Inhoudsopgave van Editie 10 - 2025 - National Geographic

SLUIT JE OGEN en stel je een wereldkaart voor. Je ziet nu waarschijnlijk een vervormde weergave van de aarde voor je, gebaseerd op het werk van de zestiendeeeuwse geograaf Gerardus Mercator. Deze Vlaamse cartograaf bedacht een techniek om de driedimensionale wereldbol terug te brengen tot een plat vlak. Zijn vinding ligt ten grondslag aan de wereldkaart die, bijna vijf eeuwen na Mercator, nog altijd wordt gebruikt in ontelbare klaslokalen. Een digitale versie, Web Mercator, zit in bijna alle navigatieapps in smartphones. Critici van deze projectie zeggen dat zij de werkelijkheid niet getrouw weergeeft. Groenland is helemaal niet zo groot! Rusland is niet groter dan Afrika! Mercator had echter niet een perfecte, maar een bruikbare kaart voor zeevaarders voor ogen. Vóór Mercator waren op wereldkaarten boogvormige meridianen ingetekend. Dit zorgde ervoor…

Al tegen het einde van de negentiende eeuw ontwikkelt de Amerikaanse neuroloog James L. Corning een apparaat om de nervus vagus met elektriciteit te stimuleren, als behandeling van epilepsie. De techniek werd echter niet geïmplementeerd. In de jaren dertig van de vorige eeuw toont een onderzoek aan de Universiteit van Brussel aan dat stimulatie van de nervus vagus invloed heeft op het centrale zenuwstelsel. In de jaren veertig en vijftig wordt de invloed van zenuwstimulatie op de hersenactiviteit aangetoond. In de jaren tachtig wordt de inzet van zenuwstimulatie bij epilepsie opnieuw onderzocht, ditmaal eerst bij dieren. In 1988 krijgt de eerste menselijke epilepsiepatiënt een implantaat dat de nervus vagus stimuleert. Sinds de jaren negentig wordt er steeds meer onderzoek gedaan naar het mogelijke nut van zenuwstimulatie voor de behandeling van…

SPOOKDIERTJE KODDIGE NACHTKIJKERS DE AVOND VALT IN HET REGENWOUD van Kalimantan, en ik gloei nog na van mijn droom die zojuist in vervulling is gegaan: ik zag een wilde orang-oetan! Omdat ik eerder nergens een gids had kunnen vinden, had ik de hoop daarop eigenlijk al opgegeven. Maar na een toevallige ontmoeting met een bijzonder gastvrije familie, ben ik nu toch door iemand diep de wildernis van Indonesisch Borneo in geleid. Plots zie ik in de schemering twee grote priemende ogen… Waar de orang-oetan de grootste primaat van Borneo is (op de mens na), is het spookdiertje de kleinste. Deze halfaapjes worden slechts zo’n tien tot vijftien centimeter lang, als je hun staart niet meerekent. Maar hun ogen van 1,5 centimeter doorsnee zijn allesbehalve klein: ze hebben zelfs de grootste…

GROTE VERBETERING Vóór Mercators baanbrekende kaart oriënteerden zeelui zich bij het oversteken van wereldzeeën veelal op kustlijnen, of ze gebruikten portolanen (kaarten met handgeschreven aanwijzingen). Mercators nieuwe kaart was een betrouwbaar hulpmiddel bij het uitzetten van de koers over grote afstanden. MERCATOR MAAKTE HET BEPALEN VAN DE LOCATIE EN DE JUISTE KOERS EENVOUDIGER 1 Om landmassa’s en de hoeken tussen breedteen lengtegraad correct weer te geven, rekte Mercator de afstand tussen de breedtegraden verhoudingsgewijs op. De afstand tussen lengtegraden bleef onveranderd. 2 Vanuit het middelpunt van de kompasbogen (oranje) in de linkerhoeken worden loxodromen (rechte lijnen) getrokken. Met een kompas hoefden zeelui de loxodromen maar te volgen om recht op hun bestemming af te koersen. DE JUISTE KOERS Een zeevaarder die van Lissabon naar Pernambuco in Brazilië wilde varen, trok een lijn…

IN HET LICHT VAN DE EEUWIGHEID is het slechts een knipoog van de tijd: 25 jaar. Als ik alleen al naar foto’s van mijzelf kijk, zag de wereld er een kwarteeuw geleden echt anders uit. En als je bedenkt dat er nog geen iPhone was, de Twin Towers nog overeind stonden, het internet nog tot volle wasdom moest komen en de wolf nog niet in Nederland en België was gesignaleerd, dan kun je me alleen maar gelijk geven. In oktober 2000 verscheen het allereerste Nederlandstalige nummer van National Geographic. Het was een optimistische, relatief vreedzame tijd. De Amerikaanse denker Francis Fukuyama sprak over ‘het einde van de geschiedenis’; de val van de Berlijnse Muur en het uiteenvallen van de Sovjet-Unie leken het bewijs dat de liberale democratie wereldwijd de norm…

OP 28 SEPTEMBER 2000 reikte John Fahey, voorzitter van de National Geographic Society, het eerste nummer van dit Magazine uit aan astronaut André Kuipers en zuidpoolonderzoeker Dixie Dansercoer. ‘Mensen toegang geven tot de wereld via verhalen in hun eigen taal en de foto’s in National Geographic is een onweerstaanbare manier om het doel van de Society – het verspreiden van geografische kennis – te bevorderen,’ sprak Fahey in aanwezigheid van honderden Belgische en Nederlandse gasten. ‘We verwachten dat het Magazine hier een groot succes wordt.’ 25 jaar na dato is de Nederlandstalige editie springlevend. Op 19 november organiseren we daarom een feestelijke jubileumavond in H’ART Museum in Amsterdam, met National Geographic-fotografen Jasper Doest en Ilvy Njiokiktjien. De avond staat verder in het teken van de prijsuitreiking van de National Geographic Fotowedstrijd…

OM DE MODERNE TIJD TE KUNNEN INLUIDEN, moest Egypte het moeilijke besluit nemen zijn verleden los te laten. Het was 1960 en in het zuiden van het land was de bouw van een waterkrachtcentrale van start gegaan. De Aswandam zou elektriciteit opwekken, voor meer landbouwgrond zorgen en het waterpeil van de Nijl beter beheersbaar maken. Voor de archeologische schatten in de omgeving zou de aanleg echter rampzalige gevolgen hebben: tientallen unieke historische vindplaatsen zouden in het stuwmeer verdwijnen, waaronder de indrukwekkende tempels van Aboe Simbel. Dit monument, drieduizend jaar geleden in opdracht van Ramses II opgericht, was uitgehouwen in een rotswand van zandsteen aan de westoever van de Nijl. Vier kolossussen van Ramses II, elk twintig meter hoog, sierden de imposante voorgevel van de hoofdtempel. Een kleinere tempel was gewijd…

WIND, ZON, ZEE, REGEN Achter elke koffie uit Nespresso’s Master Origin-lijn schuilt een smaakverhaal over moessonwinden die maandenlang door de plantages waaien. Over tropische regens die de boeren dwingen hun robustabonen sneller te laten drogen. Of de zon in het Andesgebergte die koffiemeesters juist vraagt nog even geduld te hebben en pas te oogsten wanneer de bessen dieppaars en vol suikers zijn. Nespresso ontwikkelde vijf pure, authentieke koffies uit vier werelddelen die met zorg zijn gebrand om de smaak van hun oorsprong te bewaren. MASTER ORIGIN INDONESIA Op Sumatra is het oogsten van de koffiebessen een race tegen de regen. Omdat het klimaat op het eiland zo vochtig is, drogen de koffieboeren hun bonen volgens de wet-hulled-methode, waarbij het dunne vliesje van de natte koffieboon kort na de pluk wordt…

GINA VERZENDAAL Lezer uit ‘s-Gravenzande De angstige ogen van het ‘Afghaanse meisje’ dat in 1985 het omslag van National Geographic sierde, stonden symbool voor miljoenen Afghaanse vluchtelingen. In 2002 vond fotograaf Steve McCurry het meisje, Sharbat Gula, terug en legde hij haar opnieuw vast – inmiddels volwassen en gehuld in een boerka. ‘Via mijn werk bij Vluchtelingen Werk hoorde ik in de jaren negentig over het leven in de vluchtelingenkampen in Pakistan,’ vertelt Gina Verzendaal. Deze foto heeft haar nooit losgelaten. ‘Dit nummer uit 2002 heeft een ereplaatsje in mijn boekenkast.’ SAMANTHA SIMON Artdirector National Geographic Glaskikkers behoren tot de wonderlijkste bewoners van de regenwouden in Centraal-en Zuid-Amerika. Hun huid is zo doorschijnend dat ingewanden, eitjes en zelfs embryonale ontwikkeling te zien zijn. In dit verhaal neemt fotograaf Jaime Culebras…

DE KAMER BEVAT een onderzoeksbed, een wasbak en een bureau met twee stoelen. Het is een typische ziekenhuisruimte, maar ik ben hier niet voor een medische behandeling. Mijn ogen zijn gericht op het scherm van een tablet waarop een natuurdocumentaire wordt afgespeeld. De stem van David Attenborough legt uit waar ik naar kijk: vijftigduizend Arabische aalscholvers hebben zich verzameld in de woestijn. Indrukwekkende beelden van dieren en landschappen wisselen elkaar af. Toch drijft mijn aandacht even weg van de film, naar het object dat naast de tablet op tafel ligt: een zwart kastje met een paar knoppen en een lampje dat zo nu en dan oranje oplicht. Via een kabel is het verbonden aan een elektrode op mijn rechteroor. Ik voel me volledig ontspannen. Dat zou simpelweg het kalmerende effect…