Inhoudsopgave van Editie 8 - 2025 - National Geographic

DAAROM IS UW ABONNEMENT WAARDEVOL! De wereld laten zien in al haar veelzijdigheid en onderstrepen dat ze onze bescherming waard is: dat is al sinds 1888 de missie van National Geographic. Daarmee zijn we anno 2025 actueler dan ooit. We dragen daarom ook een substantieel deel van onze abonnementenomzet af aan de National Geographic Society, een non-profit-organisatie die wetenschappelijk onderzoek ondersteunt en beurzen verstrekt waarmee fotografen de wereld in beeld brengen. Dat ziet u terug in al onze uitgaven. WORD ABONNEE EN KIES UW KORTING: 35% KORTING 1 jaar 69,99 I.P.V. 106,98 53% KORTING 2 jaar 99,99 I.P.V. 213,96 Scan de QR-code of ga naar NATGEOSHOP.NL/MAGAZINE Deze aanbieding is geldig in Nederland en België t/m 31 december 2025. Je abonneert je ten minste voor de opgegeven periode en tot wederopzegging. Er geldt…

MEEDOEN KAN IN DE VOLGENDE CATEGORIEËN: NATUUR, CULTUUR, PORTRET EN SMARTPHONE MAAK JIJ DIT JAAR DE WINNENDE FOTO? Wie weet kom jij met je foto in National Geographic Magazine én Traveler. Bovendien maak je kans op een plek in de National Geographic Scheurkalender. HOE DOE JE MEE? GA NAAR: NATIONALGEOGRAPHIC.NL/FOTOWEDSTRIJD-2025 Hier vind je alle informatie over wat je moet doen en hoe je je foto kunt uploaden. INZENDEN KAN T/M 30 SEPTEMBER…

DECENNIALANG WAS Middleton Island een afgelegen buitenpost in de Golf van Alaska. Eind jaren vijftig richtte de Amerikaanse luchtmacht op het eiland een radarstation in om Sovjetbommenwerpers tijdig te kunnen waarnemen. Het station werd al na zeven jaar opgedoekt, waarna de gebouwen en uitkijktorens overgeleverd waren aan de elementen. De omstandigheden die Middleton tot een ideale plek maakten voor militaire surveillance – afgelegen locatie, weids uitzicht, gebrek aan afleiding – maken het eiland ook uitermate geschikt voor iets heel anders. Tegenwoordig zijn de afbladderende Air Forcegebouwen het werkterrein van wetenschappers die het spookachtige complex hebben omgevormd tot een basis voor vooraanstaand zeevogelonderzoek. Waar vroeger met radar de hemel werd afgespeurd, staan nu camera’s gericht op vogelnesten. Waar ooit militairen de wacht hielden, kijken onderzoekers door observatieluikjes naar de kwetsbare samenhang tussen…

DE STAD PETRA werd meer dan tweeduizend jaar geleden uitgehakt in de zandstenen kliffen en ravijnen van de Jordaanse woestijn, waar het de bruisende handelshoofdstad van het Nabateaanse koninkrijk vormde. Nu zijn deze catacomben, gangen en kamers al eeuwenlang het thuis van de bedoeïenen. Ze leefden een herdersbestaan: de heuvels onder de koningsgraven werden ingezet voor de landbouw en de stam dreef hun geiten door het lange ravijn de stad in. Het leven was er goed, totdat de Jordaanse overheid in de jaren zeventig besloot de stad om te bouwen tot archeologische bezienswaardigheid. Onder koning Hoessein bin Talal werden in de buurt dorpen gebouwd om de 140 vertrekkende bedoeïenenfamilies te huisvesten. ‘De operatie diende het behoud van de monumenten en het creëren van nieuwe werkgelegenheid – zo werd het verkocht,’ zegt…

IN ZIJN WERK ANNALES VERTELT TACITUS een opvallende anekdote die nergens anders in de geschiedenis opduikt. De Romeinse historicus wijdt een volle paragraaf aan een impopulaire legioenscommandant die zijn mannen een verraderlijke mijn instuurt. Het verhaal speelt zich af in de tijd van keizer Claudius (41-54 n.C.). De expansiedrift van Rome tierde welig en de Romeinen aasden op de rijkdommen van nieuw te veroveren streken. Waar de passage van Tacitus precies plaatsvond, is onduidelijk. Hij spreekt over ‘in het district van Mattium’, net buiten het door de Romeinen bezette Germania Superior. Wel duidelijk is dat de soldaten de opdracht hadden gekregen zo veel mogelijk zilver te vinden, het metaal waar het Rijk op draaide. Het gedolven zilver werd verwerkt tot juwelen, zilverstaven en munten. Zo vond het zijn weg van…

BRONNEN: FREDERIC AUTH EN MARKUS SCHOLZ, GOETHE-UNIVERSITÄT FRANKFURT; PETER HENRICH, RHEINISCHES LANDESMUSEUM, TRIER; MARKUS WITTKÖPPER, LEIBNIZ-ZENTRUM FÜR ARCHÄOLOGIE Ruim honderd jaar lang dachten onderzoekers dat het kleine Romeinse fort op de Blöskopf uit de late tweede eeuw stamde, maar nieuwe ontdekkingen wijzen iets anders uit. Recentelijk vonden archeologen bewijs dat deze verdedigingspost voor de mijn, met ruimte voor twaalf tot veertig personen, uit de eerste eeuw n.C. stamt. BARRIÈRE Een ruim vierhonderd meter lange, van noord naar zuid lopende wal moest de buitenpost helpen beschermen tegen aanvallen vanuit het oosten. GREPPELS EN HOUTEN STAKEN Twee V-vormige verdedigingsloopgraven beschermden de buitenpost. De binnenste en grootste van de twee (bijna vier meter breed en twee meter diep) stond vol met puntige houten spiezen. De pila fossata van de Blöskopf zijn de eerste…

WIE EEN DUIKT NEEMT in dit nummer van National Geographic, duikt in werelden die fascinerend, maar soms ook ronduit verontrustend zijn. Zoals die van de inwoners van Sliedrecht. Hun leven is verweven met water én met het gif dat zich daarin al decennia ophoopt in de vorm van pfas. Fotograaf Sarah van Wingerden – als winnaar van de National Geographic Talentprijs 2024 uitgerust met een beurs van Stichting Oog op de Natuur – laat zien hoe vervuiling zich in haar geboorteplaats in het alledaagse nestelt. In mensen, in kippen, in moestuinen (pagina 104). Ook in dit nummer: een meeslepend verslag over de wereldwijde illegale dierenhandel. Denk CSI, maar dan met gorillavingerafdrukken en tijger-DNA. Wetenschappers zetten alles op alles om via forensisch speurwerk smokkelaars te stoppen. In deze strijd tegen een industrie…

DE SAHARAZON LIJKT TE STRALEN ALS NOOIT TEVOREN, wanneer zij die ochtend in september 2022 aan de hemel verschijnt. Bijna drie weken heb ik met mijn team vastgezeten in een ommuurd complex in de oasestad Agadez, in het midden van Niger, omdat de overheid per se een gewapend escorte met ons mee wil sturen. Maar nu kunnen we dan toch vertrekken met een kleine honderd man in vijftien voertuigen: een bonte karavaan van SUV’s, pick-uptrucks en een grote kiepwagen, allemaal opgetuigd met rijplaten en reservebanden. Eindelijk begint onze spectaculaire dinojacht, zonder enige twijfel de meest ambitieuze in mijn hele carrière. Met een gezelschap van Toeareggidsen en -chauffeurs, een filmploeg, 64 gewapende beveiligers en mijn paleodreamteam van twintig studenten en kersverse docenten ga ik drie maanden op expeditie in een van de…

BIJNA TIEN JAAR GELEDEN reed National Geographic Explorer Tamara Merino met een camperbusje door de hete, vrijwel uitgestorven vlakten van de Simpsonwoestijn in Australië. Totdat ze een klapband kreeg. Te midden van 170.000 vierkante kilometer aan dorre, rode duinen heb je liever geen autopech; ’s zomers kan het er bijna 50 °C worden en water is schaars. Het lukte Merino nog een stukje door te rijden. Even later zag ze in de verte een dorp. Daar was echter geen mens te bekennen, en de weinige gebouwen die er stonden leken verlaten. Op een heuvel zag ze een metalen kruis staan. Ze klom erheen en ontdekte de gevel van een ondergrondse orthodoxe kerk. Merino bleek in Coober Pedy beland, een buitenpost van de opaalmijnbouw. Toen in 1915 een goudzoeker opaal vond…

DE GROT BIJ HA KOME is altijd al een laatste toevluchtsoord geweest. Begin negentiende eeuw leidde Kome, hoofd van de Basotho, zijn stam de Malotibergen in. Ze vluchtten voor een oorlog waarbij in zuidelijk Afrika ontelbare doden vielen en miljoenen ontheemd raakten. Kome vond een grote grot met de opening op het oosten, omgeven door diepe valleien en bergen, en besloot er zijn tenten op te slaan. De locatie lag ‘strategisch qua veiligheid’, vertelt Joshua Chakawa, geschiedenisdocent aan de National University of Lesotho. Leden van Komes stam konden hier niet alleen zichzelf maar ook hun vee beschermen tegen het geweld, vertelt hij. Uiteindelijk maakte de stam losse woningen binnen de Ha Kome-grot. Ze bouwden twee meter hoge hutten van stokken, slijk en mest, waarna ze de lage ingang besmeerden met…

BRONNEN: ANDREW WILSON EN HANNAH FRIEDMAN, ROMAN ECONOMY PROJECT, UNIVERSITY OF OXFORD; ALFRED HIRT, UNIVERSITY OF LIVERPOOL Het Romeinse Rijk bereikte in de tweede eeuw n.C. zijn maximale omvang. De expansiedrift werd deels gevoed door de zoektocht naar nieuwe grondstoffen, buiten Italië. Rome had zilver, goud, lood en ijzer nodig om geld, luxeartikelen en wapens te maken. Vier eeuwen lang bereikten ze hun doel door andere gebieden te veroveren en in het Rijk te integreren. 1 VROEG SUCCES Na de Tweede Punische Oorlog (218-201 v.C.) krijgt Rome metaalrijke gebieden in Hispania in handen. Eeuwenlang komt het meeste Romeinse zilver hiervandaan. 2 TEGENSLAG In 9 n.C. brengt een verpletterende nederlaag bij het Teutoburgerwoud de grote Romeinse veldtochten aan die zijde van de Rijn tot staan. Kleine zoektochten naar mijnen gaan er…

BRONNEN: FREDERIC AUTH EN MARKUS SCHOLZ, GOETHE-UNIVERSITÄT FRANKFURT; PETER HENRICH, RHEINISCHES LANDESMUSEUM, TRIER; MATTHEW PONTING, UNIVERSITY OF LIVERPOOL; SABINE KLEIN, DEUTSCHES BERGBAU-MUSEUM BOCHUM, RUHR-UNIVERSITÄT BOCHUM; GABRIELE KÖRLIN, DEUTSCHES BERGBAU-MUSEUM BOCHUM ONTDEKKING Met behulp van lidarscans identificeerden archeologen recentelijk een netwerk van mijnschachten ten westen van de Blöskopf-buitenpost. VERTICAAL DE GROND IN De soldaten groeven smalle, verticale schachten om ertsafzettingen te lokaliseren en te bereiken. Daarnaast zorgden de gangen voor ventilatie. GEREEDSCHAP In de krappe ruimten gebruikten de mijnwerkers een verscheidenheid aan ijzeren gereedschappen, zoals pikhouwelen en hamers, om te graven en erts te delven. ZICHTBAARHEID De soldaten brachten veel tijd door in de hoofdtunnel, die minimaal werd verlicht met terracotta olielampen. AFVOER Erts en afvalgesteente werden afgevoerd in manden, die mogelijk door de schachten omhoog werden getakeld. TRANSPORT Na de…

ZODRA ZE HET GEWEERSCHOT HOREN, WETEN DE RANGERS DAT ER IETS AAN DE HAND IS. Weldra banen ze zich een weg door het woud, in het Thung Yai Naresuan-wildreservaat in West-Thailand. Ze stuiten op een kampeerterrein waar overduidelijk meerdere moorden zijn gepleegd. Op de grond ligt het bebloede karkas van een muntjak. Op een hakblok liggen restanten van een nepalfazant en een zeldzame zwarte panter uit te bloeden, andere lichaamsdelen pruttelen in een soeppan. De rangers arresteren ter plekke vier mensen op verdenking van het stropen van beschermde diersoorten en het overtreden van de wapenwet; op deze misdaden staat maximaal tien jaar celstraf. Maar zo makkelijk blijkt de zaak niet afgedaan. De jachtpartij stond onder leiding van Premchai Karnasuta, een steenrijke projectontwikkelaar en een van Thailands invloedrijkste burgers. Karnasuta predikt…

DUIZENDEN JAREN LANG hakten de Berbers (Imazighen) hun huizen uit de lage zandstenen heuvels in de vlakten van de Sahara. De grotten die ze aanlegden boden verkoeling in de brandende hitte en bescherming tegen felle woestijnwind. Tot de Tunesische overheid bedacht dat ze elders een beter onderkomen konden krijgen. Toen Tunesië onafhankelijk werd van Frankrijk in 1956, streefde de nieuwe president Habib Bourguiba naar modernisering van het land. Voor de Berbers die in grotten woonden, betekende dit een gedwongen verhuizing naar bovengrondse woningen die de overheid daar had neergezet. De staat beloofde goedkoop stromend water en elektriciteit, maar wie verhuisde, ondervond al snel dat dit niet het geval was. ‘Ze hebben ons voorgelogen,’ zegt Slimen Ben Massoud (72), die in een grot werd geboren maar in de jaren zeventig naar…

IN HET VULKANISCHE landschap van Cappadocië, in Centraal-Turkije, zijn door millennia van erosie zandstenen valleien en gaudiaanse kegelvormige bergformaties ontstaan. In de afgelopen vierduizend jaar heeft ook de mens zijn stempel gedrukt op de poreuze rotsen, door uitgraving van een wirwar van grotten, tunnels en paden. Onder de archeologische opgravingen vallen ook tientallen verlaten ondergrondse steden. Een ervan, Kaymaklı, is ruim vierduizend jaar oud en is acht verdiepingen diep, uitgerust met stallen en wijnkelders. Deze grotere archeologische schatten zijn al ruim honderd jaar niet meer bewoond, maar veel van de losse huizen gehouwen uit de rotsen in de omgeving zijn nog altijd in gebruik. Oktay (72) en Hanife Torun (64) wonen al sinds hun trouwdag, ruim veertig jaar geleden, in een grotwoning in het dorp Ortahisar. Ze zijn een van de…

ONDERWEG NAAR SLIEDRECHT kijk ik door het busraam naar het waterrijke landschap. Dit is de Alblasserwaard, een lappendeken van weilanden die om de paar meter door een sloot worden doorkruist, ingeklemd tussen de Lek en de Waal. Het is niet moeilijk voor te stellen dat de mensen hier veel tijd doorbrengen in en op het water, en dat de natuur inspireert tot het verbouwen van groenten uit eigen tuin. Maar zo zichtbaar als het water overal is, zo onzichtbaar is een ander fenomeen dat me hier omgeeft. Het houdt zich schuil in mijn jas, mijn telefoon, in de bus en in de koffiebeker waar ik een slok uit neem. Het zit in de sloten, rivieren, weilanden en koeien. En het zit ook in ons. Pfas. Pfas staat voor poly-en perfluoralkylstoffen.…

'HET JAAR VAN AFRIKA' wordt 1960 soms genoemd: wel zeventien Afrikaanse staten verklaarden zich dat jaar onafhankelijk. Volgens John Scofield van National Geographic was het wellicht beter geweest als daarbij ‘de tribale scheidslijnen’ en niet de door westerlingen bedachte grenzen waren aangehouden. Zijn reportage in het Magazine in augustus 1966 over zijn rondreis door de nieuwe landen wordt begeleid door foto’s van onder anderen Bruce Dale, die deze beddenverkoper in de Nigerese hoofdstad Niamey vastlegde. De ver uitstekende regenpijpen voorkomen dat de lemen muren van zijn huis, in de bouwstijl van de Hausa, wegspoelen tijdens het regenseizoen. Maar wat Scofield het meest is bijgebleven van zijn bezoek aan Niger, is de overlast door lokale langnekken. En dan heeft hij het niet over de dino’s die er onder het Saharazand liggen (zie…