Inhoudsopgave van Editie 6 - 2025 - National Geographic

HOE ONTSTOND HET HUIDIGE PROCES VAN PAUSELIJKE OPVOLGING? Tot de elfde eeuw maakten geestelijken en kerkgangers gezamenlijk uit wie tot paus werd gekozen. Uiteraard was men het zelden eens, met soms tegenpausen tot gevolg. In 1059 vaardigde paus Nicolaas II het decreet uit dat pausen voortaan via een nieuw proces zouden worden gekozen door kardinaal-bisschoppen. Het besluit legde de basis voor het College van Kardinalen, dat formeel werd opgericht in 1150. Eeuwen later, in 1975, stelde paus Paulus VI het aantal stemgerechtigde kardinalen vast op maximaal 120. Vijf jaar eerder was de huidige leeftijdsgrens van tachtig jaar al ingegaan. Wanneer een paus sterft of aftreedt, zijn alle leden van het College van Kardinalen verplicht – behalve bij ziekte of als ze ouder dan 79 zijn – om de verkiezing (het…

2011 Presentatie van de eerste plannen voor een archipel in het ‘verslibde’ Markermeer, ter bevordering van natuur, waterkwaliteit en recreatie. 2016 Het eerste zand wordt opgespoten voor vijf nieuwe eilanden. Het nieuwe natuurgebied beslaat zo’n 1300 hectare. 2018 Het Haveneiland, het grootste van de archipel, gaat open voor publiek. Toekomst Natuurmonumenten werkt met bedrijven aan plannen voor uitbreiding van de archipel met zo’n duizend hectare nieuwe natuur, waarbij tevens de kustlijn wordt verstevigd (‘Marker Wadden Plus’).…

Ze hadden me van tevoren wel even een bezoekershandleiding mogen sturen. Melden bij de beveiliging. Schoenen uit bij de deur. Richting de kleedkamers voor een warme douche en dan hup, een operatiejas en rubberen lieslaarzen aan en een beschermingsbril op – die in het tropenklimaat van het laboratorium nog binnen de kortste keren beslaat ook. ‘Sorry voor het gedoe,’ glimlacht mijn gids, Björn Petersen, wanneer ik eindelijk naar binnen mag. ‘We moeten gewoon enorm oppassen voor ziektekiemen. Maar het went snel, hoor.’ Een paar uur eerder ben ik opgestaan in een hotel ergens in het Midwesten van de Verenigde Staten, in een plaats waarvan ik de naam niet mag noemen. De eerste zonnestralen laten zich voorzichtig zien boven de nevelige weilanden wanneer ik achter Petersen aanhobbel, eerst door de gangen…

INHET LUNA PARK-STADION in Buenos Aires kijken zo’n zevenduizend toeschouwers vol ontzag naar de man op het podium. Even daarvoor had een geestelijke de aartsbisschop van de stad naar voren geroepen om een paar woorden te spreken op deze oecumenische bijeenkomst met zowel rooms-katholieke als evangelisch-protestantse christenen. Het publiek reageerde verrast: hij had blijkbaar al die tijd achter in het stadion gezeten, urenlang, alsof hij totaal niet belangrijk was. De kardinaal, zonder zijn traditionele borstkruis en gekleed in een zwart priesterhemd en een blazer, ziet eruit als de eenvoudige priester die hij decennia geleden was. Het is een wat oudere, magere man met een sombere blik. Uit niets blijkt nog dat deze bescheiden, treurig kijkende Argentijn op een dag alom geprezen zal worden om zijn uitstraling en charisma. Zenuwen lijken…

In 1966 creëerde Joseph Weizenbaum, een informaticus en professor aan het Amerikaanse Massachusetts Institute of Technology (MIT), een van ’s werelds eerste chatbots. De software, genaamd ELIZA, was gemaakt om vragen te beantwoorden in de rol van psychotherapeut. In 1972 volgde PARRY, gemaakt door de Amerikaanse psychiater Kenneth Colby. Deze chatbot was juist ontwikkeld als simulatie van een patiënt; PARRY antwoordde als iemand met schizofrenie. In de jaren tachtig en negentig zorgde de ontwikkeling van natuurlijke taalmodellen en machinelearning ervoor dat de tekstuele input van gebruikers in meer detail door de computer kon worden begrepen. Met de uitvinding van grote taalmodellen, zoals ChatGPT, is de ontwikkeling van chatbots de afgelopen jaren in een stroomversnelling gekomen. In 2023 slaagde ChatGPT voor de Turing-test, een experiment om te bepalen of de chatbot…

TOEN IK DE Marker Wadden (pagina 12) voor het eerst bezocht, was het een kale vlakte van zand en slib. Alles was ontworpen, opgespoten, gecontroleerd – en toch voelde het als iets wat begon te leven. In de jaren erna zag ik het landschap veranderen: riet schoot op, vis keerde terug, vogels vestigden zich. Wat begon als een bouwproject groeide uit tot een functionerend ecosysteem. Maar niets op de eilanden is vanzelfsprekend. Alles vraagt om keuzes – over waterpeil, toegankelijkheid, beheer. In Nederland leggen ecologische belangen het vaak af tegen economische. Maar op de Marker Wadden zie je wat er mogelijk wordt als natuur wél de ruimte krijgt. Niet als sluitpost, maar als vertrekpunt. Een gezond landschap schept ruimte. Letterlijk, in vorm en bodem. En figuurlijk, in lucht, in rust, in…

WIE vanuit het Atlasgebergte zuidwaarts naar de Draavallei reist, ziet het landschap onderweg steeds schraler worden. Bij het oasedorp M’Hamid el Ghizlane maakt ook het asfalt van de autoweg plaats voor zand. M’Hamid, ook bekend als de toegangspoort tot de Sahara, en de omliggende dorpen tellen in totaal zo’n 6100 inwoners. De Draa stroomt er dwars doorheen; langs de noordelijke oever groeien tamarisken met hun sprietige takken, en langs de zuidoever strekken de dadelpalmplantages zich uit. Dit beeld is in M’Hamid al generaties lang hetzelfde, maar onder de betonnen brug die de oevers met elkaar verbindt, ligt tegenwoordig een zanderige, droge rivierbedding. Toeristen die naar M’Hamid komen om dromedaristochten te maken, in de woestijn te kamperen of te zandsurfen, worden met busladingen gedropt in hotels met zwembad en massageservice. Halim…

MIJN VIRTUELE COACH vraagt me om met een cijfer van nul tot tien aan te geven hoeveel moeite ik heb gestoken in de opdracht van de afgelopen week: een lijst maken met redenen waarom ik wil stoppen met roken. Hoewel Kai een chatbot is, schaam ik me op het moment ik de nul aanklik. Het was een drukke week en de opdracht was me ontschoten, had ik er graag nog bij willen vermelden. ‘Oh, dat is jammer. Misschien had je veel aan je hoofd’, antwoordt de chatbot begripvol. De afgelopen weken ben ik in een vreemd rollenspel verwikkeld geraakt met Kai. De chatbot stelt vragen en geeft opdrachten om mij te helpen stoppen met roken, maar in tegenstelling tot de andere proefpersonen die deelnemen aan dit onderzoek ben ik geen…