Inhoudsopgave van Editie 10 - 2021 - National Geographic

ACTUEEL KRIJN UIT DOGGERLAND PALEOKUNSTENAARS ADRIE EN ALFONS KENNIS GEVEN EEN GEZICHT AAN DE VROEGSTE NEDERLANDER. IN 2001 BRACHT de schelpenzuiger Eemshoorn in Yerseke een lading schelpen aan land die voor de Zeeuwse kust was opgevist. Amateurpaleontologen wisten dat er tussen de schelpen soms fossielen en artefacten zaten, en daarom werd ook deze partij doorzocht. Een 9,5 cm lang botfragment kwam terecht in een verzamelbak van een van de zoekers en werd pas later bestudeerd. Nationale en internationale onderzoekers determineerden de vondst als de wenkbrauwboog van een neanderthaler O : de eerste – en tot nu toe enige – vondst van deze mensachtige in Nederland, vijftigduizend jaar oud. In 2009 werd Krijn, zoals hij was gedoopt, in het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden gepresenteerd. De voorbije decennia is steeds duidelijker…

EEN SUCCES DAT KNAAGT DE UITGESTORVEN BEVER KEERDE MET HULP VAN DE MENS TERUG IN DE LAGE LANDEN. NU VOELT HIJ ZICH HIER ZO THUIS DAT HIJ ONS VOOR NIEUWE UITDAGINGEN STELT. TEKST GEMMA VENHUIZEN FOTOGRAFIE EDWIN GIESBERS In een Canadese kano peddelden we over het meer, de Övre Gla, en we sliepen op onbewoonde eilandjes. Vooral de avonden waren onvergetelijk. Dan mocht ik, in oranje zwemvest, voor in de kano zitten en gingen we op beversafari. Eén keer zagen we een bever, vanuit de verte. Hij leek nog het meest op een drijvend stuk hout. Misschien was het de spanning van laat opblijven, of de gouden glans van de late avondzon, maar die ene vluchtige ontmoeting voelde magisch. Ook in Nederland hadden we bevers, vertelde mijn moeder terwijl we…

NACHT LEVEN TEKST: AMY MCKEEVER FOTOGRAFIE: DAVID DOUBILET EN JENNIFER HAYES ILLUSTRATIE: JOE MCKENDRY Het is het holst van de nacht. Geruisloos zakt een verlichte lijn dertig meter het inktzwarte water van de open oceaan in. Een paar minuten later... twee plonzen. Uitgerust met zuurstofflessen, een lading lampen en waterdichte camera’s dalen David Doubilet en Jennifer Hayes af in een fabelachtige wereld. ‘Het eerste wat je ziet, is een zee aan lichtbronnen,’ vertelt Doubilet over nachtduiken op open zee. ‘Collega-duikers vormen met hun rode en focuslampen net sterrenstelsels.’ In deze donkere diepten – of dat nu de Sargassozee is in het noorden van de Atlantische Oceaan of de tropische wateren uit de kust van de Indonesische Raja Ampateilanden – ontdekken Doubilet en Hayes levensvormen die zelfs marien biologen (zoals Hayes…

DE FOTO SPOOKNETTEN EEN GROTE BENDE WAS HET, toen ik onlangs bij het Griekse eiland Ithaka deze voormalige viskwekerij bezocht die na een faillissement aan haar lot was overgelaten. In 2020 kwam orkaan Ianos er ook nog overheen. Gelukkig werd de hulp van natuurbeschermingsorganisatie Healthy Seas ingeroepen. Die nam de coördinatie van deze immense schoonmaakklus op zich, en in juli van dit jaar reisde een internationaal duikersteam naar Ithaka. Op de foto is een aantal spooknetten te zien dat door de duikers omhoog is gehaald met gebruik van hefballonen. Op het moment dat de netten aan de oppervlakte kwamen, maakte ik een half-halfopname. Ik wilde vooral laten zien hoe groot die achtergebleven visnetten zijn. De vele netten worden nu gerecycled tot mooie nieuwe producten. —COR KUYVENHOVEN…

HET RIJDEN VAN DE TOEKOMST DE MANIER WAAROP WE ONS VERPLAATSEN MAAKT EEN REVOLUTIE DOOR. DE VERKOOP VAN ELEKTRISCHE AUTO’S SCHIET OMHOOG. TEKST CRAIG WELCH DAVID GUTTENFELDER SEAN GALLUP, GETTY IMAGES OVER LAND DE WEG NAAR UITSTOOTVRIJ RIJDEN IN DE VOLKSWAGENFABRIEK in Chattanooga (Tennessee) zweven carrosserieën hoog boven de betonnen vloer als karretjes van een ietwat trage kermisattractie. Elke 73 seconden wordt er eentje op een aandrijflijn geplaatst, waarna het chassis en het koetswerk aan elkaar worden gemonteerd. Met een krachtige boormachine in de hand rollen monteurs zichzelf op verrijdbare stoelen onder een van de Passats die op borsthoogte worden aangevoerd. Ze schroeven beschermplaten vast onder het chassis, waarna ze wachten tot de volgende auto zich aandient. Voor de 3800 arbeiders en 1500 robots in deze 320.000 vierkante meter grote…

GROEN VLIEGEN, LUCHTFIETSERIJ? TERWIJL DE EERSTE KLEINE ELEKTRISCHE VLIEGTUIGEN HET LUCHTRUIM VERKENNEN, LIJKT DE BOUW VAN GROTE EMISSIEVRIJE TOESTELLEN NOG EEN BEHOORLIJKE UITDAGING. TEKST SAM HOWE VERHOVEK DOOR DE LUCHT DE ZWAARTEKRACHTKWESTIE FOTOGRAFIE DAVIDE MONTELEONE ILLUSTRATIE: JOE MCKENDRY ELKE KEER ALS IK MET EEN luchtvaartexpert bespreek of volledig duurzame commerciële vluchten ooit een haalbare kaart zullen zijn, moet ik denken aan een feit en een cijfer. Dit is het feit: vrijwel alle ontwikkelingen die op de grond bijdragen aan een groene revolutie, zijn in de lucht voorlopig onbruikbaar. Zonnepanelen, windturbines, elektrische motoren, superaccu’s, waterstofcellen: allemaal leuk en aardig, maar je krijgt er geen honderden mensen mee de lucht in om ze duizenden kilometers door de dampkring te verplaatsen. En dan het cijfer: ruim tachtig procent van de wereldbevolking heeft nog…

IN HET SPOOR VAN DE DOOI Een National Geographic-team installeerde een weerstation hoog in de Chileense Andes. TEKST SARAH GIBBENS Sarah Gibbens is National Geographic-auteur. FOTOGRAFIE ARMANDO VEGA sneeuwstorm het team van Baker Perry in zijn greep. De gierende wind en hevige sneeuwval maken het de bergbeklimmers onmogelijk hun tent te verlaten. ‘Het zijn dit soort uitdagingen die de bergen zo mooi maken,’ vertelt Perry, klimaatwetenschapper aan de Appalachian State University in North Carolina. ‘Al zijn er daarom weinig weerstations op dit soort plekken. Maar we willen het gebied júíst ook op z’n stormachtigst zien, dat hoort nu eenmaal bij het klimaat.’ 5800 METER BOVEN ZEENIVEAU, OP DE CHILEENSE BERG TUPUNGATO, HOUDT EEN ONVERWACHTE DIRK COLLINS Perry is een van de leiders van een internationale expeditie die in februari…

NATGEO 360° Harige ontmoeting ‘Of ik de bever even naar de jeep kon tillen,’ vroeg natuurgids Jorn Van Den Bogaert aan wetenschapsjournalist Gemma Venhuizen tijdens een excursie in de Ardennen. Samen met fotograaf Edwin Giesbers was Venhuizen op reportage voor hun artikel over de opmars van de bever (vanaf p. 76). Van Den Bogaert gebruikt het opgezette dier – ooit aangereden in de buurt van Houffalize in Wallonië – tijdens lezingen en schoolprogramma’s. ‘Een levende bever weegt zo’n 35 kilo, dit exemplaar was een stuk lichter, maar alsnog moest ik flink sjouwen,’ vertelt Venhuizen. ‘Wat me vooral opviel, was de vacht: zó zacht. Geen wonder, als je bedenkt dat de bever maar liefst 23.000 haren per vierkante centimeter vacht heeft.’ In zijn woning had Van Den Bogaert nog meer bevers,…

IN SAMENWERKING MET ZWITSERLAND TOERISME Beleef de Zwitserse herfst in Berner Oberland In het schitterende berglandschap geniet je van goudgele bossen, diepblauwe meren en traditionele bergdorpen. PATRICK AEGERTER/ALPENBILD (BOVEN); JAN GEERK/ZWITZERLAND TOERISME Het Berner Oberland is het hooggelegen deel van de Zwitserse regio Bern, met pieken als de Eiger, Mönch en Jungfrau. In de herfst zijn de authentieke dorpjes met hun eeuwenoude tradities er wekenlang gehuld in een gouden gloed. Met deze tips beleef je de herfst in het Berner Oberland op zijn best. 1 DE CHÄSTEILET In de herfst keren de herders van de regio Interlaken met hun koeien vanaf de almen terug naar de dorpjes in het dal. De koeien zijn tijdens deze traditionele Chästeilet (‘kaasverdeling’) kleurrijk versierd en worden feestelijk onthaald door de dorpelingen. De kazen worden…

ACTUEEL BERICHTEN UIT DE WERELD VAN WETENSCHAP, CULTUUR EN INNOVATIE Verpletter glas tot zand Zand wordt gebruikt om allerlei producten van te maken, van glas tot chemicaliën. Daardoor raken stranden steeds leger. Het bedrijf Export heeft nu machines gemaakt die juist glazen flessen verbrijzelen tot fijne korreltjes die kunnen worden gebruikt ter vervanging van echt zand. —AR Nieuw erfgoed Sinds juli is de Nieuwe Hollandse Waterlinie Unesco-werelderfgoed. De verdedingslinie van onder meer sluizen en forten (onder: Fort Ever-dingen) tussen de Zuiderzee en de Biesbosch was in gebruik van 1870 tot 1945. De linie speelde een grote rol in de Frans-Duitse Oorlog en beide wereldoorlogen; bij dreiging werd ze onder water gezet. Samen met de Stelling van Amsterdam staat de Nieuwe Hollandse Waterlinie nu op de Unesco-lijst als ‘Hollandse Waterlinies’. —ESMEE…

GROTE STAPPEN Volledig elektrische auto’s (EV’s) en plug-inhybrides vormen slechts vier procent van de wereldwijde autoverkoop. Daarin kan verandering komen door meer overheidssteun, verbeterde batterijen en technologie, meer laadpalen (openbaar en privé) en nieuwe, elektrische varianten van populaire modellen auto’s en pick-uptrucks. Markt op het kantelpunt In Nederland rijden per eind juli dit jaar ruim 320.000 elektrische personenauto’s en plug-in-hybrides rond, een verdrievoudiging in vijf jaar tijd. Het aantal elektrische bussen is in diezelfde periode zelfs bijna vertienvoudigd. Zo’n twintig procent van de nieuw verkochte auto’s zijn nu volledig elektrisch of plug-inhybride. Dalende kosten, groter bereik De prijs van een accu is sinds 1991 met 97 procent gedaald – een trend die zich zal voortzetten naarmate de productie verder wordt opgeschaald. In 2020 was de Tesla Model S Long Range…

SCHONERE (V)LUCHTEN De huidige generatie kerosinevliegtuigen zal nog tientallen jaren blijven vliegen. Maar intussen wordt er hard gewerkt aan nieuwe luchtvaartuigen, van elektrische toestellen voor korte vluchten tot revolutionaire waterstofmodellen zoals de Delftse Flying-V. Rem op de toenemende uitstoot In 2050 zullen er naar verwachting tien miljard luchtvaartpassagiers per jaar zijn, twee keer zo veel als vóór de pandemie. Zonder verbeterde technologie, brandstof en vluchtroutes zou dat bij elkaar jaarlijks 1,8 miljard ton aan CO2-uitstoot opleveren. De internationale luchtvaartsector wil dat beperken tot 325 miljoen ton, een derde van de huidige uitstoot. Vooral groei in regionaal verkeer Door het gebruik van duurzame brandstof in commerciële straalvliegtuigen wordt de uitstoot verminderd. Dat is goed nieuws, want er zal in de toekomst waarschijnlijk alleen maar meer worden gevlogen. Nieuwe kijk op vliegen…

Hoop vinden in de chaos In een opvangcentrum in het hart van Afrika geven getraumatiseerde chimpansees hun verzorgers een lesje in veerkracht. TEKST PAUL STEYN FOTOGRAFIE BRENT STIRTON Het beestje kon amper een maand oud zijn, met haar kleine, slappe lijfje en haar tandeloze mond. Ze was bewusteloos, uitgedroogd en onderkoeld, en als ze niet heel snel hulp kreeg, zou haar hart het begeven. ‘Ze was de jongste chimpansee die we ooit hebben opgenomen,’ vertelt Vélez del Burgo, technisch directeur van het Centre de Rehabilitation des Primates de Lwiro, een apen-opvangcentrum in Congo-Kinshasa. Het was 16 juni 2017, en Vélez del Burgo had het chimpanseetje veilig naar het dorp Lwiro laten halen, een moeizame reis van vijf dagen per motor, speedboot en auto. Het diertje was door een stroperijbestrijder gevonden…