Inhoudsopgave van Editie 3 - 2025 - National Geographic

ABONNEEVOORDELEN • Je ontvangt de nieuwste editie van National Geographic Magazine altijd thuis op de deurmat• Je ontvangt 50% korting op een tweede (regulier) tijdschriftabonnement• Je steunt de National Geographic Society• Je kunt National Geographic Magazine gratis digitaal lezen via Tijdschrift.nl KIES UW KORTING 25% korting 7 X NATIONAL GEOGRAPHIC MAGAZINE 39,99 I.P.V. 53,49 35% korting 14 X NATIONAL GEOGRAPHIC MAGAZINE 69,99 I.P.V. 106,98 53% korting 28 X NATIONAL GEOGRAPHIC MAGAZINE 99,99 I.P.V. 213,96 SCAN DE QR CODE OF GA NAAR NATGEOSHOP.NL/MAGAZINE OF BEL GRATIS 088 024 54 14 (NEDERLAND) OF 078 48 01 83 (BELGIË) (MA T/M VRIJ 9:00 – 17:00) Deze aanbieding is geldig in Nederland en België t/m 31 juli 2025. Je abonneert je ten minste voor de opgegeven periode en tot wederopzegging. Er geldt een opzegtermijn…

OP EEN STILLE ZONDAGOCHTEND op het centraal station van Stockholm ervaar ik een bekend gevoel van opwinding: de adrenaline die je krijgt als je op het punt staat terug te reizen in de tijd, naar een andere, oudere wereld. Samen met Charlotte Hedenstierna-Jonson, archeoloog aan de Universiteit van Uppsala, ben ik onderweg naar de vindplaats van een vroeg Vikingdorp in Birka, op een eiland ten westen van Stockholm. Ze bood aan me er rond te leiden, toen ze bij een kop koffie hoorde van het verhaal waaraan ik werk tijdens mijn bezoek aan Scandinavië. Terwijl de veerpont, die zal vertrekken van een nabijgelegen kade, nog even op zich laat wachten, haalt Hedenstierna-Jonson uit haar rugzak een grote kopie tevoorschijn van een negentiende-eeuwse tekening. Ze vouwt het vel voorzichtig open, legt het…

DE LUCHT IS IJL EN DROOG, de hemel helderblauw op de top van de slapende vulkaan Mauna Kea. Ooit was dit het rijk van de goden: de plek waar Hemelvader Wākea en Moeder Aarde Papahānaumoku elkaar ontmoetten en waar volgens de Hawaïaanse mythologie al het leven ontsproot. Nu staat hier het grootste astronomische observatorium ter wereld, ons helderste kijkglas naar het heelal. Het is eind april 2024 wanneer ik op deze voor Hawaïanen heilige plek astronoom Mark Chun van het Institute for Astronomy (IfA) van de University of Hawai‘i ontmoet. Met blijk van ontzag laat hij zien wat mensen hier, ruim vier kilometer boven zeeniveau, hebben gebouwd: elf telescopen, gefinancierd door elf landen en gebruikt door astronomen wereldwijd. In het oog springen meteen de grote, witte koepels van de W.M.…

Op de droge grond staat een kartonnen draagkooi met een handdoek eroverheen. Ernaast zit dierenbeschermer Eric Murray gehurkt op een betonnen blok, terwijl hij dikke handschoenen aantrekt. In één vloeiende beweging plukt hij een kleine uil met bruin-witgevlekte veren uit de kooi. Hoewel volwassen, is het diertje slechts zo’n twintig centimeter lang. Het heeft lange, dunne poten en scherpe klauwen. De grote gele ogen worden nog groter als het zijn kop in een onnatuurlijke hoek draait om de omgeving af te tasten. Op deze warme lentedag zijn Murray en een tiental vrijwilligers samengekomen op Martin Farm, een bijna honderd hectare groot stuk grasland ten noordwesten van Tucson (Arizona) om deel te nemen aan een bijzondere vogeluitzetting. Voorzichtig spreidt Murray een vleugel van de uil uit om het geslacht vast te…

AAN DE ANDERE KANT VAN DE WERELD, op de top van de vulkaan Mauna Kea op Hawaï, verovert een Nederlands spiegeltje de harten. Dankzij een nieuwe telescoopspiegel van TNO kunnen astronomen de strijd met de dampkring aan en kunnen we nog scherper de ruimte in kijken. Ik ben gek op innovatie én op mooie plaatjes van verre sterrenstelsels, dus mij hebben ze blij gemaakt. Welke uitdagingen de onderzoekers op hun pad vonden, leest u in het prachtige verhaal van Sander Koenen en fotograaf Fred Kamphues (pag. 58). Ook machtig interessant is het onderzoek naar hooikoorts. Voor veel mensen komt er weer een uitdagende tijd aan met veel pollen in de lucht. Sinds januari ondergaat collega Myrthe Prins voor haar rubriek ‘Proefkonijn’ allerlei onderzoeken. Soms is dat leuk, zoals de wandeling die…

OP EEN AKKER IN BUNNIK, UTRECHT, ver van andere bekende Romeinse vindplaatsen, deden Reinier Koelink en Gert-Jan Messelaar in oktober 2023 een bijzondere vondst. Al in april van dat jaar hadden ze met hun metaaldetector een eerste munt ontdekt, maar een halfjaar later kwam de grote klapper: 404 munten, waarvan 288 Romeinse zilveren denarii, 72 gouden aurei en 44 gouden Britse staters. Alle dateren van vóór of uit het jaar 47 n.C. Het is de eerste vondst met een mix van Romeinse en Britse munten op het Europese vasteland. Deze gemengde herkomst, gekoppeld aan de datering, vertelt een bijzonder verhaal. In 43 n.C. gaf keizer Claudius zijn leger opdracht Britannia te veroveren. Vier legioenen trokken het land binnen en bevochten de inheemse stammen. De muntvondst laat zien dat de Neder-Germaanse…

BOVENNATUURLIJKE WERKTUIGEN De voorwerpen in het graf waren zeldzaam, sommige kwamen uit verre streken. Deze gaven de zieneres mogelijk een bovennatuurlijk aanzien. 1. BROCHE UIT GOTLAND Deze gesp, waarin ook kleine voorwerpen bewaard konden worden, bevatte loodwit – een smeersel dat men magische krachten toeschreef. 2. BILZEKRUIDZADEN De zaden, die werden bewaard in een bontzakje aan haar riem, hebben een pijnstillende werking. Rook van de zaden veroorzaakt hallucinaties. 3. BRONZEN KOM Deze uit Centraal-Azië afkomstige kom bevatte ooit een vet dat, vermengd met bilzekruidzaden, krachtige hallucinaties kon opwekken. 4. VOGELPOOTHANGER Vermoedelijk ter decoratie voor een hoofdband of sluier. Mogelijk meegenomen uit (of geïnspireerd op) westelijke Slavische streken. 5. STOELVORMIG BEDELTJE Deze zilveren amulet, geassocieerd met oppergod Odin, stelt mogelijk de houten stoel voor waarop de zieneres tijdens rituelen zat.…

De IRTF-telescoop werkt als de meeste andere grote telescopen op aarde. Sterrenlicht valt op een grote, primaire spiegel. Met zijn ietwat holle vorm focusseert deze spiegel het licht op een veel kleinere secundaire spiegel. Die kaatst het licht op zijn beurt terug naar het midden van de primaire spiegel, waar het via een gat op de wetenschappelijke camera van de telescoop valt. De secundaire spiegel maakt een veel compacter ontwerp van de telescoop mogelijk, zonder dat dit ten koste gaat van de brandpuntsafstand – de afstand tussen de primaire spiegel en de camera. Astronomen nemen met de IRTF-telescoop licht waar dat miljoenen jaren ongehinderd door het heelal is gereisd. Totdat het in de laatste nanoseconden door turbulentie in de atmosfeer van richting is veranderd. Het gevolg: sterrenlicht ‘danst’ heen en…

CERRADO IS PORTUGEES VOOR ‘GESLOTEN’. EEN PASSENDE NAAM VOOR DE UITGESTREKTE tropische savanne in het hart van Brazilië die al sinds mensenheugenis afgesloten lijkt van de rest van de wereld. Er wonen weliswaar mensen – sinds de steentijd trotseren jagerverzamelaars de woeste vlakten, en in het koloniale tijdperk leerden ontsnapte slaafgemaakten er in hechte gemeenschappen van het land te leven – maar verder waagden slechts weinigen zich in deze eenzame wildernis. En waarom zou je? Weinig leek hiertoe uit te nodigen. De savanne bestaat voor een groot deel uit een dichte wirwar van onvolgroeide bomen en struiken die zich zeer lastig laten doorkruisen, en het krioelt er van de slangen. De natuur is er bovendien lang niet zo weelderig als in het noordelijker gelegen Amazoneregenwoud, de machtige groene longen van…

Fotograaf CHRIS JOHNS Waar MAUNA KEA, HAWAÏ Wanneer JANUARI 1993 ER WORDT WELEENS gesteld dat de Hawaïaanse vulkaan Mauna Kea, en niet Mount Everest, de hoogste berg ter wereld is. De voet van de Everest ligt immers al op veel grotere hoogte, terwijl die van Mauna Kea zich ver onder zeeniveau bevindt. Waarin Mauna Kea zeker de Everest overtreft, zijn de omstandigheden op de top: die zijn ideaal voor onderzoek aan het heelal, zoals is te lezen vanaf pagina 58. Maar terwijl de uit de kluiten gewassen telescopen van de Mauna Kea Observatories hun aandacht permanent op het hemelgewelf hebben gericht, speurt bioloog Stephen Montgomery in 1993 juist recht onder hun neus naar onbekende levensvormen. Zo vindt hij op meer dan vierduizend meter hoogte een wēkiu (Nysius wekiuicola), een wants met…