Inhoudsopgave van Editie 1 - 2026 - National Geographic

HET LEVEN OP AARDE IS VINDINGRIJK. Niet alleen mensen, ook planten beschikken in dat opzicht over verrassende eigenschappen. Neem cactussen in de woestijn in Arizona en Chili; ondanks de verzengende hitte slagen ze erin om water op te slaan. De manier waarop ze dat doen biedt inspiratie voor onze eigen toekomst. Vanaf p. 104 leest u hoe we kunnen leren van woestijnplanten – van het ontwerpen van dauwopvangsystemen tot het kweken van hittebestendige gewassen. Ook dichter bij huis blijkt het landschap vol verhalen. Eeuwen geleden had België zijn eigen Waddeneilanden. Deze verloren wereld, teruggevonden onder de golven, herinnert ons eraan hoe veranderlijk een kustlijn kan zijn. De artist’s impression die Ulco Glimmerveen van de barrière-eilanden maakte, spreekt zeer tot de verbeelding (p. 16). En dan richten we onze blik omhoog. In…

OP DE LAGERE SCHOOL staarde André Kuipers gebiologeerd naar een afbeelding in een insectenatlas: een jonge bidsprinkhaan die loert naar een prooi. ‘Dat zo’n dier doodstil kan zitten, maar razendsnel met zijn nijptangachtige poten zijn prooi kan grijpen om die daarna rustig op te peuzelen, vond ik als kind al fascinerend,’ vertelt hij. Bidsprinkhanen (Mantodea) zijn met hun driehoekige kop, grote facetogen en getande voorpoten (‘vangpoten’) uitstekend uitgerust om toe te slaan. Dankzij de naar voren gerichte ogen hebben ze, als een van de weinige insecten, stereoscopisch zicht – ze kunnen diepte waarnemen en de afstand tot hun prooi nauwkeurig inschatten. Veel soorten zijn bovendien meesters in camouflage: sommige lijken sprekend op bladeren of takjes, andere op bloemen – een effectieve manier om zowel prooien te verrassen als zelf onopgemerkt…

LANG VOORDAT DE MODERNE Vlaamse kustlijn bestond, lag er in zee een eiland: Testerep. Vanaf 500 n.C. verdween het langzaam onder de golven, waardoor er tot voor kort nog maar weinig over bekend was. Recent onderzoek geeft echter een duidelijker beeld van hoe ver het eiland zeewaarts reikte en wat voor eiland Testerep precies was. En wat blijkt? Het leek verrassend veel op een Nederlands Waddeneiland. Onderzoekers van het Vlaams Instituut voor de Zee (VLIZ), de Vrije Universiteit Brussel en de KU Leuven slaagden er met moderne sedimentanalyse in om de Belgische kust zoals die er ruim 1500 jaar geleden uitzag nauwkeuriger dan ooit in kaart te brengen. Daarbij onderzochten ze onder meer oude landschappelijke structuren op de zeebodem, die nog altijd een goed beeld geven van hoe de vroegere…

1. Eigennamen herkennen Taalkundigen hadden al snel gezien dat op de Table au lion twee namen in zowel het LE als in Akkadisch spijkerschrift geschreven stonden: koning Puzur Inšušinak en de Elamitische god Inšušinak. Aan de hand van taalkundige patronen op dit tablet kon Desset later ook andere namen achterhalen. DE TABLE AU LION Koning Puzur Inšušinak gebruikte de Table au lion rond 2120 v.C. om zich te richten tot de inwoners van Soesa, een stad met een Elamitische minderheid en een Akkadische meerderheid, met inscripties in beide talen. 2. Woorden aan elkaar rijgen Toen Desset een privéverzameling bekers met Akkadisch spijkerschrift en LE-tekens mocht bekijken, die nog nooit publiekelijk te zien waren geweest, had hij ineens veel meer stukjes van de puzzel. Daardoor kon hij voor het eerst een…

DRIE UUR VOOR ZONSOPKOMST, op 6 februari 2023, werd de 29-jarige banketbakker Nuri Imren wakker door het gegil van zijn zus. Het appartement van de familie, in een hoog gebouw in de Turkse stad Antiochië, schudde hevig: eerst heen en weer, daarna op en neer. Zijn zus zat klem onder een zware kleerkast die op haar was gevallen. Imren, een amateurgewichtheffer, rende haar kamer binnen, tilde de bovenkant van de kast op en liet deze rusten op zijn knieën. Een minuut later stopte de beving en kon hij haar bevrijden; hij liep met hun ouders tien trappen af en ging de straat op. Buiten was het koud en donker, overal was de stroom uitgevallen. Door de duisternis was de verwoesting niet te overzien, maar veel van de hoge flats om hen…

ZO’N ZESHONDERDDUIZEND soldaten marcheerden in de zomer van 1812 onder leiding van de Franse keizer Napoleon Bonaparte richting Moskou. Hij wilde de Russische tsaar Alexander I dwingen om zich weer te houden aan het continentaal stelsel, een handelsblokkade die Napoleon had ingesteld tegen zijn aartsvijand, het Verenigd Koninkrijk. Het liep uit op één grote catastrofe: in december van dat jaar keerden er bijna een half miljoen soldaten minder terug. Die grote verliezen hadden deels te maken met een gehaaide strategie van de Russen: de Grande Armée van Napoleon, waarin ook soldaten uit de Lage Landen meevochten, werd tijdens de invasie steeds dieper het binnenland ingelokt; de Russen verwoestten ondertussen dorpen en gewassen, waardoor het leger zonder eten en schuilplaatsen kwam te zitten. Het duurde niet lang of de honger sloeg…

Op een berg in het zuiden van Patagonië loopt een voetpad steil omhoog naar een prachtig meer dat veel bezoekers trekt. De route is in de loop van tientallen jaren uitgesleten door sportievelingen die de granieten hellingen van de Monte Fitz Roy in Argentinië bedwongen. Vanaf het beginpunt bij de Río Blanco liepen ze – zo zijn klimmers nu eenmaal – in een zo recht mogelijke lijn naar de top. Sinds de jaren negentig trekt het gebied nog maar weinig klimmers en des te meer wandelaars, die het azuurblauwe, door bergtoppen en ijs omsloten meer graag willen zien. De naam van de route, Laguna de los Tres, betekent zoiets als ‘meer met de drie bergtoppen’. Dertig jaar geleden ondernamen dagelijks zo’n dertig wandelaars vanuit de nabijgelegen plaats El Chaltén de…

WE ZITTEN IN EEN afgesloten kamer zonder ramen, waar het enige licht afkomstig is van een peertje aan het plafond. In de gang, twee verdiepingen onder de straten van Londen, lopen beveiligers zwijgend te ijsberen, net als in een film. Plaats van handeling is het zwaarbewaakte depot waar de Iraans-Britse kunstverzamelaar Kambiz Mahboubian, eigenaar van een imposante collectie oudheden uit het Nabije Oosten, zijn kostbaarste stukken bewaart. Mahboubian zit tegenover mij aan tafel met een groene plastic boodschappentas van de Britse supermarktketen Waitrose & Partners. Voorzichtig haalt hij er een zilveren beker uit ter grootte van een theepot, met fraaie reliëfversieringen die duizenden jaren geleden zijn aangebracht. Wanneer hij de beker op tafel zet, zie ik dat er een afbeelding op staat van een gehelmde man met een lange gevlochten…

HET IS EEN KOELE ochtend in augustus in de Kalahariwoestijn, Zuid-Afrika. Ernstig verzwakt kruipt een stokstaartje uit haar hol, de staart over de grond met zich meeslepend. Ze gaat met haar kolonie op pad om larven te zoeken, maar is te ziek om zelf te eten. Karakteristieke, langgerekte sporen in de kastanjebruine grond verraden de aanwezigheid van een pofadder. Ze is gebeten. Stokstaartjes, slechts dertig centimeter groot en nog geen kilo zwaar, overleven slangenbeten die sterk genoeg zijn om een volwassen mens te doden. Maar een hoge gifdosis kan wel degelijk gevaarlijk zijn. De rest van de kolonie gaat eendrachtig op zoek naar extra voedsel voor het gebeten dier. Wanneer ze’s nachts terugkeren naar hun hol en ontdekken dat de zieke er niet is, keren ze om en roepen haar.…

Antiochië werd rond 300 v.C. gesticht door een van de generaals van Alexander de Grote en groeide later uit tot de op twee na grootste stad van het Romeinse Rijk. Dit ondanks een nogal wankele ondergrond: aardbevingen teisterden de stad diverse keren in de geschiedenis. Zo ook in februari 2023, toen het stadscentrum hard werd getroffen. Veel hoogbouw was gebouwd met een twijfelachtige constructie en inferieure materialen, en bleek daardoor zeer kwetsbaar. Een nieuwe visie schrijft lagere gebouwen voor met een solide fundering. Andere verbeteringen worden meteen meegenomen: bredere straten, meer groen en een netwerk van paden moeten de gemeenschap veiliger en hechter maken.…

De Camp Fire van 2018 was zowel de dodelijkste als meest verwoestende natuurbrand in de geschiedenis van Californië, met 85 doden, van wie de meesten in Paradise. Tot 1979 was het een plaats zonder gemeentebestuur en kon de plaats ongebreideld groeien, wat zich wreekte toen bleek hoe gevaarlijk het was toen de vlammen eroverheen raasden. Veel straten liepen dood, wat ontsnappen nagenoeg onmogelijk maakte. Een langetermijnplan na de ramp maakte een eind aan de doodlopende wegen en voorzag in verbeteringen die nog op de rol staan, zoals elektriciteitskabels ondergronds. CAMP FIRE 8-25 november 2018 62.053 hectare verbrand 85 doden; 3 gewonden 18.804 gebouwen verwoest…

CHIMPANSEES KRIJGEN dagelijks het equivalent van 2,5 standaardglazen alcohol binnen, zo blijkt uit onderzoek dat in september werd gepubliceerd in Science Advances. Primatologen vermoedden al langer dat chimpansees graag alcohol consumeren, gezien hun voorliefde voor rijpe vruchten die door gisting een beetje ethanol bevatten. Nu is hun alcoholinname voor het eerst gekwantificeerd. De onderzoekers analyseerden ruim vijfhonderd vruchten die onder bomen werden gevonden waar chimpansees hadden gegeten, en koppelden die informatie aan hun dagelijkse voedselinname en de tijd die ze besteedden aan verschillende vruchtensoorten. Geen van de onderzochte vruchten bevatte extreem veel alcohol. Maar omdat een volwassen dier elke dag zo’n 4,5 kilo fruit eet, komt dit neer op veertien tot vijftien gram alcohol per dag. Volgens hoofdauteur Aleksey Maro van de University of California in Berkeley kan het alcoholgehalte…

ETRUSKISCH circa 700 v.C.-1ste eeuw n.C. Er zijn ruim tienduizend inscripties in het Etruskisch gevonden. De klanken van de tekens zijn inmiddels bekend, maar het vocabulaire is nog altijd een raadsel. LINEAIR A circa 1800-1450 v.C. Lineair A, het schrift van de oude Minoërs, werd in 1900 ontdekt bij opgravingen in Knossos. Tot dusver zijn er 1400 voorbeelden van dit schrift gevonden. LINEAIR ELAMITISCH circa 2300-1880 v.C. Het Lineair Elamitisch stamt uit het machtige koninkrijk Elam en werd in 1903 ontdekt. Dankzij nieuwe onthullingen is er steeds meer bekend over dit oude schrift. INDUSSCHRIFT circa 2600-1900 v.C. Eind negentiende eeuw werden stenen zegels gevonden met daarop het Indusschrift, dat vermoedelijk werd gebruikt door de Harappa-beschaving in de Indusvallei. RONGORONGO ? – circa 1860 n.C. De schrifttekens van het Rapa Nui-volk op…

UITGERUST OM TE OVERLEVEN De matriarch of het alfavrouwtje is het grootste en agressiefste lid van een kolonie. Ze weet zich uitstekend aan te passen aan de onvoorspelbare leefomgeving. IJZEREN HIËRARCHIE Alfavrouwtjes hebben soms wel vijftig ondergeschikten, al is tien tot vijftien gebruikelijker. Ze verstoten regelmatig oudere of drachtige vrouwtjes die lager in de pikorde staan (vaak eigen nakomelingen) en doden of verstoten de pups van de zwakkere dieren. EXTREEM WEER Door klimaatverandering wordt de Kalahariwoestijn heter en droger, wat leidt tot voedselschaarste. De stokstaartjes zijn kleiner dan vroeger en kolonies bestaan uit minder dieren. OPROEP TOT ORDE Stokstaartjes maken ruim dertig verschillende geluiden: van een rustgevend getjilp tot een hard geblaf bij gevaar. Veel geluiden worden gebruikt om de sociale hiërarchie te handhaven. EEN ONDERGRONDS LEVEN OPBOUWEN In holenstelsels…

EEN EENZAME CACTUS torent bijna negen meter uit boven het struikgewas van Saguaro National Park in Arizona. Het is lente en de lucht is strakblauw. Ondanks de verzengende hitte ziet de stekelige reus er sterk en gezond uit. Na eerdere regenval houdt de plant honderden liters water vast onder de geplooide – en nu uitgezette – huid. Dankzij deze wateropslag gedijen cactussen op plekken waar andere planten meteen verwelken. En de saguaro (Carnegiea gigantea), een cactus die groeit in de Sonorawoestijn in de VS en Mexico, heeft nog een andere evolutionaire troef achter de hand, zo toonde bioloog Don Swann aan. Hij plaatste een digitale camera op een speciaal ontwikkeld, extra hoog statief en maakte wekenlang foto’s van de kroon van de plant. Toen Swann de timelapse bekeek, zag hij…

Waar HUBBARD-GLETSJER, ALASKA, VS Wanneer 1986 ‘PIEKEN EN TORENS van een ongeëvenaarde grandeur.’ De Amerikaanse geoloog Israel C. Russell is diep onder de indruk wanneer hij in 1890 op de grootste in zee eindigende gletsjer van Noord-Amerika stuit. Prompt vernoemt hij hem naar Gardiner Greene Hubbard, de eerste voorzitter van de pas opgerichte National Geographic Society. Russell leidt op dat moment immers de allereerste National Geographic-expeditie ooit, in het Sint-Eliasgebergte in Alaska. In 1986 keert National Geographic terug naar de Hubbard-gletsjer, die dat voorjaar met zijn bijna tien kilometer brede, tot 120 meter hoge ijswand een gehele fjord heeft ingedamd. Tegen de trend in krimpt de gletsjer niet; hij blijft stabiel of groeit zelfs. Het waterpeil in de ingesloten Russellfjord (naar wie zou die vernoemd zijn?) loopt tientallen meters op,…