Inhoudsopgave van Editie 11 - 2021 - National Geographic

LOOP MET lichte pas. DEEL wat je kunt. Maar bovenal: VERGEET NIET. PANOS PICTURES/M.O. VORIGE PAGINA’S Kinderen van de Afar, een nomadisch herders volk, kijken naar de sterren in Herto Bouri in Ethiopië. Vanaf deze plek zwermden onze voorouders uit over de aardbol en begon Salopek in januari 2013 aan zijn 38.500 kilometer lange wandeltocht. NIEMAND WEET PRECIES WAAROM DE VROEGE MODERNE MENS, NA ZO’N 240.000 JAAR VOORNAMELIJK IN AFRIKA TE HEBBEN RONDGEHANGEN, VANUIT HET MOEDERCONTINENT OP PAD GING OM DE WERELD TE VEROVEREN. Onze heerschappij was allerminst voorbestemd. Zoals iedereen weet, hangt het leven immers vooral aan elkaar van toevalligheden. Dit vraagstuk houdt me bezig omdat ik al bijna negen jaar onze voorouders uit de steentijd volg op hun omzwervingen vanuit Afrika. Ik heb inmiddels Zuidoost-Azië bereikt, maar…

DE FOTO FOTOGRAAF WIE Jan van IJken (Amersfoort, 1965) is fotograaf en filmmaker, gefascineerd door de natuur, biologie en microscopie. Zijn werk bevindt zich naar eigen zeggen ‘steeds meer op de grens van kunst en wetenschap’. WAAR De Betuwe, Nederland. TECHNISCHE INFO • Brandpuntsafstand: 25mm • Sluitertijd: 1/200 s • Diafragma: f/2.8 • ISO: 1250 IN DE WINTER VAN 2014-’15 fotografeerde en filmde ik elke avond een enorme zwerm spreeuwen. De vogels sliepen in een griendveld in de Betuwe, en rond zonsondergang voerden ze vaak een prachtig ballet op, hun zogenaamde starling murmuration. We waren elke avond met vier of vijf fotografen en we probeerden niet te veel ruchtbaarheid te geven aan deze magische plek. De kunst was om op gevoel de juiste locatie te kiezen in het grote veld…

NATGEO | 360° ‘Veel musea verbannen het ‘overtollige’ deel van hun collectie naar kelders of non-descripte gebouwen op industrieterreinen, onzichtbaar voor het publiek. Doodzonde!’ zegt auteur Cecilia Tabak (boven). Dus toen Museum Boijmans Van Beuningen aankondigde in hartje Rotterdam een depot te bouwen dat voor iedereen toegankelijk zou zijn, wilde ze er alles van weten. Ja, ook Tabak was getroffen door de spectaculaire buitenzijde – een glimmende bol die de imposante skyline van de stad weerspiegelt –, maar haar nieuwsgierigheid ging verder. ‘Ik vroeg me af: Hoe bewaar je kwetsbare kunst in ruimtes waarin Jan en alleman in- en uitloopt? Kan zo’n reusachtig pakhuis wel duurzaam zijn? En waar haal je de benodigde miljoenen vandaan?’ Daarop volgde ze een jaar lang de bouw en inrichting van het depot, wat resulteerde…

ACTUEEL STUWMEREN HEBBEN EEN GROTE IMPACT op de omgeving, maar niet alle gevolgen zijn even duidelijk zichtbaar. Uit nieuw onderzoek van het Koninklijk Museum voor Midden-Afrika (KMMA), de KU Leuven en de University of Zimbabwe blijkt dat de meren een gunstig klimaat scheppen voor de overdracht van parasieten. De onderzoekers gingen in stuwmeren in Zimbabwe op zoek naar slakken, een belangrijke tussengastheer van parasieten. In het Karibameer troffen ze Pseudosuccinea columella aan. Deze invasieve slak uit Noord-Amerika is vaker drager van parasieten dan resistentere inheemse soorten, stelt Tine Huyse, bioloog aan het KMMA. Met meer besmette slakken in het water groeit de kans op infectie bij onder meer nijlpaarden en giraffen, aldus hoofdonderzoeker Ruben Schols. Bij een overleden nijlpaard trof hij dezelfde parasitaire platworm aan die bij exotische slakken was…

CIRCA 3300 V.C . ÖTZTALER ALPEN, ITALIË Deze neolithische jager stierf zo’n 5300 jaar geleden en lag sindsdien onder een gletsjer in de Alpen. Hij is de oudste intacte mens die ooit is gevonden. ROBERT CLARK I IN 1991 ZIEN TWEE WANDELAARS HOOG IN DE BERGEN op de grens van Italië en Oostenrijk een gemummificeerd lichaam uit een gletsjer steken. Wat ze op dat moment nog niet weten, is dat deze ‘ijsman’ een tijdreiziger uit de kopertijd is. De 5300 jaar oude man wordt Ötzi gedoopt, een naam die hij dankt aan het nabijgelegen Ötztal. Na onderzoek blijkt Ötzi de oudste intacte mens te zijn die ooit is gevonden. In de dertig jaar die volgen, zetten onderzoekers legio moderne hulpmiddelen in, zoals 3D-endoscopie en DNAanalyse, om de ijsman te onderzoeken…

200-800 N.C. AFGHANISTAN SIMON NORFOLK Archeologen hopen een boeddhistisch complex te kunnen opgraven voor het wordt opgeslokt door een kopermijn. O OP DE SNELWEG NAAR GARDEZ, ten zuiden van de Afghaanse hoofdstad Kaboel, kun je na een uur rijden links afslaan. Een onverhard pad leidt langs een drooggevallen rivierbedding, kleine dorpjes, wegversperringen en wachttorens. Verderop kijk je uit over een kaal dal dat wordt doorsneden door geulen en oeroude muren. In 2009 begon op deze bijzondere site een team van Afghaanse en buitenlandse archeologen en plaatselijke medewerkers met het opgraven van duizenden boeddhistische beelden, manuscripten, munten en heilige monumenten. Sindsdien zijn er complete kloosters en versterkingen blootgelegd die dateren tot uit de derde eeuw n.C. Het geldt als de belangrijkste opgraving uit de Afghaanse geschiedenis. Maar de cultuurschatten worden bedreigd:…

Museum Boijmans Van Beuningen kampte met overstromingen in zijn kelderdepot. Daarom liet het een veilige, klimaatvriendelijke opslag ontwerpen. Met een unieke eigenschap: iedereen is er welkom. FOTOGRAFIE T TUSSEN RANKE BERKEN en opschietend gras eten twee bouwvakkers hun boterhammetjes in de middagzon. Een alledaags tafereel, tot je iets verder kijkt. Aan hun voeten ligt Rotterdam, de stadste stad van Nederland, op ooghoogte prikken wolkenkrabbers in de hemel, in de verte overspant de Erasmusbrug de Nieuwe Maas. We staan op het dak van het nieuwe depot van Museum Boijmans Van Beuningen, met op bijna veertig meter boven het straatgewoel het mooiste postzegelbos van de stad. Ik ben hier met fotograaf Jasper Doest en kunstenaar­ ontwerper Marieke van Diemen, die ons een sneakpreview gunt in Rotterdams jongste architectonische spektakelstuk, gelegen pal naast…

DE BURGEROORLOG IN ETHIOPIË HEEFT GELEID TOT miljoenen ontheemden EN duizenden doden. EEN humanitaire crisis BEDREIGT HET VOORTBESTAAN VAN HET LAND. FOTOGRAFIE LYNSEY ADDARIO Langs de paar wegen die nog open zijn in de belegerde deelstaat Tigray, in het noorden van Ethiopië, vallen louter duistere verhalen op te tekenen. ILLUSTRATIE: JOE MCKENDRY In een buitenwijk van Abiy Addi, in het hart van Tigray, vertelt Araya Gebretekle zijn verhaal. Het is een gitzwart relaas. Hij had zes zonen. Vijf van hen stuurde hij op pad om gierst te oogsten. Vier zouden niet terugkeren. Toen Ethiopische militairen in februari het dorp bereikten, ‘sloegen mijn zonen niet op de vlucht’, zegt Araya. ‘Tijdens het oogsten waanden ze zich veilig.’ Maar toen de militairen hun wapens op zijn jongens richtten, kregen ze het bevel…

ACTUEEL In 1994 werden in Göbekli Tepe in Zuidoost-Turkije monumentale ‘gemeenschapshuizen’ ontdekt, die tussen 9600 en 8500 v.C. zijn gebouwd. Inmiddels is duidelijk dat deze plek onderdeel was van een groter neolithisch netwerk, dat de naam Taş Tepeler heeft gekregen. Een van die sites is het recent opgegraven Karahan Tepe. ‘ NA ENIGE TIJD ZAGEN DEZE MENSEN NIET LANGER DE DIEREN, MAAR ZICHZELF ALS CENTRUM VAN HUN UNIVERSUM.’ In deze ovale kuil in Karahan Tepe vond het team van Karul Necmi, hoogleraar prehistorie aan de Universiteit van Istanbul, een groot aantal menselijke afbeeldingen, onder meer uitgehakt in de wand. ZO’N TWAALFDUIZEND JAAR GELEDEN maakte de mensheid een belangrijke transitie door. Nomadische jagerverzamelaars ontwikkelden zich tot sedentair levende boeren, een van de belangrijkste stappen in de geschiedenis van Homo sapiens. In…

730-656 V.C . SOEDAN EN EGYPTE ENRICO FERORELLI Het geldt als een vergeten hoofdstuk uit de geschiedenis: koningen uit het zuiden vallen Egypte binnen en zetten de grafrituelen van dat land voort. H HET IS 730 V.C. Een man genaamd Piye besluit dat Egypte tegen zichzelf in bescherming moet worden genomen en dat hij het daarom moet binnenvallen. Van de grootse cultuur die ooit de piramiden van Giza liet bouwen, is door kleingeestige leiders op dat moment nog maar weinig over. Piye regeert dan al twintig jaar over Nubië, een koninkrijk dat grotendeels in het huidige Soedan ligt. Maar hij beschouwt zichzelf als rechtmatige erfgenaam van de grote farao’s. Aan het einde van zijn veldtocht, die een jaar duurt, hebben alle Egyptische leiders zich overgegeven. Om het vege lijf te…

NU HET ZEE-IJS AFBROKKELT EN DE KRILLVISSERIJ TOENEEMT, SLAAN LANDEN DE HANDEN INEEN OM DE FAUNA ROND HET ANTARCTISCH SCHIEREILAND TE BESCHERMEN. FOTOGRAFIE DE FOTOGRAFIE OP LOCATIE IS MOGELIJK GEMAAKT DOOR DE SAVE OUR SEAS FOUNDATION. E EEN OPBLAASBOOT DOBBERT voor de besneeuwde oever van Neko Harbour. Het is alweer bijna een jaar geleden dat de kolonie ezelspinguïns die hier leeft mensen heeft gezien. Het is januari 2021. Tom Hart, pinguïnbioloog aan Oxford University, keert met een aantal collega-wetenschappers terug naar het Antarctisch Schiereiland. Toeristen zijn er door de coronapandemie nog niet te vinden. Overal klinkt het kenmerkende ‘gebalk’ van de 75 centimeter grote ezels pinguïns. Omringd door zo’n tweeduizend soortgenoten waggelt een vrouwtje rustig naar haar nest. De dieren negeren Hart volledig wanneer hij de geheugenkaart uit de waterdichte…

DE ONTDEKKING INFRASTRUCTUUR: WE MAKEN ER ELKE DAG GEBRUIK VAN EN VERWACHTEN DAN OOK DAT DEZE WERKT. MAAR HOE WETEN WE OF ONZE WEGEN, HAVENS EN ELEKTRICITEITSNETWERK BESTAND ZIJN TEGEN HET VERANDERENDE KLIMAAT? CV Dr. Elco Koks (31) doet onderzoek aan het Instituut voor Milieuvraagstukken van de Vrije Universiteit Amsterdam. Hij werkt regelmatig samen met verzekeraars, bedrijven, beleidsmakers en de Wereldbank. ‘DE WERELD IS ZO COMPLEX geworden dat we vaak niet meer begrijpen hoe alles met elkaar samenhangt. Ik probeer die complexe netwerken inzichtelijk te maken,’ zegt Elco Koks. Als wetenschapper aan de Vrije Universiteit Amsterdam onderzoekt hij wat er gebeurt als infrastructuur faalt. ‘Als één schakel uitvalt, wat zijn dan de maatschappelijke en economische gevolgen? We weten vaak vrij goed wat de schade aan objecten is, maar de maatschappelijke…