zijn huis in Haskerdijken een zelfgebouwde cockpit van een Boeing 737. Ook zijn vriend Tjebbe de Jong heeft er één. Die bevindt zich in een verduisterd slaapkamertje in Gorredijk. Toen Tjebbe met zijn vrouw Leentje naar Gorredijk verhuisde, deed hij dat op één voorwaarde: er moest een aparte kamer zijn voor zijn cockpit. ‘Daar stemde Leentje gelukkig mee in.’ Leentje knikt. Ze is er inmiddels aan gewend dat haar man zich af en toe terugtrekt in zijn cockpit om naar Noorwegen, Japan of de Canarische Eilanden te…

1 EEN MAKKIE Ook als je geen keukenprins(es) bent maak je met deze handige decoratiepen de leukstste creaties op jouw taarten. Een grappige tekst of een mooie tekening: met deze pen is het echt een eitje. • €14,95 // ditverzinjeniet.nl 2 ZONDER HANDEN Het bakken van een taart nog makkelijker en leuker maken? Deze automatische keukenmachine doet al het zware mix- en kneedwerk voor je, hartstikke handig! En door haar retro-uitstraling is het een echt pronkstuk op het keukenblad. • vanaf €399 // kitchenaid.nl 3 APPELTJE EITJE Het is en blijft een lastig karweitje: eigeel scheiden. Maar met deze handige eischeider is dit klusje binnen een seconde gepiept. Het beestje “vist” het eigeel eruit en scheidt het van de rest. Dat scheelt jou een hoop geklieder. • €14,95 // bol.com…

Zus uit Rotterdam is op bezoek en wil graag Noordoost-Groningen verkennen. Man – geboren en getogen in Winschoten – trekt zijn wenkbrauwen op en zegt dat hij dat tochtje graag aan zich voorbij laat gaan. Wel tovert hij bereidwillig een kaart van het gebied uit een la tevoorschijn. De mosgroene ANWB-kaart stamt uit 1977. ‘Maakt niet uit,’ zegt hij geruststellend. ‘Er is daar toch niks veranderd.’ 'GEEN MENS TE ZIEN' Via de snelweg (die op onze kaart niet verder gaat dan Sappemeer) sjezen we naar Blauwestad (niet op de kaart). Ik was er tien jaar geleden voor het laatst, toen de eerste huizen, verloren in de weidsheid aan een winderig meer, lagen te wachten op de dingen die zouden moeten komen. Zo te zien kunnen ze nog lang wachten. Her…

Het waarom van de bunker bleef vele decennia lang in nevelen gehuld. Ja, in de buurt wisten ze wel dat-ie er was natuurlijk, maar wat precies z’n functie was? De vijftigplussers speelden er in ‘t geniep, in het struikgewas en op de slingerpaadjes van dat geheimzinnige bosje dat de bunker afschermt van de buitenwereld. Een enkeling op leeftijd herinnert zich de bouw van die mammoet, die het grootste deel van het jaar door struweel aan het zicht wordt onttrokken. Maar nu het stormseizoen het geboomte rondom heeft kaalgeschud, geeft de kunstbunker ook weer wat meer geheimen prijs. Van buitenaf dan, binnen mag geen mens komen. Maar als het aan een lokale werkgroep ligt wordt het hoog tijd voor wat meer openheid. VAN 'S MORGENS VROEG TOT 'S AVONDS LAAT WERD…