Inhoudsopgave van Editie 4 - 2018 - Noorderland

Drie jaar geleden timmerde mijn vader voor ons een prachtig huisje dat een prominente plaats tussen de hedera kreeg. Maar pas afgelopen najaar verwelkomden we er onze eerste Bed & Breakfast gasten. De hele familie, inclusief onze hond, keek ingespannen toe hoe de logés in en rond de B&B scharrelden. Wat waren we vereerd dat ze óns huis hadden uitgezocht om de winter behaaglijk door te brengen! Als dank serveerden we de visite, voor het slapengaan, regelmatig een paar kattenbrokjes waar heerlijk van gesnoept werd. Helaas zijn de gasten dit voorjaar – zonder gedag te zeggen – uitgecheckt. Toch zijn we wat blij dat we familie Egel een warm en beschut plekje mochten bieden. Nu maar hopen dat ze het naar hun zin hebben gehad en onze B&B volgend jaar…

In de volgende fase (tot eind 2019) van het project Waddengebied in de Oorlog krijgen ook enkele bunkers op Texel en op de noordelijke kwelders een publieksfunctie. In Den Helder wordt het voormalige logementsgebouw van de Duitse marine ingericht als Atlantikwall Expeditie Centrum, een infopunt voor het hele Waddengebied. Het Luchtvaart- en Oorlogsmuseum op Texel zet routes uit langs de restanten van de Atlantikwall op het eiland en wil onder meer de vroegere uitkijkpost van de zuidbatterij op het Loodsmansduin (Den Hoorn) begaanbaar maken. Middenin buitendijks natuurgebied Noarderleech (Noordwest-Fryslân) ligt een nog goed onderhouden observatiebunker. Duitse piloten gebruikten het omliggende gebied om te oefenen met geschut en bommen. Er liggen nog verschillende vliegtuigwrakken en een veldgraf van een verongelukte Duitse piloot. In het Kweldercentrum Noarderleech bij Hallum is een permanente…

Iepen Doar(p) heeft 128 persoonlijke verhalen van even zoveel huishoudens in het Friese dorpje Feanwâldsterwâl vastgelegd door middel van een audioportret met foto. Tussen 12 februari en 13 augustus van dit jaar worden ze uitgezonden, op 128 achtereenvolgende werkdagen via de website (iependoarp.eu), op social media en door Omrop Fryslân. Alle afleveringen zijn ook terug te vinden. Na publicatie blijft Iepen Doar(p) voor het nageslacht bewaard, zowel online als onder de vleugels van de Friese erfgoedinstelling Tresoar. Daarnaast is het de bedoeling dat het project een vervolg krijgt in de vorm van een boek en een tentoonstelling.…

De meesten kennen het gevoel wel van vakanties: je logeert een week in een tent of huisje en daar mis je, da’s nou het gekke, helemaal niks. De leefomgeving is precies goed, de ruimte overzichtelijk en eigenlijk groot zat zonder de ballast van al die kamers thuis. Zo verging het ook Rox Menses (67) en z’n partner Paula den Hoed (57) vaak, als ze weer een week of wat met de kinderen in Frankrijk waren en innig tevreden voor hun De Waard-tent zaten. ‘Dan kwamen we thuis in Leek, keken eens goed om ons heen en dachten: we kunnen ook prima zónder al die spullen.’ Gelukkiger met minder Voor een vakantie, à la. Vrijheid blijheid. Maar permanent “op schaal” leven in een uit de kluiten gewassen poppenhuis? Da’s natuurlijk andere…

Het fenomeen tiny house is hot in ons dichtbevolkte land en ook verspreid door het Noorden staan al tal van concrete plannetjes in de steigers. Zo zijn er vergevorderde particuliere initiatieven en ook op gemeentelijk niveau worden mogelijkheden onderzocht om te komen tot een meer projectmatige vorm. Emmen heeft z’n Experimenteerbuurt die (onder meer) ruimte wil bieden aan tiny houses en ook voor het Havenkwartier in Assen zijn concrete bouwplannen. In De Zuidlanden bij Leeuwarden zijn alle kavels al verloot voor de bouw van tien tiny houses, op een mooie bosrijke locatie tussen de buurtschappen Techum en De Klamp. Wil je wel 'ns overnachten in een tiny house? Blader dan snel naar pagina 101!…

Evenementen, fairs, tentoonstellingen en open dagen De Uitagenda biedt een selectie aan evenementen in Friesland (FR), Groningen (GR), Drenthe (DR) en daarbuiten. Wil je jouw evenement, fair, tentoonstelling of open dag ook graag terugzien in ons magazine? Mail je uittip met foto in een hoge resolutie naar persbericht@noorderland.nl en we plaatsen gratis het bericht. Let op: uit het grote aanbod maakt de redactie een selectie, er is geen garantie voor plaatsing. Wil je er zeker van zijn dat het evenement in Noorderland wordt vermeld? Plaats dan een advertentie in de rubriek Evenementen & Exposities van Noordermarkt. TENTOONSTELLING HEDEN T/M ZO 2 SEPT | FR Echten: Galerie Het Gemaal toont het werk van René Tweehuysen en Hannie Bushoff. Tweehuysen schildert het Noord-Friese landschap op weergaloze wijze, terwijl Bushoff haar zogenoemde stokkenvogels…

'HAAR BUREAULADE IS EEN KERKHOF VAN STOMPJES' Lang heb ik me verzet tegen het potlood. Daar lag een diepgewortelde angst aan ten grondslag. Woorden in potlood zijn woorden onder voorbehoud, bedoeld om weer uitgegumd te kunnen worden. Een verbijsterende dreiging – een ander kan zomaar je hele tekst uitwissen. Brieven en kaartjes schreef ik altijd met balpen. Ondertussen koesterde ik een schuwe bewondering voor degenen om me heen die het wel aandurfden. Een van de eerste liefdesbrieven die ik kreeg was geschreven met potlood. Het zag er bescheiden uit: grijze zinnen op ivoorkleurig papier. De relatie heeft het niet overleefd, maar dat terzijde. Het zou nog krap 15 jaar duren tot ik voor de bijl ging, door een terloops betoog van een vriendin, nota bene per e-mail. ‘Ik heb laatst…

250 ZUURSTOFPLANTEN ZOALS: • FONTEINKRUID (Potamogeton) • HOORNBLAD (Ceratophyllum) (foto 3) • VEDERKRUID (Myriophyllum crispata) (foto 1) • WATERPEST (Elodea densa) (foto 2) • WATERVIOLIER (Hottonia palustris) (foto 4) WATERLELIES EN PRACHTRIET: 14 stuks, allerlei bekende soorten in wit, roze en rood. Twee bijzondere: een VOLLE RODE (Nymphaea James Brydon) (foto 5) en de KAAPSE WATERLELIE met kleine geurende bloemetjes (Aponogeton distachyos) (foto 6). 90 MOERAS- OF HELOFYTENVELDPLANTEN ZOALS: • KALMOES (Acorus calamus) (foto 9) • WATERWEEGBREE (Alisma) (foto 11) • EGELSKOP (Sparganium) (foto 7) • ZWANENBLOEM (Butomus umbellatus) (foto 13) • PITRUS (Juncus effusus) (foto 12) • KATTENSTAART (Lythrum salicaria) • WATERMUNT (Mentha) • SNOEKKRUID (Pontederia cordata) • PIJLKRUID (Sagittaria sagittifolia) (foto 8) • LISDODDE (Typha) • BEEKPUNGE (Veronica beccapunga) (foto 10) • NAALDGRAS (Scirpus cernuus) • IRISSEN, diverse…

VOGELS IN HUIS Met heel veel plezier lees ik uw blad elke keer. Ik houd van de tuinvogeltjes die hier in onze tuin fluiten en nestelen. Ik houd er zoveel van dat ik ze naaldvilt van wol. Lizzy Engelen VERTICAAL Bloeiende stokken in het Noorderland. Wat een plaatje! ORANJETIPJE Bedankt voor het prachtige lentenummer met koninklijke allure. Helaas, mijn favoriete “oranje” was er niet bij: het oranjetipje is mijn lievelingsvlinder. Het is zo'n vrolijke, dartelende voorjaarsbode die altijd op pinksterbloemen te vinden is. Hij was een paar jaar haast niet te zien, maar nu weer helemaal terug… tenminste vorig jaar, nu is het nog te vroeg. Kunny Wieringa HOMMELFEEST De hommels ontdekken ook de schoonheid en rijkdom van de Hondstand-bloemen in de tuin van Marianne Hulsbergen. ZOEKTOCHT Een tijdje terug…

De Waddeneilanden maakten een strategisch deel uit van de Atlantikwall, de – nooit afgebouwde – verdedigingslinie die de Duitse bezetter tijdens WOII optrok van Noorwegen tot aan de Frans-Spaanse grens. Een aaneenschakeling van kustbatterijen, versperringen, kanonnen en mijnenvelden over een lengte van ruim 5000 kilometer, ter voorkoming van een geallieerde invasie. Op de Wadden zorgde de Atlantikwall voor een unieke situatie, omdat de eilanden als geheel tot verboden gebied (Sperrgebiet) werden verklaard. Het toerisme viel weg, de gemeenschappen raakten volledig geïsoleerd en kregen behalve met een forse bezettingsmacht ook te maken met ontoegankelijke stranden en duinen vol verdedigingswerken. Op de eilanden ging het er in de bezettingsjaren wel wat anders aan toe dan op de vaste wal; ondanks de massale aanwezigheid van Duitse militairen ging het dagelijkse leven in de…

Rik (53) en Annet (52) Overes woonden en werkten in Bodegraven voor ze in 2004 “emigreerden” naar Balkbrug in Noord-Overijssel. Dat besluit kwam niet zomaar uit de lucht vallen. In het begin van hun huwelijk keken ze al eens naar een huis in Den Ham, maar durfden uiteindelijk de sprong nog niet te wagen. Maar de ruimte van het Oosten en leven in een landelijke omgeving bleef trekken. Hun twee jongens waren 11 en 12 op het moment dat ze een boerderij op het oog hadden in Sleen. Rik: ‘Dat ging op het nippertje niet door, maar we hadden de smaak daardoor wel goed te pakken. We wilden doorzetten, vóór de jongens zich in het Westen gesetteld zouden hebben.’ Het werd uiteindelijk die boerderij in Balkbrug. Met genoeg ruimte voor…

'GEWOON EVEN MEEDENKEN!' Met permissie van de hoofdredacteur wil ik u, geachte en dierbare lezer, om bijstand vragen. Mijn vrouw weet er ook van. Ik ben namelijk op zoek naar ogentroost. Niet de gewone, maar de beklierde. Nu niet meteen gaan zuchten, gewoon even meedenken! Het komt omdat ik weer een project in de tuin heb aangevat, waar ik ook in mijn schommelstoel op het terras had kunnen zitten om het gras te zien groeien. ‘Je bent ook nooit tevreden met hoe het is,’ zegt mijn vrouw vaak, terwijl ik al bijna 30 jaar met haar getrouwd ben. Haar treft in dezen trouwens enige blaam, want het begon allemaal op een wandeling mét haar door de Dolomieten. Dat is een trosje bergen in Italië, waar ze desondanks Duits praten en…

Het Kleine Huis op de Prairie kenden we al wel, het tiny house is een nog jong fenomeen in ons land dat vanuit Amerika is overgewaaid. Schattige, kleine bouwwerkjes zijn het, deze volwaardige woningen op schaal. Ze worden duurzaam gebouwd vanuit de behoefte een versoberd bestaan te leiden dat minder is gericht op materiële luxe en meer op een leven in harmonie met de natuur. Een tiny house is maximaal 50 vierkante meter groot, als het even kan (gedeeltelijk) zelfvoorzienend. Voor sommige eigenaren is off-grid het ideaal, dat wil zeggen zonder aansluiting op riool, gas, water of elektra. Enkele voordelen: kostenbesparing (minder woonlasten), meer vrije tijd (nauwelijks onderhoud aan huis) en een groot gevoel van vrijheid; je leeft meer buiten en kunt je huis meenemen als je weer verhuist.…

'SOMMIGE BEESTEN WIL JE NIET IN HUIS HEBBEN' Ik zit in de erker op de eerste etage, mijn favoriete plek in huis, en kijk naar buiten. Het schemert en de rookslierten van de woonschepen kringelen loom omhoog. Windstilte. Meerkoeten schelden elkaar uit met schrille kreten, eenden scheren over het water op zoek naar een plekje voor de nacht en hoog in een nog bladloze linde zingt een merel. Achter de geparkeerde auto’s loopt een jonge rode kat. Hij kijkt schichtig om zich heen, richt zijn kop op en snuift de avondgeuren aandachtig op. ‘Moet kunnen,’ zie ik hem denken, en behoedzaam zet hij zijn wandeling voort. Vanachter de coniferenhaag sluipt een dikke grijze kater naderbij. De rode heeft niks in de gaten. De dikke maakt zichzelf onzichtbaar in het hoog…

1 ÉÉN MET JE TUIN De magie van Tuinieren is een bijzondere uitgave onder alle tuinboeken tot nu toe. Wim Paul van der Ploeg laat je de tuin op een totaal andere, “diepere” manier ervaren. Je zou het spiritueel en filosofisch kunnen noemen, maar wel met beide benen op de grond. Door praktische tips en kleine oefeningen ga je de processen steeds beter begrijpen. Het gaat onder je huid zitten; je ervaart de tuin op een heel ander niveau. Waardevol! Met een voorwoord van Modeste Herwig; (€35 // Uitgeverij Ananda Art) 2 HOMMELS ZIJN ER GEK OP! In het schaduwgedeelte van onze tuin staat het vol met vingerhoedskruid (Digitalis purpurea). Deze tweejarige of meerjarige wilde plant zaait zich gemakkelijk uit en geen één exemplaar is hetzelfde. Wat een rijkdom aan…

FAIR ZA 2 JUN | FR Ryptsjerk: In de tuinen van de Vertakking strijken tijdens de landelijke Tuinfair tientallen winkeliers en andere ondernemers neer. Zij staan met hun bijzondere woon- en tuindecoratie voor je klaar en bezorgen jou genoeg inspiratie voor het nieuwe zomerseizoen. Tijd: 10.30-17.00 uur. Kosten: toegang €4,50. Info: vertakkingevenementen.nl FAIR ZA 2 JUN | FR IJlst: De historische kern van IJlst kent iets bijzonders: de eeuwenoude overtuinen, de speciale grasveldjes waar vroeger de was werd gedaan. Voor de negende keer wordt op deze plek de Overtuinenfair georganiseerd. Tijdens de fair zullen zo’n 40 kraampjes met o.a. kleding, curiosa en sieraden opgesteld staan. Info: overtuinenfair.nl WORKSHOP ZO 3 JUN | DR Emmen: Bah, beestjes en ziektes in de tuin! Tijdens een interessante workshop leert de Looackerhof in Emmen…

Ze woonden in Delft. Ed (66) is geboren in Leiden, getogen in Delft en werkte bij het creditmanagement van een groot energiebedrijf. José (64) komt uit het Westland en groeide op tussen de kassen. Na hun huwelijk werkte ook zij in Delft en was 24 jaar gastvrouw/ receptioniste bij een bekend telecombedrijf. Samen hebben ze twee, inmiddels volwassen kinderen. Ed had een droom: in ieder geval één keer in zijn leven een eigen huis bouwen. Hij is handig, inventief en hij zou graag al zijn ervaring stoppen in een mooi project. Ed: ‘Gaandeweg werd duidelijk dat dat in Delft niet te realiseren was, tenzij de Staatsloterij een keer op de stoep zou staan. Maar langzaam groeide ook het besef dat ik niet oud wilde worden in de Randstad.’ Ze verlegden…

KRUISWOORDRAADSEL Hoofdprijs De giclée van Ton Dubbeldam t.w.v. €395 hangt binnenkort bij de heer Zijlstra uit Oosterwolde aan de muur. Dit prachtige kuntwerk is beschikbaar gesteld door ROESD-GICLÉE SHOP. Extra prijs Maria Mensinga, H. de Boer-Berends, G. Nijhof-Heuker en D.E. van Dijck/J. Davids ontvangen 2 vrijkaarten voor het Groninger Museum. Zij gaan de tentoonstelling De Romantiek in het Noorden bezoeken. MAIL&WIN De drie boeken van Anton L. Koster gaan naar C.J. Verhaar-van der Beek, J. Slomp en H. Hoekstra en de vier boeken Grensgevallen van Karla Ubels en Jan Duker zijn gewonnen door Ineke de Waal, Betty Schuringa, Wendy Tijsma en Astrid Talsma.…

Op het hoge Vuurboetsduin op Vlieland staat één van vele bunkers uit de Duitse verdedigingslinie. Maar nu, in vredestijd, mag zeewierkaas hier rustig een poosje liggen rijpen tot-ie klaar is voor consumptie. Een ideetje van Nils Koster, die zichzelf de Vlielander Zelfkazer noemt. In de bunker, die na de Tweede Wereldoorlog nog een tijd dienst deed als drinkwateropslag, is het klimaat ideaal: de hoge luchtvochtigheid, de constante temperatuur en de natuurlijke, zilte zeelucht die er vrij spel heeft maken dat de “bunkerkaas” onder perfecte condities rijpt. De bunker is geregeld open voor proeverijen, rondleidingen en workshops kaas maken. De kaas wordt in diverse restaurants op het eiland geserveerd en in enkele winkels verkocht. • vlielanderkaasbunker.nl…

Achter iedere voordeur schuilt een boeiend verhaal, de moeite waard om verteld te worden. Dat is Iepen Doar(p) in een notendop. Fries voor open deur én open dorp, want alle pakweg 300 inwoners hebben hun zegje gedaan in mini-portretten met gemeenschapszin als rode draad. Die inhoud maakt dat Iepen Doar(p) verder reikt dan de grenzen van Friesland en het project is opgenomen in het hoofdprogramma van Leeuwarden-Fryslân Culturele Hoofdstad 2018. Met mogelijk een internationale follow-up in Europa. Reden dat 128 – hoofdzakelijk Friese – audioportretten maar alvast zijn ondertiteld, ook in het Engels. De magie van mienskip Gemeenschapszin, verpakt in 128 ultrakorte verhaaltjes. Of eigenlijk 129; want toen het project al klaar was, onverwacht de vorst intrad en iedereen ineens op de ijzers stond, wilden de makers per se ook…

De Friese gemeente Tytsjerksteradiel had vorig zomer al de primeur in Nederland met een eigen tiny houses-straatje van vijf mobiele tiny lofts in Hurdegaryp, de Lytse Hûskes Strjitte. Alle huisjes zijn volledig energieneutraal en hebben een woonoppervlakte van 30 vierkante meter, inclusief veranda. Ideaal als starterswoning; ze zijn dan ook reuze populair onder jongeren die vaak met moeite betaalbare woonruimte kunnen vinden, niet zo veeleisend zijn, weinig geld te besteden hebben maar dat liever uitgeven aan reizen dan aan de inrichting van hun huis.…

Willy neemt ons eerst mee naar zijn showroom waar we een heerlijke kop koffie krijgen aan de grote houten tafel met een indrukwekkende plaat Marron Emperador in het midden. Nu we hier toch even zitten vertelt de steenhouwer hoe hij in het vak terecht gekomen is. ‘Het is een vreemd verhaal, maar door een stom toeval ben ik vanuit het banken verzekeringswezen dit vak ingerold. Ik had een gerestaureerde kleipers op Marktplaats gezet en de man die erop af kwam was steenhouwer van beroep. Op het moment dat hij de pers kwam halen in de smederij van het dorp, waar ik toen een ruimte huurde, was ik hobbymatig wat met beeldhouwen bezig. ‘Goh, dat doe je wel aardig,’ zei de man. ‘Als je weer eens wat stenen nodig hebt dan…

NOORDERMARKT SPELREGELS Ook adverteren in Noordermarkt? Een advertentie kost €100 voor een tekstblok (max. 300 tekens inclusief spaties) en een foto (zonder tekst of logo). Het genoemde bedrag is exclusief BTW. De foto mag digitaal worden aangeleverd, minimaal 300 dpi (een foto van in ieder geval 1 MB of groter). Noorderland behoudt het recht advertenties en/of foto’s te weigeren. OPGAVE Advertenties voor het zomernummer van Noorderland (verschijnt 29 juni) kunnen tot 4 juni 2018 worden aangeleverd via e-mail: j.poppen@noorderland.nl. Vermeld de gewenste rubriek, de naam en de contactgegevens. Nog niet bestaande rubrieken kunnen in overleg worden toegevoegd. Bel voor meer informatie Jacques Poppen op telefoonnummer: 050 - 549 98 98. Noorderland is niet verantwoordelijk voor de inhoud van de advertenties. Zetfouten voorbehouden. KUNST & EXPOSITIES “KUNST GEEFT KLEUR AAN HET…

Op zondag 24 juni staat speciaal voor Noorderlandlezers een wandeling op de planning. De route voert langs vele mooie plekken, zoals oude bomen, grafheuvels, pingoruïnes en een gletsjerkuil. Stuk voor stuk locaties met een eigen karakter, niet in het minst door de grote diversiteit aan planten en bomen die op het landgoed te vinden zijn. Dankzij deze begroeiing zijn er vele vlinders, wilde bijen en hommels te vinden. INFORMATIE Datum: zondag 24 juni Tijdstip: 09:30 uur - 11:30 uur Kosten: gratis Opgave en meer info: hilligmeer.nl/noorderland…

Een zwemvijver oogt als een gewone vijver, maar heeft een groot gedeelte zonder waterplanten. Omdat juist waterplanten voor evenwicht en dus helder water zorgen, wordt het gemis opgevangen door een, meestal aan de vijver grenzend, moeras en/of helofytenveld. Dit helofytenveld kan ook elders in de tuin liggen en is dan verbonden met de zwemvijver door een beekloopje of door middel van buizen. Bij zeer grote vijvers is misschien een extra filterinstallatie nodig. Plan de vijver op een zonnige plek, zodat het water snel opwarmt. Wie van strak houdt, kiest een betonnen bak; voor natuurlijke vormen wordt vijverfolie gebruikt van een zware kwaliteit. De folie mag niet te strak getrokken worden; door de druk van het water trekt elke plooi na het vullen vanzelf glad. De vijver wordt de eerste maal…

1 DAAR HEB IK (S)LAK AAN Anders dan gif zijn deze slakkenringen een ecologische manier van bestrijding (voor jezelf en de slak!). Een handig hulpmiddel om je groenten lekker voor jezelf te houden. • €13 // kopersporen.nl 2 ZET DE BLOEMETJES BINNEN Staat de vensterbank al vol met planten en heb je op tafel geen ruimte meer voor nog een vaas? Ga dan de hoogte in. Voeg met deze handgemaakte hangende bloempot nog meer groen toe aan je interieur. • €32,95 // truegifts.nl 3 TRAPSGEWIJS Planten, planten en nog meer planten. Een (of meerdere!) potten op elke plank en de tuin ziet vanzelf groen. Ook erg fijn voor op het balkon. • €98 // trendyard.nl 4 PRAKTISCH Gerecyclede kunststof, bestand tegen vorst en UV-straling… klinkt als een prima pot, maar…